سند راهبردي توسعه آموزش عمومي قرآن كشور

با توكل بر خداوند متعال و با عزم ملي براي نيل به جامعه متمسّك به قرآن و عترت و در راستاي تحقق اهداف، سياست ها و راهبردهاي منشور توسعه فرهنگ قرآني در حوزه تخصصي آموزش عمومي قرآن و اجرايي سازي جزء جيم ماده 37 قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور و راهكار 3 – 1 سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و به منظور راهبري برنامه ها و فرايندهاي آموزشي خواندن و درك مفاهيم و معارف قرآن كه براي انس آحاد جامعه با قرآن و استفاده از آن ارائه مي شود، «سند راهبردي توسعه آموزش عمومي قرآن كريم كشور» به پيشنهاد كميسيون توسعه آموزش عمومي قرآن كشور، در جلسات 27، 31، 34 و 38 شوراي توسعه فرهنگ قرآني به ترتيب در تاريخ هاي 5 /10 /1394، 22 /3 /1395، 13 /9 /1395 و 11 /9 /1396 بررسي و به شرح زير تصويب شد.

«لَقَد مَنّ اللّهُ عَلَي المُؤمِنينَ إِذ بَعَثَ فيهِم رَسُولا مِّن أنفُسِهِم يَتلو عَلَيهِم أيَاتِهِ و يُزَكّيهِم و يُعَلِّمُهُمُ الكِتابَ وَ الحِكمَةَ وِ اِن كَانُوا مِن قَبل لَفِي ضَلًالٍ مُبِين» (آل عمران /163) خداوند بر مؤمنان منت نهاد هنگامي كه در ميان آنها، پيامبري از خودشان برانگيخت؛ كه آيات او را بر آنها بخواند، و آنها را پاك كند و كتاب و حكمت بياموزد؛ هر چند پيش از آن، در گمراهي آشكاري بودند. چشم انداز: دستيابي حداقل 50 درصد نوجوانان و 30 درصد جوانان و بزرگسالان جامعه به توانايي خواندن همراه با فهم و تدبّر در قرآن و انس و بهره گيري از تعاليم آن در زندگي (در افق 1404)

1. دستيابي كليه عوامل انساني دست اندركار آموزش عمومي قرآن به صلاحيت هاي عمومي و حرفه اي لازم تا پايان سال 1400

پاورقي 1 - مصوب جلسات 19 و 20 مورخ 7 /2 /92 و 4 /8 /92 شوراي توسعه فرهنگ قرآني

پاورقي 2 - مصوب جلسات 25 و 29 مورخ 2 /12 /93 و 15 /12 /94 شوراي توسعه فرهنگ قرآني

راهبردهاي اين سند متناسب با زيرنظام هاي شش گانه سند تحول بنيادين آموزش و پرورش از اين قرار است:

: استقرار نظام راهبري و مديريت كلان فعاليت هاي آموزش عمومي قرآن اقدام هاي ملي:

1. ايجاد و استقرار مركز هماهنگي و توسعه آموزش عمومي قرآن كشور به عنوان دبيرخانه كميسيون زير نظر وزير آموزش و پرورش و شناسايي و تأمين نيروي انساني كارآمد لازم براي مركز، از درون اين وزارت جهت ايفاي نقش راهبري اجراي سند (سال 1397)

2. طراحي و استقرار سازوكارهاي لازم جهت اجرايي سازي طرح ملي حفظ قرآن كريم در آموزش و پرورش (سال 1397)

3. طراحي و استقرار سامانه هوشمند برنامه ريزي عملياتي و نظارت بر اجراي سند در دبيرخانه كميسيون (سال 1397)

(از سال 1397)

5. طراحي و تدوين مقررات لازم براي اولويت يابي آموزش عمومي قرآن در نظام رسمي و غيررسمي و تسهيل اجراي سند و پيشنهاد آن به مراكز تصميم گيري و نظارت بر اجراي آن پس از تصويب – (از سال 1397)

: تقويت نظام تربيت معلم و تأمين منابع انساني آموزش عمومي قرآن اقدام هاي ملي:

1. حمايت از تشكيل شبكه و اجراي طرح هاي گفتمان سازي آموزش عمومي قرآن و اولويت بخشي آن در ميان فعالان آموزش عمومي رسمي و غيررسمي كشور (از سال 1397)

اداري ارتقاي صلاحيت هاي حرفه اي آموزش قرآن آموزگاران ابتدايي، دبيران قرآن، ديني و عربي متوسطه، مربيان تربيتي و ساير عوامل انساني مرتبط با آموزش قرآن در كميسيون و تصويب آن در مراجع مرتبط در آموزش و پرورش (سال 1397) و اجراي آن (از ابتداي سال 1398)

3. طراحي و اجراي برنامه توانمندسازي قرآني مربيان مهدهاي كودك و پيش دبستاني (از سال 1398)

اداري ارتقاي قرآني كليه كاركنان آموزش و پرورش بر اساس اهداف آموزش عمومي قرآن كريم در كميسيون و تصويب آن در مراجع مرتبط آموزش و پرورش و اجراي آن (سال 1398)

5. طراحي، تصويب و پياده سازي سازوكارهاي لازم براي احراز شاخص هاي اهداف آموزش عمومي قرآن كريم و جذب استعدادهاي قرآني در نظام گزينش دانشجويان دانشگاه فرهنگيان و دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايي و همچنين داوطلبان استخدام آموزش و پرورش، با همكاري مشترك بخش هاي مرتبط در وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (از سال 1398)

اداري ارتقاي قرآني دانشجويان، اساتيد و كاركنان دانشگاه فرهنگيان و مراكز حوزوي (از سال 1398)

7. تدوين و تصويب دروس و محتواي قرآني براي رشته هاي مرتبط و تأسيس رشته هاي تخصصي آموزش عمومي قرآن كريم در دانشگاه فرهنگيان و ساير مراكز دانشگاهي و حوزوي در مقاطع مختلف تحصيلي (از سال 1398)

8. تدوين و اجراي ضوابط ارزيابي و طبقه بندي مربيان، معلمان و مدرسان تجربي آموزش عمومي قرآن در نظام غيررسمي كشور، توسط كميسيون و تصويب در شوراي توسعه فرهنگ قرآني (سال 1398)

9. طراحي و اجراي طرح تربيت مدرس آموزش عمومي قرآن براي تأمين نيروي توانمند مجري برنامه هاي تربيت معلم و مربي قرآن با اولويت اساتيد حوزه و دانشگاه (از سال 1397)

10. استانداردسازي و توسعه برنامه هاي آموزش آزاد تخصصي در حوزه آموزش عمومي قرآن بر اساس اهداف آموزش عمومي قرآن كشور و حمايت مالي و حقوقي از اجراي آن در مراكز مختلف دولتي، عمومي و مردمي (سال 1398)

11. طراحي و اجراي طرح جامع شناسايي و آموزش افراد مستعد تربيت مربي، معلم و مدرس قرآن از ميان طلاب، دانشجويان، كاركنان دستگاه ها و عموم مردم (از سال 1397)

12. حمايت از راه اندازي و فعاليت مراكز آموزش آزاد تخصصي حوزه آموزش عمومي قرآن در استان ها به ويژه مناطق محروم (از سال 1398)

13. طراحي و پياده سازي نظام حمايت هاي اجتماعي براي فعالان آموزش عمومي قرآن كشور (از سال 1398)

: استقرار و توسعه برنامه درسي ملي آموزش عمومي قرآن در بخش هاي دولتي و مردمي اقدام هاي ملي:

1. سطح بندي اهداف آموزش عمومي قرآن و طراحي، تصويب و پياده سازي نظام يكپارچه تعيين سطوح و مدارك آموزش عمومي قرآن كريم براي نظام رسمي و غيررسمي در كميسيون (سال 1397)

2. طراحي و استقرار سامانه آزمون استاندارد آموزش عمومي قرآن كشور در سازمان سنجش آموزش كشور و لحاظ محتواي اين آزمون به عنوان درس مستقل با ضرايب متناسب با گروه هاي مختلف در آزمون ورودي مقاطع مختلف تحصيلي مدارس علميه، دانشگاه ها و آزمون هاي استخدامي دستگاه ها با همكاري وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، مديريت حوزه هاي علميه و سازمان امور اداري و استخدامي (از سال 1398)

3. اجراي مطالعات جمعيت شناختي و تهيه اطلس جامع مخاطبان آموزش عمومي قرآن (سال 1397)

4. به روزرساني، استانداردسازي و جامعيت بخشي برنامه هاي آموزش عمومي قرآن كريم نظام رسمي و غيررسمي در مؤلفه هاي اهداف، محتوا، روش ها، رسانه ها، زمان، فضا و تجهيزات و ارزشيابي بر اساس اهداف آموزش عمومي قرآن كشور (سال 1398)

5. توسعه اجراي دوره هاي استاندارد آموزش عمومي قرآن براي كاركنان دستگاه هاي كشوري و لشكري، همراه با اعمال تشويقات اداري مناسب (از سال 1398)

6. حمايت از برگزاري دوره هاي استاندارد آموزش عمومي قرآن براي اقشار مختلف اعم از سربازان، بانوان، ورزشكاران، هنرمندان، كارگران، زندانيان و خانواده هاي آنان به ويژه در اقشار و مناطق محروم كشور، خصوصاً با استفاده از ظرفيت هاي بخش غيردولتي (از سال 1398)

7. طراحي و تصويب برنامه هاي درسي متناسب با پايه هاي مختلف تحصيلي با محوريت حفظ توأم با درك مفاهيم و معارف قرآن در راستاي تربيت حافظ قرآن كريم (سال 1398)

8. طراحي، تصويب، اشاعه و اجراي برنامه هاي آموزش قرآنِ انس محور براي مهدها و مراكز پيش دبستاني (از سال 1398)

9. حمايت از توليد و انتشار مصحف هاي آموزشي متناسب با گروه هاي مختلف مخاطبان آموزش عمومي قرآن (از سال 1397)

10. حمايت از اجراي برنامه هاي گفتمان سازي و جذب مخاطبان مختلف به آموزش عمومي قرآن و برنامه ريزي براي اشاعه محتواي آموزش عمومي قرآن در فعاليت هاي تبليغي ترويجي قرآني با هماهنگي كميسيون فعاليت هاي تبليغي ترويجي قرآني (از سال 197)

11. طراحي و حمايت از برنامه هاي فرهنگ سازي و اولويت يابي آموزش عمومي قرآن در بين خانواده ها (از سال 1397)

12. تصويب و استقرار سازوكارهاي لازم براي ارتقاي جايگاه درس قرآن و اولويت آن در برنامه درسي مدارس (از سال 1397)

: ارتقاي تأمين و تخصيص منابع مالي نظام آموزش عمومي قرآن كشور اقدام هاي ملي:

1. تأمين منابع مالي مستقل براي اجراي طرح ملي حفظ قرآن در بودجه سنواتي كشور (از سال 1398)

2. طراحي و پياده سازي سازوكارهاي افزايش مشاركت مالي مردمي در توسعه آموزش عمومي قرآن به ويژه براي مناطق محروم (سال 1397)

3. استقرار نظام بودجه ريزي عملياتي فعاليت هاي آموزش عمومي قرآن در بخش هاي دولتي، عمومي و مردمي (سال 1397)

4. تهيه و انتشار گزارش تفصيلي و تفكيكي تخصيص منابع مالي آموزش عمومي قرآن بابت اجراي برنامه هاي بخش هاي مختلف دولتي و مردمي از بودجه عمومي كشور به صورت سالانه (از سال 1397)

: توسعه فضا، تجهيزات و فناوري هاي آموزش عمومي قرآن اقدام هاي ملي:

1. تسهيل و حمايت از راه اندازي و توسعه تدريجي مهدها و مراكز پيش دبستاني قرآني انس محور در نظام رسمي و غيررسمي تا حداقل 50 درصد تعداد آن در كشور (از سال 1397)

2. تسهيل و حمايت از راه اندازي و افزايش مدارس تخصصي قرآني با محوريت حفظ توام با درك مفاهيم و معارف قرآن به ويژه در دوره متوسطه تا حداقل 25 درصد مدارس كشور، بر اساس مصوبات شوراي عالي آموزش و پرورش (از سال 1397)

3. تسهيل و حمايت از راه اندازي و فعاليت مراكز و مؤسسات آموزش عمومي قرآن مردمي توسط افراد واجد شرايط به ويژه فرهنگيان با اولويت مناطق روستايي و عشايري (از سال 1398)

4. تسهيل امكان استفاده مؤسسات مردمي قرآني از فضاها و امكانات در اختيار آموزش و پرورش و ساير دستگاه هاي اجرايي، براي توسعه آموزش عمومي قرآن با اولويت كاركنان دستگاه ها و خانواده آنان (از سال 1398)

5. تسهيل و حمايت از ايجاد كسب و كارهاي مبتني بر فناوري هاي نوين در حوزه آموزش عمومي قرآن با اولويت نخبگان و جوانان (از سال 1398)

6. تسهيل و حمايت از شبكه سازي بخش ها، مراكز و مؤسسات فعال در آموزش عمومي قرآن كريم (از سال 1398)

7. حمايت از توليد و عرضه كالاها و خدمات فرهنگي، هنري و رسانه اي مؤثر در ايجاد انگيزه و جذب اقشار مختلف به آموزش عمومي قرآن (از سال 1398)

8. حمايت از تشكيل هسته هاي آموزش قرآن به ويژه حفظ قرآن در منازل، مساجد، حسينيه ها، بقاع متبركه و پايگاه هاي بسيج (از سال 1397)

9. تسهيل و حمايت از راه اندازي و توسعه مؤسسات مردمي آموزش تخصصي حفظ توام با درك مفاهيم و معارف قرآن كريم در مناطق مختلف كشور (از سال 1397)

10. حمايت از توليد عرضه برنامه هاي جذاب آموزش عمومي قرآن در شبكه هاي مختلف رسانه ملي و راه اندازي شبكه هاي تخصصي آموزشي به ويژه در زمينه حفظ قرآن (از سال 1397)

11. حمايت از توليد و عرضه برنامه هاي آموزش عمومي قرآن در فضاي مجازي براي مخاطبان داخل و ايرانيان خارج از كشور

: توسعه مطالعات و پژوهش ها و ارتقاي سازوكارهاي ارزشيابي نظام آموزش عمومي قرآن اقدام هاي ملي:

1. تشكيل گروه هاي مطالعات و پژوهش هاي قرآن آموزي در پژوهشگاه ها و پژوهشكده هاي آموزش و پرورش (از سال 1398)

2. اجراي مطالعات لازم براي پيگيري تحقق اهداف آموزش عمومي قرآن در برنامه و محتواي دروس مختلف دانش آموزان به ويژه عربي، ديني و فارسي (سال 1398)

3. حمايت از برگزاري نشست ها، همايش هاي علمي، كرسي هاي نقد و بررسي و نظريه پردازي در حوزه آموزش عمومي قرآن كريم توسط مراكز علمي و پژوهشي مرتبط (از سال 1397)

4. حمايت از توليد و انتشار مقالات و نشريات علمي ترويجي و علمي پژوهشي در حوزه آموزش عمومي قرآن (از سال 1397)

5. حمايت از اجراي پايان نامه ها و تحقيقات دانشگاهي و حوزوي در حوزه آموزش عمومي قرآن (از سال 1397)

6. تدوين و تصويب شاخص هاي توسعه نظام آموزش عمومي قرآن و تعيين سازوكارهاي لازم براي ارزيابي فعاليت بخش هاي مختلف كشور (از سال 1398)

7. طراحي و اجراي پيمايش ملي تحقق اهداف آموزش عمومي قرآن كشور براي اقشار مختلف به صورت دوره اي و پيمايش سالانه برونداد دوره هاي تحصيلي دانش آموزان (از سال 1398)

1. مسئوليت سياست گذاري كلان و ارزيابي و نظارت راهبردي بر اجراي سند و تصويب اقدامات جديد پيشنهادي كميسيون بر عهده شوراي توسعه فرهنگ قرآني است.

2. مسئوليت برنامه ريزي و هماهنگي، نظارت و ارزيابي عملياتي و تدوين و تصويب سياست هاي اجرايي، بر عهده كميسيون توسعه آموزش عمومي قرآن كشور است.

3. به منظور برنامه ريزي و پيگيري تحقق اقدامات سند، كارگروه هاي متناظر با راهبردهاي سند توسط كميسيون تشكيل مي شود. كارگروه هاي تخصصي كميسيون مسئوليت نظارت و ارزيابي برنامه هاي اجرا شده توسط دستگاه هاي اجرايي را در چارچوب اين سند بر عهده دارند و دستگاه هاي مشاركت كننده موظفند در دوره هاي يك ساله، نتايج حاصل از اجراي برنامه ها را به كميسيون گزارش كنند.

4. كليه دستگاه هاي دولتي، نهادهاي عمومي و همچنين مؤسسات و نهادهاي مردمي مورد حمايت، موظف به همكاري با دبيرخانه كميسيون تخصصي در اجراي سند مي باشند.

5. دبيرخانه كميسيون موظف است حداكثر ظرف مدت 6 ماه پس از ابلاغ سند، جزئيات اقدام هاي ملي را در قالب شناسنامه اقدام شامل: تعيين دستگاه هاي مسئول و همكار، افق زماني، اهداف كمّي، شاخص هاي عملكردي، الزامات و ساير توضيحات مورد نياز اقدام، با همكاري دستگاه هاي مربوط تدوين كند. شناسنامه هاي اقدام پس از تصويب در كميسيون با امضاي رئيس كميسيون به دستگاه هاي اجرايي ذي ربط ابلاغ مي شود.

6. مسئوليت بررسي برنامه هاي حوزه آموزش عمومي قرآن دستگاه ها و نهادهاي مختلف دولتي، عمومي و مردمي براي استفاده از اعتبارات اجراي منشور توسعه فرهنگ قرآني و نظارت عام و مرحله اي بر اجراي آن، بر عهده كميسيون است.

7. كميسيون موظف است گزارش سالانه وضعيت آموزش عمومي قرآن كشور را به شوراي توسعه فرهنگ قرآني ارائه نمايد.

سند راهبردي توسعه آموزش عمومي قرآن كشور مشتمل بر 4 اصل، 4 هدف، 6 راهبرد و 52 اقدام ملي به پيشنهاد كميسيون توسعه آموزش عمومي قرآن كشور در جلسه 38 مورخ 11 /9 /1397 [1396] شوراي توسعه فرهنگ قرآني به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ لازم الاجرا است و پس از 3 سال قابل بازنگري و به روزرساني مي باشد.