ثبت آب ها اعم از قنات و رودخانه و چشمه سار

براي اينكه مسئلّة ثبت آب ها اعم از قنات و رودخانه و چشمه سار در تحت نظم و اسلوب واحدي در آمده و دواير مختلفه ثبت اسناد نسبت باين قبيل تقاضاهاي ثبت عمليات متضادي ننمايند لهذا لازم است نكات ذيل را دقيقا در نظر گرفته بموقع اجرا بگذارند. تقاضاي ثبت آب از چهار صورت خارج نيست يا تقاضا نسبت بقنات است يا چشمه سار يا نهر يا رودخانه اول قنوات در مورديكه تقاضا راجع بقنوات باشد ممگن [ممكن] است ششدانك [ششدانگ] قنات راجع بيك مالك بوده و ممگن [ممكن] است يك قنات مالكين متعدد داشته باشد و اگر مالك شش دانك [دانگ] قنات يكنفر باشد كه ثبت آن اشكالي نداشته و پس از خاتمه اعلانات نوبتي و عدم وجود معترض قنات مورد تقاضا را بايد در دفتر املاك مخصوصه به ثبت آبها بنام مالك ثبت نمود و 6 صفحه از دفتر را هم براي آن قنات تخصيص داد زيرا در اين صورت 6 دانك [دانگ] قنات بمنزله 6 دانك [دانگ] يك ملك محسوب ميشود كه متعلق بيك مالك است و اگر قنات مالگين [مالكين] متعدد داشته باشد اولا بايستي ميزان سهم متصرفي هر مالكي از روي ساعت تعيين شده و ثانيا گردش آنهم مشخص باشد و مخصوصا در اعلانات مقدار ساعت در گردش شبانه روز بايد تصريح شود مثلا بايد نوشته شود فلان شخص نسبت بده ساعت آب از قنات فلان در گردش هفت يا هشت يا ده تقاضاي ثبت نموده است چون تقاضاي ثبت قنوات اشتراگي [اشتراكي] مطابق قانون الزامي است لهذا طبيعتا عده مالكين يك قنات بخوبي تشخيص داده شده و با در نظر گرفتن شش صفحه براي هر يكنفر مالك عده صفحات لازمه براي ثبت ششدانك [ششدانگ] قنات را باساني ميتوان معلوم كرد و البته تقاضاهاي ثبت آب قنوات بايد از تقاضاي ثبت ملك تفكيك شده و تقاضاي ثبت آب عليحده اعلان شده و هر قناتي هم بايد در دفتر املاكي كه براي ثبت قنوات تخصيص داده شده منفردا ثبت شود و سند مالگيت [مالكيت] هم عليحده صادر نشود در شهر طهران كه قنوات متعددي موجود است بايستي بعده نواحي داخله شهر يك دفتر هم براي ثبت قنوات واقعه در هر ناحيه تخصيص داده و براي اينكه معلوم بشود فلان قنات را در كدام يك از دفاتر نواحي بايد ثبت كرد ناچار بايستي مظهر قنات را ماخذ قرار داد در ساير شهرها هم اگر قنوات داخله شهر زياد نباشد ممكن است براي ثبت قنوات هر شهري فقط يگدفتر [يكدفتر] تعيين نمود و اگر قنوات زياد باشد ميتوان كليه آنها را بچندين قسمت تقسيم كرده و براي هر قسمتي يك دفتر را تخصيص داد دوم چشمه سار اگر چشمه سارها مثل، قنوات از روي ساعت و بر طبق نظامات معموله بين چند نفر مالك تقسيم شده باشد در اين صورت آن چشمه سار حكم قنات را داشته و تشريفات ثبت آن همان تشريفات ثبت قنات خواهد بود و اگر چشمه سار از روي ساعت تقسيم نشده و ميزان ساعت مشخص نباشد تقاضاي ثبت آب را فقط در ضمن تقاضاي ثبت ملك و بعنوان حق آبه ميتوان قبول رد و در هر دو صورت بايستي در اعلانات و ورقه مالكيت جمله (مطابق معمول محل را ذكر كرد- سوم نهرها نهر پا منشعب از رودخانه است يا از چشمه سار اكر [اگر] نهر منشعب از چشمه سار بوده و بساعات معين تقسيم شده باشد كه حكم خود چشمه سار را داشته و تابع همان – تشريفات خواهد بود نهرهاي منشعبه از رودخانه هم ممگن [ممكن] است بسهام معيني از روي حساب شبانه روزي تقسيم شده و ممكن است تقسيمات معين و مشخصي نداشته باشد در هر حال تقاضاي ثبت آب از نهرهاي منشعبه از رددخانه [رودخانه] را بايد در ضمن تقاضاي ثبت خود ملك قبول كرد اگر مستدعي ثبت سهم معيني از نهر داشته باشد بايستي در اعلانات قيد كرد (يك شبانه روز از نهر فلان مطابق معمول محل) و اگر نهر بسهام معيني تقسيم نشده باشد بايستي در اعلانات و ورقه مالكيت قيد كرد با حق آبه از فلان نهر مطابق معمول محل و بطور كلي در مورد نهرهاي منشعبه از رودخانه و همچنين در مورد نهرهائيكه بسهام معين و مشخصي تقسيم نشده است فقط بعنوان حق آبه بايد تقاضاي ثبت را پذيرفت و در هر صورت جمله (مطابق معمول محل) را هم بايد قيد كرد. چهارم- رودخانه نسبت برودخانه هاي بزرك [بزرگ] چون هنوز براي كيفيت و طرز تقسيم آب آنها قواعد و نظاماتي وضع و تدوين نشده است لهذا بطور كلي تقاضاي ثبت آب از رودخانه را فقط بعنوان حق الشرب و در ضمن تقاضاي ثبت خود ملك بايد پذيرفت و اگر اتفاقا يك رودخانه در تحت قواعد و نظامات مخصوصي بين چند نفر مالك تقسيم شده و مالكين براي احراز مالكيت و تصرف خود در مقدار معيني از رودخانه مدارك كافيه داشته باشند در اينصورت ميتوان در اعلانات قيد كرد فلان مقدار از رودخانه فلان مطابق معمول محل بنابراين مقدمات فقط آب هاي قنوات شهري و بطور كلي آبهاي قنوات و چشمه سارهائيكه بساعات تقسيم شده و مستقلا قابل نقل و انتقال است ملك مستقل شناخته شده و بايد بطور تفكيك از ملك در دفتر املاك مخصوصه به ثبت آب ثبت شود و در غير از اين مورد آب ملك مستقلي شناخته نشده و از متفرعات اصل ملك محسوب شده و دفتر مخصوصي لازم نخواهند داشت آقايان مديران ثبت بايستي جزئيات اين دستور را در حوزه ماموريت خود كاملا بموقع اجرا گذارده و متذكر باشند كه تخلف از مدلول آن شديدا توليد مسئوليت خواهد نمود وصول متحدالمال را كتبا اطلاع دهيد.

مديركل ثبت اسناد و املاك مملكتي (كاظم صميعي)