دستورالعمل حفظ شأن و منزلت كاركنان قوه قضاييه

در اجراي بند هفتم حكم ابلاغي مورخ 16 /12 /1397 مقام معظم رهبري مبني بر لزوم حفظ حرمت و عزت قضات و ساير كاركنان قوه قضاييه و همچنين سياست هاي كلي نظام براي حفظ شأن و استقلال قضات مصوب 27 /12 /1384 مجمع تشخيص مصلحت نظام، «دستورالعمل حفظ شأن و منزلت كاركنان قوه قضائيه»‌ به شرح مواد آتي است:

كليه دارندگان پايه قضايي، كارمندان رسمي، پيماني و قراردادي (كار معين) قوه قضاييه، مشمول اين دستورالعمل مي باشند.

قاضي در تصميم گيري خود مستقل است و هيچ مقامي نمي تواند در اتخاذ تصميم او دخالت يا اعمال نظر كند، بر اين اساس و به منظور صيانت از استقلال قضايي قضات، تمامي مديران قوه قضاييه موارد زير را رعايت و جهت تحقيق آن برنامه ريزي و اقدام مي كنند:

توجه به استقلال، ‌شأن و منزلت قضات در راستاي اعمال حاكميت قانون، تضمين دادرسي عادلانه و رعايت اصل بي طرفي؛

خودداري از اعمال فشار يا القاي نظر با هر انگيزه اي اعم از سياسي و غير آن به قاضي در اتخاذ تصميم قضايي؛

منع هرگونه مداخله مقامات و مديران دستگاه هاي اجرايي و اداري در امور قضايي؛

رعايت مقررات قانوني در جابجايي،‌ ارتقاء، انتقال قضات و ارجاع پرونده به آنان؛

تأمين امنيت شغلي، مالي و سازماني قضات در حدود اختيارات.

حمايت قضايي از قضات و كاركنان قوه قضاييه در دعاوي مطرح شده عليه آنان در نزد مراجع قضايي مشمول قانون حمايت قضايي از كاركنان دولت و نيروهاي مسلح مصوب 1376 است. نحوه اجراي اين حكم براي كاركنان قضايي به موجب شيوه نامه اي است كه به تصويب رئيس قوه قضاييه مي رسد.

مشاركت مقامات قضايي و نمايندگان قوه قضاييه در مراجع مختلف از جمله شوراهاي تصميم گير و كميسيون هاي شبه قضايي، با رعايت اصل استقلال نظر قاضي و حفظ شأن قوه قضاييه مي باشد. معاونت حقوقي و امور مجلس با همكاري معاونت اول قوه قضاييه، تمهيدات قانوني و زمينه ها و لوازم اين امر را فراهم مي آورد»

مديران در قوه قضاييه جهت تكريم همكاران به منظور دسترسي و ارتباط مستقيم با آنان بايد به شرح زير اقدام نمايند.

تعيين روز يا ساعت خاصي در هر هفته، ترجيحاً خارج از وقت اداري، جهت برقراري ارتباط و انجام ملاقات حضوري با كاركنان و اطلاع رساني ايام ملاقات به آنان.

بازديد برنامه ريزي شده يا سرزده از واحدهاي قضايي و ستادي و بررسي مشكلات كاركنان و اقدام لازم جهت رفع آن ها؛

ثبت و پيگيري نتيجه ارتباط و ملاقات حضوري با كاركنان؛

بهره گيري از روشهاي مناسب، به ويژه نظام پيشنهادات جهت مشاركت كاركنان در تصميم گيري به ويژه در امور مربوط به آنان؛

مبتني نمودن تمام اقدامات در جهت اعتناء به امور قضات و كارمندان و ملموس بودن جهت گيري هاي مثبت و اجتناب از هرگونه اقدامي كه اشعار بر بي اعتنايي نسبت به امور قاضي داشته و نظارت بر انجام امور اداري كاركنان و پيگيري آنها؛

برگزاري جلسه معارفه هنگام شروع به كار قضات،‌ تغيير سمت، انتقال و يا بازنشستگي آنها و تقدير شايسته و متناسب با شأن، مسئوليت و عملكرد آن ها.

ضابطان دادگستري در قلمروي وظايف خود، تحت رياست دادستان انجام وظيفه مي كنند و مجري دستورهاي قانوني قضات هستند. پيگيري درخواست ضابطان بايد منطبق با موازين قانوني و شرعي و با رعايت شأن و منزلت قضات باشد.

فعاليت قاضي نبايد به گونه اي باشد كه سبب مخدوش شدن شأن و استقلال وي شود، از جمله دخالت دادن ديدگاه شخصي در اتخاذ تصميمات، رفتار نامناسب و نامتعارف فردي و سازماني و انجام فعاليت تجاري موضوع ماده 2 قانون تجارت.

وظايف واحدهاي مختلف قوه قضاييه در راستاي حفظ شأن و منزلت كاركنان، در اجراي اين دستورالعمل به شرح زير مي باشد:

دادسراي انتظامي قضات:

رعايت اخلاق حرفه اي در هنگام نظارت و بازرسي و يا رسيدگي و اظهارنظر در خصوص پرونده هاي قضات؛

بررسي و راستي آزمايي نسبت به گزارش هاي ارسالي عليه قضات.

مركز حفاظت و اطلاعات:

انتصاب مسئول حفاظت و اطلاعات دادگستري كل استان و واحدهاي قضايي، ترجيحاً از ميان دارندگان پايه قضايي و با هماهنگي مديران مربوط.

اتخاذ تدابير پيشگيرانه با رعايت اولويت به رويكرد آموزش، آماده سازي و تذكر نسبت به خطرات و آسيب هاي فرا روي كاركنان؛

اتخاذ تدابير لازم در شناسايي اشخاصي كه از روش هايي مانند شكايت عليه قضات به عنوان ابزاري جهت خروج پرونده از روند رسيدگي عادي استفاده مي كنند و برخورد لازم با آنان.

خودداري از هرگونه برخوردي كه موجب هتك حرمت كاركنان شود.

برخورد متناسب با گزارش هاي خلاف واقع، عليه كاركنان.

حمايت و مراقبت از كاركنان در پرونده هاي مهم.

اختصاص مامور انتظامي به تعداد لازم، به تناسب شعب دادسرا و دادگاه، براي انجام امور انتظامي.

مركز حفاظت و اطلاعات و دادسراي انتظامي قضات، ضمن اجراي وظايف نظارتي خود به نحوي عمل كنند كه موجب كاهش انگيزه قضات نشوند.

اظهارنظر مراجع نظارتي راجع به كاركنان بايد مستند، مكتوب و شفاف باشد.

كميسيون نقل و انتقال قضات:

تصميم گيري بر اساس دلايل و يا گزارش هاي مستند در پيشنهاد انتقال يا ارتقاء قضات؛

اولويت بخشي به بررسي درخواست انتقال قضات غيربومي يا داراي مشكلاتي مانند بيماري، سرپرستي خانواده؛

استماع توضيح قضات در موارد ابهام و رسيدگي به اعتراض آنان به تصميمات كميسيون، در اجراي اصل يكصد و شصت و چهارم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران.

معاونت منابع انساني و امور فرهنگي :

ارتقاي ضابطه مند كاركنان بر اساس الگوي شايستگي رفتاري و شغلي بعد از گذراندن آموزشهاي تخصصي مورد نياز؛

اقدام براي بهره مندي كامل كاركنان عضو خانواده شهدا و ايثارگران از تمامي مزيت هاي قانوني در نظر گرفته شده براي آنان؛

ارائه برنامه هاي تشويقي براي افزايش انگيزه كاركنان نخبه با اتخاذ ساز و كارهاي مناسب از جمله مأموريت هاي آموزشي، ارتقاي شغلي و برنامه هاي تقدير از نخبگان؛

معرفي قضات شايسته براي دريافت نشان عدالت، در اجراي «دستورالعمل شناسايي و تقدير از مفاخر دستگاه قضايي مصوب 1398 رييس قوه قضاييه»؛

برگزاري دوره ها و كارگاه هاي آموزشي مستمر و منظم راجع به تقويت مهارت هاي اجتماعي، به ويژه مهارت هاي ارتباطي، تفكر خلاقانه، مديريت احساسات و هيجانات، اخلاق حرفه اي و آداب قضا، رعايت نزاكت، شأن و استقلال قضايي با هدف جلوگيري از خطرات و آسيب هاي پيش روي كاركنان و پايش و ارزيابي ميزان اثربخشي آنها؛

توجه به تمايل كارآموزان قضايي در تعيين منطقه و محل خدمت آنان يا رويكرد توزيع عادلانه قضات؛

اعلام اسامي كاركناني كه در هر سال بازنشسته مي شوند قبل از آغاز سال، به منظور تأمين اعتبار پاداش پايان خدمت و ذخيره مرخصي.

معاونت راهبردي:

تهيه ضوابط راجع به استفاده از لباس رسمي براي كاركنان قوه قضائيه؛

تدوين ضوابط حضور اشخاص در مراجع قضايي، متناسب با شأن كاركنان؛

تدوين ضوابط ويژه ايمني و امنيت شغلي، ‌مالي و سازماني كاركنان؛

بهبود فرآيند جذب، گزينش، انتقال، طبقه بندي، ارزشيابي و ترفيع كاركنان، با همكاري معاونت منابع انساني و امور فرهنگي و مراجع ذيربط؛

تدوين ضوابط مربوط به توزيع كاركنان در واحدهاي ستادي و قضايي؛

سنجش رضايت كاركنان از عملكرد و رفتار مديران و ارزيابي مديران شايسته نسبت به ميزان رضايت كاركنان متبوع؛

تدوين شيوه نامه نحوه اجرا و سنجه و شاخص هاي ارزيابي مديران و كاركنان با همكاري معاونت حقوقي و امور مجلس و ارايه آن به معاون اول قوه قضاييه جهت تصويب.

معاونت مالي، پشتيباني و امور عمراني:

پيگيري تخصيص بودجه سالانه به منظور ارائه و گسترش خدمات بهداشتي، درماني،‌ زيارتي و گردشگري،‌ ورزش،‌ مسكن و تشويق كاركنان با اولويت مناطق محروم؛

برقراري بيمه مسئوليت مدني قضات با رعايت قوانين و مقررات مرتبط.

تخصيص رديف بودجه جهت تأمين منازل سازماني با اولويت كاركنان فاقد مسكن و توزيع عادلانه و ضابطه مند آن؛

ايجاد صندوق پرداخت تسهيلات مالي به كاركنان؛ متناسب با شرايط اقتصادي كشور؛

انجام خدمات مشاوره و مددكاري در هنگام بروز حوادث غيرمترقبه و بيماري هاي سخت درمان، براي كاركنان و خانواده آنان؛

ارائه خدمات رفاهي به خانواده هاي نيازمند حمايت كاركناني كه به مقام والاي شهادت رسيده، فوت مي كنند، از كارافتاده يا مبتلا به بيماري صعب العلاج مي شوند؛

فراهم آوردن زمينه لازم براي تأمين سلامت جسمي كاركنان از طريق اختصاص فضاي ورزشي و امكانات تفريحي مناسب؛

پرداخت پاداش پايان خدمت يا وجوه مربوط به بازخريدي از خدمت و نظاير آن در يك مرحله و به ترتيب تاريخ بازنشستگي و بازخريدي در اسرع وقت و بدون تبعيض؛

فراهم نمودن وسيله نقليه ايمن و مناسب در انجام مأموريت هاي كاركنان قوه قضاييه؛

تمهيد ساز و كارهاي مناسب جهت انجام امور اداري و خدماتي كاركنان در ساعات اداري به منظور استفاده بهينه از زمان آنان؛

اتخاذ تمهيدات لازم براي ارائه و آموزش نكات امنيتي به كاركنان از طريق ستاد پدافند غيرعامل، به ويژه در شرايط خاص و بحراني و فراهم سازي پاسخگويي برخط به سؤالات كاركنان.

معاون حقوق و امور مجلس:

تهيه «منشور اخلاق حرفه اي قضات » با همكاري ديوان عالي كشور، دادسرا و دادگاه عالي انتظامي قضات، مركز حفاظت و اطلاعات قوه قضاييه و پيشنهاد آن به رييس قوه قضاييه جهت تصويب؛ منشور فوق مي تواند به عنوان راهنمايي براي كليه قضات ، دادسرا و دادگاه عالي انتظامي قضات باشد.

تهيه «شيوه نامه جامع تأمين امنيت قضات و كاركنان قوه قضاييه» با همكاري مركز حفاظت و اطلاعات قوه قضاييه با هدف آموزش و اطلاع رساني و به منظور ارتقاء امنيت قضات و كاركنان، متناسب با جايگاه و شرايط خدمات آن ها و پيشنهاد آن به رييس قوه قضاييه جهت تصويب.

مركز رسانه:

اقدام لازم جهت توليد محصولات فرهنگي در حوزه حقوقي و قضايي براي انعكاس هنرمندانه واقعيت هاي قضاوت با رعايت شأن قاضي؛

آموزش عمومي چگونگي مراجعه مردم به دستگاه قضايي و مواجهه با كاركنان؛

تهيه مستند خدمت قضات با هدف تقدير از قضات شايسته؛

اقدام رسانه اي مناسب جهت قدرداني از كاركناني كه در مسير خدمت خود به شهادت رسيده، فوت مي كنند يا از كارافتاده مي شوند.

مركز آمار و فناوري اطلاعات در سامانه راهكار سازماني ارتباط كاركنان با مسؤولان عالي قوه قضائيه، را ايجاد مي كند. استفاده از اين سامانه مستلزم ثبت درخواست و تبيين موضوع مي باشد.

به منظور تسهيل و تسريع در رسيدگي به مشكلات اداري، استخدامي يا مالي كاركنان و شكايت آنان «كميسيون رسيدگي به مشكلات و شكايات كاركنان قوه قضائيه» تشكيل مي شود تا در چارچوب اختيارات رئيس قوه قضاييه به درخواست كاركنان رسيدگي كند. اعضاي كميسيون با پيشنهاد معاونت منابع انساني براي مدت دو سال از سوي رئيس قوه قضاييه منصوب مي شوند. كميسيون مركب از 5 عضو اصلي و دو عضو علي البدل است كه به مدت دو سال از سوي رئيس قوه قضاييه منصوب مي شوند.

كميسيون مي تواند حسب مورد از مديران مرتبط با موضوع براي شركت در جلسات دعوت كند.

نحوه رسيدگي در اين كميسيون و اجراي تصميمات آن، به موجب شيوه نامه اي است كه توسط معاونت حقوقي و امور مجلس قوه قضاييه تهيه و به تصويب رييس قوه قضاييه مي رسد.

نظارت بر اجراي اين دستورالعمل بر عهده معاونت اول قوه قضاييه مي باشد و گزارش اجراي آن را هر يك سال يك بار به رياست قوه قضاييه اعلام مي كند.

اين دستورالعمل در 9 ماده و 3 تبصره در تاريخ 23 /1 /1400 به تصويب رئيس قوه قضاييه رسيد و از تاريخ تصويب لازم الاجرا است.

رئيس قوه قضاييه – سيد ابراهيم رئيسي