نظامنامه اجراء قانون تعرفه گمركي

حقوق گمركي

حقوق گمركي كه بايد در ورود يا خروج مال‌التجاره از ايران اخذ شود برطبق تعرفه ضميمه قانون 31 ارديبهشت 1315 مي‌باشد.

به كليه اجناس به استثناي آنهائي كه به موجب ماده 3 قانون مصوب 31 ارديبهشت 1315 و قوانين مخصوص و يا امتيازات و يا قراردادهاي قانوني از پرداخت حقوق گمركي معاف است در موقع ورود يا خروج حقوق گمركي تعلق مي‌گيرد. اجناسي كه به طور موقت و يا به ترتيب ترانزيت و يا كاپوتاژ وارد يا خارج مي‌شود و همچنين اجناسي كه در آبهاي ساحلي ايران از كشتي به كشتي ديگر نقل مي‌شود تابع مقررات مخصوص خواهدبود.

حقوق گمركي اجناسي‌كه از روي قيمت اخذ مي‌شود مطابق قيمت اظهاريه صاحب مال و بر طبق مواد 17 و 18 اين نظامنامه است. حقوق اجناسي‌كه از روي وزن يا عدد حقوق به آن تعلق مي‌گيرد از طرف مأمورين گمرك پس از رسيدگي به وزن يا تعداد تعيين مي‌گردد.

حقوق و عوارض گمركي بايد قبل از خروج مال از گمرك نقداً به پول رايج كشور پرداخته شود واحد نقود ايران براي پرداخت حقوق معينه در تعرفه ريال نقره است كه وزن آن 5 گرم و عيار آن 828/0 يا 14/4 گرم نقره خالص است.

مال‌التجاره موجوده در گمرك وثيقه پرداخت حقوق و عوارض و كليه بدهي صاحب مال به اداره گمرك مي‌باشد و اداره گمرك به‌هيچ عنوان قبل از وصول يا تأمين حقوق و عوارض مقرره و بدهي مزبور اجازه خروج آنرا از گمرك نخواهد داد.

تعرفه حقوق و عوارض گمركي

علاوه بر حقوق گمركي مندرج در تعرفه ضميمه قانون 31 ارديبهشت 1315 عوارض ذيل به ريال نقره اخذ و به حساب عايدات گمركي منظور مي‌شود.

عوارض دفتري (شانسلري) از هر اظهارنامه يا درخواست كه به گمرك داده مي‌شود. 2ـ 5 ريال اخذ و معادل آن تمبر به اظهارنامه يا درخواست الصاق مي‌شود و در مواقعي كه اظهارنامه شفاهي پذيرفته شده و حقوق گمركي كه بايد اخذ گردد از بيست ريال تجاوز ننمايد عوارض دفتري به عشر مبلغ مزبور تقليل مي‌يابد.

عوارض مهر سربي يا لاكي. براي هر عدد مهر فلزي پنجاه و دو دينار و براي هر مهر لاكي 26 دينار گرفته مي‌شود.

عوارض انبارداري وارضيه. از اجناسيكه در انبارهاي بسته و انبارهاي سرپوشيده يا محوطه گمركي گذارده شود حقوق انبارداري دريافت خواهدشد حقوق مزبور براي تمام مدت توقف اجناس در گمرك از تاريخ روز چهاردهم تسليم اظهارنامه اجمالي كشتي (مانيفست) يا بارنامه حمل حساب مي‌شود ولي در هر حال حقوق انبارداري قبل از روز پنجم وصول جنس به گمرك دريافت نخواهد شد. صاحبان مال‌التجاره مي‌توانند با تقديم تقاضاي كتبي براي نگاهداري مال‌التجاره خود مخزن‌هاي بسته يا انبارهاي باز يا فقط محوطه‌هاي گمرك را انتخاب كنند و اجناس آنها تحت روكش يا سرباز در آنجا جاي داده خواهدشد ولي موارد ذيل از اين ترتيب مستثني است: الف ـ عدلهاي شامل اجناس قيمتي از قبيل اجناسيكه در تركيب آنها طلا يا نقره بكار رفته باشد و جواهرآلات و ساعت و پارچه‌هاي ابريشمي و همچنين بسته‌هاي كوچك كه وزن آن كمتر از 6 كيلو باشد بايد هميشه در مخزنهاي دربسته جاي داده شود. ب ـ اشياء قابل احتراق يا خطرناك يا مولد امراض يا آنهائي كه مجاورت آنها موجب فساد اجناس ديگر شود اين قسم امتعه از مخزنها خارج و فقط در فضاي سرپوشيده و محوطه‌هاي محصور بايد گذارده شود. ج ـ در مورد اجناسي كه در مخزنهاي دربسته نگاهداري و اظهار و معاينه شده ولي صاحبان آن در ظرف مدت معيني آنها را خارج نكنند و اين عمل موجب تنگي فضـاي انبارها شود گمرك حق دارد 5 روز بعد از اخطـار به‌دريافت‌كنندگان آن رأساً اجناس مزبور را به فضاي سرپوشيده يا محوطه گمرك منتقل نمايد مخارج و خسارات حاصله از اين اقدام به عهده صاحبان مال خواهد بود. تعرفه عوارض ارضيه و انبارداري به قرار ذيل است: الف ـ براي اجناسيكه در انبار بسته گذارده شود براي هر 10 كيلو در ده روز 17 دينار و نيم. ب ـ براي اجناسي‌كه در انبارهاي سرپوشيده يا زير روكش گذارده شود ثلث حقوق فوق. ج ـ براي اجناسي كه بدون روكش در محوطه گمرك جا داده شود ربع حقوق فوق. د ـ براي اجناسي كه در مخازن عمومي گذارده شود نصف عوارض مقرره براي انبارهاي در بسته گمرك اخذ خواهد شد. براي احتسـاب حقوق انبارداري اجراء واحد وزن 10 كيلو هميشه به واحد مافوق تبديل و كسور مدت ده روز ده روز تمام حساب مي‌شود.

هرگاه در نتيجه انقلابات جوي نسبت به اجناسيكه در زير روپوش يا بدون آن در محوطه گمرك جا داده شده خساراتي وارد شود مسئوليتي متوجه گمرك نخواهدبود.

عوارض حمالي. اين عوارض به موجب تعرفه‌هاي مخصوصي‌كه از طرف اداره گمرك تنظيم مي‌شود اخذ خواهدشد.

عوارض جراثقال و راه‌آهن و غيره. در بنادريكه دولت جراثقال دارد براي حق استعمال آن از هر تن مال‌التجاره 44 دينار دريافت مي‌شود و حداقل حقي كه به هر بسته يا عدل تعلق مي‌گيرد 5 دينار خواهدبود در جاهائي كه گمرك براي تسهيل عمليات تخليه بارگيري داراي راه‌آهن‌هاي كوچك و يا اسكه باشد عوارض بر طبق تعرفه كه از طرف اداره كل گمرك تنظيم خواهدشد گرفته مي‌شود.

عوارض نظارت انبارهاي خصوصي: در مورد بازكردن انبارهاي خصوصي با ساير عملياتي كه حضور مأمور گمرك را در انبارهاي مزبور ايجاب نمايد صاحبان اين انبارها علاوه‌بر تسليم درخواست تمبردار براي هر دفعه 5 ريال بايد بپردازند.

كليه كسور حقوق و عوارض گمركي كمتر از 5 دينار به 5 دينار تبديل مي‌شود.

حقوق گمركي اجناسي كه در تعرفه از روي وزن براي آنها حقوق تعيين گرديده از كليه مقدار وارده يا صادره آن اجناس بدون رعايت خوبي و بدي و قيمت و وضعيت آن اخذ خواهدشد معذلك اگر محقق شود كه اتفاقاً مال‌التجاره در حين حمل ضايع شده و قصد تقلبي در بين نبوده اظهاركننده يا صاحب مال مي‌تواند تقاضاي تفكيك يا انهدام و يا اعاده اجناس فاسد را بنمايد. در صورتي كه تفكيك جنس سالم از فاسد مقدور نباشد گمرك ورودي مي‌تواند با اجازه اداره مركزي گمرك و يا تنظيم صورت مجلس تخفيفي در حقوق گمركي به نسبت كسر قيمتي كه در اثر فساد يا عيب حاصل شده باشد.

نسبت به مال‌التجاره‌هائي كه حقوق گمركي آن از روي عده يا وزن معيني در تعرفه ذكر شده هرگاه مال‌التجاره به مقدار زيادتر يا كمتر از واحد مقرره در تعرفه به گمرك عرضه شود حقوق آن به همان نسبت از روي تعرفه دريافت خواهدشد.

واحد وزن براي تعيين حقوق اجناسيكه از روي وزن حقوق مي‌پردازند كيلوگرم متريك است.

منظور از وزن با ظرف يا لفاف يا محفظه مندرج در تعرفه گمركي وزن خالص جنس به اضافه وزن لفاف يا ظرف و يا محفظه خواهد بود كه آن جنس با آن لفاف يا ظرف يا محفظه به معرض فروش گذارده مي‌شود حقوق گمركي مايعاتي كه در بشگه چوبي يا فلزي و يا ساير ظروف وارد مي‌شود از روي وزن خالص آن جنس به اضافه وزن ظروف اخذ مي‌گردد.

ماخذ تعيين حقوق گمركي اجناسي كه در تعرفه با قيد ظرف ذكر نگرديده است وزن خالص آن اجناس مي‌باشد نسبت به اجناس مزبور صاحبان بايد در اظهارنامه تمايل خود را راجع به گمرك نمودن جنس از روي وزن خالص حقيقي يا وزن خالص قانوني قيد نمايند. وزن خالص حقيقي عبارت از وزن جنس منهاي وزن كليه لفاف‌هاي آن مي‌باشد وزن خالص قانوني عبارتست از وزن جنس با كليه لفافهاي آن منهاي كسور قانوني كه به ترتيب ذيل تعيين مي‌شود: الف ـ براي شيشه‌آلات و چيني‌آلات محتوي در صندوق صدي چهل. ب ـ براي ساير اجناسي كه در صندوق يا چليك يا پيت وارد شود صدي بيست. ج ـ براي اجناسي كه در سبد، زنبيل و ساير لفافهاي پوستي و چرمي وارد شود صدي هشت. د ـ براي اجناسي كه جوف حصير ـ كيسه و يا لفاف‌هاي پارچه و غيره وارد شود صدي سه. كسور قانوني فوق شامل لفاف‌هائي كه به طور ناقص جنس را بپوشاند از قبيل لفاف تخته مشبك يا قفس و غيره نخواهدبود.

باز نمـودن و بستـن اجناس براي تفتيـش گمركي به عهده اظهاركنندگان مال مي‌باشد و هرگاه اجناس در موقع بازكردن يا بستن ضايع يا تنزل قيمت پيدا كند مسئوليت آن متوجه اداره گمرك نخواهدبود و اداره گمرك حق دارد براي تفتيش و يا تجديدنظر هر عده از بسته‌هائي كه لازم بداند به خرج اظهاركننده و با حضور مشاراليه باز و رسيدگي نمايد.

براي اجناس وارده يا صادره بدون ظرف (فرج) واردكننده يا صادركننده بايد در اظهارنامه وزن خالص را معين كند. وزن با ظرف اجناسي كه از اداي حقوقي معاف بوده و بطور بسته (كلي) وارد يا صادر گردد بايد در اظهارنامه معين شود و مأمورين گمرك در اين صورت كسور قانوني مذكور در ماده 12 را از وزن كل موضوع كرده وزن خالص مشخص مي‌كنند.

براي اجناسي كه از روي قيمت حقوق مي‌پردازد صاحب مال مكلف است كتباً قيمت آن اجناس را اظهار نمايد.

هرگاه اجناس مختلفه كه از روي وزن يا قيمت حقوق به آنها تعلق مي‌گيرد در يك عدل گذارده شده و از حيث حقوق گمركي متفاوت باشد صاحب مال بايد قيمت و وزن هريك را جداگانه تعيين نمايد.

تعيين قيمت جنس در گمرك از روي قيمت معمولي جنس است در مبدأ يا محل ساخت به اضافه مخارج باربندي و بيمه و دلالي و حمل و نقل و يا ساير مخارج لازمه براي ورود يا صدور آن جنس تا محل گمرك شدن ولي در هر حال اين قيمت هيچ وقت كمتر از قيمت معمولي عمده فروشي اجناس مشابه در بازار ايران (بازار محلي يا نزديك ترين بازار) در تاريخ تسليم اظهارنامه تفصيلي به گمرك بعد از وضع حقوق و عوارض و 5 درصد از بابت نفع تاجر نخواهدبود.

چنانچه اداره گمرك قيمت اظهارشده را كمتر از آنچه مقرر است تشخيص دهد حق دارد از اظهاركننده مطالبه اظهارنامه متمم آنرا نمايد و يا تقاضا كند كه جنس اظهارشده به خارجه عودت داده شود يا در مقابل تأديه قيمت به اضافه 5 درصد بعنوان رفع خسارت به گمرك واگذار شود در صورت اخير اداره گمرك بايد هرچه زودتر وجه مزبور را تأديه نمايد و منتهاي مدت آن از روز ابلاغ خريد به اظهاركننده تا 15 روز خواهدبود.

در صورتي‌كه ذينفع بخواهد مالي را كه گمرك بازخريد نموده استرداد كند بايد حقوق و مخارج متعلقه آنرا به اضافه مبلغي بعنوان حقوق استرداد كه باقتضاي موقع رئيس گمرك محل و يا اداره مركزي در صورت مراجعه به آن معين خواهدنمود بپردازد حقوق استرداد از سه مقابل حقوق اضافي كه موضوع اختلاف است بيشتر نخواهدبود.

اداره گمرك بايد اجناس بازخريد را كه مسترد نگرديده به‌ترتيبي كه بهتر منافع دولت را تأمين نمايد به فروش رسانده و از حاصل فروش وجهي را كه به اظهاركننده مطابق ماده 18 پرداخته به اضافه حقوق و عوارض متعلقه و مخارج موضوع نموده و مازاد را در حساب عايدات متفرقه گمركي منظور نمايد.

هر گاه اجناسي به گمرك اظهار شود كه طبقه‌بندي آنها به‌موجب تعرفه جاري صريحاً تعيين نشده باشد اداره كل گمرك حق دارد تعرفه آن را با مقايسه به اجناسي كه بيشتر به آن شباهت دارد تعيين و يا شمول ماده 1 قانون مقدمه تعرفه گمركي بنمايد.

هرگاه در تشخيص نوع و جنس مال‌التجاره بين اظهاركنندگان و مأمورين گمرك اختلاف حاصل شود مأمورين گمرك مي‌توانند دو نمونه از جنس مورد اختلاف برداشته يكي از آنها را در گمرك محل ضبط و نمونه ثانيرا باراپورت مشروح موضوع اختلاف نزد رئيس گمرك ايالتي يا ولايتي مستل بفرستند در صورتي‌كه مشاراليه به دلايل مخصوص قطع اختلاف را در محل جايز نداند يا شخص ذي‌نفع تقاضا كند موضوع به اداره كل گمرك تعيين تكليف مراجعه خواهدشد.

چنانچه مسلم شود اظهاركننده بدون سوءنيت مال خود را اظهار كرده است با تقاضاي كتبي مشاراليه رئيس گمرك محل به او اجازه ميدهد كه مال خود را از گمرك خارج نمايد مشروط به اينكه حداكثر حقوق را كه بر آن مال تصور شود تضمين نمود و تعهد كند كه به تصميم اداره كل گمرك تسليم شود.

هرگاه صاحب مال از سپردن تعهدنامة مذكور در ماده قبل استنكاف نمايد و يا رئيس محل پس از شنيدن اظهارات مقومين تشخيص دهد كه ذي‌نفع قصد تقلب داشته است اجازه خارج كردن مال‌التجاره مورد اختلاف را نخواهد داد مگر پس از تضمين حقوق و جريمه مطابق تشخيص رئيس گمرك محل.

معافيتهاي گمركي

قطع نظر از معافيت‌هاي مندرج در تعرفه و قوانين مخصوص و قراردادهاي بين دولت و ساير دول اشياء ذيل از حقوق گمركي معاف مي‌باشد:

اشياء وارده يا صادره براي اعليحضرت همايون شاهنشاهي و والاحضرت همايوني و دربار سلطنتي از كليه حقوق گمركي و عوارض و معاينه گمركي معاف است ولي در هر مورد دستور معافيت بايد از اداره مركزي و بر حسب اعلام اداره محاسبات دربارشاهنشاهي با دفتر مخصوص شاهنشاهي صادر گردد. همچنين اسباب سفر سلاطين و رؤساي كشورهاي خارجه و ملتزمين ركاب آنها كه به ايران مسافرت مي‌نمايند از حقوق و معاينه گمركي.

اشياء وارده يا صادره جهت مصرف شخصي سفراء كبار و وزراء مختار و شارژدافرها و مستشاران و نواب و اتاشه‌هاي شوري و نظامي و دريافي و هوائي. سفارتخانه‌ها كه به ترتيبات مقرره از طرف وزارت امورخارجه معرفي شده باشند با شرط معامله متقابل نسبت به مأمورين ايران.

اثاثيه و ساير اشياء مخصوص مصرف شخصي ژنرال قنسولها و قنسولها و نايب قنسولهاي داراي كارير كه در ظرف مدت نه ماهه اول انتصابشان به‌اين سمت وارد گردد به شرط معامله متقابل نسبت به مأمورين ايران.

علائم كشوري پرچم و لوازم‌التحرير و مبل و اثاثيه مخصوص دفتر ژنرال قنسولگري‌ها و قنسولگري‌ها و رئيس قنسولگريها به شرط معامله متقابل و بدون قيد مدت 9 ماه. به غير از اسباب سفر شخصي كه نمايندگان سياسي و يا قنسولي در موقع ورود يا خروج با خود حمل مي‌كنند و بسته چاپارهاي سياسي كه از نقطه نظر نزاكت بين‌المللي از معاينه و تسليم اظهارنامه معافند براي ساير اشياء وارده يا صادره بايد اظهارنامه تفصيلي به امضاي شخص ذي‌نفع تنظيم و در صورت ضرورت رئيس هيئت مأمورين نيز آنرا تصديق كند تا تشريفات گمركي آن بعمل آيد. معافيت مندرج در بند 2 را مي‌توان برحسب تقاضاي وزارت امورخارجه شامل مأمورين سياسي خارجه كه از ايران عبور مي‌نمايند نمود.

منظور از اشياء مستعمل مسافرين ملبوس و لوازم سفر است به‌استثناء اشياء نو و آنچه جنبه تجارتي داشته باشد مسافريني كه گذرنامه مرتب داشته باشند مجاز هستند مقداري آذوقه يا لوازم سفر به معافيت از حقوق وارد يا خارج كنند ولي اين معافيت نسبت به هر گذرنامه مجموعاً از 25 ريال حقوق و عوارض تجاوز نخواهدكرد.

اثاثيه و لوازم خانه اتباع ايران كه دو سال در خارجه اقامت نموده و به ايران مرجعت مي‌كنند مشروط به اينكه اين اشياء نو نبوده و از ظاهر آنها علامت استعمال مشهود و با وضعيت اجتماعي واردكننده متناسب و براي فروش نباشد و همچنين اثاثيه و لوازم خانه مأمورين دولت در خارج مشروط به اينكه اشياء وارده مستعمل و با وضعيت اجتماعي مأمور مزبور متناسب و براي فروش نباشد. همچنين اثاثيه و لوازم خانه اتباع خارجه كه براي اقامت دائم به ايران وارد مي‌شوند با شرط اينكه اشياء مزبور مستعمل و متناسب با وضعيت اجتماعي واردكننده بوده و براي فروش نباشد. پيانو ـ هارمونيوم ـ ارگ ـ سينماتوگراف ـ راديو و كليه وسائل نقليه از معافيت مذكور در فوق مستثني هستند.

در صورتي كه اسباب سفر و اشياء شخصي مسافرين كه به ايران وارد و يا خارج مي‌شوند تا شش ماه پس از ورود يا خروج آنها وارد يا خارج شوند تابع مقررات مذكور در فوق خواهدبود مشروط به اينكه اداره گمرك مدلل شود اشياء مزبور متعلق به همان مسافرين مي‌باشد.

افزار و ادوات كار متعلق به صنعتگران و صاحبان حرفه و كارگراني كه به ايران ولو به طور موقت وارد مي‌شوند به استثناء پيانو ـ هارمانيوم ـ ارگ ـ سينماتوگراف ـ راديو و كليه وسائط نقليه ـ با شرط اينكه افزار و ادوات مزبور مستعمل باشد.

اداره گمرك مي‌تواند پيانو ـ هارمونيوم ـ دوچرخه كالسكه كه آرتيستها و نمايش‌دهندگان براي اجراي حرفه‌شان وارد مي‌كنند به ترتيب ورود موقت طبق نظامنامه مخصوص اجازه ورود دهد.

حيواناتي‌كه براي تعليف به خارجه فرستاده مي‌شوند و يا از خارجه براي تعليف به ايران وارد مي‌شوند از حقوق گمركي معافند ولي خروج و ورود حيوانات مزبور بايد از دفاتر مجاز براي اين عمل انجام و دفتر گمركي دوباره ورود يا دوباره خروج از طرف صاحبان آنها تعيين و در روي جواز قيد گردد.

اجناس و يا امتعه ساخت ايران كه به علت ممنوعيت يا عناوين ديگري كه معلول به فورس‌ماژور باشد در خارجه فروش نرفته و عودت داده مي‌شوند به استثناء اشيائي‌كه ورود يا خروج آن ممنوع باشد در صورتي كه براي اين اشياء حقوق خروجي قبلاً داده شده باشد با دستور اداره مركزي گمرك مسترد خواهد شد.

اجناس و يا امتعه ساخت ايران يا خارجي كه براي تكميل و يا تعمير و يا شركت در نمايشگاه به خارجه حمل و به ايران عودت داده مي‌شود از حقوق گمركي معاف خواهد بود. چنانچه اجناس مزبور در موقع ورود ثانوي اضافه قيمت يا افزايش يا كسر وزن حاصل نموده باشد بهمان نسبت حقوق گمركي به آنها تعلق خواهدگرفت براي استفاده از اين ترتيب اشياء فوق‌الذكر بايد قبل از حمل به خارجه در گمرك ايران سرب يا مهر شده يا علائم مشخصه آن در روي جواز خروجي قيد گردد تا در مراجعت وسائل تشخيص فراهم باشد.

اشياء و امتعه خارجي كه براي تعمير و تكميل و يا شركت در نمايشگاه‌ها به ايران وارد شود در موقع ورود از حقوق گمركي معاف و طبق نظامنامه مربوطه به ورود موقت با آنها رفتار خواهد شد.

لوكوموتيف ـ واگن و دستگاههاي هوائي كه بطور مرتب و دائمي در خطوط بين ايران و خارجه حركت مي‌كنند و مقدار سوختي كه به جهت راه آنها لازم است.

لفاف‌هاي متعارفي حاوي اشياء معاف يا اجناسي كه مطابق وزن خالص يا قيمت حقوق به آنها تعلق مي‌گيرد به استثناء ظروف شيشه و لفافهاي تجملي همچنين لفافهاي اجناس صادراتي ايران در موقع بازگشت به كشور از حقوق گمركي معاف خواهد بود.

قطعات كشتيهاي خارجي از قبيل دكل ـ شراع ـ لنگر ـ طناب و غيره كه در ساحل ايران غرق يا به خاك نشسته و همچنين متعلقات كشتي‌هاي ايراني كه در سواحل خارجه غرق يا به خاك به شرط اينكه در ظرف يكسال به ايران حمل شود.

نمونه‌هاي پارچه كه بيش از سي سانتي‌متر طول نداشته باشد و نمونه‌جات چسبيده روي مقوا و غيره و به طور كلي نمونه‌جاتي كه داراي قيمت ذاتي نبوده يا بواسطه عمليات مأمورين گمرك از قبيل قطع كردن و غيره غيرقابل مصرف شده باشد.

اجناس و وسائط نقليه كه بطور ترانزيت كاپوتاژ يا ورود موقت وارد يا خارج مي‌شود با شرائط مندرجه در نظامنامه‌هاي مربوطه.

به استثناء اسباب سفر و نمونه‌هاي بي‌قيمت ارسالي به وسيله پست و بسته‌هاي چاپار سياسي براي اجناس مشمول معافيت مثل ساير اجناس بايستي براي هر فقره مال‌التجاره اظهارنامه تنظيم و ساير تشريفات گمركي آن انجام گردد.

اشياء ذيل از دادن اظهارنامه و معاينه گمركي معاف است.

مراسلات ـ كاغذهاي بيمه‌شده بسته‌هاي كوچك و غيره وارده بعنوان سفارتخانه‌هاي خارجه در ايران و يا صادر از طرف سفارتخانه‌هاي مزبور به خارجه كه بوسيله پست يا مأمور مخصوص و طبق نظامنامه چاپار سياسي مصوب هيئت دولت وارد يا خارج مي‌شود اين معافيت شامل بسته‌هائي كه مهر رسمي دولت مربوطه را نداشته باشد نخواهد شد وزن با ظـرف مراسـلات بسته‌هاي فوق‌الذكـر از 15 كيلوگرم نبايد تجاوز نمايد.

وزارت خارجه مي‌تواند معافيت مذكور در اين ماده را شامل بعضي از قنسولگريهاي مقيم ايران بنمايد.

كيسه‌هاي محتوي مراسلات پستي به استثناي كيسه‌هائي كه در آن بسته‌هاي پستي و بسته‌هاي نمونة تجارتي باشد مشروط به آنكه كيسه‌هاي مزبور از طرف مأمورين رسمي پست خارجه مهر و تسليم مأمورين پست ايران شود كيسه‌هاي حاوي بسته‌هاي نمونه و يا اجناس ديگر كه بوسيله مراسله ارسال مي‌شود معاينه و تفتيش خواهدشد ولي نمونه‌هاي تجارتي و اجناسي كه داراي قيمت ذاتي نباشد بدون تشريفات گمركي و پرداخت حقوق و عوارض به صاحب آن تسليم خواهدشد و همچنين در صورتي كه مجموع حقوق يك يا چندين بسته كه بعنوان يك‌نفر بوسيله پست كه در يك وهله ارسال مي‌شود از يك ريال تجاوز ننمايد مي‌توان آن اشياء را به منزله مسطورة بي‌قيمت تلقي و به معافيت از حقوق و عوارض گمركي قبول نمود.

ممنوعات

قطع نظر از اجناسي كه ورود آنها به موجب سهميه‌هاي اقتصادي ساليانه غيرمجاز است اجناس ذيل در ورود ممنوع مي‌باشد: 1ـ ترياك. 2ـ چرس و بنگ و حشيش رناس خام يا ساخته شده. 3ـ ژنده و لباس مستعمل از هر قبيل. 4ـ مسكوكات نيكلي ـ مسي و برنجي. 5 ـ درشكه ـ كالسكه دليجان ـ كالسكه سيرك ـ دوچرخه‌هاي آهني. 6 ـ كتب ـ روزنامه‌جات و مطبوعات و صور و علامات و اشياء مختلفه كه موجب فتنه يا فساد و مخالف اصول مذهبي و عادات مستحسنه كشور باشد. 7ـ اجناسي كه روي خود آنها يا لفاف معمولي آنها علامات اسامي و عنوان تجارتخانه و شعار و مشخصات ديگري باشد كه مستقيماً يا بطور غيرمستقيم ايجاد اشتباه نسبت به مبدأ يا اسم سازنده يا تهيه‌كننده يا خواص و يا مشخصات اجناس مزبور نمايد. 8 ـ مرفين ـ كوكائين و مشتقات آن و بطور كلي تمام ادويه مخدره و ساكارين و بلودومتيلن جز با اجازه اداره كل صحيه و بر طبق نظامنامه مربوطه و ادويه سميه با اجازه اداره شهرباني بر طبق نظامنامه مربوطه. 9 ـ رنگهاي تركيبي غيرمذكور در فهرست منتشره اداره كل گمرك جز اجازه اداره كل صناعت. 10ـ اسلحه و مواد محترقه از هر قبيل به استثناي كبريت ـ شمعچه و فشنگهاي ضد حريق مگر با اجازه دولت. 11ـ روبل كاغذي. 12ـ كليه اسكناسهاي تقلبي خارجه. 13ـ اجناسي كه داراي علامت شير و خورشيد پرچم ايران باشند. 14ـ دستگاههاي تلگراف بي‌سيم و قطعات منفصله آن به استثناي راديو كنسرت گيرنده مگر با اجازه دولت. 15ـ دستگاههاي عكاسي و سينما توگرافي كه در هواپيما بكار مي‌رود مگر با اجازه دولت. 16ـ صفحات گرامافون كه جنبه تبليغي داشته باشد. 17ـ مدال و دكمه‌هاي شبيه مسكوكات رايج كشور. 18ـ مدال و دكمه‌هاي داراي شير و خورشيد مگر با اجازه دولت. 19ـ جنازه مگر با اجازه دولت.

صدور اشياء ذيل اعم از اينكه بطور دائم يا موقت باشد ممنوع است. 1ـ اسلحه و مهمات جنگي از هر قبيل جز با اجازه دولت. 2ـ اشياء صنعتي و كلكسيون كه از طرف وزارت معارف عتيقه تشخيص داده شده جز با اجازه وزارتخانه مزبور. 3ـ طلا و نقره به شكل شمش يا مسكوك يا به هر شكل ديگر جز مستثنياتي كه در قانون و نظامنامه‌هاي مربوطه پيش‌بيني شده. 4ـ ساكارين ـ مرفين و ساير مواد مخدره. 5 ـ كنجيده. 6 ـ اسب و گاو جوان لازم براي فلاحت مشروط به اينكه دندان نينداخته باشد. 7ـ چوبهاي صنعتي مگر با اجازه دولت. 8 ـ ميش و قوچ و بره نژاد مرينوس و قره گل و نژاد زنديه شيراز.

نقل و انتقال اشياء ذيل از كشتي به كشتي ديگر در آبهاي ساحلي ايران ممنوع است. 1ـ اسلحه و مهمات جنگي از هر قبيل. 2ـ ترياك خارجه.

واردات

جز در موارد مخصوص كه بايد به رئيس نزديكترين دفتر گمرك اطلاع داده شود ورود هيچگونه اجناس ممكن نيست مگر از محلهائي كه در آنجا دفاتر گمركي براي اخذ حقوق ورودي اجناس مطابق صورت راهها و دفاتر گمركي مجاز برقرار شده باشد انحلال يك دفتر يا احداث يك دفتر جديد يا تغيير وظايف هر دفتر بموجب تصميم وزارت ماليه صورت گرفته و به اطلاع عامه خواهدرسيد. همچنين موقوف كردن يا تأسيس طرقي كه براي ورود يا خروج مال‌التجاره مجاز است به اطلاع عامه مي‌رسد.

واردكننده بايد در دفتر گمرك ورودي اظهارنامه اجمالي به‌فارسي مطابق نمونه رسمي اداره گمرك در دو نسخه كه متضمن اطلاعات ذيل باشد به رئيس گمرك تسليم نمايد. اولاً ـ كشور مبدأ و محل ارسال مال‌التجاره و چنانچه اجناس با كشتي يا طياره حمل شده باشد اسم و تبعيت و محل حركت آن كشتي يا طياره و همچنين اسم ناخدا يا صاحب كشتي يا راننده. ثانياً ـ عده و جنس و علامت و نمره بسته‌ها يا عدل‌هاي وارده. ثالثاً ـ نوع جنس محتوي در بسته يا عدلها و همچنين نوع مال‌التجاره كه بي‌ظرف حمل شده و وزن يا اندازه مال‌التجاره و قيمت و مقصد آن. رابعاً ـ هر اظهارنامه گمركي بايد امضاء يا مهر شده باشد و هرگاه اظهاركننده سواد نداشته باشد ديگري مي‌تواند از طرف او اظهارنامه را بنويسد و در اين صورت بايد نويسنده صحت مهر علامتي كه اظهاركننده گذارده است تصديق نمايد.

هر گاه محمولات عبارت از اجناسي باشد كه حقوق آنها از 100 ريال و مقدار آن از يكبار حيوان تجاوز نكند ممكن است بجاي اظهارنامه كتبي شخص ذي‌نفع سوش را كه بايد صادر شود امضاء كند چنانچه اظهاركننده بيسواد باشد سوش آن سند را با انگشت خود مهر نمايد.

به مسافرين در هر موقع اجازه داده مي‌شود اشيائي كه با خود دارند و عبارت از اشياء تجارتي نيست شفاهاً اظهار كنند.

بعضي دفاتر گمركي كه معاملات تجارتي آنجا خيلي توسعه و اهميت دارد ممكن است اظهارنامه اجمالي كه به زبان خارجه نوشته شده و تعيين آن زبان از طرف اداره مركزي مي‌شود بپذيرند مشروط به اينكه ترجمه فارسي آن ضميمه باشد.

حمل اجناس بطور ترانزيت از ايران ممكن است بر طبق عهدنامه و مقاولات منعقده از طرف دولت و شرائطي كه در نظامنامه مخصوص مقرر شده يا مي‌شود اجازه داده مي‌شود.

واردات از طريق دريا

كشتي و هر نوع وسائل حمل دريائي بايد در موقع ورود از خارجه به ايران قبل از آنكه در هيچ نقطه ايران به ساحل نزديك شود مستقيماً به بندري كه دفتر گمرك در آنجا موجود است وارد گردد.

كشتي بايد در لنگره‌هاي مجاز لنگر بيندازد در صورتي‌كه اشكالاتي راجع به محل لنگر انداختن كشتي توليد شود رئيس گمرك محل آنرا مرتفع مي‌كند. بلافاصله بعد از ورود كشتي و قبل از شروع به‌تخليه محمولات آن ناخدا يا صاحب كشتي مزبور موظف است علاوه بر دو نسخه اظهارنامه اجمالي سوادي از بارنامه (مانيفست) خود را در دو نسخه به رئيس گمرك محل تسليم نمايد. هرگاه كشتي حاوي اجناسي باشد كه مي‌بايست به بنادر مختلفه فرستاده شود محمولات متعلقه هر يك از بنادر بايد جداگانه در بارنامه ذكر شود ولي رئيس گمرك محل مي‌تواند در صورتي كه مقتضي بداند كشتي را از ذكر اجناسي كه مقصد آن بندر خارجه است معاف بدارد از صاحبان كرجيهاي تركمني و زورقهاي شراعي و بلم و غيره كه ظرفيت آنها 20 تن يا كمتر بوده و عادتاً بارنامه (مانيفيست) تنظيم نمي‌كند سواد بارنامه مطالبه نخواهدشد.

هرگاه بر اثر وقوع قضاياي فوق‌العاده (فرس ماژور) ناخدا يا صاحب كشتي قبل از رسيدن به محلي كه دفتر گمرك دائر است به حكم اجبار بار كشتي يا كرجي خود را تقليل دهد بايد مراتب را با ذكر اشياء منقوله از كشتي به كشتي ديگر و آنچه را از محمولات خود تقليل داده در اظهارنامه كه براي گمرك تهيه نموده و همچنين در اسناد كشتي قيد نمايد.

هر كشتي كه به يكي از بنادر ايران آمده و مقصود او فقط پناهنده شدن در موقع طوفان يا ترميم خسارات يا فقط تهيه آذوقه باشد حق خواهدداشت تمام مدتي كه براي او لازم است در آنجا توقف نمايد مشروط بر اين كه پس از ورود هرچه زودتر ناخدا يا صاحب آن اظهارنامه كتبي به گمرك محل داده و علت توقف خود را در آن ذكر و بعلاوه تصريح كند به غير از آذوقه كشتي و مصالح و ادواتي كه براي تعميرات مورد احتياج است مطلقاً چيزي بارگيري يا پياده نخواهدنمود در اينصورت ناخداي كشتي محتاج به تحصيل جواز حركت نبوده مختار است به ميل و اراده خود بدون تشريفات گمركي ديگري از بندر خارج شود ولي هرگاه آن كشتي بيش از 72ساعت در بندر لنگر بيندازد ناخدا موظف است سوادي از بارنامه (مانيفست) به گمرك تسليم نمايد در صورتيكه تعمير خسارات و ضايعات كشتي مستلزم پياده كردن تمام يا قسمتي از محمولات آن باشد تسليم مانيفست براي ناخدا ضروري خواهدبود در اين مورد گمرك امتعه را در مخازن و محوطه‌هاي خود تحويل گرفته و حقوق انبارداري مقرره را از تاريخ تحويل آنها دريافت مي‌كند چنانچه گمرك تأسيسات كافي در تحت اختيار خود نداشته باشد با توافق نظر ناخدا و مأمورين محلي وسائلي براي حفظ و حراست امتعه مزبوره در انبارهاي دولتي يا خصوصي فراهم خواهدنمود.

تمام وظائفي كه بموجب مقررات اين نظامنامه بر عهده ناخدا يا صاحب كشتي مي‌باشد ممكن است با رضايت صريح يا ضمن او از طرف اجراي كمپاني كشتيراني نماينده كشتيهاي مزبور انجام شود.

رئيس گمرك محل پس از رؤيت اظهارنامه اجازه تخليه كشتي را ذيل همان اظهارنامه صادر خواهدنمود. غير از مورد مذكور در اين ماده 35 تخليه كشتي فقط پس از صدور اجازه مزبور بايد شروع و در حضور مأمورين گمركي كه از طرف رئيس محلي براي معاينه مال‌التجاره يا لدي‌الاقتضاء مراقبت حمل آنها به انبار يا از كشتي به كشتي ديگر معين مي‌شوند انجام گيرد.

رئيس گمرك محلي مي‌تواند استثنائاً قبل از وصول بارنامه كشتي و ورود آن در بندر اجازه تخليه بار كشتي را صادر نمايد.

مال‌التجاره را كه در اولين دفتر ورودي اظهار و بايد به بندر ديگري كه در آنجا نيز دفتر گمركي موجود است حمل شود مي‌توان در دفتر مقصد تفتيش نمود مشروط بر اينكه بدواً معاينه مختصري از وضع بار و مهر سربي درب انبار و يا بسته‌هائي‌كه در سطح كشتي گذارده شده است بعمل آيد ولي در صورت ظن به قاچاق رئيس گمرك حق دارد امر به تفتيش كامل تمام بار كشتي بنمايد.

در صورت ظن به قاچاق رئيس گمرك محل يا مأموري كه مخصوصاً براي اينكار معين شده مي‌تواند از ناخدا يا صاحب كشتي تقاضا نمايد كه بارنامه‌ها و ساير نوشتجات كشتي را كه راجع به مال‌التجاره است ارائه دهد چنانچه مأمورين گمرك تفتيش بارهاي كشتي را لازم بدانند ناخدا يا صاحب كشتي بايد هر نوع تسهيلات را براي انجام اين عمل فراهم نمايد.

كليه مال‌التجاره كه از كشتي يا قايق خارج مي‌شود بايد مستقيماً به انبار بسته سرپوشيده محوطه گمرك يا انبار خصوصي كه گمرك قبول نموده و در تحت نظر گمرك است (طبق مقررات فصل چهاردهم) حمل شود.

رئيس گمرك محلي مجاز است در صورت درخواست ناخدا يا صاحب كشتي يا قايق يا صاحب اجناس اجازة نقل آن اجناس را از كشتي به كشتي ديگر براي حمل به بندر ديگر ايران يا خارجه بدهد ولي با پرداخت عوارض ذيل و تحت شرايطي كه ممكن است اداره كل گمرك به‌تقاضاي وقت مقرر دارد. الف ـ نقل و تحويل در لنگرگاه يا در بندر از كشتي به كشتي ديگر يا انتقال به ساحل هر بسته يا عدل سي و دو دينار و نيم. ب ـ نقل و تحويل از كشتي به كشتي ديگر يا انتقال به ساحل يا بردن به انبار هر بسته 65 دينار غير از حقوق انبارداري مقرر. در مورد اجناس بيظرف عوارض فوق در صورت انتقال مستقيم براي هر تن چهار ريال و سي دينار و در صورت انتقال غيرمستقيم هشت ريال و شصت و پنج دينار.

اين اجازه شامل كرجي‌هاي بادي كه محصول آن اجناس غيرمجاز باشد نخواهدبود.

مال‌التجاره از آب گرفته شده

اشخاصي كه محمولات كشتي‌هاي غرق شده و يا به آب ريخته شده را در سواحل و يا آبهاي ساحلي ايران بدست آورند بايد هرچه زودتر مراتب را به اطلاع نزديكترين دفتر گمركي برسانند و دفتر مزبور موقتاً اجناس از آب گرفته شده را به نام دولت تصاحب نموده و از مجراي رسمي به قنسول كشوري كه تصور مي‌رود كشتي متعلق به آن كشور است اطلاع خواهد داد اشياء سريع‌الفسادي كه جزء محمولات فوق‌الذكر باشد فوراً به‌حساب مالك فرضي آن فروخه خواهدشد قنسولها مي‌توانند با اثبات مالكيت اتباع دولت متبوعشان اشياء از آب گرفته و يا قيمت حاصله از فروش آنرا با پرداخت حقوق گمركي و ساير عوارض و مخارج نجات آن كه با توافق نظر بين رئيس گمرك محل و نجات‌دهنده تعيين خواهد شد دريافت نمايد. اجناسي كه سريع‌الفساد نباشد پس از شش ماه به فروش خواهدرسيد و حاصل فروش پس از وضع حقوق و عوارض بين مالك اجناس و نجات‌دهنده آنها به نسبتي كه مورد موافقت طرفين باشد تقسيم خواهد شد حاصل فروش در صورتي كه تا دو سال مورد مطالبه صاحبان واقع نشود بين خزانه و نجات دهنده تقسيم خواهد شد.

اجناس از آب گرفته كه قبل از ورود مأمورين گمرك بدون اطلاع آنها به نقاط دور از ساحل حمل شده باشد مثل اجناسي كه بدون اظهارنامه وارد شده است، محسوب و ضبط خواهد شد.

وقتي كه مال مستخلص از غرق بوسيله كرجي به خشكي حمل شود صاحب كرجي مشمول همان تكاليفي كه براي ناخداي كشتي مقرر است خواهد بود با اين اختلاف كه اظهار ممكن است شفاهي باشد.

تا مدتي كه مال مستخلص شده در تحت نظارت مأمورين گمرك است صاحب مال حق دارد آنرا بدون تأديه حقوق گمرك مجدداً به خارجه حمل كند مشروط بر اينكه اجناس مزبور در مدتي كه رئيس گمرك محل معين مي‌كند خارج شود.

مال‌التجاره از آب گرفته شده كه نسبت به آن بر طبق ماده سابق رفتار نشود از حيث حقوق مانند مال‌التجاره وارده محسوب خواهد شد.

واردات از طريق خشكي

كليه اجناس وارده از راه خشكي بايد از راه‌هاي مجاز مستقيماً به طريق اولين دفتر گمرك حمل شود به غير از مورد مخصوص مذكوره در ماده 20 اين نظامنامه.

حامل مال‌التجاره به مجرد ورود به اولين دفتر گمرك بايد مال‌التجاره را در محوطه گمرك پياده كرده اظهارنامه‌هاي مذكوره در ماده 31 را به رئيس گمرك بدهد هرگاه اجناس وارده بيش از بار يك چهار پا نبوده و منفرداً وارد شده باشد ممكن است بدون مطالبه بارنامه و اظهارنامه اجمالي به اظهار شفاهي قناعت شود. نسبت به دواب باركش كه براي مصرف حمل اجناس يا مسافر است اظهار شفاهي در هر موقع پذيرفته خواهدشد مشروط بر اينكه مكاري سوش سندي را كه بايد صادر شود امضا يا با انگشت خود مهر كند.

هرگاه دفتر ورودي سرحدي مجاز براي انجام تشريفات گمركي نبوده و دفتر اصلي گمرك در داخله كشور باشد اظهارنامه مذكور در ماده31 بايد در دو نسخه تهيه و به رئيس دفتر سرحدي تسليم شود كه يكي را خود نگاهداشته و ديگري را با حاشيه پته ضمانتي به دفتر گمركي مقصد ارسال دارد دفتر ورود پس از رسيدگي به عده و علامت و نوع بسته‌ها يا عدلها آنها را مهر سربي‌زده با اصل پته (پاساوان) تحويل حمل كننده نموده از او التزام مي‌گيرد كه بارها را به همان ترتيب بدون هيچگونه تصرف يا پاساوان تضميني به دفتر گمركي كه بايد حقوق آنرا دريافت كند تسليم نمايد پس از ورود بسته‌ها به دفتر مقصد و رسيدگي به صحت بسته‌ها و مهر آن رئيس محل يا قائم‌‌مقام او ورقه رسيد ذيل حاشيه پته را تصديق نموده نزد رئيس دفتر سرحدي مي‌فرستد و هرگاه رسيد بار در مدتي كه معين شده به رئيس دفتر سرحدي نرسد بايد تفصيل را به رئيس دفتر مقصد اطلاع بدهد كه حمل‌كننده را تعقيب نموده حقوق گمركي و جريمه را دريافت دارد در صورت تخلف متصديان حمل از مقررات فوق وسائط نقليه آنها وثيقه وصول حقوق و عوارض و جرائم احتمالي خواهدبود.

حمل اجناس از دفتر اصلي گمركي به دفتر اصلي گمرك ديگر به ترتيب پاساوان در هر مورد موكول به اجازه اداره مركزي كل گمرك و يا پرداخت وثيقه نقدي يا بانكي معادل دو برابر حقوق و عوارض گمركي خواهد بود در مورد اجناس معاف از حقوق گمركي تعيين ميزان وثيقه در هر مورد به تشخيص اداره مركزي كل گمرك مي‌باشد.

واردات از طريق هوا

هر هواپيما كه وارد ايران مي‌شود بايد از راههائيكه در نظامنامه مخصوص هواپيمائي پيش‌بيني شده است عبور نموده و مقررات گمركي را در دفاتري كه در آن نظامنامه تعيين شده است انجام دهد.

عبور از سرحد بايد بين طلوع و غروب آفتاب و از بالاي پست‌هاي گمرك سرحدي صورت گيرد تجاوز سه كيلومتر نيز از طرفين پست مزبور مجاز است.

هرگاه بر اثر حوادث فوق‌العاده (فرس ماژور) كه بايد وقوع آن به ثبوت برسد هواپيما از نقطه‌اي به غير از نقاط مقرره از سرحد عبور كند در اين صورت بايد در نزديكترين فرودگاه مجاز كه در خط سير آن واقع است به پائين بيايد و چنانچه قبل از رسيدن به ميدان مزبور مجبور به پائين آمدن شود موظف است به نزديكترين دفتر گمرك يا ماليه يا اداره ارتش يا حكومت محلي اطلاع دهد و مجدداً نمي‌تواند بدون اجازه يكي از مقامات فوق‌الذكر حركت كند و آن اداره پس از رسيدگي و تحقيق كتابچه راه و بارنامه را كه در ماده بعد مذكور است ويزا نموده و محل فرودگاهي را كه بايد هواپيما بالضروره به آنجا رفته و عمليات گمركي را انجام دهد تعيين مي‌كند.

خلبان بايد موقع ورود به فرودگاه مجاز كتابچه راه و گذرنامه و دو نسخه سواد بارنامه و صورت آذوقه‌اي را كه در هواپيما دارد به‌گمرك تسليم نمايد. در صورتي‌كه هواپيما حامل مال‌التجاره نباشد فقط يك نسخه بارنامه سفيد تسليم خواهدنمود ترتيب اظهارنامه‌هاي تفصيلي همانست كه در مورد واردات بطور عموم معمول است.

صادرات از طريق دريا

هيچگونه مال‌التجاره قطع‌نظر از جنس و يا مبدأ آن نبايد قبل از اظهار و رسيدگي به موجب مواد 56 و 57 و 58 نظامنامه براي حمل به خارجه به كشتي حمل شود مگر در موارد مستثنيه كه در مواد 25 و 66 ذكر شده است. بارگيري كشتي علاوه از محلهائي‌كه دفتر گمركي موجود است در ساير نقاط نيز ممكن است انجام شود به شرط تحصيل اجازه مخصوص از گمرك و در تحت نظر عده‌اي مأمور گمرك كه رئيس نزديكترين دفتر گمركي مقتضي بداند.

قبل از بارگيري صادركننده اظهارنامه‌اي كه متضمن عده و نوع بسته‌ها و علامت و نمره و جنس و وزن و قيمت مال‌التجاره و اسم و تبعيت كشتي كشور مقصد و مبدأ مال‌التجاره باشد به رئيس گمرك محل تسليم مي‌نمايد. نوع مال‌التجاره كه حقوق خروجي مي‌‌پردازد بايد برطبق اسامي كه در تعرفه معين شده است اظهار شود و براي ساير اجناس صادركننده بايد همان اسامي مصطلحه و مستعمله در تجارت را استعمال نموده و در اين خصوص توضيحاتي را كه رئيس گمرك بخواهد بدهد.

پس از تسليم اظهارنامه و انجام تشريفات گمركي و پرداخت حقوق و عوارض و جرائمي كه ممكن است در صورت ارتكاب تخلف تعلق گيرد اجازه حمل اجناس به كشتي داده خواهد شد جز با اجازه مخصوص رئيس محل هيچگونه مالي را به كشتي نمي‌توان حمل نمود مگر با حضور مأمورين تفتيش گمرك.

ناخدا يا صاحب هركشتي تجارتي يا كرجي كه در يكي از بنادر ايران بارگيري نموده و يا در بندر يا لنگرگاه ايران ايستاده باشد ملزم است قبل از حركت تحصيل اجازه حركت نمايد مگر در مواقع طوفان و يا حوادث فوق‌العاده ديگري كه مجبور به حركت فوري باشد و همچنين در موردي كه در ماده 36 پيش‌بيني شده است مأمورين گمرك مي‌توانند تمام محمولات كشتي يا كرجي را در صورتي كه لازم بدانند تفتيش نمايند و در اين صورت ناخدا يا صاحب كشتي بايد هرگونه تسهيلات براي انجام اين كار براي مأمورين فراهم نمايد.

هيچ كشتي نمي‌تواند از بندر يا لنگرگاه حركت كند مگر اينكه فرمانده يا صاحب كشتي تمام محمولات آنرا طبق بارنامه ورودي كشتي تخليه و توضيحات لازمه در صورت بروز اختلاف داده و همچنين دوسواد از بارنامه محصولاتي كه براي صدور مي‌باشد تسليم گمرك بنمايد. در مورد كشتي‌هاي بخاري رئيس گمرك محل مي‌تواند اجازه حركت بدهد با شرط آنكه نماينده كشتيراني كتباً تعهد نمايد در مدت پنج روز پس از حركت كشتي بارنامه و ساير اوراق مربوطه را تسليم و پرداخت جرائم مندرج در ماده 96 نظامنامه را تقبل نمايد سواد بارنامه مذكور در اين ماده از صاحبان كرجي‌هاي تركمني شراعي و ياكرجي‌هاي ديگري كه ظرفيت آن 20 تن و كمتر بوده و معمولاً بارنامه تنظيم نمي‌كنند مطالبه نخواهدشد.

صادرات از طريق خشكي

هر نوع مال‌التجاره را به استثناي آنهايي كه در صدور ممنوع مي‌باشد مي‌توان از راه خشكي كه دفتر گمركي در آنجا باشد صادر نمود. صدور مال‌التجاره از نقاطي كه دفتر گمركي در آنجا نباشد با اجازه مخصوص و تحت نظارت يك يا چندنفر مأمور گمرك ممكن است انجام شود.

به محض ورود مال‌التجاره به دفتر گمركي متصدي حمل بايد اظهارنامه در دو نسخه كه داراي اطلاعات مذكوره در ماده 56 باشد به رئيس محلي تسليم و در صورت مطالبه مأمورين گمرك بايد صورتهاي محمولات يا بارنامه‌هاي مربوطه به آن اجناس را نيز تحويل نمايد. در صورتي كه اجناس جداگانه سال و مقدار آنها از يكبار حيوان بيشتر نباشد بدون مطالبه بارنامه به اظهار شفاهي قناعت خواهدشد و سوش جواز را حامل بايد امضاء نمايد مسافرين هميشه مجازند اشيائي را كه با خود حمل مي‌كنند در صورتي كه آن اشياء جنبه تجارتي نداشته باشد شفاهاً به‌گمرك اظهار نمايند.

رئيس محلي يكي از اظهارنامه‌هاي را نگاهداشته و ديگري را مهر لاكي ضميمه جواز خروج مي‌كند. پس از تفتيش و اخذ حقوق و عوارض (در صورت تعلق گرفتن و الصاق مهر سربي رئيس گمرك اجازه حمل مال را به حمل كننده مي‌دهد و مال‌التجاره مستقيماً از راه مجاز يا به طريقي كه در قسمت اخير ماده 60 مذكور گرديده است به طرف سرحد حمل مي‌شود.

متصدي حمل بايد جواز خروج را به مأمورين دفتر سرحدي تسليم نمايد و در صورتي كه مأمورين گمرك پس از رسيدگي صحت بارها و مهرهاي سربي را تصديق نمايند آنرا در تصديق‌نامه صدور مي‌نويسند و در مدت معينه براي دفتري كه آن تصديق را صادر نموده اعاده مي‌دهند. در صورت عدم تطابق بسته‌ها و سرب‌ها مأمورين گمركي آنرا ثبت و به ترتيب مقرر عمل مي‌نمايند.

صادرات از طريق هوا

قبل از حركت هواپيما خلبان بايد دفتر راه و بارنامه محمولات خود را به مأمورين گمرك تسليم نمايد در صورتيكه هواپيما حامل مال‌التجاره نباشد مأمورين گمرك به اخذ اظهارنامه سفيد و ويزاي دفتر راه قناعت خواهند نمود.

هواپيماهاي حامل مال‌التجاره كه مقصد خروج از كشور را داشته باشند بايد قبلاً تشريفات گمركي مندرج در مواد 56 و 57 و 58 مربوط به صادرات از راه دريا را انجام دهند قبل از حركت هواپيما مأمورين گمرك پس از رؤيت بارنامه و اظهارنامه تفتيشات لازمه را معمول و بارنامه و دفتر راه را امضاء نموده و اقدام به مهر نمودن اجناسي كه طبق مقررات بايد به آنها مهر سربي الصاق شود خواهند نمود.

علاوه بر مقررات فوق خلبان‌ها موظفند بر طبق ترتيباتي كه بموجب نظامنامه مخصوص هواپيمائي مقرر است عمل نمايند.

انبارهاي گمرك

اداره گمرك در هر يك از دفاتر گمركي انبارهائـي براي نگاهداري اجناس وارده يا صادره خواهدداشت. انبارهاي مزبور عبارتند از انبارهاي سرپوشيده و محوطه‌هاي گمركي.

ورود اجناس به انبار گمرك به موجب يك نسخه اظهارنامه كه در ماده 31 مقرر است يا پاساوان تضميني انجام مي‌گيرد.

قبول اجناس در انبارهاي گمرك پس از تفتيش سطحي كه مشخص نوع آن اجناس باشد به عمل خواهد آمد. پس از تفتيش فوق‌الذكر مأمورين گمرك با حضور صاحب مال يا نماينده او به تطبيق عده نوع جنس و نمره و علامات بسته‌ها با مندرجات اظهارنامه اقدام مراتب را در دفتر مخصوصي كه براي اين منظور نگاهداشته مي‌شود ثبت مي‌نمايد. هرگاه در موقع تخليه آثار دست‌خوردگي يا خرابي در ترتيب باربندي و لفاف اجناس مشاهده شود مراتب از طرف مأمورين گمركي طبق صورت مجلسي كه به امضاي صاحب مال يا نماينده او مي‌رسد يادداشت خواهد شد. بسته‌هاي خراب شده و يا آنهائي كه آثار نشت و يا دست‌خوردگي و يا شكستگي داشته باشد پس از معاينه محتويات آنها در حضور صاحب مال يا نماينده او در انبار گمرك قبول خواهد شد.

بسته‌ها بايد طبق دستور مأمورين گمرك در انبار چيده شده و براي تسهيل در شماره آنها حتي‌الامكان بسته‌هاي متعلق به يكنفر و مربوط به يك محمول در يك رديف گذارده شوند.

بسته‌هاي وارده به انبار را قبل از اظهار قطعي محتويات آنها نمي‌توان باز نمود. اظهار قطعي ممكن است براي ورود يا دوباره خروج و يا توقيف در مخزن‌هاي گمرك باشد بسته‌هائي كه صاحب آنها بواسطه نداشتن اطلاعات كافي از محتويات آن نمي‌توانند اظهارنامه تفصيلي تنظيم نمايند و يا مايل به تغيير لفاف و يا جور نمودن و يا خشك نمودن محتويات بسته‌ها مي‌باشند از قيد مذكور در فوق مستثني خواهندبود ولي براي انجام عمليات اخيرالذكر صاحب مال بايد تقاضاي كتبي به رئيس گمرك محل تسليم و مشاراليه يك يا چند نفر مأمور براي نظارت تعيين نمايد. اجناس خطرناك يا ناسالم و يا اجناسي كه مجاورت آنها باعث خرابي ساير اجناس مي‌شود در انبارهاي گمرك قبول نشده و بايد فوراً براي ورود يا دوباره خروج اظهار شود مگر اينكه اجناس مزبور در انبارهاي خصوصي واگذار شود و يا اداره گمرك بتواند آن اجناس را در محوطه‌هاي مخصوص جاي دهد بارهاي بزرگ كه باعث تنگ كردن فضاي انبار شود در انبار گذارده نمي‌شود ولي مي‌توان آن اجناس را در انبارهاي سرپوشيده يا محوطه گمركي زير روپوش يا بدون آن و در حياط گمرك در صورتي كه وجود داشته باشد و يا بالاخره در محل مخصوصي‌كه رئيس گمرك محل براي اين منظور معين خواهدنمود جاي داد.

اجناس وارده منتها 6 ماه از تاريخ تحويل آن به گمرك ممكن است در انبار و محوطه گمركي بماند اجناسي‌كه بعد از انقضاي اين مدت براي ورود به داخله كشور يا اعاده به خارجه يا نقل به مخزن اظهار شود در حراج فروخته خواهدشد حراج اقلاً (45) روز پس از اخطار كتبي به كسي كه جنس به اسم او رسيده يا صاحب آن در صورتيكه معين باشد و 15 روز پس از اعلان در جرايد بعمل خواهدآمد. حاصل خالص فروش پس از وضع حقوق و عوارض و مخارج تا مدت يك سال در صورت مراجعه صاحب مال به او مسترد و پس از يكسال به خزانه دولت عايد خواهدگرديد.

مخزنها

از نظر منافع تجارتي در محلي كه دفتر گمركي موجود باشد ممكن است دو قسم مخزن داير شود: 1ـ مخزن عمومي يعني مخزنيكه مخصوص حفظ اجناس متعلق به اشخاص مختلفه است. 2ـ مخزن خصوصي كه منحصر به اجناس صاحب نياز با مستأجر آن و اجناسي‌كه به اسم او وارد شده مي‌باشد مطابق مواد 78 و 79 اين نظامنامه واردكنندگان مي‌توانند اجناس خود را در اين مخزن‌ها براي اينكه در آتيه براي ورود به داخله كشور و يا اعاده بخارجه اظهار نمايند بگذارند از اجناسي كه در مخزنهاي عمومي متعلق به اداره گمرك يا استيجاري واگذار مي‌شود حق انبارداري معادل نصف حق انبارداري معمولي كمك دريافت مي‌گردد.

مدت توقف جنس در مخزن عمومي يك سال است و هرگاه تا انقضاي سال تكليف قطعي آن معين نشود بموجب ماده 72 در حراج فروخته خواهدشد.

اجناس سريع‌الاحتراق ـ خطرناك ـ مولد امراض و يا اجناسي كه مجاورت آن موجب خرابي ساير اجناس شود و همچنين اجناسي كه در ورود از حقوق معاف مي‌باشند و اجناس ضايع و فاسد شده يا سريع‌الفساد از ورود به مخزنها ممنوع مي‌باشد.

براي جاي دادن اجناس در مخزنهاي عمومي يا خصوصي صاحب مال بايد اظهارنامه مخصوصي حاوي تمام اطلاعات مندرجه در ماده 31 امضاء كرده و تسليم اداره گمرك نمايد. اداره مزبور پس از دريافت اظهارنامه سند لازم (پاساوان) صادر خواهد نمود مخارج ناشي از نقل و انتقال بعهده صاحب مال خواهدبود.

اجناسي كه در مخزن عمومي گذارده مي‌‌شود بايد بر طبق دستور مأمورين گمرك مرتباً چيده شده و مأمورين گمرك دفتري نگاهداشته و اجناس وارده را بتدريج ورود در آن ثبت نمايند تمام تفصيلات لازم را كه در موقع لزوم بتوان به آن وسيله اجناس را تشخيص داد در دفتر قيد خواهند نمود. هرگاه در موقع ورود بسته‌ها به انبار علائم دستخوردگي ظاهري يا خرابي كه مانع قطعي ورود آن اجناس به انبار نباشد ملاحظه شود مأمورين بايد وضعيت را ثبت و يادداشت نمايند.

هريك از واردكنندگان مي‌توانند در محلي كه دفتر گمرك موجود است اجازه احداث مخزن خصوصي براي خود تحصيل نمايند مشروط بر اينكه از اين راه زحمتي به اداره گمرك ايجاد نشود بعلاوه محل مزبور در مجاورت محل بارانداز واقع و ساختمان آن طوري باشد كه اجناس در آنجا از دستبرد كاملاً مصون بوده و بعلاوه محلي كه در موقع خروج جنس مي‌توان در آنجا عمل تفتيش را انجام نمود دارا باشد. مخزن خصوصي داراي دو قفل خواهدبود كه يكي از آنها را اداره گمرك به خرج صاحب مال تهيه و كليد آن نزد رئيس گمرك براي اينكه بدون حضور مأمورين گمرك كسي دخالت در انبار ننمايد خواهدماند و هر موقع اداره گمرك لازم بداند قفل مزبور را مي‌‌تواند به خرج صاحب مال عوض نمايد مقررات مواد 72 و 74 شامل اجناسي كه در انبارهاي خصوصي جا داده مي‌شود اعم از اينكه مدت توقف آن زياد باشد يا كم باشد نخواهدبود.

تاجري كه داراي مخزن خصوصي است بايد دفتري مطابق نمونه كه اداره مركزي گمرك تعيين نموده براي ثبت اجناس وارده به مخزن نگاهداشته و صفحات آن دفتر قبل از شروع به ثبت بايد توسط رئيس گمرك محلي يا قائم‌مقام او نكره گذارده و پاراف شود و مأمورين گمرك در هر موقع حق دارند اجناس موجود در مخزن را شمارش و رسيدگي نموده و تطابق آنها را با مندرجات دفتر مذكور معلوم و آنرا با محتويات اسناد ورود و خروج تطبيق نمايند اين عمليات اقلاً سالي يكمرتبه بايد انجام شود هرگاه فقدان بسته‌اي در مخزن محقق شود صاحب مخزن بايد حقوق و عوارض مقرره را علاوه بر جرائم متعلقه فوراً ادا نمايد.

هيچ جنسي را از مخزن عمومي يا خصوصي نمي‌توان خارج نمود مگر آنكه قبلاً صاحب مال اظهارنامه تفصيلي مطابق ماده 9 و 8 يا مواد 56 و 61 به گمرك محل تسليم نمايد رئيس گمرك محل پس از رؤيت اظهارنامه جوازي صادر مي‌كند كه جنس به داخله يا مجدداً به خارج حمل شود و بموجب آن ورقه اجازه خروج مال از مخزن داده مي‌شود و مدتي كه براي اين كار معين شده است در ورقه ذكر خواهدشد خروج مال از مخزن بايد با حضور مأمورين گمرك انجام شود.

اجناسي كه در مخازن عمومي و خصوصي گذارده مي‌شود بايد داراي اتيكت بوده و مرتب چيده شود بطوري كه به سهولت بتوان آنها را شماره و تعيين نمود كه موجب كدام سند داخل مخزن شده.

صاحبان اجناسي كه در مخازن عمومي و خصوصي گذارده شده مي‌توانند بموجب تقاضاي كتبي از رئيس محل تحصيل اجازه نموده و لفافهاي اجناس را عوض كنند و يا اجناس تجزيه يا جور نموده و بخشكاند در اين صورت رئيس گمرك يك يا چند نفر مأمور خواهدگماشت كه در آن انبار نظارت كنند بسته‌هاي جديد مثل بسته‌هاي تازه وارد شده به مخزن بايد در دفاتر ثبت و اتيكت آنها به دستورالعمل رئيس محل تغيير داده شود.

در انبارهائي‌كه تحت عنوان مخزن بكار مي‌روند جز اجناسي كه به اين عنوان و با ترتيبات معينه جاي داده مي‌شود اجناس ديگري را نمي‌توان گذارد اگر در مخزن خصوصي جنسي ديده شود كه وجود آن در مخزن متكي به اسناد مقرره نباشد مأمورين گمرك آنرا وارده به مخزن تلقي نموده و رأساً در دفتر ورودي ثبت مي‌نمايند.

حفظ و نگهداري اجناس در مخزنهاي خصوصي به عهده صاحب مال مي‌باشد كه لدي‌الاقتضاء طبق دستور رئيس گمرك اقدام خواهدنمود. رئيس گمرك مي‌توانند در صورت تشخيص ضرورت مراقبت رأساً و به خرج صاحب مال مراقبتهاي لازم نسبت به اجناس موجود در مخزنهاي خصوصي بنمايد.

در صورت تقاضاي كتبي صاحب مال رئيس گمرك محلي مي‌تواند به مشاراليه اجازه برداشتن نمونه از اجناسيكه در مخزن دارد بدهد.

مسئوليت گمرك نسبت به اجناسي كه در ابنيه گمركي با مخزنهاي خصوصي گذارده مي‌شود

هرگاه بسته‌اي كه به گمرك تحويل و در انبار در بسته يا محل ديگري جاي داده شده باشد بواسطه عدم مراقبت مأمورين گمرك مفقود و يا در نتيجه تسامح آنها خسارتي به آن وارد آيد برحسب مورد آن با ميزان خسارت وارده از طرف گمرك پرداخته خواهدشد ولي در صورتي كه فقدان يا خسارات وارده ناشي از كيفيت خود مال‌التجاره و يا بدي باربندي يا انقلابات جوي يا اتفاقات غيرمنتظر و يا فرس‌ماژور باشد مسئوليتي متوجه گمرك نخواهد بود.

مسئوليت نقصان طبيعي يا فاسدشدن جنس در صورتي كه مربوط به اداره گمرك نباشد و همچنين سوختن اجناس در مدت توقف در مؤسسات گمركي متوجه دولت نيست. صاحبان مال هميشه حق دارند اجناس خود را براي حريق يا خطرات ديگر بيمه نمايند.

مسئوليت فقدان و نقصان و يا فساد اجناسي‌كه در مخزن‌هاي خصوصي باشد به عهده دولت نيست. (رجوع شود به جمله اخير ماده 79).

تفتيش مال‌التجاره

تفتيش اجناس بموجب يك ورقه اظهارنامه مخصوص راجع به هر قسمت آن اجناس به امضاء صاحب مال يا دريافت‌كننده يا نماينده او صورت خواهد گرفت در اظهارنامه گمركي بايد مطالب ذيل ذكر شود: اول ـ مبدأ ـ مقصد جنس وارده ـ تاريخ و نمره بارنامه كه جنس بموجب آن وارد دفتر گمرك شده است. دوم ـ عده ـ نوع لفافها ـ علامت نمره و وزن با ظرف بسته‌ها. سوم ـ نوع به ترتيب كه در تعرفه رسمي گمرك طبقه‌بندي شده است. چهارم ـ وزن خالص جنس ـ قيمت ـ عدد يا مقدار آن و در صورت لزوم اندازه و حجم آن با تمام حروف. پنجم ـ در صورتي كه تشريفات گمركي به توسط حمل‌كننده يا شخصي كه مال‌التجاره بعنوان او وارد شده است انجام گيرد اسماً يا محل اقامت صاحب آن.

اشخاص متفرقه مجازند اشياء وارده يا صادره خود را در صورتي كه اشياء تجارتي نبوده و هر دفعه حقوق آن از 20 ريال تجاوز ننمايد شفاهاً اظهار نمايند.

معاينه اسباب سفر و مسافرين در محوطه گمركي و در نقاطي كه نزديك به محل تخليه و يا بارگيري كشتي يا راه‌آهن باشد صورت خواهد گرفت.

اصولاً هر بسته بايد كاملاً تفتيش و معاينه شود ليكن وقتي كه اظهاركننده فاكتور اصلي يا يادداشت كارخانه يا تاجر عمده فروش و يا يادداشت‌هائي كه مبين جنس و وزن مال‌التجاره محتويه در هر يك از بسته‌ها باشد ارائه دهد گمرك مي‌تواند در صورت متعدد بودن بسته‌ها به خالي نمودن و رسيدگي يك يا چند بسته كه خود انتخاب مي‌كند اكتفا نمايد ولي هرگاه در نتيجه رسيدگي تفاوتي بيش از 5 درصد بين مقدار قيمت يا تعداد يا وزن و مقدار و قيمت يا تعداد يا وزن بسته‌هاي اظهارشده مشاهده گردد گمرك مي‌تواند كليه بسته‌ها را باز و رسيدگي نمايد.

چنانچه اجناسي كه از روي وزن و يا عدد حقوق گمركي مي‌پردازند در بسته‌هائي كه از حيث وزن و حجم مساوي باشند وارد يا صادر شوند گمرك مي‌تواند جز در مورد ظن‌ به قاچاق به تفتيش ده درصد بسته‌هاي اظهارشده كه خود مأمورين بين بسته‌هائي كه كاملاً پر باشند انتخاب خواهندنمود اكتفا نموده و نتيجه رسيدگي را ماخذ احتساب حقوق گمركي اجناس مزبور قرار دهند. در مورد اجناس معاف از حقوق گمركي مأمورين گمرك مي‌توانند جز در صورت ظن به قاچاق به تفتيش اجمالي عدد و وزن بسته‌ها اكتفا نمايند.

نتيجه تفتيش تفصيلي اجناس توسط مأمورين گمرك در اظهارنامه ورودي يا خروجي ثبت و تصديق شده براي محاسبه و پرداخت حقوق مقرره بكار مي‌رود.

پس از اينكه عمل تفتيش ختم و هيچگونه تخلفي مشاهده نشده رئيس محلي يا نماينده او حقوق و عوارض مقرره را دريافت و رسيد آنرا به اظهاركننده تسليم مي‌نمايد و دستور گذاردن علامت را روي بسته‌ها مي‌دهد كه به موجب آن مي‌توان اجناس را از انبارها يا محوطه گمركي خارج و تا نقطه مقصد حمل نمود چنانچه در ضمن تفتيش تخلفاتي مشاهده شود رئيس گمرك جرائمي را كه بموجب فصل هفدهم مقرر است وصول مي‌نمايد.

قاچاق و تخلف از مقررات و نظامات گمركي

ورود و صدور و اقدام به صدور اجناس موضوع عايدات دولت بدون اطلاع مأمورين گمرك قاچاق شناخته شده و مرتكبين اين اعمال برطبق مقررات قانون 29 اسفند 1312 و نظامنامة اجراء آن مورد تعقيب و مجازات واقع خواهندگرديد.

ورود اجناس ممنوع‌الورود و صدور و اقدام به صدور اجناس ممنوع‌الصدور مشمول مجازات مقرره در فصل اول از باب دوم قانون 29 اسفند 1312 خواهدبود.

اجناس ممنوع‌الورودي كه مرتباً به اولين دفتر گمرك سرحدي وارد و اظهار شود ضبط و واردكننده آن از پرداخت جريمه و تعقيب جزائي معاف است.

هرگاه در ضمن اجناسي كه مرتباً به گمرك وارد كرده‌اند جنس ديده شود كه در اظهارنامه اجمالي يا بارنامه كشتي و هواپيما (مانيفست) ذكر نشده و شفاهاً هم اظهار نگرديده باشد و يا برعكس جنسـي در اظهارنامه اجمالي يا مانيفست كشتي و هواپيما ذكر شده وليكن به گمرك وارد نگرديده و براي علت اختلاف در ظرف شش ماه دلائل و مدارك كافي ارائه نشود عمل مشمول مقررات قاچاق و مرتكبين طبق قوانين مربوطه تعقيب خواهندشد.

بطوركلي در موارد كشف اضافه يا نقصان اجناس وارده نسبت به مندرجات اظهارنامه اجمالي يا بارنامه ششماه مهلت براي اثبات علت اختلاف به متصدي حمل يا ناخداي كشتي يا صاحب آن و يا كمپاني كشتي‌راني و خلبان داده مي‌شود و چنانچه در ظرف اين مدت اشخاص مزبور مدلل نمايند كه اختلاف در اثر سهو و اشتباه از قبيل جاي ماندن بسته يا بسته‌هاي در بندر مبدأ يا تخليه در بندر ديگر به علت فرس‌ماژور يا اشتباه بوده است از بابت هر بسته يا عدل جنس مورد اختلاف مبلغ هفت ريال و هشتاد دينار بعنوان جريمه انتظامي اخذ مي‌گردد چنانچه پس از تسليم اظهارنامه ناخدا ـ صاحب كشتي يا خلبان و يا متصدي حمل به رئيس گمرك ثابت نمايد كه دستور ناسخي راجع به تخليه يك قسمت از محمولات به او رسيده است اجازه اصلاح اظهارنامه بدون اخذ جريمه انتظامي داده خواهدشد در مورد اجناس با ظرف هر سيصد كيلو يك عدل محسوب مي‌شود.

براي هر تخلف غيرمهم و قابل اغماضي كه متصديان حمل مال‌التجاره در تنظيم اظهارنامه اجمالي يا مانيفست مرتكب شوند از قبيل عدم صحت علامت نمره و نوع لفاف بسته‌هاي اجناس 20/5 ريال جريمه انتظامي اخذ خواهد شد براي تأخير در تسليم اظهارنامه اجمالي يا مانيفست در موعد مقرر جريمه انتظامي 26 ريال خواهد بود ولي مجموع جرائم متعلق به يك مانيفست نبايد از 26 ريال تجاوز نمايد مگر در صورت مشاهده تكرار تخلف از متصديان عمل و غفلت و تسامح آنها در انجام تكاليف مقرره كه در اين مورد مي‌توان ميزان جريمه را تا 130 ريال ترقي داد.

هرگاه در موقع معاينه و تفتيش اجناس در گمرك و تطبيق آنها با مندرجات اظهارنامه تفصيلي معلوم شود كه مقدار يا نوع جنس برخلاف واقع اظهار شده و اين عمل متضمن نقصان حقوق و عوارض مقرره باشد علاوه بر وصول اصل تفاوت حقوق و عوارض از يك تا سه برابر آن بعنوان جزاي نقدي به تناسب كيفيت عمل و وضعيت اظهاركننده به تشخيص رئيس گمرك اخذ خواهد شد خارج كردن اجناس از گمرك بدون دادن اظهارنامه و اطلاع مأمورين گمرك مستلزم همان مجازاتي است كه براي ورود اجناس به كشور بدون اطلاع گمرك مقرر گرديده.

هر كس به قصـد فريب دادن گمرك شخصـاً و يا بوسيله ديگري اسناد و يا صورت حساب (فاكتور) تقلبي كه مندرجات آن از حيث قيمت ـ مقدار ـ نوع يا مبدأ اجناس وارده يا صادره بر خلاف حقيقت و يا ناقص باشد تهيه و شخصاً و يا بوسيله ديگري مورد استفاده قرار دهد صرفنظر از تعقيباتي كه طبق مواد مربوطه قانون مجازات عمومي ممكن است بعمل آيد از مرتكب حداكثر جريمه مقرره در ماده 97 اخذ خواهدشد.

اجراي ترتيب مذكور در اين ماده اختيار اداره گمرك را راجع به بازخريد اجناس مندرج در ماده 18 اين نظامنامه سلب خواهدنمود.

در صورتي‌كه كشتي يا هواپيما از بندر يا لنگرگاه يا فرودگاه بدون تحصيل اجازه مندرج در ماده 58 حركت نمايد جريمه معادل 130ريال اخذ خواهد شد مگر اينكه خروج كشتي يا طياره در اثر پيش‌آمد فوق‌العاده (فرس ماژور) انجام شده باشد.

هرگاه مهر سربي يا قفل يا ساير اقسام مهر گمركي كه تحت نظر مأمورين گمرك به اجناس يا كشتي يا هواپيما يا ساير وسايط نقليه و يا انبارهاي محتوي اجناس الحاق شده از بين رفته و يا محو شده باشد براي هر مهر سربي يا غيرسربي يا قفل دو ريال و شصت ريال جريمه انتظامي اخذ خواهدشد مگر اينكه عمل مزبور عمداً انجام شده باشد كه در اين صورت مرتكبين برطبق مدلول تبصره ماده 14 قانون 29/12/1312 تعقيب و مجازات خواهد شد و چنانچه جنسي كه تحت تضمين مهر سربي يا غيرسربي يا قفل بوده است از بين رفته يا كسر داشته باشد. در صورت عمدي بودن مزبور مرتكب طبق مقررات مربوطه به قاچاق تعقيب و الا به وصول حقوق و عوارض گمركي جنس از بين رفته يا كسري اكتفا خواهدشد.

براي هرگونه تخلف از مقررات اين نظامنامه كه بالصراحه براي آن مجازاتي تعيين نگرديده جريمه از ده ريال تا يكصد و سي ريال اخذ خواهدشد.

جنسي‌كه به آن جريمه تعلق گرفته وثيقه وصول جريمه متعلقه خواهد بود و در صورتي كه پرداخت آن تا دو ماه به تعويق افتد اداره گمرك مي‌تواند از آن جنس به ميزاني كه تكافوي جريمه را نمايد در حراج عمومي به فروش برساند.

اداره گمرك مي‌تواند كليه وسائط نقليه كه وسيله حمل اجناس ممنوع‌الورود يا ممنوع‌الصدور قرار گرفته‌اند براي تأمين وصول جرائم مربوطه به آن اجناس توقيف و متصدي حمل را به گمرك ثابت و مشاراليه ارسال‌كننده و يا شخصي كه اجناس مزبور بايد به او تسليم گردد تعيين نمايد.

براي كليه تخلفات از مقررات اين نظامنامه از طرف كاشفين شخصاً صورت مجلسهائي كه بطور صحيح متضمن اسم اشخاص ـ محل ـ روز و خلاصه قضيه باشد براي تعقيب تنظيم مي‌شود. صورت‌مجلس مزبور بايد منتها تا 15 روز پس از تاريخ كشف تخلف تنظيم و يك نسخه از آن فوراً به مرتكب تسليم گردد در صورتي كه مرتكب در موقع انشاء صورت مجلس حاضر نباشد يك نسخه براي او نگاهداشته خواهدشد.

رسيدگي به كليه تخلفات از مقررات اين نظامنامه بدواً به توسط رئيس گمرك محلي به عمل آمده و مشاراليه مي‌تواند درميزان جرائم متعلقه در حدود مقررات اين نظامنامه نسبت به متخلف ارفاق نمايد ذينفع مي‌تواند در هر مورد موضوع را براي تجديد رسيدگي به اداره كل گمرك مراجعه نمايد.

اشخاصي‌كه به نحوي از انحاء از قبيل دادن سفارش ـ خريد ـ فروش ـ فراهم كردن وسائل حمل و يا به ترتيبات ديگر در ورد اجناس ممنوعه كمك نمايد مشمول مقررات فصل اول از باب دوم قانون 29 اسفند 1312 خواهندبود.

اجناس ضبطي جزء اشياء ذيل به نفع دولت فروخته خواهد شد. 1ـ جرايد ـ كتب ـ مطبوعات و تصاوير مخالف اصول مذهبي يا مغاير با اخلاق حسنه اين اشياء به حكم اداره كل گمرك با تنظيم صورت مجلس منهدم مي‌شوند ولي اين عمل قبل از انقضاء دو ماه از تاريخ ضبط و در صورتي كه به اداره كل گمرك مراجعه شده باشد قبل از تاريخ تصميم قطعي اداره مزبور انجام نخواهدگرفت. 2ـ اسلحه از هر قبيل و مهمات آن كه تحويل وزارت جنگ خواهدشد. 3ـ مسكوك غير از طلا و نقره كه به خزانه‌داري كل در مقابل پرداخت قيمت فلزات واگذار مي‌شود. 4ـ اشيائي كه بعلت داشتن علامتهاي تقلبي ضبط گرديده كه نسبت به‌آنها به موجب نظامنامه مخصوصي عمل خواهدشد. 5 ـ الوان ممنوع‌الورود در صورتي كه مصرف صنعتي مجاز داشته باشند به اجازة اداره كل صناعت فروخته خواهدشد والا به دستور اداره گمرك و با تنظيم صورت مجلس منهدم مي‌شود. 6 ـ ساكارين ـ مرفين ـ كوكائين و ساير ادويه مخدره كه به اداره كل صحيه تسليم مي‌شود.

تا صدي سي وجوه جرائم انتظامي با نظر ادارة كل گمرك بعنوان جايزه بين مأموريني كه در دادن اطلاع و كشف تخلفات گمركي دخيل بوده‌اند تقسيم مي‌شود و بقيه در عايدات متفرقه گمركي منظور خواهدشد.

مقررات مختلفه

تسليم اجناس وارده به صاحبان آن موكول به ارائه اجازه تحويل كه از طرف متصديان حمل صادر مي‌شود خواهدبود.

در صورتي كه وجوهي زائد از ماخذ در صورتي كه وجوهي زائد از ماخذ حقوق و عوارض گمركي وصول شده باشد و ذينفع تا يكسال از تاريخ پرداخت با ارائه مدارك لازمه كتباً تقاضاي استرداد اضافه مأخوذي را نمايد اداره كل گمرك موظف است مبلغ اضافي را مسترد نمايد در صورتي كه وجوهي كمتر از ماخذ حقوقي و عوارض گمركي بعلت اشتباه حساب يا تعرفه‌بندي اجناس وصول شده اداره گمرك از تاريخ صدور جواز گمركي تا سه سال مبلغ كسري را مطالبه خواهدنمود حق مراجعه گمرك به اظهاركننده تا هيجده ماه از تاريخ صدور جواز خواهدبود و پس از انقضاء مدت مزبور و با شرط اينكه اظهاركننده صاحب مال را به گمرك معرفي نمايد و مالكيت مشاراليه نسبت به جنس مورد بحث در نظر گمرك مسلم باشد كسر مأخوذي از صاحب مال مطالبه والا اظهاركننده جنس صاحب مال منظور و از او مطالبه كسر مأخوذي خواهدشد.

اخطار گمرك راجع به مطالبه كسر مأخوذي و يا اعتراف مديون به وسيله تقاضاي مهلت يا تقسيط و غيره و همچنين مواردي كه براي قطع مرور زمان در قوانين عمومي پيش‌بيني شده قاطع مرور زمان مذكور در اين ماده خواهندبود.

عمليات بارگيري يا پياده كردن اجناس وارده يا صادره از طريق دريا و هوا و همچنين واردات و صادرات از طريق خشكي از اول طلوع تا غروب آفتاب مجاز است به استثناي جمعه و ايام تعطيل رسمي مگر اينكه در موارد معينه اجازه مخصوص بموجب تقاضاي كتبي از طرف رئيس گمرك محل صادر شود عمليات نقل و انتقال در انبارها و مخازن همچنين تفتيشات تفصيلي در ساعات افتتاح دفاتر صورت خواهد گرفت ليكن استثنائاً صدور اجناسي كه قبلاً به تفصيل تفتيش و معاينه و جواز آن صادر شده است همه روزه مجاز مي‌باشد مشروط به آنكه صدور اين اجناس از سرحد مستلزم تشريفات ديگري بجز رسيدگي و تصديق مطابقت بسته‌ها با جواز صادره و دست‌نخوردگي امهار گمركي نباشد. عمليات ذيل در هر موقع حتي شب مي‌تواند صورت گيرد: 1ـ معاينه اسباب سفر و اشياء جزئي وارده يا صادره مسافريني كه بوسيله راه‌آهن يا كشتي داراي سرويس مرتب وارد يا خارج مي‌شوند. 2ـ بارگيري و تخليه كشتي ـ ترن و هواپيماهاي پستي. 3ـ ورود عرابه ـ كاروان ـ واگون و كاميون در محوطه گمركي در صورتي كه تقضاي معاينه آن نشود. 4ـ بازكردن كيسه‌هاي پستي.

اداره گمرك حق دارد در كشتيهاي حامل بار كه در بنادر ايران توقف مي‌كنند يا از بندري به بندر ديگر ايران سير مي‌نمايند مأموريني به جهت نظارت بگمارد ناخداي كشتي ملزم است مجاناً مأمورين مزبور را منزل داده و هرگاه لازم شود كشتي در تمام سير خود در آبهاي ايران مأمور همراه داشته باشد ناخدا بايد روزي ده ريال از بابت مخارج يوميه به هر مأمور بپردازد.

هر نوع مخارج نقل از كشتي به كشتي ديگر و تخليه بارگيري و نقل و انتقال و بازكردن بسته‌ها و ساير ترتيباتي كه بواسطه عمليات گمركي لازم شود خواه در كشتي يا ساير وسائط نقليه خواه در دفاتر ورود يا خروج يا در انبارهاي گمرك يا مخازن بعهده اشخاص ذينفع مي‌باشد و در دفاتري‌كه اداره گمرك اينگونه عمليات را كلاً يا بعضاً عهده‌دار مي‌باشد براي انجام عمليات مزبور عوارضي بر طبق مقررات تعرفه مخصوص كه از طرف اداره كل گمرك با تصويب وزارت ماليه تنظيم مي‌شود اخذ خواهد شد.

مأمورين گمرك حق‌دارند در داخله كشور از اجناس خارجي در موقع حمل يا توقف در انبارها يا نقاط ديگر مدارك پرداخت حقوق گمركي را مطالبه نمايند. چنانچه مدارك مزبور ارائه نشود و اجناس فاقد علائم گمركي باشد اجناس مزبور موقتاً تا ارائه اسناد و مدارك لازم توقيف مي‌شود اگر منتهي تا دو ماه از تاريخ توقيف اسناد و مدارك مذكوره ارائه نشود اداره گمرك آن اجناس را مثل اجناس وارده برخلاف مقررات اين نظامنامه تلقي نموده و درباره متخلفين مجازاتهاي مندرج در اين نظامنامه را اجراء خواهد نمود مأمورين گمرك مي‌توانند در مورد سوءظن قوي در انبارها و يا محلي كه جنس گذارده شده داخل و اقدام به تفتيش نمايند ولي اين تفتيش بايد با حضور نمايندة پاركه يا نماينده او و كلانتر يا نماينده او و يا كدخداي محل بعمل آيد.

براي تكميل مقررات موجوده راجع به ترانزيت ـ كابوتاژ ـ ورود موقت ـ تعليف و واردات و صادرات بوسيله راه‌آهن و از طريق هوا نظامنامه‌هاي جداگانه تهيه و به تصويب هيئت وزراء خواهدرسيد.