آيين نامه اجرايي ماده (10) قانون ساماندهي صنعت خودرو

هيئت وزيران در جلسه 1402/10/17 به پيشنهاد مشترك سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان ملي استاندارد ايران و بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران و به استناد تبصره (7) ماده (10) اصلاحي قانون ساماندهي صنعت خودرو مصوب 1401 و اصل 138 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه اجرايي ماده مذكور را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

قانون: قانون ساماندهي صنعت خودرو مصوب 1400 با اصلاحات بعدي آن.

وزارت: وزارت صنعت، معدن و تجارت.

صندوق: صندوق مادرتخصصي حمايت از تحقيقات و توسعه صنايع پيشرفته وزارت صنعت، معدن و تجارت.

خودرو: خودروي موضوع ماده (8) قانون.

سن فرسودگي: سن معين شده وسايل نقليه موتوري مطابق اين آيين نامه.

خودروي فرسوده: تمامي وسايل نقليه موتوري با سن بيشتر از سن فرسودگي.

كلانشهر: شهرهاي بالاي يك ميليون نفر جمعيت.

اسقاط: اعمال تغييرات فيزيكي بر روي خودروهاي فرسوده به صورتي كه خودرو و قطعات آن غيرقابل استفاده و غيرقابل برگشت به چرخه حمل و نقل شود.

گواهي اسقاط: گواهي الكترونيكي داراي شناسه منحصربه فرد و يكتا كه نشان دهنده انجام عمليات اسقاط و از رده خارج شدن صحيح خودروي فرسوده بوده و مورد تأييد مراجع ذي صلاح مي باشد.

سامانه: سامانه اي جامع شامل تمامي فرآيندهاي اسقاط موضوع قانون و امور مرتبط در حوزه اسقاط، از جمله صدور گواهي اسقاط، پرداخت وجه معادل اسقاط، ارسال اطلاعات جهت شماره گذاري و ساير موارد مبتني بر اسقاط وسايل نقليه كه تحت مديريت وزارت فعاليت مي نمايد.

فراجا: فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران.

مركز: مركز اسقاط و بازيافت خودرو كه واحد صنعتي بوده و ضمن اخذ تأييديه هاي فراجا و سازمان حفاظت محيط زيست، پروانه بهره برداري معتبر از وزارت را اخذ مي نمايد و مجاز به فعاليت برابر دستورالعمل موضوع تبصره (1) ماده (18) اين آيين نامه در حوزه اسقاط و بازيافت خودرو مي باشد.

انواع خودروي تركيبي (هيبريدي): الف- خودرو بردافزا (اي.آر.اي.وي): انواع خودرو سواري داراي موتور برقي به عنوان نيروي محركه خودرو و موتور احتراقي صرفاً به منظور تغذيه (شارژ) باتري بوده و در اين آيين نامه جزو خودرو برقي محسوب مي شود. ب- خودرو برقي- بنزيني (هيبريدي) (اِچ.اي.وي): انواع خودرو سواري با هر دو موتور پيستوني درون سوز جرقه اي - احتراقي و موتور برقي به عنوان نيروي محركه. پ- خودرو برقي- بنزيني (هيبريدي) پلاگين (پي.اِچ.اي.وي): انواع خودرو سواري با هر دو موتور پيستوني درون سوز جرقه اي - احتراقي و موتور برقي به عنوان نيروي محركه كه قابليت تغذيه (شارژ) از طريق اتصال به منابع خارجي برق را دارند.

گروه كاربري پايه: كاربري هايي كه به صورت هم خانواده در پرداخت عوارض عرضه كنندگان خودرو نوشماره امكان استفاده از گواهي اسقاط مطابق جدول زير براي آنها وجود دارد: رديف نام گروه كاربري هاي عضو 1 موتورسيكلت موتورسيكلت 2 سواري سواري- وانت- تاكسي- ون ام 1- كاميونت تا 4 تن 3 ديزل سبك كاميونت 4 تا 6 تن – ميني بوس- ون ام 2 4 ديزل سنگين كاميون و اتوبوس 5 كاميون كشنده كاميون كشنده

سن فرسودگي وسايل نقليه به شرح زير است: رديف نوع وسيله نقليه، سوخت و مشخصات فني سن فرسودگي (سال) 1-1 خودروهاي شخصي شامل سواري، استيشن (سفري)، سواري كار و ون مسافربري بنزيني 20 2-1 گازسوز – دوگانه سوز 3-1 ديزلي 4-1 تركيبي (هيبريدي) 23 5-1 برقي 25 1-2 خودروهاي عمومي شامل تاكسي سواري، استيشن (سفري)، سواري كار و ون مسافربري بنزيني، دوگانه سوز، پايه گازسوز و ديزلي 12 2-2 3-2 تركيبي (هيبريدي) 15 برقي 20 1-3 ميني بوس ديزلي 12 2-3 پايه گازسوز 15 3-3 برقي 20 4 اتوبوس برون شهري 15 1-5 اتوبوس درون شهري ديزلي 10 2-5 پايه گازسوز 12 3-5 برقي 20 6 وانت پايه گازسوز، بنزيني، دوگانه سوز و ديزلي 15 7 كاميونت، كاميون و كشنده 25 1-8 موتورسيكلت بنزيني كاربراتوري 6 2-8 بنزيني انژكتوري 12 3-8 برقي 15

سن خودروهاي وارداتي در صورت داشتن سابقه شماره گذاري، بر اساس كارت شناسايي وسيله نقليه و در غير اين صورت براساس شماره شناسايي وسيله نقليه (وي آي اِن) سازنده محاسبه مي شود.

اسقاط خودروهاي حادثه ديده به هر علت از جمله آتش سوزي، تصادف سنگين و غيره كه به سن فرسودگي نرسيده باشند، بر اساس گزارش مراجع ذي صلاح و تأييديه فراجا و پس از ثبت در سامانه بلامانع است.

در مورد خودروهاي بالاي (10) سال كه مطابق جدول موضوع اين ماده، به سن فرسودگي نرسيده اند، در صورتي كه از نظر ايمني يا آلايندگي طي دو بار متوالي قادر به اخذ گواهي معاينه فني نشوند، مالك وسيله نقليه مي تواند نسبت به اسقاط وسيله نقليه خود اقدام نمايد. اين گروه از خودروها در اولويت پرداخت تسهيلات قرار نخواهند گرفت.

سن فرسودگي اتوبوس هاي درون شهري مشروط به بازآمد (اورهال) و أخذ تأييديه هاي مربوط به ايمني و زيست محيطي از سازمان هاي ذي ربط تا 5 سال قابل افزايش خواهد بود.

سن فرسودگي خودروهاي دولتي مطابق سن فرسودگي جدول موضوع اين ماده محاسبه مي شود.

خودروهاي تجاري كه مطابق با جدول فوق به سن فرسودگي رسيده اند، شامل محدوديت هايي از قبيل ممنوعيت حمل بار و مسافر در كلان شهرها و عدم ورود به منطقه كم انتشار آلاينده (LEZ) خواهند بود.

كليه سكوهاي حمل بار و مسافر در كشور موظفند از هرگونه بكارگيري خودروهايي كه به سن فرسودگي رسيده اند، ممانعت به عمل آورند.

خودروهايي كه مطابق با جدول موضوع اين ماده به سن فرسودگي رسيده اند، سهميه سوخت مطابق با نرخ اول و دوم براي آنها تغذيه (شارژ) نخواهد شد و تنها درصورتي امكان دريافت كارت سوخت خواهند داشت كه در سامانه ثبت نام كرده باشند.

تردد، نقل و انتقال و تعويض پلاك خودروها به كلان شهرها پس از رسيدن به سن فرسودگي با رعايت شرايط ماده (5) ممنوع بوده و پليس راهور فراجا موظف است نسبت به تخصيص شماره (كد) جريمه خودروهاي فرسوده به تمامي دوربين هاي نظارتي اقدام كند.

وزارت مكلف است تمامي زيرساخت هاي نرم افزاري و سخت افزاري لازم براي ايجاد سامانه را فراهم و به منظور تمركززدايي از عملكرد سامانه و پيشگيري از تخلفات صدور گواهي اسقاط، دسترسي لازم خدمت اينترنتي (وب سرويس) به سامانه را براي دستگاه هاي اجرايي مربوط از جمله پليس راهور فراجا، بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران، وزارت كشور و وزارت راه و شهرسازي ايجاد نمايد. وزارت مكلف است به استناد ماده (2) قانون هواي پاك مصوب 1396 با اصلاحات بعدي و با رعايت بند (پ) ماده (107) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، دسترسي كامل خدمت اينترنتي (وب سرويس) به سامانه براي سازمان حفاظت محيط زيست، ايجاد نمايد.

در راستاي توجيه پذير شدن اسقاط و مشاركت در طرح هاي نوسازي انواع ناوگان خودرو فرسوده از نظر اقتصادي، سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي مكلف است با همكاري شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران، وزارت، سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت راه و شهرسازي، در ازاي اسقاط كاميون و كشنده، نسبت به اعطاي گواهي صرفه جويي سوخت پذيرش شده در بهابازار (بورس) انرژي به صورت توأمان با صدور گواهي اسقاط توسط وزارت به مالك حقيقي يا حقوقي اسقاط كننده خودروي فرسوده به شرح زير اقدام نمايد:

دستگاه هاي اجرايي ذي ربط از جمله سازمان راهداري و حمل ونقل جاده اي، سازمان شهرداري ها و دهياري هاي كشور و شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران مكلفند مطابق برنامه اعلامي تبصره (1) اين ماده از ارائه هرگونه خدمات مرتبط با حمل ونقل برون شهري و درون شهري، از قبيل صدور بارنامه، باربرگ و ثبت عملكرد پيمايش و همچنين تخصيص سوخت پايه و سوخت مبتني بر عملكرد به خودروهاي باري كاميون و كشنده با ظرفيت اسمي (20) تن و بالاتر كه براساس اطلاعات مندرج در كارت شناسايي وسيله نقليه مشمول سن فرسودگي مندرج در جدول زير مي باشند، خودداري نمايند: جدول زمان بندي ايجاد محدوديت تخصيص سوخت براي ناوگان فرسوده سن ناوگان زمان شروع محدوديت بيش از 55 سال پس از ابلاغ شيوه نامه و طبق برنامه محدوديت 54 و 55 سال پس از ابلاغ شيوه نامه و طبق برنامه محدوديت 52 و 53 سال پس از ابلاغ شيوه نامه و طبق برنامه محدوديت 50 و 51 سال پس از ابلاغ شيوه نامه و طبق برنامه محدوديت

برنامه اعمال محدوديت متناسب با ظرفيت توليد داخل و واردات توسط وزارت، وزارت راه و شهرسازي (سازمان راهداري و حمل و نقل جاده اي) و وزارت كشور (سازمان شهرداري ها و دهياري هاي كشور) تهيه و اعلام مي گردد.

پس از اجراي طرح براي ناوگان بالاتر از (50) تن، تصميم گيري درخصوص اعمال محدوديت ها و مشوق هاي مندرج در اين ماده براي ساير ناوگان با ظرفيت و سن پايين تر توسط كارگروهي با حضور نمايندگان سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي، شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران، سازمان راهداري و حمل و نقل جاده اي و سازمان شهرداري ها و دهياري هاي كشور، وزارت و سازمان حفاظت محيط زيست انجام و توسط سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي ابلاغ مي گردد.

متقاضيان اسقاط كاميون و كشنده موضوع اين ماده كه داراي كارت سوخت فعال مطابق تأييديه شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران و همچنين تابعيت ايراني مالك براساس احراز شناسه(كد) ملي (براي اشخاص حقيقي) يا شناسه ملي (براي اشخاص حقوقي) هستند، پس از اخذ تأييد اسقاط از وزارت و ابطال كارت سوخت توسط شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران مي توانند علاوه بر گواهي اسقاط از گواهي صرفه جويي سوخت براساس شيوه نامه مورد اشاره اين ماده بهره مند شوند. شيوه نامه اجرايي اين ماده و ميزان گواهي صرفه جويي قابل تخصيص به هر خودرو (متناسب با سن، ارزش بازار و ساير ويژگي هاي آن) حداكثر ظرف دو ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه توسط سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي با همكاري دستگاه هاي مذكور در اين ماده تدوين و ابلاغ مي گردد.

آن دسته از خودروهاي فرسوده كه در سامانه ثبت نام نموده و براي اسقاط، اعلام آمادگي كرده اند، با رعايت اولويت هاي جدول موضوع اين ماده، حداكثر تا پنج سال و زمان ايجاد شرايط لازم و اعطاي تسهيلات مزبور از طريق سامانه از محدوديت هاي مربوط به خودروهاي فرسوده، موضوع ماده (8) قانون هواي پاك مصوب 1396، مستثني مي باشند. وزارت مكلف است در پايان هر سال، براساس جدول يادشده، فهرست خودروهاي مشمول معافيت را به پليس راهور فراجا جهت اعمال قانون اعلام نمايد.

كارگروه ملي كاهش آلودگي هوا مسئول سياست گذاري و اولويت بندي طرح هاي نوسازي و از رده خارج كردن خودروهاي فرسوده و اعلام آن به وزارت به صورت سالانه مي باشد.

وزارتخانه هاي راه و شهرسازي، كشور و نفت موظفند طرح هاي خود را پس از هماهنگي با وزارت جهت تصويب در كارگروه اعلام نمايند.

آن دسته از خودروهاي فرسوده كه در سامانه ثبت نام نموده و براي اسقاط، اعلام آمادگي كرده اند، با رعايت اولويت هاي موضوع اين ماده، حداكثر تا پنج سال و زمان ايجاد شرايط لازم و اعطاي تسهيلات مزبور از طريق سامانه از محدوديت هاي مربوط به خودروهاي فرسوده، موضوع تبصره هاي ذيل ماده (2) اين آيين نامه، مستثني مي باشند. وزارت موظف است در پايان هر سال، فهرست خودروهاي مشمول معافيت را به پليس راهور فراجا، وزارت كشور، وزارت نفت، بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران و كليه دستگاه هاي مجري، جهت اعمال قانون اعلام نمايد.

دارندگان خودروهايي كه علي رغم ايجاد شرايط لازم و اعطاي تسهيلات توسط سامانه نسبت به خروج خودروهاي فرسوده خود از ناوگان اقدام نكنند، پس از اعلام توسط وزارت به پليس راهور فراجا، با ممنوعيت تردد و ساير محدوديت هاي موضوع تبصره هاي ذيل ماده (2) اين آيين نامه مواجه مي شوند.

در صورت عدم استقبال متقاضيان در هر گروه كاربري با اولويت هاي مشخص شده در كارگروه، امكان ارايه مشوق ها به خودروهاي با سن فرسودگي پايين تر مجاز بوده و عدم محدوديت ايجادشده در تردد گروه قبلي لغو مي شود.

تردد خودروها پس از رسيدن به سن فرسودگي در كلانشهرها با رعايت شرايط مقرر در مواد (3) و (4) اين آيين نامه ممنوع است. پليس راهور فراجا موظف است نسبت به تخصيص شماره (كد) جريمه خودروهاي فرسوده به تمامي دوربين هاي نظارتي اقدام نمايد.

نقل و انتقال و تعويض پلاك خودروها به كلانشهرها پس از رسيدن به سن فرسودگي ممنوع بوده و مشمول معافيت ثبت در سامانه موضوع تبصره (1) ماده (4) اين آيين نامه نيستند.

در اجراي تبصره (2) ماده (10) قانون، توليدكنندگان خودرو و موتورسيكلت در داخل كشور موظفند به ازاي توليد هر چهار دستگاه خودرو يا موتورسيكلت، گواهي اسقاط خودرو يا موتورسيكلت معادل را از مركز اسقاط دريافت كنند. شماره گذاري خودروها و موتورسيكلت ها منوط به ارائه گواهي اسقاط توسط خودروسازان و موتورسيكلت سازان معادل بيست و پنج درصد (25%) توليد ماهانه است. مراكز اسقاط مكلف به ارائه گواهي اسقاط مورد تقاضاي توليدكنندگان خودرو و موتورسيكلت مي باشند.

در صورتي كه ميزان توليد گواهي اسقاط در گروه هاي كاربري پايه به ميزان نياز توليدكنندگان و واردكنندگان نباشد، وزارت با تأييد سازمان حفاظت محيط زيست با توجه به ميزان عرضه و تقاضاي گواهي اسقاط در ساير گروه هاي كاربري گواهي اسقاط، مجاز به ادغام آن و يا ايجاد ساز و كار (مكانيزم) استفاده از گروه معادل به ازاي گروه كاربري پايه خواهد بود.

واردكنندگان خودرو (غير از برقي و تركيبي (هيبريدي)) موظفند به ازاي واردات هر يك دستگاه خودرو، مطابق با رتبه انرژي خودروي وارداتي و با توجه به قيمت خودروي وارداتي خود، مطابق با جدول زير نسبت به ارائه گواهي اسقاط مطابق با گروه كاربري متناظر اقدام نمايند: بازه قيمت خودرو (براساس اظهارنامه گمركي) (هزار يورو) تعداد گواهي اسقاط انواع خودروي وارداتي نو شماره صفر كيلومتر خودروهاي سنگين (تجاري و عمومي) خودروهاي سواري موتورسيكلت تا 50 50 و بالاتر تا 80 80 و بالاتر تا 15 15 و بالاتر تا 8 8 و بالاتر رتبه انرژي (اي) و (بي) 6 8 10 1 1 2 3 (سي) و (دي) 8 10 12 5 7 4 8 (اي)، (اف) و (جي) 12 14 16 6 9 6 12

براي خودروهاي وارداتي كاركرده كه از زمان ساخت آنها حداكثر دو سال مي گذرد، جدول تعداد گواهي اسقاط مورد نياز براي خودروهاي سنگين (تجاري و عمومي) معادل بيست و پنج درصد (25%) و براي خودروهاي سواري و موتورسيكلت معادل پنجاه درصد (50%) گواهي اسقاط نسبت به جدول فوق افزايش خواهد يافت.

براي خودروهاي وارداتي كاركرده كه از زمان ساخت آنها بيش از دو سال (تا سقف پنج سال) مي گذرد، جدول تعداد گواهي اسقاط مورد نياز براي خودروهاي سنگين (تجاري و عمومي) معادل پنجاه درصد (50%) و براي خودروهاي سواري و موتورسيكلت معادل صد درصد (100%) گواهي اسقاط نسبت به جدول فوق افزايش خواهد يافت.

براي آن دسته از خودروهاي وارداتي كاركرده كه فاقد مستندات مورد تأييد سازمان ملي استاندارد ايران درخصوص رتبه انرژي محصول وارداتي مي باشند، ملاك عمل پايين ترين رتبه انرژي ((اي )، (ِاف) و ( جي)) تعريف شده در بازه هاي قيمتي خواهد بود.

براي خودروهاي امدادي (آمبولانس و آتش نشاني)، يگان حفاظت سازمان حفاظت محيط زيست، نظامي، امنيتي و انتظامي گواهي اسقاط معادل بيست و پنج درصد (25%) جدول موضوع اين ماده اعمال خواهد شد.

كليه خودروهاي وارداتي از جمله خودروهاي وارداتي موضوع بند (ث) ماده (30) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395، مشمول جدول فوق خواهند بود.

واردات خودروهاي سنگين (كاميون و كشنده) صرفاً منوط به ارائه گواهي اسقاط خودروي مشابه (كاميون و كشنده) صورت مي گيرد و واردكنندگان پيش از ثبت سفارش متعهد به ارايه گواهي اسقاط (كاميون و كشنده) مي باشند.

هرگونه استفاده و نگهداري از خودروهاي فرسوده دولتي، فروش و واگذاري آنها در تمامي دستگاه هاي دولتي دو سال پس از لازم الاجرا شدن اين آئين نامه ممنوع است و بدون استفاده از تسهيلات دولتي از رده خارج مي شوند.

خودروهاي توليدي تمام برقي از ارائه گواهي اسقاط و يا تعهدات مالي مرتبط معاف مي باشند. واردكنندگان خودروهاي برقي موظفند به ازاي واردات (8) دستگاه خودرو، گواهي اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرويي مندرج در جدول ماده (2) اين آيين نامه را در سامانه درج نمايند.

توليد كنندگان خودروهاي تركيبي (هيبريدي) موظفند به ازاي توليد هر (4) خودرو، گواهي اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرويي مندرج در جدول ماده (2) اين آيين نامه را در سامانه درج نمايند و واردكنندگان خودروهاي تركيبي (هيبريدي) موظفند به ازاي واردات هر (2) دستگاه خودرو، فارغ از ميزان ارزبري، گواهي اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرويي مندرج در جدول ماده (2) اين آيين نامه را در سامانه درج نمايند.

واردات و شماره گذاري خودروهاي تمام برقي و تركيبي (هيبريدي) كامل وارداتي كه به منظور كاربري اختصاصي حمل و نقل عمومي به تشخيص وزارت كشور و وزارت راه و شهرسازي وارد مي شوند، معاف از اسقاط خودروهاي فرسوده مي باشند.

مراكز موظفند نسبت به عرضه گواهي هاي اسقاط در سامانه حداكثر ظرف (7) روز پس از توليد گواهي اسقاط اقدام نمايند و در صورت عدم عرضه گواهي هاي اسقاط توليدي خود در مهلت مقرر، امكان عرضه مجدد و فروش آنها را نخواهند داشت. گواهي هاي اسقاط عرضه شده در مهلت مقرر و با قيمت مصوب، تاريخ انقضا نداشته و تا زمان عرضه به متقاضيان، در سامانه فعال خواهند بود.

مالكيت گواهي اسقاط با مالك وسيله نقليه بوده و مجاز است استفاده از آن را به ساير ذي نفعان واگذار نمايد.

وزارت موظف است ضمن ايجاد ساز و كار فروش گواهي اسقاط در سامانه براي كليه اشخاص حقيقي و حقوقي، حداقل قيمت خريد خودروي فرسوده را به تفكيك نوع و سال ساخت (مدل)، با و بدون احتساب قيمت گواهي اسقاط به مراكز اسقاط ابلاغ و در سامانه درج نمايد.

وزارت موظف به ايجاد سازوكاري در سامانه خواهد بود تا گواهي هاي اسقاط توليدي و عرضه نشده توسط مراكز، امكان فروش و عرضه خارج از سامانه را نداشته باشد و اطلاعات گواهي هاي اسقاط ابطال شده را به صورت برخط به فراجا و وزارت نفت ارسال نمايد.

وزارت موظف است ساز و كاري را فراهم نمايد كه توليدكنندگان و واردكنندگان بر اساس ساز و كارهاي موجود و مطابق با ميزان آمار توليد و واردات واقعي خود، نسبت به خريد گواهي اسقاط در سامانه اقدام نمايند.

سازمان حمايت مصرف كنندگان و توليدكنندگان موظف است با توجه به ارائه اسناد و مدارك مثبته از ناحيه مراكز، هر شش ماه يك بار نسبت به ارزش گذاري گواهي اسقاط اقدام نمايد.

مراكز موظفند ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، تمامي گواهي هاي اسقاط انباشتي خود قبل از ابلاغ اين آيين نامه را با قيمت مصوب سازمان حمايت مصرف كنندگان و توليدكنندگان در سامانه عرضه نمايند. پس از پايان مهلت مقرر، تمامي اين گواهي ‎ها از درجه اعتبار ساقط و غيرقابل استفاده خواهند بود.

درصورت عدم تأمين گواهي اسقاط در سامانه به تشخيص وزارت، توليدكنندگان خودرو مي-توانند يك و نيم درصد (1/5%) به مأخذ تبصره (1) ماده (28) قانون ماليات برارزش افزوده مصوب 1400 را به صندوق پرداخت نمايند. سازمان امور مالياتي كشور مكلف است نسبت به صحت سنجي موضوع (به صورت خدمات (سرويس) برخط و در لحظه به سامانه) اقدام و سپس وزارت تأييديه شماره گذاري (رعايت شرط اسقاط) را به پليس راهور فراجا ارسال نمايد.

در اجراي تبصره (4) ماده (10) قانون، توليدكنندگان خودروي سواري با سهم داخلي سازي كمتر از چهل درصد (40%) قطعات، موظف به ارائه گواهي اسقاط برابر با پنجاه درصد (50%) تعداد تعيين شده براي خودروهاي وارداتي مشابه تعيين شده در ماده (8) اين آيين نامه مي باشند. اين دسته از توليدكنندگان مشمول شرايط تبصره (7) اين ماده نخواهند بود.

وزارت موظف است با همكاري فراجا، زيرساخت سامانه هاي خود را براي انجام برخط تمامي فرآيندهاي اين ماده، فراهم كند و امكان نظارت بر روي تمامي فرآيندهاي مورد نظر به سازمان حفاظت محيط زيست را ارائه نمايد.

فراجا موظف است نسبت به ارسال دوره اي اطلاعات خودروهاي فرسوده اسقاط شده (در بازه هاي زماني هفتگي)، به صورت برخط به سامانه اقدام نموده و متقابلاً وزارت در همان بازه هاي زماني، به صورت برخط اطلاعات مربوط به خودروهاي مجاز به شماره گذاري از نظر شرط اسقاط (پرداخت عوارض شده) را به فراجا ارسال نمايد.

صندوق موظف است منابع حاصل شده را هر سه ماه يك بار به حساب خزانه داري كل كشور واريز و گزارش عملكرد مالي را به دولت ارائه نمايد.

در اجراي صحيح مفاد تبصره (2) ماده (10) قانون، صندوق موظف است تحت نظارت وزارت، اطلاعات مالي درآمد (شامل گزارش دريافتي به تفكيك شركت هاي توليدكننده و واردكننده، تعداد محصول، تاريخ واريز به صندوق، تاريخ واريز صندوق به خزانه داري كل كشور، گردش مالي ناشي از عوارض مربوط به اين قانون) و هزينه كرد (از قبيل پرداخت تسهيلات به تفكيك گروه كاربري) را به صورت برخط به سامانه ارائه نمايد. صندوق موظف به هماهنگي كامل با وزارت در حوزه منابع و مصارف وجوه دريافتي حوزه اسقاط خودروهاي فرسوده مي باشد.

منابع حاصل شده پس از گردش خزانه داري كل كشور به صورت صد درصد (100%) تخصيص يافته، صرف پرداخت يارانه سود و تسهيلات بانكي به متقاضيان اسقاط خودرو و موتورسيكلت فرسوده (با اولويت موتورسيكلت و خودروهاي حمل و نقل عمومي) خواهد شد.

در اجراي تبصره (6) ماده (10) قانون، به منظور جايگزيني موتورسيكلت ها و خودروهاي فرسوده با اولويت خودروهاي حمل و نقل عمومي، وزارت نفت مكلف است با همكاري وزارت، به مبلغ مصوب شوراي اقتصاد از محل سازوكار ماده (12) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور مصوب 1394 و منابع بانكي تعيين شده توسط شوراي پول و اعتبار براي هر سال، تسهيلات و كمك هاي بلاعوض لازم كه در سه ماهه اول سال تعيين مي شود، پرداخت نمايد.

جدول ميزان توليد گواهي اسقاط حاصل از اسقاط خودروهاي فرسوده به شرح زير مي باشد: كاربري تعداد گواهي معادل خودروهاي حمل و نقل عمومي درون شهري و برون شهري ميني بوس و ون نوع ام دو 9 ون نوع ام يك يا كاروان 7 تاكسي و آمبولانس 6 وانت (بالاي يك تن) و وانت پيكاپ 5 وانت ( يك تن و پايين تر) 4 اتوبوس بين شهري و اتوبوس متوسط (ميدل باس) 20 اتوبوس درون شهري و اتوبوس متوسط (ميدل باس) 20 خودروهاي سنگين و تجاري كاميون سنگين (26 تن به بالا) 24 كاميون متوسط (10 تا 26 تن) 18 كاميون سبك (6 تا 10 تن) 12 كاميونت از 4 تن و بالاتر 7 كاميونت تا 4 تن 5 كاميون كشنده (بالاتر از 160 تن) 30 كاميون كشنده (از 75 تا 160 تن) 28 كاميون كشنده (از 41 تا 75 تن) 25 كاميون كشنده (تا 41 تن) 24 شخصي سواري، سواري سفري (استيشن) و سواري كار 3 موتورسيكلت موتورسيكلت 2

جدول موضوع اين ماده (معادل سازي گواهي اسقاط) صرفاً براي خودروهايي كه پس از ابلاغ اين آيين نامه در فرآيندهاي مختلف سامانه ثبت نام مي نمايند، لحاظ خواهد شد.

وزارت موظف است ساز و كاري را جهت نظارت بر حسن عملكرد مراكز اسقاط در سامانه ايجاد نمايد تا مراكز اسقاط و بازيافت متخلف، پس از اخطار لازم به مراجع قضايي معرفي شده و پروانه فعاليت آنها لغو شود.

وزارت نفت مكلف است كارت سوخت خودروهاي اسقاط شده را ابطال نمايد.

شماره گذاري خودروها و موتورسيكلت هاي توليد داخل منوط به ارائه گواهي اسقاط معادل يك دستگاه خودرو به ازاي هر (4) دستگاه توليد محصولات خود، مطابق با تعداد گواهي اسقاط مندرج در جدول موضوع اين ماده خواهند بود.

گروه كاربري موتورسيكلت مشمول حكم مقرر در تبصره ماده (7) اين آيين نامه نخواهد بود و توليدكنندگان موتورسيلكت موظفند صرفاً نسبت به ارائه گواهي اسقاط با كاربري موتورسيكلت اقدام نمايند. گواهي اسقاط موتورسيكلت امكان استفاده در همه گروه هاي كاربري را خواهد داشت.

متقاضياني كه در طرح هاي جايگزيني موتورسيكلت هاي فرسوده نسبت به انتخاب موتورسيكلت هاي برقي اقدام نمايند تعداد گواهي اسقاط موتورسيكلت فرسوده آنها، معادل دو برابر تعداد گواهي اسقاط مندرج در جدول موضوع اين ماده، در نظر گرفته خواهد شد. نحوه تخصيص اين تعداد گواهي اسقاط به ذي نفعان در طرح هاي جايگزيني، مطابق با شيوه نامه هاي ابلاغي وزارت خواهد بود.

قيمت گذاري براي انواع گواهي اسقاط با در نظر گرفتن جزء (2) بند (ث) ماده (48) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، مطابق با گروه كاربري تعيين شده در ماده (1) اين آيين نامه صورت مي گيرد.

حداقل بيست درصد (20%) از خودروهاي عرضه شده در قرعه كشي، به دارندگان خودروهاي فرسوده (هركدام براي يك دستگاه، در صورت وجود) با اولويت حمل و نقل عمومي اختصاص مي يابد، مشروط به اينكه خريدار در هنگام تحويل خودروي جديد، گواهي اسقاط خودروي فرسوده خود را تحويل دهد.

شركت هاي توليدكننده و واردكننده خودرو موظفند از ابتداي خرداد ماه سال 1403 نسبت به ارائه دفترچه راهنماي بازيافت محصولات خود به مراكز اقدام نمايند.

شركت هاي مذكور موظفند نسبت به در نظر گرفتن ملاحظات اسقاط در فرآيند طراحي محصول خود اقدام و نحوه انجام بازيافت با بالاترين بهره وري را در اختيار مراكز قرار دهند. صدور تأييديه شماره گذاري محصولات جديد علاوه بر تأييديه ساير مراجع، منوط به ارائه دفترچه اسقاط محصول به وزارت مي باشد.

مراكز موظفند ضمن دريافت دفترچه راهنماي اسقاط از توليدكنندگان و واردكنندگان خودرو، نسبت به ايجاد تجهيزات و ساز و كار نوين براي كاربرد مجدد و بازيافت حداكثري قطعات محصولات اسقاطي، اقدام نمايند.

دستورالعمل نحوه اسقاط و بازيافت، تعيين هزينه هاي كارشناسي، احراز اصالت خودرو، سطح فناوري و عملكرد مراكز و رتبه بندي آن ها بر اساس ميزان بازيافت محصولات، همچنين نحوه نظارت بر فعاليت مراكز و برخورد با تخلفات آنها ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، در چارچوب قوانين و مقررات توسط وزارت و با كسب نظر از سازمان حفاظت محيط زيست و فراجا و ساير دستگاه هاي مربوط تدوين و توسط وزارت ابلاغ مي شود.

مراكز موظفند امكان استقرار، بازديد و ارزيابي شركت هاي بازرسي صلاحيت دار مورد تأييد مركز ملي تأييد صلاحيت و ساير نمايندگان وزارت از فرآيندهاي اسقاط خودرو و انتقال اطلاعات مورد نياز آنها را فراهم نمايند. همچنين سازمان حفاظت محيط زيست مطابق قانون امكان بازديد و نظارت بر مراكز اسقاط را دارد.

وزارت موظف است ضمن نظارت بر حسن عملكرد مراكز اسقاط و ساز و كار صدور گواهي اسقاط در سامانه با افراد يا مراكز متخلف متناسب با سطح تخلف آنها برخورد قانوني نمايد.

استعلام اوليه سوابق خودرو از سه مرجع پليس راهور فراجا، بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران و شركت پالايش و پخش فرآورده‎هاي نفتي صورت مي پذيرد. مراجع مذكور موظفند همكاري لازم را با وزارت به عمل آورند.

وزارت موظف است ضمن بهره گيري از فناوري هاي نوين از جمله هوش مصنوعي و داده كاوي در شناسايي تخلفات، دستورالعمل نظارت و رتبه بندي مراكز اسقاط مشتمل بر نحوه اسقاط خودرو، بازيافت و اسقاط مجدد از قطعات را با مشاركت ذي نفعان، ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تدوين و ابلاغ نمايد.

خودروهاي موضوع آيين نامه شناسايي و صيانت از وسيله هاي نقليه تاريخي موضوع تصويب نامه شماره 186094/ت60582هـ مورخ 1402/10/13 از شمول اين آيين نامه مستثني مي باشند.

تصويب نامه شماره 61572/ت42596ك مورخ 1388/3/20‌، بند (4) تصويب نامه شمـاره 92308/ت40587ك مورخ 1387/6/7، بند (1) تصويب نامه شماره 212326/ت46320هـ مورخ 1390/12/16، بند (2) تصويب نامه شماره 62924/ت54522هـ مورخ 1396/5/4 ، تصويب نامه شماره 95200/ت55074هـ مورخ 1397/7/18، تصويب نامه شماره 27979/ت58294هـ مورخ 1400/3/12 ، تبصره (2) ماده (4) و مواد (11) و (12) آيين نامه فني در زمينه كنترل و كاهش آلودگي ها (موضوع ماده (2) قانون هواي پاك) تصويب نامه شماره 100602/ت55072هـ مورخ 1397/7/30 لغو مي شوند.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبر