كليات نظام تربيت استعدادهاي برتر در آموزش و پرورش

مقدمه به منظور فراهم آوردن زمينه اجراي مفاد سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، به ويژه تحقق ويژگي هاي مدرسه در افق چشم انداز ۱۴۰۴ مبني بر «دارا بودن ظرفيت پذيـرش تفاوت هاي فردي، كشـف و هدايت استعدادهاي متنوع فطري و پاسخگويي به نيازها، علايق و رغبت دانش آموزان در راستاي مصالح و چارچوب نظام معيار اسلامي» و نيز زمينه سازي براي «رشد و شكوفايي استعدادهاي دانش آموزان بر پايه تنوع استعدادها و توانمندي هاي جامعه نخبگاني» مندرج در چشم انداز «سند راهبردي كشور در امور نخبگان»، «كليات نظام تربيت استعدادهاي برتر در آموزش و پرورش» به شرح زير به تصويب مي رسد:

تعريف دانش آموز داراي استعداد برتر [پاورقي] دانش آموزي كه با توجه به ويژگي هاي ذاتي خود و در مقايسه با گروه همسالان، در يك يا چند زمينه، توانايي يادگيري و درك بالاتري دارد يا در انجام ماهرانه كار و بروز قابليت هاي شخصي در آن زمينه، صلاحيت و برجستگي خاصي نشان مي دهد.

[پاورقي] - در اين متن، منظور از دانش آموز، دانش آموز داراي استعداد برتر است. شناسايي كامل و پرورش استعدادهاي ويژه چنين دانش آموزي، ـ كه شرط لازم و نه كافي براي رسيدن به مرحله نخبگي در آينده است ـ نيازمند ارائه خدمات و تسهيلات ويژه اي است كه در نظام تربيت رسمي و عمومي بايد زمينه هاي مناسب براي آن فراهم شود.

اصول كليات نظام تربيت استعدادهاي برتر، در چارچوب اصول كلي تربيت رسمي و عمومي مندرج در «مباني نظري تحول بنيادين آموزش و پرورش» مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي و ضمن رعايت آنها، بر اصول زير تأكيد دارد:

انعطاف: استفاده از برنامه ها و روش هاي منعطف و متنوع آموزشي و تربيتي، متناسب با علايق و نيازهاي ويژه دانش آموزان و شرايط و اقتضائات نظام آموزش و پرورش و نيازهاي كشور.

استمرار: شناسايي، تربيت و هدايت استعدادهاي برتر به صورت مستمر، مرحله اي و فرايندي، در طول دوران تحصيل.

تلفيق: ارائه خدمات و تسهيلات آموزشي و تربيتي به دانش آموزان استعدادهاي برتر در محيط هاي يادگيري دانش آموزان عادي و پذيرش حداقل تفكيك و جداسازي آنان.

تعادل: توجه به رشد متوازن و همه جانبه دانش آموزان در ساحت هاي شش گانه تربيتي مندرج در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، با تأكيد بر تربيت اخلاقي، اعتقادي و عبادي.

اهداف

شناسايي، تربيت و هدايت نظام مند دانش آموزان داراي استعدادهاي برتر.

ارتقاي معرفت و تربيت ديني، اعتلاي هويت اسلامي ـ ايراني و تقويت حس دلبستگي ملي دانش آموزان.

توانمندسازي دانش آموزان با رعايت عدالت آموزشي و تربيتي و ارتقاي كارآمدي آنان، متناسب با نيازهاي كشور.

سياست هاي اجرايي

ارائه خدمات آموزشي و پرورشي ويژه، ناظر بر تنوع بخشي به برنامه هاي درسي به شيوه تلفيقي (عدم جداسازي) با نگاه گسترش يابنده و حداكثري.

استمرار ارائه خدمات آموزشي و پرورشي به دانش آموزان در مدارس استعدادهاي درخشان، به شيوه تفكيكي (جداسازي) با رويكرد اصلاحي و حداقلي.

شناسايي و هدايت نظام مند دانش آموزان براي پاسخگويي به نيازهاي توسعه پايدار و متوازن كشور.

توسعه دانش تخصصي و شايستگي هاي حرفه اي معلمان براي پاسخگويي به نيازهاي متنوع دانش آموزان.

گسترش ارائه خدمات آموزشي، پرورشي و پژوهشي، با تأكيد بر توسعه محيط هاي متنوع يادگيري و استفاده از ظرفيت و مشاركت ساير نهادها و ارگان هاي دولتي و غيردولتي، به ويژه ستادها، سازمان ها و صندوق هاي ذي ربط.

راهكارها

تدوين ملاك ها، شاخص ها و استانداردهاي شناسايي، جذب و تربيت دانش آموزان.

تدوين و اجراي برنامه هاي مناسب در تمام ساحت هاي تربيتي، با استفاده از ظرفيت و مشاركت بخش هاي دولتي و غيردولتي، به ويژه دانشگاه ها، حوزه هاي علميه، مساجد، كانون ها و مراكز علمي ـ پژوهشي.

طراحي برنامه درسي و تربيتي ويژه دانش آموزان، در چارچوب سند تحول بنيادين و برنامه درسي ملي.

تدوين آيين نامه هاي آموزشي و تربيتي، با رويكرد ايجاد تسهيلات ويژه براي اين دانش آموزان.

توانمندسازي مديران، معلمان و مربيان براي شناسايي، تربيت و هدايت دانش آموزان از طريق:

: احراز و توسعه صلاحيت هاي تخصصي و حرفه اي معلمان ذي ربط

: افزودن مواد و سرفصل هاي مربوط به برنامه درسي تربيت معلم

: تدوين و اجراي دوره هاي ضمن خدمت كوتاه مدت

ارائه برنامه هاي مشاوره اي ويژه خانواده هاي دانش آموزان و مشاوره هاي تحصيلي و شغلي به دانش آموزان، متناسب با استعدادها و علايق آنها و اولويت ها و نيازهاي كشور.

برنامه ريزي براي توسعه « فعاليت هاي گروهي دانش آموزان» در حوزه هاي مختلف علمي، پژوهشي، فناوري، فرهنگي، هنري، اجتماعي و هدايت هدفمند آنان به مراكز تخصصي.

برنامه ريزي براي توسعه فعاليت هاي محيط هاي متنوع يادگيري خارج از مدرسه (پژوهش سراها، كانون هاي فرهنگي و هنري، كتابخانه ها، اردوگاه ها، ورزشگاه ها، مراكز آموزشي تخصصي و نظاير آن) به منظور پرورش استعدادهاي خاص.

توسعه برگزاري المپيادهاي دانش آموزي، مسابقات و جشنواره هاي علمي، پژوهشي، فرهنگي، هنري و ورزشي.

حمايت هاي مادي و معنوي از دانش آموزان و طرح ها و ايده ها و فراهم آوردن تسهيلات و امكانات مناسب براي آنان، با اولويت مناطق كمتر توسعه يافته.

برنامه ريزي براي ارتباط هدفمند دانش آموزان با مراكز علمي، پژوهشي، فناوري و توليدي و جلب مشاركت بخش غيردولتي براي حمايت مادي و معنوي از آنان.

وزارت آموزش و پرورش موظف است:

اساسنامه ها و آيين نامه هاي مورد نياز اين مصوبه را، ظرف مدت شش ماه پس از ابلاغ، تهيه و به شوراي عالي آموزش و پرورش ارائه كند.

از اجراي اين مصوبه، ارزشيابي به عمل آورد و براساس بازخوردها، يافته ها و نتايج به دست آمده، نسبت به روزآمدسازي آن اقدام كند.

گزارش پيشرفت فعاليت ها را دو سال يك بار به شوراي عالي آموزش و پرورش ارائه دهد.

ضمن رصد مستمر دانش آموزان، براي حمايت و پشتيباني از آنها، با مراجع ذي ربط هماهنگي به عمل آورد.

نظارت كلان نظارت كلان بر حسن اجراي اين مصوبه به عهده شوراي عالي آموزش و پرورش است.

منابع منابع مالي مورد نياز براي اجراي اين مصوبه از محل منابع در اختيار وزارت آموزش و پرورش تأمين خواهد شد و موارد داراي بار مالي جديد، پس از پيش بيني منابع در اعتبارات سنواتي وزارت آموزش و پرورش، قابل اجرا خواهد بود.

موضوع: كليات نظام تربيت استعدادهاي برتر در آموزش و پرورش در نهصد و سي و دومين (۹۳۲) جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش، تاريخ 17 /3 /1395 به تصويب رسيد. مهدي نويد – دبير شورا علي اصغر فاني – رئيس جلسه كليات نظام تربيت استعدادهاي برتر در آموزش و پرورش، مورد تأييد است.

رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي آموزش و پرورش ـ حسن روحاني