نظر مشورتي 7/1403/1049 مورخ 1404/02/13 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : حسب بند «ث» ماده 37 قانون مجازات اسلامي مصوب 9213 دادگاه مي‌تواند مجازات شلاق تعزيري را به ميزان همان درجه يا يك درجه پايين‌تر تبديل كند. اين مجازات بر اساس درجه همان مجازات تعيين مي‌شود يا بر اساس درجه جرم ارتكابي؟ به عنوان مثال آيا دادگاه در مقام تبديل مجازات شلاق تعزيري موضوع ماده 592 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 مي‌بايست آن را به مجازات جزاي نقدي درجه 5 يا 6 تبديل كند يا 6 يا 7؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، با توجه به متن ماده 37 قانون مجازات اسلامي (اصلاحي 1399) و نيز بندهاي ذيل آن كه به «تقليل يا تبديل مجازات» تصريح شده است، تقليل يا تبديل مجازات بر اساس اين ماده ناظر بر «درجه مجازات قانوني» جرم ارتكابي است و نه درجه جرم ارتكابي. ثانياً، ماده 592 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 كه در استعلام به آن اشاره شده است، قانوناً داراي دو مجازات تخييري (حبس و شلاق) است كه مجازات شلاق مقرر در اين ماده طبق ماده 19 قانون مجازات اسلامي درجه شش محسوب مي‌شود و چنانچه دادگاه مجازات شلاق را براي متهم مناسب تشخيص دهد، در صورت وجود جهات تخفيف طبق بند «ث» ماده 37 اين قانون كه ناظر بر تخفيف ساير مجازات‌ها از جمله شلاق است، مي‌تواند آن ‌را (شلاق درجه شش) به مجازات شلاق درجه هفت يا درجه هشت تقليل دهد يا مجازات شلاق درجه شش مقرر در اين ماده را به مجازات متناسب ديگري از جمله جزاي نقدي از همين درجه يعني جزاي نقدي درجه شش يا يك درجه پايين‌تر يعني جزاي نقدي درجه 7 تبديل كند.