آيين نامه اجرايي قانون زكات

هيئت وزيران در جلسه 7 /4 /1402 به پيشنهاد دبيرخانه شوراي مركزي زكات و تأييد شوراي مذكور و به استناد ماده (7) قانون زكات - مصوب1390-، آيين ‌نامه اجرايي قانون زكات را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين ‌نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي ‌روند:

قانون: قانون زكات - مصوب1390-

شوراي مركزي: شوراي مركزي زكات موضوع ماده (1) قانون.

شوراي زكات: شوراهاي سه ‌گانه اي كه بر اساس قانون در سطوح استان، شهرستان و بخش تشكيل مي ‌شود.

وظايف شوراي زكات استان به شرح زير است:

اجرايي نمودن مصوبات شوراي مركزي.

برنامه ‌ريزي، ساماندهي و بسيج منابع و امكانات استاني در امر بسترسازي، فرهنگ سازي، تبليغات و اعتمادسازي در امر زكات.

شناسايي فرصت‌ ها، قابليت ‌ها و ظرفيت ‌هاي استاني به منظور ترغيب و تشويق افراد فعال در امر زكات.

تعامل مؤثر و هدفمند با مراجع تأثيرگذار در امر زكات مانند حوزه‌ هاي علميه، ائمه جمعه و جماعات، ارباب جرايد، سازمان‌ هاي انتفاعي و غيرانتفاعي.

برنامه‌ ريزي امور مربوط به پژوهش، آموزش و همايش‌ هاي زكات (علمي، تخصصي، آموزشي، هم انديشي، تشويقي) و پيشنهاد به شوراي مركزي.

بررسي پيشنهادها و آسيب ‌ها و ارزيابي عملكرد دستگاه ‌هاي مرتبط استاني و نظارت بر شوراي زكات شهرستان ‌ها به منظور جمع‌ بندي و ارائه راهكارها به دبيرخانه شوراي مركزي.

برنامه ‌ريزي و هماهنگي لازم با نهادها و سازمان‌ هاي تبليغي و رسانه ‌اي جهت تهيه، توليد و انتشار فعاليت ‌هاي مربوط به توسعه و تعالي زكات در سطح استان (به پيشنهاد دبيرخانه شوراي زكات استان).

انتخاب مؤديان زكات برتر استاني و پيشنهاد منتخبين به دبيرخانه شوراي مركزي جهت تشويق.

ايجاد هماهنگي لازم در امر پشتيباني، اداري و ساير امور مورد نياز دبيرخانه شوراي استان و شهرستان‌ ها در امر تحقق برنامه‌ هاي اجرايي زكات.

وظايف شوراي زكات شهرستان به شرح زير است:

محلي‌ سازي و اجرايي نمودن مصوبات ابلاغي شوراي زكات استان در راستاي سياست ‌هاي شوراي مركزي.

همكاري و هماهنگي براي تهيه بانك اطلاعات ملي زكات و به‌ روزرساني اطلاعات مربوط.

هماهنگي دستگاه ‌هاي عضو و ساير مراجع تاثيرگذار با دبيرخانه شوراي زكات شهرستان در جهت پيشبرد برنامه ‌ها و وظايف محول ‌شده.

برنامه‌ ريزي و انجام تبليغات ميداني با بهره‌ مندي از تمامي ظرفيت ‌هاي موجود شهرستان (به ‌ويژه رسانه‌ هاي جمعي، ائمه جمعه و جماعات، حوزه‌ هاي علميه و مبلغين).

ايجاد هماهنگي لازم براي تشويق و تقدير مناسب از افراد فعال در امر زكات.

نظارت بر امور مربوط به كليه فعاليت ‌هاي زكات در شهرستان.

ترغيب مؤديان در امر پرداخت زكات براي محروميت‌ زدايي و توانمندسازي با اولويت فقرا و مساكين.

ايجاد تمهيدات لازم براي مشاركت كليه نهادهاي حاكميتي و مردم نهاد در امر آموزش، پژوهش و فرهنگ‌ سازي.

بررسي و تأييد جذب وجوه زكات، هزينه ‌هاي اجرايي، اعتبارات تشويقي و امور مربوط به هزينه كرد آنها به پيشنهاد دبيرخانه شورا جهت ارائه به شوراي زكات استان.

بررسي و تشخيص ضرورت تشكيل شوراي زكات در مراكز دهستان ‌ها و روستاهاي تابع و تصويب و تأييد اعضاي آن با هماهنگي شوراي بخش.

تصويب و اجراي كارگاه‌ هاي آموزشي در راستاي اهداف اين آيين ‌نامه.

وظايف شوراي زكات بخش به شرح زير است:

محلي ‌سازي و عملياتي نمودن مصوبات ابلاغي شوراي شهرستان در راستاي سياست ‌هاي شوراي مركزي.

شناسايي و آموزش جمع‌ آوري ‌كنندگان و مبلغين افتخاري زكات و توجيه مؤديان زكات در جلسات عمومي يا چهره به چهره.

انجام برنامه ‌هاي تبليغي در بخش، دهستان ‌ها و روستاها و معرفي افراد واجد شرايط تشويق به شوراي زكات شهرستان.

ارزيابي و نظارت بر حسن اجراي وظايف مبلغين و جمع ‌آوري‌ كنندگان زكات.

هماهنگي لازم براي تأمين منابع، تهيه امكانات، ابزار و ملزومات مورد نياز جهت فرآيندهاي اجرايي امر زكات.

ارائه گزارش‌ ارزيابي عملكرد شوراهاي دهستان‌ و روستا به دبيرخانه شوراي شهرستان.

نحوه تشكيل و اداره جلسات شوراي مركزي و شوراي زكات به شرح زير است:

جلسات شوراي مركزي و شوراي زكات با حضور دو سوم اعضا رسميت مي‌ يابد و مصوبات آن با تصويب اكثريت اعضاي حاضر در جلسه لازم الاجرا است.

جلسات شوراي مركزي و شوراي زكات در سال حداقل چهار نوبت به صورت فصلي برگزار مي شود و در موارد ضروري به تشخيص رييس شورا، جلسات فوق‌ العاده برگزار خواهد شد.

در جلسات شوراي مركزي زكات با تأييد رييس شورا، رييس سازمان بهزيستي كشور (به عنوان عضو مدعو) دعوت مي ‌شود.

در استان‌ هايي كه داراي مركز اسلامي و دفتر امور اهل سنت مي ‌باشند، با تأييد رييس شوراي زكات استان، يكي از خبرگان روحاني اهل سنت در جلسات شورا دعوت مي ‌شود.

در بخش‌ هايي كه فاقد امام جمعه مي‌ باشد، يكي از ائمه جماعت بخش با نظر امام جمعه شهرستان به عنوان رييس شوراي زكات تعيين مي‌ گردد.

اعضاي شوراي زكات مكلف به حضور در شوراي مربوط هستند و چنانچه هريك از اعضاي شورا در دو جلسه از جلسات شوراي مربوط حاضر نشود، رييس شورا عدم حضور اعضاي حقوقي را به نهادهاي نظارتي گزارش مي ‌كند. در صورتي كه اعضاي حقيقي منتخب امام جمعه بخش بدون عذر موجه در جلسات شركت نكنند، مستعفي شناخته مي ‌شوند و امام جمعه مربوط، اشخاص ديگري را براي عضويت در شوراي بخش انتخاب مي ‌نمايد.

وظايف دبيرخانه شوراي مركزي و شوراي زكات حسب مورد به شرح زير است:

تعامل با ساير نهادها و سازمان‌ هاي داخلي و خارجي در راستاي پيشبرد سياست‌ ها و اهداف فريضه الهي زكات.

پيشنهاد بودجه مورد نياز جهت اجراي قانون زكات به شوراي مركزي مطابق تبصره ماده (1) قانون.

تدوين، مستندسازي و ارائه گزارش عملكرد سالانه زكات شورا‌هاي استان به شوراي مركزي (اعم از هزينه‌ هاي اجرايي، عملياتي، وجوه جمع ‌آوري شده از محل زكات، اعتبارات دولتي و ساير كمك‌ هاي اخذ شده در اين رابطه) جهت جمع‌ بندي و ارسال به مراجع ذي‌ ربط پس از تأييد شوراي مركزي و انتشار عمومي آن.

تعامل و هم افزايي با مسئولين و معتمدين محلي براي رفع فقر و محروميت از محل معادل تشويقي زكات جمع ‌آوري شده.

ارزيابي چگونگي اجراي مصوبات ابلاغي مربوط به دستگاه‌ ها و وزارتخانه ‌هاي عضو و ارائه گزارش به شوراي مركزي.

تنظيم تقويم اجرايي سالانه جلسات شورا، تدوين دعوتنامه ‌ها و صورتجلسه‌ ها و انجام مكاتبات اداري مربوط.

تشكيل كارگروه‌ هاي تخصصي مورد نياز حسب صلاحديد رييس شورا به منظور نيازسنجي ‌هاي مربوط.

تهيه و تدوين پيش ‌نويس برنامه ‌هاي كوتاه ‌مدت، ميان ‌مدت و بلند مدت و ارائه آن به شوراي مركزي جهت تصويب.

تدوين راهكارهاي اجرايي و عملياتي در راستاي سازماندهي، آموزش و به ‌كارگيري معتمدين و مبلغين به عنوان عوامل افتخاري جهت ترويج و توسعه زكات.

برآورد نيازمند‌ي ‌هاي عمومي و فردي نيازمندان به ويژه در مناطق محروم و جامعه هدف سازمان‌ هاي حمايتي از جمله سازمان بهزيستي كشور و ارائه به شوراي مركزي.

تهيه بانك اطلاعات ملي زكات و ارائه آن به شوراي مركزي جهت هماهنگي تمهيدات لازم.

ثبت اطلاعات مؤديان زكات و مشمولين مصرف زكات در سامانه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي با همكاري وزارتخانه ياد شده.

در مناطق اهل سنت، بانك اطلاعات ملي زكات با توجه به اقلام مشمول زكات بر اساس فقه و شريعت جاري منطقه تهيه مي‌ شود.

دبيرخانه شوراها موظفند وجوه جمع ‌آوري شده را به همراه ساير كمك ‌ها در امر زكات بر اساس سياست ‌هاي ابلاغي شوراي مركزي به مصرف همان محل پرداخت ‌كننده زكات برسانند.

دستگاه ‌هاي اجرايي موضوع ماده (1) قانون، موظف به اجراي مصوبات شوراي مركزي در چهارچوب وظايف و اختيارات دستگاه متبوع خود مطابق با قوانين و مقررات مربوط مي باشند.

دبيرخانه شورا موظف است شاخص ‌هاي ارزيابي عملكرد دستگاه‌ هاي عضو شورا در رابطه با وظايف مقرر در قانون و اين آيين ‌نامه را مشخص و به سازمان اداري و استخدامي كشور اعلام نمايد تا از طريق آن سازمان به دستگاه‌ هاي مذكور ابلاغ شود.

هر يك از اعضاي شوراي مركزي موظفند امور مرتبط با زكات را در دستگاه متبوع خود پيگيري كنند و برنامه‌ هاي شوراي مركزي را به كليه سطوح سازماني (ملي، استاني و شهرستاني) ابلاغ و گزارش ساليانه عملكرد مديران (ستادي و صف) را بر اساس سياست‌ ها و مصوبات ابلاغي به دبيرخانه شوراي مركزي ارائه نمايند. دبيرخانه شوراي مركزي موظف است گزارش عملكرد دريافتي از هريك از اعضا را بر اساس شاخص ‌هاي تدوين ‌شده در كليه سطوح ملي، استاني و شهرستاني مورد ارزيابي قرار دهد و نتيجه را پس از هماهنگي، تأييد و امضاي رييس شوراي مربوط (حسب مورد) به مراجع ذي ‌ربط ارائه نمايد.

در راستاي ماده (6) قانون و در جهت ترغيب مردم به اداي زكات، سياست ‌هاي تشويقي زير توسط دستگاه ‌هاي ذي ‌ربط اجرا مي‌ شوند:

سازمان برنامه و بودجه كشور اعتبارات تشويقي پيش ‌بيني ‌شده در قانون بودجه سنواتي را به مناطق (شهرها و روستاهاي) پرداخت‌ كننده زكات جهت هزينه ‌كرد در راستاي مصارف زكات با اولويت مصرف در همان محل پرداخت ‌كننده اختصاص و در اختيار كميته امداد امام خميني (ره) قرار مي دهد.

وزارت جهاد كشاورزي مجاز است در چهارچوب قانون بودجه سنواتي نسبت به اختصاص يارانه براي نهاده ‌هاي كشاورزي و دامي براي مؤديان زكات اقدام كند.

دستگاه‌ هاي اجرايي (به ويژه شوراي سياست‌ گذاري ائمه جمعه، سازمان تبليغات اسلامي و سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران) در راستاي ترويج و توسعه فرهنگ زكات مجازند اقدامات زير را بر اساس مصوبات شوراي مركزي از محل اعتبارات مربوط، پيش ‌بيني و اجرا نمايند:

تهيه، تدوين و ابلاغ طرح جامع رسانه ‌اي - تبليغي.

تهيه و پخش برنامه ‌هاي رسانه ‌اي از قبيل فيلم، نماهنگ (كليپ) و آگهي كوتاه تبليغاتي (تيزر) مربوط به زكات.

اجراي پويش‌ هاي فرهنگي و رسانه ‌اي زكات.

تهيه بسته ‌هاي آموزشي و محتوايي زكات مبلغين و مؤديان زكات.

سازمان برنامه و بودجه كشور مكلف است در اجراي تبصره ماده (1) قانون، اعتبار مورد نياز براي دستيابي به اهداف قانون را در لايحه بودجه سنواتي پيش ‌بيني نمايد.

سازمان برنامه و بودجه كشور مجاز است در اجراي ماده (4) قانون، بر اساس گزارش عملكرد حسابرسي ‌شده سالانه زكات، معادل ريالي زكات جمع ‌آوري ‌شده در هر سال را به علاوه ده درصد (10 %) در بودجه سال بعد پيش ‌بيني كند.

امام جمعه بخش، دو نفر از معتمدين محلي را از ميان افراد داراي مقبوليت و حسن شهرت محلي براي عضويت در شوراي بخش انتخاب مي‌ كند.

امام جمعه بخش به عنوان رييس شوراي بخش يك نفر از معتمدين مذكور را به پيشنهاد رييس اداره بهزيستي شهرستان، براي عضويت در شوراي بخش، انتخاب مي‌ نمايد.

محمدمخبر معاون اول رئيس جمهور