تصويبنامه هيئت وزيران راجع به آئين‌نامه رسيدگي به حسابهاي دولتي و شهرداريها

هيئت ‌وزيران برحسب پيشنهاد شماره 17804 به تاريخ 15/4/19 وزارت دارائي آئين‏نامة رسيدگي اداري بحساب‌هاي دولتي و شهرداريها را در جلسه 23 مرداد ماه 1319 بشرح ذيل تصويب نمودند:

از ابتداي سال 1319 ببعد رسيدگي اداري حساب ماهيانه وزارتخانه‌ها و ادارات مستقل و خزانه‌داري كل و همچنين حساب شهرداريها در مركز و شهرستانها بايد بوسيله مميزين سيار وزارت دارائي- اداره رسيدگي و تمركز حسابها در محل تشكيل حساب بعمل آيد.

از اين نظر كشور بدوازده حوزه محاسباتي تقسيم ميشود. در هر حوزه يك سرمميز سيار و عدة مميز گماشته ميشود كه در آخر هر ماه حساب كليه ذيحسابها و صاحب جمعان را از روي مدارك موجوده در محل رسيدگي ‌نموده اختلافات مختلفه را رفع كنند بعلاوه يك حوزة محاسباتي در مركز تشكيل خواهد شد كه بتناسب كار وعده وزارتخانه‌ها و ادارات مستقل سرمميز و مميز خواهند داشت.

حساب نمايندگيهاي دولت شاهنشاهي در خارجه و ساير مأمورين دولت در خارجه پس از وصول باداره حسابداري وزارتخانه مربوطه و بررسي مقدماتي براي رسيدگي باداره كل رسيدگي و تمركز حساب‌ها فرستاده خواهد شد.

كارخانه‌ها و معادن و ساير بنگاههاي تابعه وزارت پيشه و هنر علاوه بر ترازنامه ساليانه حساب ماهيانه نيز خواهند داد كه مطابق ماده (28) قانون متمم بودجه سال 1313 كه هنوز بقوت خود باقي است و با ملاحظه مفاد اين تصويبنامه رسيدگي و مميزي خواهد شد. كارخانه‌ها و بنگاههاي ساير وزارتخانه‌ها كه باستناد ماده (28) قانون نامبرده اداره ميشوند مشمول اين ماده خواهند بود.

مأمورين ذيحساب « آنهائيكه حساب ماهيانه حوزه مأموريت خود را باداره كل رسيدگي و تمركز حسابها ميفرستند» مكلفند حساب ماهيانه صاحبجمعان حوزه ماموريت خود را با اسناد مربوطه جمع‌آوري و ضميمه حساب حوزه ماموريت خود نمايند. تشخيص اينكه حساب بعضي از صاحبجمعان مربوط بحوزة ماموريت كدام ذيحساب ميباشد با ادارة رسيدگي و تمركز كل حسابها است.

اصول رسيدگيها اينست: الف ـ در قسمت درآمد. تطبيق نوع مالياتها با مقررات قانوني اطمينان از اينكه وصول مالياتها و درآمدها بموجب مدارك رسمي و با مراعات مقررات بعمل آمده. اطمينان از اينكه رعايت مزايده در فروش اموال و در اجاره اموال و منابع درآمد شده است. اطمينان از اينكه وجوه عمومي و خصوصي مستقيما بحساب خزانه‌داري كل و درآمد شهرداريها بحسابهاي مربوطه در مواعد و تحت شرايطي كه مقرر گرديده است تحويل شده باشد. ب ـ در قسمت هزينه. تطبيق پرداخت مصارف با ميزان و موضوع اعتبار و اجاره و در مورد خزانه‌داري كل تطبيق پرداخت حوالجات صادره از وزارت دارائي و تطبيق حقوقات با احكام صادره از مقامات صلاحيت‌دار و مقررات كارگزيني و همچنين تطبيق پرداخت هزينه با مقررات مناقصه و آئين‏نامه معاملات جزئي و خيلي جزئي. اطمينان از صحت اسناد هزينه بطوريكه مسلم باشد وجه موضوع اسناد ببستانكاران واقعي دولت و شهرداريها عايد شده است. ج ـ اطمينان از صحت موجودي صندوقها و مخازن برگ هاي بهادار.

وزارت دارائـي ( اداره رسيدگي و تمركز كل حسابهـا) منتها تا 20فروردين هر سال سرمميزهاي حوزه‌هاي محاسباتي را معين و با عده كافي مميز به حوزه‌ها اعزام خواهد داشت و سرمميزها مميزهاي زيردست خود را به نوبت مامور رسيدگي بحساب‌هاي شهرستان‌ها مي‌نمايند. مدت توقف هر سرمميز در يك حوزه محاسباتي نبايد از يكسال و مدت توقف مميزها در يك شهرستان نبايد از 3 ماه تجاوز كند معهذا اگر موجبات خاص در كار باشد ممكنست مدت توقف مميزها تمديد شود.

كليه نواقص محاسبه و اختلافاتي كه ناشي از عدم مراعات دستورهاي محاسباتي يا سوء تعبير دستورهاي مركز باشد بايد مطابق نظر سرمميزها در محل مرتفع شود و اين قسمت محتاج بدرج در گزارشها نيست و اگر جرح و تعديلي كه ضرور شمرده ميشود در محاسبه همان ماه ممكن نگردد يادداشت ميشود كه در حساب ماه بعد صورت گيرد از اين يادداشت نسخه‌اي بايد بحساب ضميمه شود. اگر مميزها اختلافاتي مشاهده نمايند كه توضيحات شفاهي ذيحسابها و صاحبجمعان آنها را متقاعد ننمايد مكلفند اعتراضات خود را روي ورقه مخصوص نوشته و با ضرب‌الاجلي كه از ده روز تجاوز نكند به ذيحساب يا صاحب‌جمع تسليم نموده در نسخه دوم از آنها رسيد دريافت دارند ذيحساب يا صاحب‌جمع در ظرف مدت معينه جواب اعتراضات را در مقابل آنها نوشته و براي ملاحظه سرمميز حاضر نمايد. سرمميز پس از رسيدگي نهائي حساب نظر خود را نسبت باعتراضات و جوابهائي كه داده شده در ورقه اظهار و تسليم ذيحساب مينمايد كه با حسابها باداره كل رسيدگي و تمركز حسابها بفرستند. از كليه يادداشت‌ها و اعتراضات و جواب‌ها و نظر سرمميز مجموعه جداگانه نگاهداري ميشود تا در موقع رسيدگي حساب ماه بعد در نظر باشد يا در صورت عوض شدن مميز و سرمميز هادي عمليات آن‌ها باشد.

مسئوليت انحراف از مقررات مالي و محاسباتي برعهده ذيحساب است مگر آنكه مخالفت دستوري را با مقررات بوزارتخانه يا اداره مربوطه تذكر داده باشند و معذلك امر باجرا شده باشد.

كليه حسابها اعم از حسابهاي مركزي و حساب‌هاي تابعه هر حوزه محاسباتي در آخر هر ماه بسته شده و در مواعدي كه از طرف اداره كل رسيدگي و تمركز حساب‌ها معين و ابلاغ ميشود براي رسيدگي مميزها در مركز حوزه حاضر باشد.

رؤسا و نمايندگيهاي دولت شاهنشاهي و ساير مامورين ذيحساب و صاحب‌جمع در خارجه مكلفند حساب خود را در آخر هر ماه بسته و منتهي تا دهم ماه بعد صورت‌حساب و اسناد آنرا بوسيله پست سفارشي به اداره حسابداري وزارت يا اداره متبوعه ارسال و قبض رسيد پست را جداگانه بعنوان اداره كل رسيدگي و تمركز حسابها بفرستند. حسابهاي نامبرده بوسيله اداره حسابداري مربوطه مرتب و يا توضيحات لازمه براي رسيدگي باداره رسيدگي و تمركز كل حسابها فرستاده ميشود.

فقط وجوهي ممكنست بعنوان ارسالي بخزانه‌داري كل بخرج حسابها برده شود كه سند آن رسيد خزانه‌داري كل يا بانكي باشد كه وجه را بحساب خزانه‌داري كل دريافت داشته در ساير موارد وجوه ارسالي بايد به عنوان «ارسالي در راه» در قلم جداگانه جزو موجودي بحساب برده شده و پس از وصول رسيد خزانه‌داري كل بخرج برده شود.

حساب و اسناد معاملاتي كه در ظرف مدت متمم دوره عمل بحساب سال گذشته انجام ميشود اعم از وصول درآمد و پرداخت هزينه بايد جداگانه تنظيم و براي رسيدگي حاضر شود.

در موقع تغيير هر ذيحساب يا صاحب‌جمع بايد براي تحويل حساب از مأمور بمأمور تازه صورتمجلس در 5 نسخه تهيه و بطريق پائين توزيع شود: بمامور پيش و مامور تازه هر كدام يك نسخه براي بايگاني در پرونده آنها 2 نسخه براي ضميمه شدن بحساب ماهي كه تحويل در آن صورت گرفته يكنسخه.

اداره كل رسيدگي و تمركز حسابها پس از بررسي بحسابهائي كه رسيدگي آنها مطابق اين آئين‌نامه خاتمه يافته است پيكرهاي درآمد و هزينه را در دفاتري كه مطابق مواد بودجه تنظيم شده باشد ثبت و صورت‌حسابها را با كليه اسناد و مدارك بديوان محاسبات ارسال ميدارد و اگر انحرافي از مقررات قانون بعمل آمده باشد كه محتاج بحكم ديوان محاسبات باشد در گزارش تصريح مي‌نمايد.

اداره رسيدگي و تمركز كل حساب‌ها تا آخر شهريور ماه سال بعد صورتحساب كل دارائي سال مالي قبل را تهيه و تا آخر مهر ماه بضميمه حساب دوره عمل گذشته وزارت‌خانه‌ها‌ و ادارات بديوان محاسبات ارسال خواهد داشت.