نظامنامه مؤسسات حمل و نقل

هيئت وزراء در جلسه 11 ارديبهشت ماه 1316 نظر به پيشنهاد شماره ج 1726ر71809 مورخ12ر12ر15 وزارت داخله نظامنامه مؤسسات حمل و نقل را كه مشتمل بر سه فصل و چهل و چهار ماده است بشرح ذيل تصويب نمودند:

مؤسسـات مربوط بحمل و نقل كه مشمـول مقررات اين نظامنامه ميباشند عبارت است از: الف ـ مؤسسه حمل و نقل ب ـ كارخانه تعمير ج ـ گاراژ عمومي مؤسسات حمل و نقل دولتي مشمول مقررات اين نظامنامه ميباشند.

هيچكس نميتواند بدون اجازه شهرباني محلي را كه براي مؤسسه حمل و نقل يا كارخانه تعمير يا گاراژ عمومي اتومبيل انتخاب نمايد. شهرداري هر شهر با توافق نظر يكديگر نقاطي را كه براي مؤسسه حمل و نقل باري و سواري و كارخانه تعمير و گاراژ عمومي مناسب و مقتضي بدانند تعيين و اعلان نموده و در اجازه نامة كه براي تاسيس مؤسسات فوق از شهرباني داده ميشود محل تاسيس تصريح گردد خيابانهائيكه در هر شهر نبايد در آنجا گاراژ دائر شود از طرف شهرباني و شهرداري معين خواهد شد. بمؤسسات حمل و نقل و كارخانه تعمير و گاراژ عمومي كه طبق دستور شهرباني و شهرداري بايد از محل فعلي انتقال پيدا نمايد يكسال بعد از انتشار اين نظامنامه مهلت داده ميشود.

تاسيس هر يك از مؤسسات مذكوره در فوق موكول بتقديم تقاضانامه و تحصيل اجازه ‌نامه مخصوص از شهرباني محل ميباشد . اجازه‌نامه مؤسسه حمل و نقل نمونه نمره1 اجازه تاسيس كارخانه تعمير مطابق نمونه نمره 2 و اجازه نامة گاراژ عمومي بر طبق نمره 3 صادر خواهد شد.

اجازه تاسيس مؤسسات مذكوره در ماده يك باشخاصي داده ميشود كه واجد شرايط ذيل باشند. الف ـ صحت عمل و عدم محكوميت بجنايت و خيانت در امانت و كلاهبرداري و تقلب در كسب و تجارت ب ـ سرقت و عدم ورشكستگي به تقصير. ج ـ تابعيت ايران با سرمايه داخلي.

نسبت بعموم اتباع خارجه كه قصد تاسيس هر يك از مؤسسات مذكوره در ماده يك را دارند بايد تقاضاي خود را باداره كل شهرباني تسليم دارند تا از مجراي وزارت داخله در صورت اقتضاء بتحصيل اجازه آن از هيئت دولت اقدام و بوسيله اداره كل شهرباني بانها ابلاغ گردد . اين ترتيب حتي نسبت بمؤسسات خارجي كه سرمايه آنها در داخله بوده و به ثبت قانوني نيز رسيده‌اند مجري ميگردد. متصديان كارخانه تعمير غير از آلات و ادواتي كه مربوط بكارخانه تعمير است بايد داراي پانزده هزارريال اعتبار يا ضامن بتصديق شهرباني محل باشند و هر سه ماه يكمرتبه از طرف شهرباني بقاء اعتبار مزبور رسيدگي و تصديق شود.

مؤسسات حمل و نقل

مؤسسه حمل و نقل بمؤسسة اطلاق مي‌شود كه عهده‌دار حمل و نقل مسافر يا بار بوده و مطابق مقررات اين نظامنامه توسط يكنفر مديرمسئول اداره شده و داراي دفاتر رسمي باشد.

هر مؤسسه حمل و نقلي كه در طهران دائر ميشود اگر مخصوص حمل مسافر باشد بايد اقلا مالك ده دستگاه اتومبيل سواري بوده و بعلاوه بيست دستگاه اتومبيل سواري ديگر هم مختصاً در اختيار خود داشته باشد و چنانچه مخصوص حمل و نقل بار باشد بايد بهمان تناسب اتومبيلهاي باري داشته باشد در شهرهاي ذيل – تبريز- زنجان- رشت- قزوين- همدان- كرمانشاهان- ساري. مشهد-كرمان- شيراز. بوشهر- اهواز- اصفهان- بروجرد- عراق- قم. يزد- كاشان- زاهدان. گرگان- سنندج هر مؤسسه بايد لااقل پنج دستگاه اتومبيل سواري (اگر مخصوص حمل مسافر باشد) و يا پنج دستگاه باري (در صورتيكه مخصوص حمل بار باشد) بوده و بعلاوه ده دستگاه اتومبيل باري و يا سواري ديگر نيز مختصاً در اختيار خود داشته باشد در ساير نقاط براي مؤسسات حمل و نقل پنجاه هزارريال اعتبار و يا اقلاً مالكيت چهار دستگاه اتومبيل كافي خواهد بود.

اسم هر مؤسسه حمل و نقل از طرف شهرباني روي اتومبيلهاي باري و يا سواري كرايه نقش خواهد شد.

مؤسسات حمل و نقل مركز و شهرهاي درجه اول ولايات ميتوانند تا اجازه شهرباني در شهرهاي ديگر با دادن اعتبار مصرحه درشق اخير ماده 6 و معرفي مديرمسئول شعبة تاسيس نمايند در صورتيكه باين ترتيب موفق نگردند ميتوانند يكي از مؤسسات حمل و نقل مجاز را با ورقه قبولي آن كه بتصديق شهرباني محل رسيده بعنوان نمايندگي خود بدائره وسائط نقليه شهرباني معرفي كنند.

مؤسسات حمل و نقل بايد متناسب با نصف تعداد اتومبيلهائيكه در اختيار خود دارند حجرات مخصوص مسقف براي نگاهداري اتومبيلها داشته و محوطه مؤسسه نيز بقدر كفايت وسيع بوده و بناهاي ضروري مطابق دستور شهرداري ساخته شده باشد و وسائل روشنائي كافي و ساير احتياجات ضروري مطابق اصول صحي واجد و نظافت كامل در تمام محوطه و اماكن مؤسسه رعايت شود و نيز بايد كارخانه اختصاصي كوچك براي تعميرات بشرح ماده10 داشته باشد.

محل تعمير در مؤسسه حمل و نقل لوازم مطابق صورت ذيل را بايد داشته باشد: 1ـ محل مسقفي كه داراي چاله (ديبا) براي تعمير و روغن ‌گيري. 2ـ آهنگري كوچكي براي بادگيري فنر و كارهاي متفرقه مختصر. 3ـ يكدستگاه مته بزرگ و يك عدد كوچك بارقام مختلفه شمع و مته. 4ـ يكدستگاه كامل حديده قلاويز براي پيچ و مهره‌هاي مختلف الشكل. 5 ـ يك يا دو ميز آهني. 6 ـ تابلو يا قفسه براي نگاهداري ابزار. 7ـ همه ‌گونه آچارهاي مختلفه مورد احتياج از قبيل آچار فرانسه ـ آچاردوسر ـ آچارچپق (بكس) يكدست كامل آچار شمع آچار پيچ‌گوشتي كوچك و بزرگ چرخ‌ گوشت چرخ سنباده چكشهاي بزرگ و كوچك اره‌آهن برگليس و غيره.

علاوه بر حجرات مخصوص اتومبيلها در هر مؤسسه باري بايد انبار مخصوص جهت نگاهداشتن بار ساخته شده و محل مزبور بدون رطوبت بوده و يا آسفالت يا آجرمفروش و ديوارهاي آن نيز آجري و سفيد باشد و بعلاوه درب بزرگ محكمي نيز داشته باشد.

مؤسسات حمل و نقل ولايات كه مسافر حمل مينمايند بايد لااقل 5 باب اطاق نيز مطابق اصول صحي با تخت خواب و روشنائي و وسائل كافي داشته باشند.

متصديان حمل و نقل شخصاً مسئول مستقيم انجام كليه مقررات اين نظامنامه در قسمت مربوطه بحمل و نقل مسافر يا بار ميباشند و چنانچه براي مدت معيني غيبت كنند بايد قبلاً موضوع را بدايره وسائط نقليه شهرباني محل اطلاع داده و متصدي مسئول را با رعايت مقررات ماده 4 اين نظامنامه و با توافق نظر شعبه وسائط نقليه معين نمايد.

علاوه بر دفاتريكه قانوناً براي مؤسسات تجارتي مقرر است اداره شهرباني ميتواند دفاتر ديگري براي مؤسسات حمل و نقل بموجب نمونة كه خود ميدهد مقرر دارد در اين صورت دفاتر مزبوره را دائرة وسائط نقليه شهرباني محل بايد پلمپ نموده و انتهاي آن را امضاء نمايد . صفحات دفاتر مؤسسه حمل و نقل بايد نمره‌دار بوده و در موقع ثبت تراشيدگي و قلم‌ خوردگي نداشته باشد و بعلاوه از پاره كردن اوراق يا اضافه كردن بين سطور خودداري و چنانچه اشتباهي رخ دهد با مركب قرمز اصلاح شود.

حمل مسافر بيش از ميزان ظرفيتي كه براي هر اتومبيلي معين شده ممنوع است.

در مدخل هر يك از مؤسسات حمل و نقل براي ثبت ورود و خروج اتومبيلها بايد تابلوئي نصب شود نمره و سيستم اتوموبيلهاي موجوده در آن مؤسسه با ذكر باري يا سواري براي اطلاع مراجعه‌كنندگان روي آن ثبت گردد.

صدور بليط مسـافر يا بارنامه منحصرا مختص مؤسسـات حمل و نقل داخلي بوده و متصديان آن مكلفند در مقابل وجهي كه جهت حمل مسافر يا بار مي‌ گيرند بليط يا بارنامه رسمي صادر نمايند. مؤسسات حمل و نقل باري حق قبول مسافر و فروش بليط مسافري نداشته و بالعكس مؤسسات حمل و نقل سواري هم حق حمل بار را ندارند اتوموبيلهاي شخصي و يا كرايه كه در شهر و حومه كار ميكنند حق قبول مسافر يا بار را از يك شهر بشهر ديگر نداشته و شهرداري هم بايد از صدور بليط مسافرت بغير از مؤسسات مجاز خودداري نمايند.

فروش بليط مسافرت در داخله توسط مؤسسات مسافرتي خارجه ولو بعنوان وساطت يا دلالي ممنوع است.

متصديان حمل و نقل بايد مال‌التجاره‌اي كه براي حمل و نقل قبول ميكنند رسيدگي كرده پس از تطبيق آن با صورتي كه صاحب مال فرستاده بارنامه در سه نسخه طبق نمونة نمره 4 تهيه و امضاء نموده و بامضاي فرستند مزبور نيز رسانيده و دو نسخه آنرا بفرستنده تسليم و يك نسخه را همراه مال بمقصد فرستاده و در طهران از تحويل گيرنده رسيد بگيرند و در صورتيكه فرستنده مال تهيه نموده با ته چك بارنامه و رسيد واصله از مقصد در دفتر خود ضبط كه لدي ‌الاقتضاء بمامورين شهرباني ارائه شود براي مسافرت بليط مسافرت طبق نمونه (5) كه ضميمه اين نظامنامه است در دو نسخه صادر مي ‌شود در نامه و بليط مسافرت در دفاتر مخصوص ثبت خواهد شد.

متصديان مؤسسات حمل و نقل مو‌ظف‌ اند مال ‌التجارة و بار را از تاريخ صدور بارنامه منتها در ظرف 48ساعت حمل نموده (مگر اينكه بين طرفين ترتيب خاصي مقرر شده باشد و در موقع مقرر در بارنامه آنرا به مقصد تحويل نمايند مگر در موارديكه در اثر جاده خارق ‌العاده در حين مسافرت مانعي جهت آنها پيش آمد كرده باشد و در اين صورت بايد از حكومت يا كدخدا محل و يا مامورين محل امنيه تصديق لازم تحصيل و ارائه دهند و در غير اينصورت مسئول تاخير در تحويل بار بوده و بايد از عهده خسارت آن برآيند بعلاوه متصديان حمل و نقل موظف‌اند در موقع صدور بليط مسافرتي يا بارنامه كليه نكات مندرجه در بليط يا بارنامه را بدون كم و بيش مراعات و بموقع اجراء گذارند.

ارسال كننده بايد با مال‌التجارة كه براي حمل و نقل ميفرستد بيجكي همراه نمايد كه نكات ذيل در آن قيد شده باشد: الف ـ تاريخ و ساعت ارسال جنس به مؤسسه حمل و نقل. ب ـ نوع جنس بطور اجمال يا تفصيل به اختيار فرستنده. ج ـ تعداد عدل يا صندوق و علائم آنها و وزن صحيح هر عدل يا صندوق نسبت بمال‌التجاره‌هاي قابل شماره تعداد جنس محتوي عدل يا صندوق. د ـ مقصد. هـ ـ اسم و آدرس فرستنده و تحويل گيرنده. و ـ محل تحويل. ز ـ ميزان كرايه در صورتيكه قبلاً يا متصدي مؤسسه حمل و نقل قطع شده باشد.

ارتفاع بارگيري هر اتومبيل از سطح اطاق بيش از دو متر و نيم نبايد باشد.

مؤسسات حمل و نقل بار بايد در جور كردن نوع محصول دقت نمايند تا مال ‌التجاره‌هائي كه در يك اتومبيل بار ميكنند باعث فاسد كردن يكديگر نشوند.

اتومبيلهاي باري بايد روپوش غيرقابل نفوذي (اميرمايل) داشته باشند كه در موقع حمل بار روي مال‌التجاره‌ بكشند.

مؤسسات حمل و نقل باري مسافرتي غير از وجه كرايه يا بيشكرايه كه قبلاً با مسافر قطع و بليط صادر نموده تحت هيچ ‌عنواني از قبيل قيمت بليط يا عوارض شهرداري و غيره حق مطالبه وجه از مسافر را ندارند.

مؤسسات حمل و نقل حق ندارند به اتومبيلهاي شخصي (پلاك زمينه سفيد) بار يا مسافر بدهند.

چنانچه بار يا مال‌التجاره براثر اعتراض گيرنده در مؤسسه باقي بماند و پس از رسيدگي معين شود ذيحق بوده صاحب مؤسسه براي مدتي كه اختلاف باقي بوده است حق مطالبه كرايه انبارداري را ندارند.

نصب چراغهاي خيره‌ كننده جلوي مؤسسه حمل و نقل و در داخل آن ممنوع است.

مؤسسات حمل و نقل نبايد بشوفر بدون تصديق مسافر يا بار بدهند.

موقعي ‌كه موسسات ميخواهند بماشين مسافر يا بار بدهند بايد دقت نمايند كه ماشين از معاينه متخصص گذشته و مدت آن متقضي نشده باشد.

محصولات بايد بكيلوگرام وزن شود و تعيين وزن بطور تخمين ممنوع است هر مؤسسه بايد ميزان يا قپان صحيح براي وزن داشته باشد.

متصدي حمل و نقل مقصد يا شعبه مؤسسه مبداء موظف است بمحض وصول بار كتبا گيرنده آنرا مطلع نمايد و گيرنده هم بايد در ظرف 48 ساعت از تاريخ اطلاع بار را تحويل بگيرد هرگاه مرسل‌اليه پيدا نشود متصدي مؤسسـه بايد به اسرع وسائل توسط مؤسسه مبداء ارسال كننده را از قضيه آگاه نمايد و چنانچه اتفاقاً بمرسل ‌اليه و ارسال كننده دسترس نداشته باشد بشهرباني محل كتبا اطلاع دهد.

اتومبيل هائي كه مسافر قبول كرده‌اند بايد در ساعت معين كه در بليط مسافرت قيد شده در مؤسسه بدون هيچ نقصي با داشتن ورقه معاينه شهرباني و رعايت مقررات ذيل مهياي حركت باشد. الف ـ در صورتي ‌كه اتومبيل دربست كرايه نشده باشد و يك يا چند نفر از مسافرين در موقع معين حاضر نباشند متصدي مؤسسه مكلف است تا دو ساعت بعد از ساعت مقرره منتظر رسيدن تاخير كنندگان بوده و بعد از دو ساعت اساسي مسافرين غايب و نمره اتومبيل را كتبا به دايره تامين عبور و ‌مرور راپورت داده اتومبيل را با هرچند نفر از مسافرين كه حاضر باشند حركت دهند. ب ـ مسافرين كه بيش ازدو ساعت فرجه تاخير نمايند حق‌ استرداد پيش كرايه كه داده‌اند نخواهند داشت مگر اينكه روز قبل مسافر عدم حركت خود را اطلاع بدهد در اين صورت نيز يكدهم از قيمت كل كرايه بنفع مؤسسه حمل و نقل كسر ميشود. ج ـ هرگاه در ساعت مقرر در بليط اتومبيل حركت نكند تاخير تا دو ساعت قابل اغماض اسـت چنانچه از دو ساعت بيشتر تاخير شود هر مسافري مخير است يا از مسافرت با اتومبيل مزبور منصرف شده يا براي هر يك ساعت تاخير علاوه بر دو ساعت يك عشر از قيمت معين در بليط را كمتر بدهد.

در صورتي كه اتومبيل حامل بار يا مسافر در راه معيوب شود شوفر مكلف است كه فورا مراتب را بنزديكترين شعبه و يا طرف مؤسسه خود و يا مؤسسه حمل و نقل اطلاع دهد و متصدي حمل و نقل موظف است بفوريت اتومبيل ديگري براي اعزام مسافر يا حمل بار به مقصد فراهم نموده اعزام دارد. مسافرين ميتوانند در صورت تاخير به شهرباني محل اطلاع دهند.

متصديان حمل و نقل حق پذيرفتن اتومبيل و شوفري كه قبلاً در مؤسسه ديگر بوده ندارند مگر پس از رؤيت رضايت‌ نامه كتبي مؤسسه سابق بعلاوه بايد مراتب را بشهرباني اطلاع دهد چنانچه متصدي مؤسسه من‌غيرحق از دادن رضايت ‌نامه خود داري كند شهرباني محل پس از رسيدگي تصديق لازم خواهد داد.

اشخاص متفرقه يا مالكين وسائط نقليه و شوفرها بهيچوجه حق قبول مسافر يا بار را نداشته اين امر ميبايستي بوسيله حمل و نقل مجاز با دادن مدرك (صدور بليط مسافرت يا بارنامه) انجام گيرد مسافرت هاي حوالي شهر و حومه تا چهل كيلومتر از اين قاعده مستثني است.

مؤسسات حمل و نقل مادامي‌كه اتومبيل جهت شهر يا محل معين ندارند حق قبول مسافر يا صدور بليط را بمؤسسه حمل و نقل ديگر نداشته بعلاوه احاله مسافر از يك مؤسسه به مؤسسه ديگر از صدور بليط ممنوع است.

مؤسسات حمل و نقل براي جلوگيري و اطفاء حريق‌هاي غيرمنتطره ميبايستي به نسبت وسعت گاراژ داراي كپسول‌هاي ضد حريق بوده آنها را در نزديكترين دسترس بداخله گاراژ نصب و طرز استعمال آنرا بكلية كاركنان گاراژ بياموزند (براي تهيه كپسول مزبور مدت شش ماه از تاريخ انتشار اين نظامنامه مهلت داده ميشود).

كارخانه جات تعمير بدو درجه تقسيم ميشوند. درجة اول - درجه دوم. كارخانجات تعمير درجه اول بايد داراي متخصص فني ديپلمه خارجه و ماشين ‌آلات و لوازم ذيل باشند. الف ـ يكدستگاه موتور براي گردانيدن چرخ تراش و برقوزدن سيلندر و مته‌ كاري و گردانيدن دينام براي احتياجات الكتريكي. ب ـ ماشين چرخ تراشي و فرز براي صفحة تراشي پيستون- دنده – لوله- ميل و غيره. ج ـ ماشين مخصوص برقوزني با لوازم مخصوص آن آهنگري در محل مخصوص بانضمام انبرهاي كوچك و بزرگ آهنگري و سندان بزرگ و كوچك و پتكهاي مختلف. هـ ـ يكدستگاه كامل حديده‌‌ و قلاويز براي پيچ و مهره‌هاي مختلف ‌الشكل كوچك و بزرگ. و ـ لوازم و افزار مخصوص ريخته‌گري با پمپ براي اقسام ياطاقانها. ز ـ ميزهاي آهني متعدد براي بازكردن و بستن و تعمير قسمتهاي ماشين از قبيل موتور و ديفرانسيال و غيره. ح ـ سه تابلو و يا سه قفسه از آچارهاي مختلفه از قبيل آچاردوسره- آچاربوكس كوچك و بزرگ. آچارچرخ كشي. منگنه. چرخ سمباده- قلم- سنباده. انبردست- كليل. پرگار كوچك و بزرگ- ميكرومتر كه روي هم بالغ بر دويست پارچه باشد. ط ـ دستگاه لحيم‌ كاري كامل بزرگ. ي ـ گيرة كوچك و بزرگ 3عدد. ك ـ جراثقال با زنجير. جك بزرگ و كوچك كارخانجات تعمير درجه دوم بايد از متخصصين فني شهرباني براي تخصص خود داراي مدرك كافي بوده و باستناد‌ آلات ذيل ساير لوازمات تعمير و ماشين ‌آلات مندرجه در شرايط كارخانجات درجة اول را نيز دارا باشند. موتور براي گردانيدن چرخ تراش و برقوزدن سيلندر و مته‌كاري- ماشين چرخ تراشي و فرز براي صفحه تراش و پيستون و دنده و لوله و ميل و غيره- ماشين مخصوص برقوزني با لوازم مخصوص آن.

صاحب كارخانه بايد براي قبول تعمير دفتر مخصوصي با صفحات شماره دار ترتيب دهد كه كيفيت تعميرات لازمه مشروحاً با تعيين مدت تعمير و ميزان اجرت و لوازم يدكي كه مصرف خواهد شد در آن قيد شده و صاحب كارخانه و تعميردهنده تسليم هر دو ذيل آنرا امضاء نمايند و سواري هم از مراتبي كه قيد شده بامضاء طرفين بتعميردهنده تسليم گردد نمونه مزبور از طرف دائره وسائط نقليه شهرباني تهيه ميشود. هرگاه در حين تعمير مشاهده شود علاوه بر آنچه قبلاً تعيين گرديده تعميرات يا عوض كردن قسمتي از ادوات خود مورد لزوم است قبل از شروع بايد بتعميردهنده اطلاع و بطريق مذكور در فوق در صفحات دفتر درج و بامضاي طرفين رسيده بعد اقدام نمايند صاحب كارخانه در موقع تحويل بايد رسيد تكميل تعمير را از تعميردهنده بگيرد.

صاحب كارخانه از هر جهت مسئول محافظت مال مورد تعمير بوده و بايد همه قسم مراقبتهاي لازمه بعمل آورد و خسارت وارده را كه ناشي از غفلت و مسامحه در تعمير باشد جبران نمايد.

در موارديكه اتومبيلي را براي تعميري‌كه دلالت از تصادف با شخص يا شيئي مينمايد بكارخانه تعمير مياورند متصديان كارخانه موظف‌اند پس از ثبت شماره اتومبيل و مشخصات راننده يا آورنده آن بمراجعه كننده تكليف نمايند كه از كلانتري مربوطه دائره عبور و مرور شهرباني اجازه تعمير را تحصيل و بعدا مبادرت بتعمير نمايند.

گاراژ عمومي

گاراژ عمومي بايد داراي مدير معتبر و صلاحيتدار بوده و متضمن شرايط ذيل باشد. الف ـ حجرات مخصوص و مسقف براي نگاهداري و محافظت لااقل ده دستگاه اتومبيل. ب ـ يك ديبا (چاله) جهت‌ گريسكاري و روغن‌گيري و نظافت. ج ـ آب انبار محفوظ با تلمبه براي شست و شو. د ـ محل مخصوص اسفالته بمساحت حداقل 10ر8 متر بانضمام يك حلقه چاه فاصل آب.

گاراژ عمومي مجاز بقبول تعمير اتومبيلهاي شخصي يا باري نبوده و هم چنين بهيچ وجه حق ندارند كه در امور مربوط بحمل و نقل مسافر يا بار چه مستقيم و چه غيرمستقيم مداخله نمايد.

متخلفين از هر يك از مواد اين نظامنامه به پنج الي هفت روز حبس تكديري و بتاديه سي‌ الي پنجاه ريال غرامت محكوم خواهند شد و در صورتيكه هر يك از صاحبان مؤسسات مزبوره بيش از پنج بار محكوميت جزائي پيدا كنند در دفعه ششم از يك الي سه سال شغل مزبور ممنوع بوده و مؤسسه او بسته خواهد شد.