دستورالعمل نحوه اعمال الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در زيرساخت هاي با اهميت بالاي بخش غيردولتي

به استناد تبصره 1 قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور - مصوب مجلس شوراي اسلامي - و ماده 9 اساسنامه اين سازمان - مصوب مقام معظم رهبري - نودمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور در تاريخ 1403/8/29 تشكيل گرديد و پيشنهاد سازمان پدافند غيرعامل در خصوص اجراي نحوه اعمال الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در بخش غيردولتي را بررسي و به شرح زير تصويب نمود:

مقدمه اين دستورالعمل در راستاي مصون سازي زيرساخت هاي با اهميت بالا در بخش غيردولتي و دفاع يكپارچه و منسجم در برابر تهديدات و مخاطرات دشمن بر دارايي هاي اين بخش و همچنين نحوه اعمال الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در بخش هاي غيردولتي از جمله نهادهاي عمومي غيردولتي، زيرساخت هاي واگذار شده بر اساس اصل 44 قانون اساسي و مانند آن و حصول اطمينان از آمادگي آنها در برابر تهديدات و مخاطرات انسان ساخت مبتني بر قوانين و مقررات، نوع مالكيت و سطح اهميت زيرساخت ها، تهيه و تنظيم شده است.

تعاريف و اختصارات

كارگروه (كميته) داِئمي: كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور

سازمان: سازمان پدافند غيرعامل

دستگاه اجرايي: دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده 5 قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 1386/7/8 و ماده (29) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران

بخش غيردولتي: انواع شركت ها، موسسات، سازمان ها، نهادها، تشكل ها، انجمن ها، جمعيت ها، كانون ها و شوراهايي كه داراي مجوز قانوني براي فعاليت هستند به استثناي وزارتخانه ها، موسسات و شركت هاي دولتي مشمول مواد (1)، (2) و (3) قانون مديريت خدمات كشوري و نهادهاي عمومي غيردولتي كه بيش از پنجاه درصد از بودجه سالانه آنها از محل منابع دولتي تآمين مي شود.

شركت مادرتخصصي: دستگاه اجرايي كه در يك حوزه تخصصي و عرصه مشخص، امور سياست گذاري، تنظيم مقررات و ضوابط تخصصي و ساير امور اِعمال حكمراني ملي در اين حوزه را به عهده دارد، از قبيل شركت توانير، شركت ملي نفت ايران، شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور، شركت ملي گاز ايران و ساير.

بخش خصوصي: به واحدها يا مجموعه اشخاصي كه داراي شخصيت حقوقي و حقيقي هستند و در حوزه توليد يا خدمات بخش غيردولتي با هدف كسب سود در قالب كسب و كارهاي كوچك، متوسط و بزرگ، فعاليت مي كنند اطلاق مي شود.

زيرساخت هاي با اهميت بالا: به مجموعه اي از مراكز و تأسيسات زيربنايي و شريان هاي عمده كه خدمات و نيازهاي ضروري و اساسي كشور را به مردم و جامعه ارائه مي كنند و در سطوح حياتي، حساس، مهم و قابل حفاظت دسته بندي مي شوند، اطلاق مي گردد.

مباني استنادي

قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور

قانون اجراي سياست هاي كلي اصل 44 قانون اساسي

قانون فهرست نهادها و موسسه هاي عمومي غيردولتي

قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور - بند (الف) ماده 65

قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور - ماده 58

قانون الحاق برخي مواد مقررات مالي دولت - ماده 23

اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور

مصوبات كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور

تعهد موضوع قرارداد واگذاري مراكز دولتي به بخش خصوصي (در اجراي اصل 44 قانون اساسي)

ساير قوانين و مقررات موضوعه كشور

حوزه شمول اين دستورالعمل براي كليه دستگاه هاي اجرايي و بخش هاي غيردولتي (در چارچوب قوانين و مقررات) لازم الاجرا مي باشد. تمشيت و راهبري اجراي آن در نيروهاي مسلح (با رعايت مفاد اين مصوبه) از طريق شوراي راهبردي پدافند غيرعامل نيروهاي مسلح انجام مي شود.

هدف هدف از تدوين اين دستورالعمل ايجاد وحدت رويه، يكپارچگي و هم افزايي در برنامه ها و اقدامات پدافند غيرعامل در بخش غيردولتي و حصول اطمينان از اجراي الزامات و ملاحظات، ضوابط و استانداردهاي پدافند غيرعامل در زيرساخت هاي با اهميت بالا در اين بخش، در برابر تهديدات و مخاطرات انسان ساخت است.

منظور

تبيين چگونگي اعمال و ترسيم الگوي اجراي ضوابط و مقررات پدافند غيرعامل در بخش غيردولتي

سطح بندي مراكز زير ساختي بخش غيردولتي

حصول اطمينان از آمادگي مراكز زيرساختي بخش غيردولتي

آموزش عمومي، ترويج و فرهنگ سازي مفاهيم پدافند غيرعامل در بخش غيردولتي

اصول حاكم

يكپارچگي، هماهنگي و هم افزايي

پيش بيني و پيشگيري

خودحفاظتي

محرمانگي تخصصي

تبعيت از ضوابط و مقررات تخصصي

صيانت از دارايي ها

تاب آوري و تداوم كاركرد

تامين امنيت متناسب با سطح اهميت

مديريت ريسك و كنترل مخاطرات

كاهش مستمر آسيب پذيري ها

آمادگي مستمر و بسيج منابع

تسهيل گري و حمايت

تهديدات و مخاطرات تهديدات موضوع اين دستورالعمل شامل انواع تهديدات دشمن و سلاح هاي نامتعارف نظير هسته اي، الكترونيكي، زيستي، شيميايي و رايانيكي (سايبري) و ساير تهديدات نوين و نوپديد با منشا دشمن و تركيبي از آنهاست كه با هدف تخريب و اختلال در عملكرد زيرساخت ها در آينده با آن مواجه خواهيم شد. تهديدات پايه مفروض در اين دستورالعمل عبارتند از:

اقدامات تروريستي و ضد امنيتي

تهديدات از درون دشمن پايه

عمليات پهپادي و ريزپرنده

مخاطرات ذاتي زيرساخت ها

تهديدات سايبري مراكز بخش غيردولتي

اقدامات خرابكارانه (تهديدات از درون)

تهديدات تركيبي

ماموريت دستگاه هاي اجرايي با دريافت ابلاغ سياست ها، اصول و الزامات و استانداردهاي پدافند غيرعامل از سازمان، نسبت به سازماندهي، طرح ريزي، برنامه ريزي، هدايت، كنترل و نظارت، پياده سازي ضوابط و رعايت الزامات پدافند غيرعامل در زيرساخت هاي با اهميت بالاي بخش غيردولتي ذي ربط، به شرح ذيل اقدام مي كنند:

رصد و پايش و تشخيص تهديدات زيرساختي و ارزيابي و تعيين تهديدات پايه مترتب بر دارايي هاي بخش غيردولتي،

طبقه بندي و سطح بندي روز آمد زيرساخت ها و دارايي هاي حوزه هاي با اهميت بالاي بخش غيردولتي،

كاهش مستمر آسيب پذيري در زيرساخت هاي بخش غيردولتي متناسب با سطح اهميت آن ها ،

كاهش و خنثي سازي مخاطرات دروني و ذاتي زيرساخت هاي داراي پتانسيل خطر در زمان طراحي و ساخت توسط بخش غيردولتي،

بازرسي عملياتي و احصاء آسيب پذيري ها و امن سازي اضطراري زيرساخت هاي كليدي،

حصول اطمينان از پياده سازي برنامه هاي عملياتي زيرساختي، اجراي ضوابط پدافند غيرعامل و مصوبات كميته دائمي و مصون سازي زيرساخت هاي بخش غيردولتي در برابر تهديدات،

سازماندهي ظرفيت هاي بخش غيردولتي و هماهنگي و هم افزايي عملياتي پاسخ در شرايط خاص و ايجاد آمادگي لازم در زيرساخت هاي با اهميت بالا،

توانمندسازي مديران و كاركنان بخش غيردولتي با آموزش، فرهنگ سازي و ترويج فرهنگ پدافند غيرعامل،

تدبير و نحوه اجرا سازمان بر اساس مصوبات كميته دائمي و با همكاري دستگاه هاي اجرايي نسبت به تدوين و ابلاغ اصول، الزامات، ملاحظات، ضوابط تخصصي و فني پدافند غيرعامل در سطوح راهبردي و عملياتي به دستگاه هاي اجرايي اقدام مي نمايد. دستگاه هاي اجرايي و شركت هاي مادرتخصصي هدايت كننده بخش هاي خصوصي در چارچوب سياست ها و الزامات و ضوابط و ملاحظات ابلاغي سازمان در حوزه هاي با اهميت بالا، نسبت به تدوين و تنظيم الزامات و ملاحظات و استاندارد ها و ضوابط تخصصي پدافند غيرعامل در حوزه هاي ذي ربط، اقدام مي كنند. سازمان با همكاري دستگاه هاي اجرايي، اعمال الزامات و ملاحظات و ضوابط تخصصي پدافند غيرعامل زيرساخت هاي بخش غيردولتي را در گام هاي زير راهبري، هدايت و نظارت مي نمايد:

تدوين شيوه نامه هاي تخصصي پدافند غيرعامل: دستگاه هاي اجرايي از جمله شركت هاي مادرتخصصي با تشكيل و سازماندهي كميته پدافند غيرعامل خود، نسبت به تدوين شيوه نامه ها، استانداردها، و ضوابط فني و تخصصي پدافند غيرعامل هر بخش، در چارچوب مصوبات كميته دائمي و الزامات، ملاحظات و ضوابط تخصصي و فني پدافند غيرعامل سازمان، اقدام و به بخش هاي غيردولتي ذي ربط ابلاغ مي نمايد. مسئوليت اجراي الزامات، ملاحظات و ضوابط تخصصي و فني پدافند غيرعامل در حوزه هاي ذي ربط با دستگاه هاي اجرايي و شركت هاي مادرتخصصي بوده و پاسخگو هستند.

اجرا در بخش هاي غيردولتي: مسئوليت قانوني اجراي ضوابط و الزامات پدافند غيرعامل در زيرساخت هاي با اهميت بالا و مراكز ضروري بخش غيردولتي به عهده بالاترين مقام مسئول است و بايد پاسخگو باشد. بالاترين مقام مسئول در بخش غيردولتي با تشكيل و سازماندهي كميته پدافند غيرعامل، نسبت به تهيه برنامه پدافند غيرعامل و تأمين منابع مالي لازم براي اجراي آن بر اساس دستورالعمل ها و شيوه نامه هاي تخصصي پدافند غيرعامل ابلاغي از دستگاه اجرايي اقدام مي نمايد. دستگاه هاي اجرايي از جمله شركت هاي مادرتخصصي موظفند جزئيات چگونگي اعمال و اجراي موارد زير را در زيرساخت هاي بخش غيردولتي بر اساس مفاد سند نظام فني و تخصصي حفاظت از زيرساخت هاي كشور - مصوبه شماره 160/1/2922 مورخ 1402/8/1 كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور- و ساير الزامات و ضوابط پدافند غيرعامل به هر بخش، ابلاغ نموده و بر حسن انجام آن نظارت كنند:

در زيرساخت ها و مراكز در حال بهره برداري: 1. شناسايي و ارزيابي تهديدات و سناريو پايه 2. ارزيابي مخاطرات و ريسك 3. امن سازي اضطراري 4. كاهش و مديريت ريسك 5. تهيه و تدوين طرح هاي عملياتي 6. اجرا و پياده سازي 7. نظارت بر اجرا 8) به روزرساني و ارزيابي مجدد اقدامات

در زيرساخت ها و مراكز جديد: 1. انجام مطالعات توجيهي و مكان يابي 2. ارزيابي دارايي ها 3. ارزيابي و برآورد تهديد و آسيب پذيري 4. ارزيابي و پايش مخاطرات 5. بررسي و ارزيابي پيامدها 6. ارزيابي و مديريت ريسك

آموزش، فرهنگ سازي و توانمند سازي كاركنان: دستگاه هاي اجرايي از جمله شركت هاي مادرتخصصي نسبت به آموزش، ترويج، فرهنگ سازي و توانمند سازي مديران و كاركنان بخش هاي غيردولتي ذي ربط اقدام و با انجام بازرسي هاي عملياتي از اعمال و اجراي ضوابط و مقررات پدافند غيرعامل در زيرساخت هاي با اهميت بالا در اين بخش ها اطمينان حاصل نمايند.

برنامه ريزي اجرايي، تمرين و رزمايش: همه واحدها و اشخاص بخش هاي غيردولتي داراي زيرساخت هاي با اهميت بالا از جمله اتحاديه هاي صنفي، تعاوني ها و شركت هاي داراي زيرمجموعه در بخش هاي غيردولتي ضمن تشكيل كميته پدافند غيرعامل آن مجموعه نسبت به برنامه ريزي اجرايي، آموزش و تمرين و رزمايش تخصصي براي پياده سازي اصول، ضوابط و الزامات پدافند غيرعامل و حصول اطمينان از اجراي آن در زيرمجموعه هاي خود اقدام و نتايج را به دستگاه هاي اجرايي گزارش نمايند. سازمان با راهبري رزمايش هاي پدافند غيرعامل بر اجراي ضوابط و آمادگي زيرساخت هاي بخش غيردولتي نظارت مي كند.

نظارت: دستگاه هاي اجرايي نسبت به اجراي برنامه هاي پدافند غيرعامل و نظارت اجرايي و تدوين گزارش هاي نوبه اي از اقدامات انجام شده و تجزيه و تحليل تخصصي در ارتقاء مصونيت، كاهش آسيب پذيري، ارتقاء تاب آوري در برابر انواع تهديدات و مخاطرات در زيرساخت هاي بخش غيردولتي اقدام مي كند.

بازرسي عملياتي: دستگاه هاي اجرايي با همكاري سازمان به منظور حصول اطمينان از اجراي ضوابط و مقررات وضع شده، با بازرسي عملياتي موردي و نوبه اي و نظارت در اجرا، گزارش ميزان پيشرفت و هرگونه مشكلات و چالش هاي احتمالي در اجرا و تخلف و استنكاف از رعايت دستورالعمل ها را در بخش هاي غيردولتي احصاء و به سازمان و كميته دائمي گزارش مي نمايند .

رعايت الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در مورد فعاليت هاي مرتبط با سرمايه گذاران خارجي بر عهده دستگاه اجرايي ذي ربط و بخش غيردولتي متولي (كارفرما، مجري، ناظر) است.

وظايف دستگاه هاي اجرايي و سازمان

فهرست شركت ها و مراكز زيرساختي بخش غيردولتي، توسط دستگاه هاي اجرايي به سازمان اعلام شود .

دستگاه هاي اجرايي از جمله شركت هاي مادرتخصصي مكلف هستند اجراي ضوابط و الزامات پدافند غيرعامل را در بخش هاي غيردولتي هدايت، نظارت، راهبري، پيگيري و محقق نمايند.

دستگاه هاي اجرايي از جمله شركت هاي دولتي و مادرتخصصي، اتحاديه ها، اصناف و مناطق آزاد و ساير اشخاص ذي ربط در بخش غيردولتي مكلفند در فرايند صدور پروانه، موافقت اصولي، پروانه بهره برداري، تمديد پروانه بهره برداري و مجوز تغيير كاربري، ضوابط و الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل را اعمال نمايند.

به منظور حصول اطمينان از رعايت الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در اجراي طرح هاي عمراني و زيرساخت هاي جديد بخش غيردولتي، دستگاه هاي اجرايي موظف به انجام آزمون پايداري طرح در برابر تهديدات بر اساس طرح پايه، صحت سنجي اجراي طرح هاي پدافند غيرعامل و اخذ تاييديه پدافند غيرعامل از سازمان، براي صدور پايان كار مي باشند.

دستگاه هاي اجرايي از جمله شركت هاي دولتي و مادرتخصصي نسبت به تهيه و اجراي برنامه هاي اجرايي و عملياتي در حوزه هاي تخصصي CBRNE در برابر تهديدات پايه در مراكز زيرساختي بخش غيردولتي اطمينان حاصل نمايند. [پاورقي 1]

پاورقي 1- Chemical,Biological,Radiological,Nuclear,Explosives

شركت هاي داراي زيرمجموعه هاي بزرگ (هلدينگ ها) نسبت به سازماندهي ساختاري و تعيين مديريت متمركز واحد (فرماندهي واحد) به منظور تهيه و اجراي برنامه هاي عملياتي پاسخ مشترك، هماهنگ و هم افزا به تهديدات اقدام گردد

وزارت اقتصاد و دارايي (سازمان امور مالياتي كشور) به منظور تشويق. بخش غيردولتي و تعاوني ها به اعمال و اجراي ضوابط و ملاحظات پدافند غيرعامل در زيرساخت ها و مراكز با اهميت بالا در چارچوب قوانين و مقررات كشور و اختيارات آن سازمان نسبت به تعيين و اعمال معافيت ها و امتيازات قانوني سرمايه گذاري يا پذيرش سرمايه گذاري بعنوان ماليات قانوني و قابل پرداخت در زيرساخت ها با هماهنگي و تنظيم توافق نامه و نظارت سازمان اقدام كند.

مناطق آزاد و ويژه اقتصادي مكلفند نسبت به اجراي ضوابط، مقررات، الزامات و استانداردهاي پدافند غيرعامل و اجراي اين دستورالعمل اقدام نمايند.

سازمان خصوصي سازي موظف است در فرايند واگذاري مراكز زيرساختي با اهميت بالا به بخش غيردولتي رعايت الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل را به عنوان "شرط ضمن واگذاري" اعمال نمايد.

سازمان پدافند غيرعامل كشور:

نسبت به تهيه نگاشت تخصصي الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در حوزه هاي تخصصي اقدام و انتظارات و اقدامات مورد نظر را تنظيم و به دستگاه هاي اجرايي ابلاغ كند.

نسبت به بررسي و تاييد نگاشت تخصصي ضوابط و مقررات و استانداردهاي تخصصي بخشي كه توسط دستگاه هاي اجرايي از جمله شركت هاي مادرتخصصي تنظيم شده است، اقدام كند.

به منظور حصول اطمينان از اجراي دستورها و بازخوردگيري از صحت و دقت دستورالعمل ها و استانداردها، نسبت به بازرسي هاي عملياتي و نظارت تخصصي در اين حوزه اقدام كند.

نسبت به تنظيم گزارش ميزان اعمال الزامات و ملاحظات و كاهش مخاطرات و اثر تهديدات بر آن به صورت نوبه اي اقدام و موارد احتمالي تخلف و استنكاف را برابر مقررات پيگيري كند.

اعتبارات و منابع مالي مورد نياز براي اجراي تكاليف مقرر در اين دستورالعمل، حسب مورد بايد در بودجه سالانه دستگاه اجرايي مربوط منظور شود. اشخاص بخش غيردولتي داراي زيرساخت هاي با اهميت بالا مكلفند منابع مالي مورد نياز براي اجراي ضوابط و الزامات پدافند غيرعامل را در حوزه خود، منظور كنند.

رعايت زمان بندي تحقق الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در بخش هاي غيردولتي، در چارچوب توافق نامه فيمابين بخش غيردولتي با دستگاه هاي اجرايي يا سازمان الزامي است.

دستگاه هاي اجرايي موظفند هرگونه قصور و كوتاهي در اجراي اين دستورالعمل را به سازمان گزارش كنند تا برابر مقررات با فرد متخلف برخورد شود. هر نوع استنكاف از اجراي اين دستورالعمل، وفق تبصره 1 قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور و ماده 26 اساسنامه سازمان، رسيدگي قضايي مي شود.

سازمان بر حسن اجراي اين دستورالعمل، نظارت كرده و اجراي آن را به صورت سالانه به كميته دائمي گزارش نمايد .

اين تصويب نامه مشتمل بر چهارده ماده و دو تبصره در نودمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي به تاريخ بيست و نهم آبان ماه سال يكهزار و چهارصد و سه هجري شمسي به تصويب رسيد.

دستورالعمل نحوه اعمال الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در زيرساخت هاي با اهميت بالاي بخش غيردولتي مشتمل بر چهارده ماده و دو تبصره كه در تاريخ 1403/08/29 در نودمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور به تصويب رسيد، به استناد تبصره 1 قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور براي اجرا، ابلاغ مي گردد.

رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح و كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور سرلشكر پاسدار محمد باقري