نظام آمادگي و رزمايش دستگاه هاي اجرايي در برابر تهديدات

با صلوات بر محمد و آل محمد و احترام با به استناد تبصره ۱ قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوب 12 /06 /1402 مجلس شوراي اسلامي و ماده ۸ اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوب مقام معظم هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه (كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور در تاريخ 28 /06 /1402 تشكيل گرديد و در جهت تسري الزامات قانون فوق الذكر پيشنهاد آن سازمان مبني بر ابلاغ مجدد نظام آمادگي و رزمايش دستگاههاي اجرايي در برابر تهديدات - مصوبه شماره 2088 /1 /160 مورخ 05 /07 /1399 را بررسي و به شرح زير تصويب نمود:

مقدمه با توجه به مجموعه تهديداتي كه كشور را احاطه نموده و دامنه آن متناسب با تغيير ماهيت جنگ ها از مستقيم به نيابتي در حال افزايش است، لزوم افزايش آمادگي و پايداري ملي و دفاع همه جانبه در برابر تهديدات دشمن بيش از پيش نمايان مي گردد؛ درك چنين شرايطي نيازمند آن است كه افراد كليدي هر دستگاه يا سازمان از نظر ذهني بتوانند به واقعيت پيامدهاي ناشي از تهديدات، نزديك شده و با تحليل و ارزيابي شرايط حاكم بر صحنه، ضمن اتخاذ تصميمات لازم و به موقع از اجرايي شدن آن اطمينان حاصل نمايند. به منظور ارزيابي ميزان اثربخشي و كارآيي برنامه آمادگي، پاسخ و مقابله دستگاه اجرايي و جامعه در شرايط جنگ، ضروري است با برنامه ريزي، آموزش، تمرين و برگزاري رزمايش هاي تخصصي با بهره گيري از تجربيات داخلي و خارجي اين سطح آمادگي ها را ارتقاء داده و سطح آسيب پذيري كشور را به حداقل رساند؛ از اين رو اجراي رزمايش هاي پدافند غير عامل با بهره گيري از استانداردها، آموزش و ابتكارات تخصصي و مديريتي و تجارب حاصله از رزمايش هاي گذشته مي تواند باعث افزايش توانمندي، آمادگي و مقابله هوشمندانه كشور در برابر انواع تهديدات گردد. در اين نظام نامه با هدف ارتقاء سطح آمادگي و قدرت پاسخگويي دستگاه هاي اجرايي كشور در شرايط بحراني، ايجاد درك مشترك براي مسئولين از وضعيت هاي غيرعادي، افزايش سرعت عمل و قدرت پاسخگويي به حوادث و سوانح و تمرين مديريت و فرماندهي شرايط اضطراري مورد انتظار است.

تعاريف و اختصارات

سازمان: سازمان پدافند غيرعامل كشور

كميته دائمي: كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور

آمادگي: مجموعه تدابير و اقداماتي است كه ظرفيت جامعه، زيرساخت و دستگاه هاي اجرايي مسئول را براي پاسخ موثر به حوادث و سوانح ناشي از تهديدات سايبري، شيميايي، زيستي، پرتوي و نظامي افزايش مي دهد بطوري كه خسارات انساني و مادي ناشي از آن را به حداقل مي رساند.

رزمايش: تمرين ميداني (با بكارگيري تجهيزات) يا ستادي (دورميزي) است كه بر اساس سناريوهاي احتمالي شبيه سازي و با روش هاي گوناگون اجرا مي گردد و باعث كشف آسيب پذيري و ارتقاء آمادگي هاي دستگاهي و انفرادي و ارزيابي كارآيي اقدامات براي مقابله با تهديدات مي شود.

سطوح رزمايش

1 - رزمايش فراملي: رزمايشي كه بصورت مشترك بين دو يا چند كشور بر اساس توافق نامه ها با پيمان هاي بين المللي و منطقه اي براي ارزيابي آمادگي و مهارت هاي راهبردي و ارتقاء هماهنگي با ديگر كشورها انجام مي شود.

2 - رزمايش ملي: سطحي از رزمايش است كه براي ارزيابي و ارتقاء سطح آمادگي و مهارت هاي راهبردي و عملياتي بين چندين دستگاه و چند استان در موضوعات مشترك براي مقابله با حوادث و تهديدات اجرا مي گردد.

3 - رزمايش منطقه اي: سطحي از رزمايش است كه براي ارزيابي و ارتقاء سطح آمادگي و مهارت هاي راهبردي، عملياتي و تاكتيكي در حداكثر 5 استان در موضوعات مشترك براي مقابله با حوادث و تهديدات اجرا مي گردد.

4 - رزمايش استاني: سطحي از رزمايش است كه براي ارزيابي و ارتقاء سطح آمادگي و مهارت هاي راهبردي، عملياتي و تاكتيكي در يك استان در موضوعات مختلف براي مقابله با حوادث و تهديدات اجرا مي گردد.

5 - رزمايش محلي: سطحي از رزمايش است كه براي ارزيابي و ارتقاء سطح آمادگي و مهارتهاي عملياتي و تاكتيكي يك شهرستان در موضوعات مختلف براي مقابله با حوادث و تهديدات اجرا مي گردد.

6- رزمايش دستگاهي: سطحي از رزمايش است كه براي ارزيابي و ارتقاء سطح آمادگي و مهارت هاي راهبردي و عملياتي در يك دستگاه براي مقابله با حوادث و تهديدات اجرا مي گردد.

انواع رزمايش

1 - رزمايش ستادي (دورميزي): در اين رزمايش، هر يك از شركت كنندگان در محيط ستادي و بدون استفاده از تجهيزات، كاركردهاي مربوط به نقش خود را در شرايط اضطراري با فرض وقوع حادثه و يا تهديد تمرين كرده و به مدير رزمايش پاسخ مي دهند.

2- رزمايش شبيه سازي (بازي جنگ): نوعي از رزمايش و تمرين است كه با استفاده از تجهيزات، نرم افزارها يا جعبه شني برنامه رزمايش واحدها و اقدامات و مراحل و تاكتيك ها و اقدامات خودي و دشمن بررسي و تمرين مي شود.

3 - رزمايش ميداني: رزمايشي كه براي بررسي مهارت هاي ميداني افراد و ارزيابي ميزان آمادگي سازماني و تجهيزاتي و هماهنگي و همكاري بين بخشي در صحنه عمليات انجام مي شود، در اين رزمايش، نيروها وارد تمريني مي شوند كه شبيه حادثه واقعي است.

4- رزمايش كنترل شده: نوعي از رزمايش است كه وظايف، نقش ها و اقدامات از قبل طراحي و بر اساس زمان بندي و تنظيم اجرا مي گردد و تغيير در برنامه يا وضعيت هاي رزمايش انجام نمي شود.

5 - رزمايش آزاد: نوعي از رزمايش است كه اقدامات بر اساس وضعيت هاي مختلفي كه تيم هدايت كننده اعلام مي نمايد انجام مي شود، در اين نوع رزمايش، تيم هدايت كننده آزادي عمل داشته و نتايج عملكرد سازمان يا زيرساخت در وضعيت هاي متعدد ارزيابي مي گردد.

حوزه هاي رزمايش پدافند غيرعامل

1 - رزمايش پدافند زيستي: رزمايش هايي كه براي بررسي، ارزيابي و ارتقاء توانايي هاي پدافند زيستي در برابر حوادث و تهديدات زيستي و آزمون اثربخشي اقدامات و برنامه ها در زيرساخت ها، دستگاه هاي اجرايي با استان ها بصورت ميداني يا ستادي، شبيه سازي، كنترل شده يا آزاد انجام مي شود.

2 - رزمايش پدافند شيميايي: رزمايش هايي كه براي بررسي، ارزيابي و ارتقاء توانايي هاي پدافند شيميايي در برابر حوادث و تهديدات شيميايي و آزمون اثربخشي اقدامات و برنامه ها در زيرساخت ها، دستگاه هاي اجرايي يا استان ها بصورت ميداني يا ستادي، شبيه سازي، كنترل شده يا آزاد انجام مي شود.

3 - رزمايش پدافند پرتوي: رزمايش هايي كه براي بررسي، ارزيابي و ارتقاء توانايي هاي پدافند پرتوي در برابر حوادث و تهديدات هسته اي و پرتوي و آزمون اثربخشي اقدامات و برنامه ها در زيرساخت ها، دستگاه هاي اجرايي يا استان ها بصورت ميداني يا ستادي شبيه سازي كنترل شده يا آزاد انجام مي شود.

4 - رزمايش پدافند سايبري: رزمايش هايي كه براي بررسي ارزيابي و ارتقاء توانايي هاي پدافند سايبري در برابر حوادث و تهديدات سايبري و آزمون اثربخشي اقدامات و برنامه ها در زيرساخت ها دستگاه هاي اجرايي يا استان ها بصورت ميداني يا ستادي، شبيه سازي، كنترل شده يا آزاد انجام مي شود.

5 - رزمايش پدافند تركيبي (نظامي): رزمايش هايي كه با فرض وقوع بسته اي از تهديدات نظامي (محدود يا گسترده، تروريستي، خرابكارانه) سايبري، شيميايي، زيستي و پرتوي، طرح ريزي گرديده و بصورت ميداني يا ستادي، شبيه سازي، كنترل شده يا آزاد انجام مي شود.

رزمايش مشترك: تمريني است كه براي بررسي، ارزيابي و ارتقاء سطح آمادگي و مهارت هاي تكنيكي و تاكتيكي بين دو يا چند دستگاه اجرايي و يا بصورت مشترك بين بخش هاي كشوري و لشكري در راستاي دستيابي به توان مشترك مقابله پاسخ به تهديدات طراحي و اجرا مي گردد.

تهديد: هر عنصر يا وضعيتي كه پيش شرط وقوع يك حادثه يا رويداد ناگوار باشد و موجوديت منافع ،امنيت ملي يا ارزش هاي حياتي كشور را به خطر اندازد تهديد محسوب مي گردد.

پاسخ (واكنش): مجموعه فعاليت ها و اقدامات طرح ريزي شده از قبيل؛ هشدار سريع، تخليه، جستجو، نجات و امداد، تامين امنيت و نظير آن است كه به منظور پيشگيري، مقابله و كنترل پيامدهاي حادثه آغاز شده و متناسب با ويژگي هاي هر بحران اجرا مي شود.

تهديدات تركيبي: به تهديداتي كه تركيبي از دو يا چند تهديد از حوزه هاي مختلف تهديدات نظامي، زيستي، پرتوي شيميايي، سايبري و فناورانه و ساير حوزه ها به صورت همزمان باشد اطلاق مي گردد.

سناريو: سناريو تصويري از آينده ممكن و محتمل است، سناريو ابزاري براي تحليل سياست ها و شناخت شرايط، تهديدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت و نيازمندي هاست، برنامه ريزي در سطوح مختلف از كاركردهاي موثر سناريوهاست.

تاب آوري: به توانايي يك نظام، جامعه، دستگاه اجرايي و يا زيرساخت در معرض مخاطرات، براي ايستادگي، تحمل، سازگاري و حفظ كار كرد، تطبيق و برگشت پذيري در برابر حوادث و تهديدات گفته مي شود.

دستگاه اجرايي: وفق ماده ۵ قانون مديريت خدمات كشوري، كليه وزارتخانه ها، مؤسسات دولتي، مؤسسات يا نهادهاي عمومي غيردولتي، شركت هاي دولتي و كليه دستگاه هايي كه شمول قانون بر آنها مستلزم تصريح و يا ذكر نام است از قبيل شركت ملي نفت ايران، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، بانك مركزي، بانك ها و بيمه هاي دولتي، دستگاه هاي اجرايي ناميده مي شوند.

اسناد بالادستي

رهنمودها ،احكام منويات و تدابير مقام معظم رهبري (مدظله العالي)

سياست هاي كلي نظام در موضوع پدافند غيرعامل ابلاغي مقام معظم رهبري (مد ظله العالي)

قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور

قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور

قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه جمهوري اسلامي ايران

اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور

سند تقسيم كار ستاد كل نيروهاي مسلح و قرارگاه مركزي خاتم الانبياء (ص) براي شرايط جنگ (بخش پدافند غيرعامل)

دامنه شمول دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده ۵ قانون مديريت خدمات كشوري نيروهاي مسلح و آحاد مردم مشمول اين نظام نامه مي باشند.

هدف ارزيابي آمادگي دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده ۳ اين نظام نامه در برابر حوادث، تهديدات و اقدامات خصمانه دشمن در راستاي ارتقاء پايداري، تاب آوري و تداوم كاركردهاي ضروري كشور و صيانت از مردم با تاكيد بر اجراي رزمايش هاي پدافند غيرعامل

منظور

ارتقاي آمادگي هاي سازماني، مديريتي، تجهيزاتي، نيروي انساني و برنامه اي در تمام ابعاد (بخشي، گروهي، موضوعي )

الزام دستگاه هاي اجرايي مشمول اين نظام نامه به تدوين طرح هاي پاسخ به تهديدات و حوادث

شناسايي آسيب پذيري ها و نقاط ضعف و اقدام براي رفع آنها با اصلاح و بروزرساني طرح ها و دستورالعمل هاي آمادگي

ارزيابي ميزان اثربخشي و كارآيي برنامه آمادگي مقابله دستگاه هاي اجرايي براي شرايط بحران ناشي از جنگ

تهديدات محتمل در اين نظام نامه، تهديدات زير در چارچوب اساسنامه سازمان بعنوان تهديدات پايه معرفي مي شوند؛

تهديدات شيميايي

تهديدات پرتوي

تهديدات زيستي

تهديدات سايبري الكترونيك و الكترومغناطيس

تهديدات نظامي و امنيتي

تهديدات تركيبي

چرخه آمادگي گام هاي چرخه آمادگي عبارتند از؛

طراحي: شامل تهيه طرح هاي آمادگي اعم از؛طرح هاي پاسخ به حوادث و تهديدات، طرح هاي تداوم كاركردهاي ضروري طرح هاي تاب آوري و حفظ پايداري، طرح حفاظت از زيرساخت، طرح صيانت از مردم و مديريت افكار عمومي و ساير

سازماندهي: سازماندهي ساختارها، ظرفيت ها، نيروي انساني، تجهيزات در دستگاه هاي اجرايي برابر طرح مصوب و تقسيم وظايف انجام شده،

آموزش: آموزش عمومي، تخصصي و دستگاهي برابر مفاد طرح شامل: نقش ها و وظايف، راهبرد و تاكتيك مقابله، تجهيزات تخصصي و هماهنگي هاي لازم به عناصر و ساختارهاي مشاركت كننده در طرح

تجهيز: تامين تجهيزات عمومي و تخصصي لازم براي اجرا در طرح هاي مقابله و تداوم كاركرد و حصول اطمينان از آماده بكار بودن تجهيزات

تمرين: كاربرد راهبردها و تاكتيك ها، تجهيزات و ابزار و تكرار نقش ها و وظايف (گروهي و انفرادي) تا كسب مهارت و افزايش سرعت عمل

رزمايش (اجرا): تمرين ميداني ( با بكارگيري تجهيزات) با ستادي (دورميزي) طرح هاي پاسخ و تداوم كاركرد در مقياس هاي گروهي، بخشي يا موضوعي كه در انواع مختلف و سطوح متفاوت با الزامات ضروري آن انجام مي شود

ارزيابي و مستندسازي: با سازماندهي تيم هاي تخصصي ارزياب و بازبينه (چك ليست) هاي لازم مبتني بر اهداف آمادگي نسبت به كشف اشكالات، ضعف ها و نواقص و تجربيات و نقاط قوت اقدام نموده و ضمن مستندسازي نسبت به برطرف نمودن اشكالات و نواقص در قالب برنامه هاي اجرايي دستگاه اقدام مي شود.

بازخورد و اصلاح: اشكالات، نواقص و ضعف هاي كشف شده در ارزيابي ها پس از برگزاري جلسات خبرگي نقد و بررسي در قالب اصلاح برنامه (اصلاح طرح، بازنگري وظايف و نقش ها، ارتقاء راهبردها، تكميل آموزش ها، اصلاح تاكتيك ها، هماهنگي ها و ارتقاء تجهيزات) در برنامه سالانه و جاري قرار مي گيرند

به روزرساني طرح ها: طرح ها مجدداً بررسي و نسبت به كفايت پاسخگويي به تهديدات بروزرساني شوند، بررسي و رصد شرايط تهيه طرح شامل ظرفيت ها و قابليت هاي دستگاه و تغيير در ماهيت تهديدات در به روزرساني طرح ها موثر هستند.

در اين نظام نامه به اجراي رزمايش هاي پدافند غيرعامل پرداخته شده است؛ ساير گام هاي آمادگي در قالب دستور العمل هاي جداگانه تهيه و ابلاغ مي شوند.

گام هاي رزمايش گام هاي رزمايش كه براي اجراي رزمايش پدافند غيرعامل لازم و ضروري هستند، عبارتند از:

تهيه برنامه و تعيين اعتبارات رزمايش

برآورد تهديدات و تعيين سناريو پايه

طراحي (طرح پاسخ)

بررسي، تائيد و تصويب طرح رزمايش

آموزش عمومي و تخصصي نيروهاي رزمايش

تجهيز ابزار و تجهيزات طرح رزمايش

تمرين و مهارت افزايي

اجراي رزمايش ميداني

نظارت ، ارزيابي و بازخورد

اصلاح و تكميل و بروزرساني طرح ها گام هاي رزمايش در پيوست (الف) تشريح شده است.

الزامات آمادگي و اجراي رزمايش

مديريت و فرماندهي: رئيس دستگاه اجرايي موظف به رصد، كنترل، هدايت، برنامه ريزي، نظارت و ارتقاء مولفه (گام)هاي آمادگي و رزمايش هاي پدافند غيرعامل است و برنامه ي اجرا تمرين و رزمايش طرح هاي ،پاسخ، تداوم كاركرد، حفاظت از زيرساخت و صيانت از مردم را پياده سازي مي كند. فرماندهي، هدايت، كنترل و ايمني رزمايش بعهده فرمانده رزمايش است كه توسط رئيس دستگاه اجرايي تعيين مي شود، فرمانده رزمايش پاسخگوي امور رزمايش بوده و بايد تدابير، سياست ها، خط مشي ها و اصول ايمني رزمايش را از طريق سلسله مراتب دريافت و اجرا كند. فرمانده صحنه توسط فرمانده رزمايش تعيين مي شود و مسئول هدايت و راهبري تيم هاي عملياتي رزمايش و اجراي اقدامات در صحنه است

سازماندهي: رئيس دستگاه اجرايي موظف است با مشاركت مسئول حراست دستگاه، فرمانده بسيج دستگاه و مسئول پدافند غيرعامل دستگاه نسبت به سازماندهي عملياتي اقدام نموده، ساختار و سازمان مورد نياز براي طرح هاي آمادگي را تهيه و آنها را در رزمايش هاي پدافند غيرعامل ارزيابي كند و از آمادگي در برابر هر نوع حادثه، اطمينان حاصل كرده و به مراجع ذي ربط پاسخگو باشد.

طرح ريزي: كليه مراكز و دستگاه هاي اجرايي مشمول اين نظام نامه متناسب با ماموريت خود موظف به تهيه و تدوين طرح هاي پاسخ، تداوم كار كرد، تاب آوري، حفاظت از زيرساخت، صيانت از مردم، مديريت افكار عمومي و ساير طرح ها آيين نامه ها و دستورالعمل هاي مورد نياز بوده و پس از تمرين و رزمايش، آنها را متناسب با نتايج ارزيابي و تهديدات بروزرساني نمايند.

زير ساخت: بمنظور ارتقاء سطح آمادگي دستگاه اجرايي لازم است زير ساخت هاي فرماندهي، ارتباطات و زيربنايي اعم از اسكانف حمل و نقل، بهداشت و درمان، غذا و دارو، آب و انرژي (سوخت و برق) و ساير، برابر طرح هاي مصوب آمادگي پيش بيني و در دستگاه اجرايي ايجاد گردند.

تجهيزات: كليه مراكز و دستگاه هاي اجرايي مشمول موظفند نسبت به تامين تجهيزات عمومي و تخصصي مورد نياز براي اجراي طرح هاي مصوب آمادگي و رزمايش اقدام كرده و از آماده بكار بودن و كفايت تجهيزاتي اطمينان حاصل كنند. نيروي انساني مشاركت كننده در رزمايش ها و تجهيزاتي كه در طرح هاي رزمايش هر دستگاه و استان پيش بيني شده است توسط دستگاه مسئول اجراي رزمايش، تامين مي شوند.

مهارت: بمنظور افزايش سطح بهره وري و كارآيي انفرادي و گروهي تيم هاي عملياتي جهت پاسخ بموقع و موثر به تهديدات و حوادث رئيس دستگاه اجرايي موظف است نسبت به ارتقاء مهارت هاي نيروي انساني اقدام نمايد؛ راهبردها، تاكتيك ها، وظايف، نقش هاي اساسي و روش هاي بكارگيري تجهيزات و ساير موارد مورد نياز متناسب با هر طرح آمادگي بايد در دوره هاي عمومي و تخصصي آموزش داده شوند كارگروه هاي مورد نياز براي آن تعيين شده و آموزش هاي كافي تا حصول اطمينان از فراگيري انجام شود.

هماهنگي و ارتباطات: بمنظور هم افزايي و پاسخ سريع و مناسب و كسب موفقيت در عمليات، ضروري است برابر طرح هاي مصوب هماهنگي هاي درون و برون سازماني صورت گرفته و بسترهاي مورد نياز پيش بيني و ايجاد گردد. دستگاه اجرايي مسئول اجراي رزمايش موظف است هماهنگي و ارتباطات لازم براي اجراي رزمايش را با سطوح بالاتر، همجوار و دستگاه هاي تحت كنترل و مشاركت كننده در رزمايش تامين و ايجاد نموده و از رعايت اصول ايمني رزمايش اطمينان حاصل نمايد.

نظارت، ارزيابي و مستندسازي: رئيس دستگاه اجرايي مسئوليت ارزيابي، تجزيه و تحليل و كشف نواقص و اشكالات و مستندسازي رخدادها حوادث و پيامدهاي آنها را بر عهده دارد و گزارش آمادگي و اجراي رزمايشهاي پدافند غيرعامل در برابر تهديدات و مخاطرات مبتني بر طرح هاي پاسخ و مقابله را به سازمان ارائه مي كند. مسئول نظارت و ارزيابي رزمايش نسبت به تشكيل تيم هاي ارزياب و مستندساز بمنظور تحليل، ارزيابي، بررسي و كشف اشكالات و نواقص، متناسب با اهداف رزمايش اقدام مي كند

بودجه و اعتبارات: تامين اعتبارات مورد نياز تهيه طرح هاي آمادگي و رزمايش، آموزش ها، تمرينات و اجراي رزمايش ها بعهده رئيس دستگاه اجرايي است كه در قالب برنامه هاي سالانه آن دستگاه، پيش بيني و تامين مي شود. اعتبارات مازاد اجراي رزمايش هاي بين دستگاهي كه در سطح ملي يا منطقه اي طرح ريزي مي شوند، در برنامه سالانه سازمان برآورد، پيش بيني و تامين مي شود.

نقش ها و مسئوليت ها مسئوليت اجرا، هدايت و راهبري، نظارت و ارزيابي و تصويب طرح هاي رزمايش در سطوح مختلف آن، برابر جدول زير تعيين مي گردد ؛ سطوح رزمايش مسئوليت اجرا تصويب طرح هدايت و راهبري نظارت و ارزيابي فراملي دولت /دستگاه اجرايي شوراي عالي امنيت ملي سازمان كميته دائمي ملي دولت /دستگاه اجرايي كيمته دائمي سازمان كميته دائمي /دستگاه اجرايي منطقه اي وزارت كشور /سازمان سازمان /كميته دائمي سازمان سازمان /وزارت كشور استاني استاندار سازمان استاندار سازمان دستگاهي رئيس دستگاه اجرايي سازمان سازمان /دستگاه اجرايي سازمان /استانداري /وزارت كشور محلي مسئول دستگاه استاني استاندار فرماندار /شهردار سازمان /مدير كل پدافند استان مشترك دستگاه اجرايي /سازمان كميته دائمي /سازمان كميته دائمي /سازمان سازمان

تكاليف و وظايف

دستگاه هاي اجرايي مشمول اين نظام نامه كه داراي زيرساخت ها و مراكز ،ويژه، حياتي، حساس، مهم و قابل حفاظت هستند بطور سالانه موظف به اجراي حداقل يك رزمايش تخصصي پدافند غيرعامل در هر يك از انواع ستادي (دورميزي) و ميداني هستند.

استانداران و دستگاه هاي اجرايي استاني موظفند نسبت به انجام رزمايش هاي پدافند شيميايي، پدافند پرتوي، پدافند زيستي و پدافند مردم محور بصورت سالانه - حداقل يكبار - برابر چرخه رزمايش و آمادگي اقدام نمايند.

دستگاه هاي اجرايي موظفند تقويم رزمايش هاي سالانه پدافند غيرعامل خود را به سازمان ارسال نمايند، رزمايش هاي سالانه پدافند غيرعامل در سطوح ملي و منطقه اي براي مراكز ويژه، حياتي و حساس، پس از تصويب در كميته دائمي جهت اجرا به دستگاه هاي اجرايي ابلاغ مي گردد.

تقويم رزمايش هاي سالانه پدافند غيرعامل در ساير سطوح و مراكز توسط سازمان تصويب و ابلاغ مي گردد.

سازمان ضمن ارزيابي، هدايت و كنترل رزمايش هاي پدافند غيرعامل در كشور، گزارشي از ميزان آمادگي دستگاه هاي اجرايي در برابر تهديدات و تعيين نقاط ضعف و قوت آنها بصورت توبه اي به كميته دائمي ستاد كل نيروهاي مسلح و شوراي عالي امنيت ملي ارسال كرده و برنامه ي اجرايي رفع اشكالات و نواقص را به دستگاه اجرايي ذي ربط ارائه نمايد. گزارش ميزان آمادگي استان ها و شهرستان ها و دستگاه هاي اجرايي مستقر در آنها، به روساي كميته پدافند غيرعامل استان و دستگاه اجرايي نيز ارائه مي گردد.

سازمان موظف است دستورالعمل ها و ضوابط اجرايي رزمايش هاي پدافند غيرعامل در انواع و سطوح مختلف و شيوه نامه طراحي و سناريونويسي رزمايش هاي تخصصي پدافند غيرعامل را تدوين و ابلاغ كند.

سازمان موظف است با همكاري دستگاه هاي اجرايي ملي و استاني، رزمايش فراملي در زيرساخت هاي مشترك با كشورهاي همسايه را طرح ريزي نمايد؛ رزمايش هاي فراملي در قالب همكاري هاي مشترك آمادگي و مقابله با تهديدات و حوادث شيميايي، پرتوي، ميكروبي و زيستي در چارچوب سياست هاي دفاعي با تصويب شوراي عالي امنيت ملي و نظارت كميته دائمي، توسط سازمان هدايت، طرح ريزي، آموزش و ارزيابي مي گردد.

وزارت امور خارجه موظف است نسبت به ايجاد هماهنگي با كشورهاي مشاركت كننده اقدام نموده و همكاري و مشاركت لازم را با سازمان در اجراي رزمايش هاي فراملي به انجام رساند.

وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح - سازمان پژوهش هاي نوين دفاعي (سپند)- بعنوان مركز اقدام و عمل كلي قرارگاه هاي تخصصي پدافند غيرعامل (پدافند پرتوي، پدافند شيميايي، پدافند زيستي) موظف است از توانمندي ها و ظرفيت هاي توليد تجهيزات و لوازم مورد نياز متناسب با طرح هاي آمادگي و رزمايش، پشتيباني و حمايت نمايد.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف به ارتقاء آمادگي زيرساخت هاي بهداشتي و درماني كشور و افزايش توانمندي و تاب آوري شبكه تجهيزاتي و نيروي انساني براي مقابله و پاسخ در چارچوب طرح هاي مصوب آمادگي و رزمايش، متناسب با انواع تهديدات و مخاطرات شيميايي، زيستي و پرتوي مي باشد.

وزارت جهاد كشاورزي موظف به ارزيابي زيرساخت هاي رصد و پايش تهديدات حوزه ماموريت خود، ارتقاء آمادگي تجهيزاتي و نيروي انساني، افزايش پايداري و تداوم كاركردهاي اساسي در چارچوب طرح هاي مقابله و پاسخ، تداوم كاركرد، حفاظت از زيرساخت، صيانت از مردم و ساير طرح ها در حوزه هاي غذا، دام و نباتات با اجراي رزمايش هاي تخصصي پدافند غيرعامل مي باشد.

وزارت راه و شهرسازي موظف به ايجاد زيرساخت ها و تجهيزات لازم در حوزه هاي حمل و نقل، هواشناسي و مانند آن بمنظور ارتقاء آمادگي ها در اجراي رزمايش هاي پدافند غيرعامل حوزه هاي پرتوي، شيميايي، زيستي و نظامي در طرح هاي پاسخ و تداوم كاركرد قرارگاه هاي تخصصي مي باشد.

سازمان بسيج مستضعفين موظف است نسبت به سازماندهي ساختارهاي پدافند شيميايي، زيستي، پرتوي، مردم محور و تامين تجهيزات لازم در سازمان بسيج اقدام كند و ظرفيت هاي نيروي بسيج در دستگاه هاي اجرايي و ساير اقشار را در چارچوب طرح هاي آمادگي و رزمايش پدافند غيرعامل سازماندهي و آموزش داده و در رزمايش ها بصورت فعال شركت نمايد.

نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران (ناجا) موظف است با ايجاد زيرساخت هاي لازم و تامين تجهيزات مورد نياز، آمادگي هاي كافي براي مقابله با تهديدات و مخاطرات شيميايي، پرتوي و زيستي در چارچوب طرح هاي آمادگي و پاسخ ايجاد نموده و با آموزش ها و تمرينات لازم و تخصصي در رزمايش هاي پدافند غيرعامل مشاركت و همكاري نمايد.

سازمان صدا و سيما و مراكز استاني تابعه، ضمن ارتقاء آمادگي هاي درون سازماني در برابر تهديدات، مسئول آگاهي بخشي، اطلاع رساني و اجراي آموزش هاي عمومي مورد نياز و مناسب براي اجراي رزمايش در جامعه مخاطب پيرامون محيط رزمايش هستند. راه اندازي راديو رزمايش جهت آموزش محدود پدافند غيرعامل در حوزه هاي تخصصي (شيميايي، پرتوي و زيستي) و توجيه افكار عمومي در اجراي رزمايش ها ضرورت داشته و مورد تاكيد است.

استانداران موظفند در چارچوب برنامه هاي امنيتي - دفاعي استان نسبت به سازماندهي قرارگاه هاي استاني پدافند شيميايي، پرتوي، زيستي، سايبري و مردم محور و تهيه طرح هاي پاسخ، تداوم كاركردها، حفاظت از زيرساخت ها، صيانت از مردم و برنامه هاي آمادگي و رزمايش استاني اقدام نمايند. وزارت كشور مسئول سياست گذاري امنيتي، هدايت و پشتيباني استان ها در اجراي رزمايش ها بوده و هماهنگي بين استان ها در رزمايش هاي ملي و منطقه اي را ايجاد نمايد.

دستگاه هاي اجرايي و نهادهاي عمومي موظفند در حوزه وظايف و ماموريت هاي قانوني خود، نسبت به ارتقاء آمادگي درون سازماني با اجراي طرح هاي پاسخ، تداوم كار كردها، حفاظت از زيرساخت ها و صيانت از مردم در چارچوب دستور العمل هاي سازمان عمل نمايند و با طرح ريزي و برنامه ريزي سالانه، رزمايش هاي پدافند غيرعامل را اجرا كرده و نسبت به اصلاح و رفع اشكالات و نواقص كشف شده از رزمايش ها در قالب برنامه هاي جاري و سالانه اقدام و گزارش اجراي آن را به سازمان ارائه كنند.

دستگاه هاي اجرايي موظفند هرگونه قصور و كوتاهي در مصون سازي و ايجاد آمادگي و مقابله با تهديدات و انجام رزمايش هاي پدافند غيرعامل در قالب اين نظام نامه در زيرساخت ها و مراكز حياتي و حساس و مهم كه احتمال وقوع مخاطرات امنيتي در آن وجود دارد به سازمان پدافند غيرعامل گزارش نمايند.

سازمان پدافند غيرعامل مكلف است بعنوان راهبر، هادي و ناظر اجراي مقررات و ضوابط پدافند غيرعامل گزارش تخلفات صورت گرفته را به مراجع قضايي ذي ربط اعلام نمايد.

قوه قضاييه هرگونه كوتاهي در انجام اقدامات ايجاد و حفظ آمادگي دستگاه ها كه منجر به ايجاد مخاطرات امنيتي مي گردد، به تشخيص سازمان پيگيري قضايي نموده و وفق مقررات و قوانين امنيتي و دفاعي اقدام كند.

وفق تبصره 1 قانون تشكيل سازمان مستنكفان علاوه بر جبران خسارت وارد شده، به مجازات موضوع ماده (576) كتاب پنجم قانون مجازات اسلامي (تعزيرات و مجازاتهاي بازدارنده) مصوب 02 /3 /1375 محكوم مي شوند و چنانچه خسارتي وارد نشده باشد برابر قانون رسيدگي به تخلفات اداري مصوب 07 /09 /1372 با مستنكف رفتار خواهد شد.

سازمان بازرسي كل كشور اجراي برنامه رزمايش سالانه دستگاه هاي اجرايي را در برنامه هاي

پيوست گام هاي رزمايش

: در اين مرحله ضرورت اجراي رزمايش براساس تهديدات محتمل به مرجع تصويب كننده اجراي رزمايش اعلام و اجراي رزمايش در برنامه هاي آتي دستگاه پيش بيني و اعتبارات لازم براي آن منظور مي گردد.

: در اين مرحله سناريو بر اساس محتمل ترين تهديدات، تدوين و جهت بررسي و تصويب به مبادي مربوطه ارسال مي گردد.

: تعيين اهداف اجراي رزمايش، شناخت محيط رزمايش از قبيل، وسعت، اقليم، جمعيت و تحليل ساير ويژگي هاي موثر بر رزمايش احصاء نقاط قوت و ضعف، فرماندهي صحنه، هماهنگي با دستگاه هاي محلي و مواردي از اين قبيل بايد در طراحي رزمايش رعايت و لحاظ شوند.

: طرح رزمايش نيازمند تائيد از طرف مراجع ذي صلاح بوده و اجراي گام هاي بعدي رزمايش منوط به تصويب طرح رزمايش مي باشد.

: آموزش مسئولين و كاركنان، آموزش كارگروه هاي تخصصي و تيم هاي عملياتي، آموزش نخبگان جامعه و مردم و آگاهي بخشي و اطلاع رساني مناسب و به هنگام، گام پنجم از اجراي رزمايش است كه بايد بصورت دقيق و منظم با برنامه ريزي همسو و هماهنگ با طرح كلي رزمايش پياده سازي و اجرا گردد؛ برگزاري كارگاه هاي آموزشي - توجيهي طرح و سناريوي رزمايش و تهيه پيوست هاي تخصصي مربوط به رزمايش براي تمام بازيگران اصلي و حتي افرادي كه بصورت غيرمستقيم با رزمايش ارتباط دارند بخشي از فعاليت هاي مربوط به اين بخش است.

: در اين مرحله با برآورد و تامين اعتبارات تخصصي نسبت به سازماندهي تيم ها و كارگروه هاي تخصصي به ادوات و تجهيزات مورد نياز اجراي رزمايش اقدام مي شود و زير ساخت هايي كه در طرح رزمايش مورد ارزيابي قرار مي گيرند مجهز شده و از آمادگي تجهيزات و نگهداري مناسب و اصولي ادوات و تاسيسات اطمينان حاصل مي شود. نظارت مستمر بر تعميرات و نگهداري تجهيزات پيش از اجراي رزمايش بسيار اهميت دارد.

: آشنايي مسئولين، كاركنان، سازمان هاي مشاركت كننده، مردم و كارگروه ها با نقش خود در رزمايش نيازمند تمرين و تكرار است تمرينات بخشي كارگروه ها در حوزه فعاليت اختصاصي و تكرار وظايف افراد بازيگر و داراي نقش، اجراي رزمايش را مطلوب تر و اثر بخش تر خواهد كرد افزايش سرعت عمل، حفظ خونسردي و دقت نظر در تصميم گيري ها در حين رزمايش نتيجه تمرين و تكرار است.

: رزمايش مي بايست بر اساس طرح ابلاغي در تاريخ مشخص و با حضور همه تيم هاي مشاركت كننده اجرا گردد.

: ارزيابي و نظارت بر رزمايش با هدف شناسايي نقاط ضعف و آسيب پذيري ها، برآورد نيازها و تشخيص ميزان كمبودها و خلاء هاي كاركردي صورت مي گيرد و توصيه مي شود بمنظور احصاء نتايج واقع گرايانه و شناسايي دقيق تر كاستي ها، گروه داوران از سازمان هايي مستقل و آشنا با ماموريت و عملكرد زيرساختي كه رزمايش در آن اجرا مي شود انتخاب گردند. جلسه تحليل و ارزيابي رزمايش براي همه مديران اجرايي و دست اندركاران اجراي رزمايش بلافاصله پس از پايان رزمايش برگزار مي شود.

: پس از انجام مراحل ارزيابي، پيشنهاداتي براي اصلاح اقدامات، دستورالعمل ها و فرايندها در راستاي ارتقاء پايداري سازمان، تداوم كاركردهاي مركز، مصون سازي و كاهش آسيب پذيري و تسهيل مديريت بحران ها ارائه مي گردد كه سازمان مجري رزمايش بايد تا برگزاري رزمايش بعدي به رفع نواقص و معايب و اجرايي نمودن پيشنهادات ارائه شده مبادرت نمايد. بازرسي برنامه ريزي شده سالانه درج نموده و نتايج آن را به سازمان و كميته دائمي گزارش نمايد.

رزمايش هاي مشترك در قالب برنامه سالانه رزمايش هاي پدافند غيرعامل كشور با پيشنهاد سازمان يا دستگاه هاي اجرايي به تصويب رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح و كميته دائمي مي رسد و با هماهنگي كامل فيما بين حوزه هاي لشكري و كشوري اجرا مي شوند.

سازمان با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، اسناد تفصيلي، دستورالعمل ها و طرح هاي عملياتي مورد نياز براي پياده سازي ساير گام هاي آمادگي اين نظام را تهيه و به دستگاه هاي اجرايي ابلاغ مي نمايد.

سازمان مسئول نظارت بر حسن اجراي اين نظام نامه بوده و هر نوع اصلاح و بازنگري براي آن با پيشنهاد سازمان به تصويب كميته دائمي مي رسد.

اين تصويب نامه در چهارده ماده و شصت و سه بند و چهار تبصره در هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه (كميته دائمي به تاريخ بيست و هشتم شهريورماه سال يكهزار و چهارصد و دو هجري شمسي به تصويب رسيد.

نظام آمادگي و رزمايش دستگاه هاي اجرايي در برابر تهديدات مشتمل بر چهارده ماده و شصت و سه بند و چهار تبصره كه در تاريخ 28 /06 /1402 در هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور به تصويب رسيد، به استناد تبصره 1 قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوب 12 /06 /1402 مجلس شوراي اسلامي و ماده 8 اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوب مقام معظم رهبري (مد ظله العالي) جهت اجرا ابلاغ مي گردد.

رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح و كارگروه (كميته) دائمي پدافند غير عامل كشور سرلشكر پاسدار محمد باقري