نظر مشورتي 7/1403/125 مورخ 1403/03/05 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : با عنايت به اين‌كه در خصوص شمول ماده 554 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 بر متهم اختلاف نظر وجود دارد و به عنوان مثال چنانچه فردي از ارتكاب بزه قتل مطلع شود و جهت مخفي شدن متهم به تهيه مخفيگاه براي ايشان اقدام نمايد و يا در مثال ديگر چنانچه در جرم مشهود، جهت جلوگيري از بازداشت متهم توسط ضابطين، فردي با خودرو اقدام به فراري دادن وي نمايد؛ از آنجا كه در مثال‌هاي مذكور رأي محكوميت قطعي نسبت به فرد صادر نشده تا مجرم تلقي شود؛ آيا رفتار ارتكابي شامل ماده مذكور مي‌شود؟ چرا كه از طرفي در ماده تعبير به «مجرم» شده كه ظاهراً صرفاً ناظر به فردي مي‌باشد كه ارتكاب جرم توسط وي به اثبات رسيده و رأي قطعي بر محكوميت صادر شده است و از طرف ديگر عبارات مندرج در ماده «خلاصي مجرم از محاكمه ... براي او منزل تهيه كند يا ادله جرم را مخفي نمايد يا براي تبرئه مجرم ادله جعلي ابراز نمايد ...» نشان از اين دارد كه مساعدت در ماده مذكور شامل قبل از صدور حكم نيز شده و شامل متهم نيز مي‌شود و ذكر عبارت «محكوميت» در كنار عبارت «محاكمه» نيز اشعار به اين دارد كه كلمه مجرم و ماده مذكور هم شامل محكوم مي‌شود و هم متهم؛ حال مستدعي است حسب مراتب مذكور در خصوص سؤال مطرح شده اعلام نظر فرماييد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : عنوان مجرمانه «مساعدت به مجرم براي خلاصي از محاكمه و محكوميت» موضوع ماده 554 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 با توجه به سياق عبارات و به كار بردن واژه‌ها و عبارات «خلاصي مجرم از محاكمه و محكوميت»، «تبرئه مجرم» و «ادله جرم را مخفي كند» در متن ماده و واژه‌هاي «مرتكب» و «متهم» در تبصره اين ماده، ناظر بر متهم به ارتكاب جرم است و واژه «مجرم» در ماده ياد‌شده در معناي «مرتكب جرم» به كار رفته است؛ زيرا اگر واژه «مجرم» به معناي «محكوم» در نظر گرفته و تعبير شود، عبارت قانونگذار دائر به «مساعدت براي خلاصي وي از محاكمه و محكوميت و يا تبرئه» معني نخواهد داشت.