آيين نامه حمايت از توليد دانش بنيان و اشتغال آفرين در بخش كشاورزي و منابع طبيعي

هيئت وزيران در جلسه 14 /1 /1401 به پيشنهاد وزارت جهاد كشاورزي و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه حمايت از توليد دانش بنيان و اشتغال آفرين در بخش كشاورزي و منابع طبيعي را به شرح زير تصويب كرد:

افزايش سهم حوزه كشاورزي و منابع طبيعي در شركت هاي دانش‌ بنيان

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و معاونت علمي و فناوري رييس جمهور، به گونه‎ اي برنامه ‎ريزي نمايد تا در پايان سال 1401، حداقل بيست درصد (20%) از تعداد كل شركت ‏هاي دانش ‏بنيان و فناور و ده درصد (10%) فروش آنها از طريق شركت‏ هاي دانش‏ بنيان و فناور كشاورزي و منابع طبيعي محقق گردد.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است از طريق شركت‏ هاي دانش‏ بنيان در چهارچوب قانون افزايش بهره‏ وري بخش كشاورزي و منابع طبيعي - مصوب 1389- از محل اعتبارات مصوب با پرداخت تسهيلات ارزان‎ قيمت از طريق بانك ‏هاي عامل از شركت ‎هاي دانش ‎بنيان كه با استفاده از فناوري و نهاده ‎هاي فناورانه كشاورزي، موجبات كاهش هزينه توليد محصولات كشاورزي و ارتقاي بهره‎ وري را فراهم مي ‎آورند، در زمينه فناوري ‎هايي از جمله توزيع هوشمند محصولات كشاورزي و كالاهاي اساسي، هوشمندسازي كشاورزي، كاهش و فرآوري ضايعات براي تأمين نهاده‎ هاي دام و طيور (از جمله فرآوري سرشاخه‎ هاي نيشكر)، توسعه ارقام جديد زراعي متناسب با اقليم ايران از جمله كبر و گوار، استفاده از منابع پروتئيني كمتر متعارف از جمله ميلورم، توسعه استفاده از پهپاد در كشاورزي، تأمين پايه ‎هاي رويشي حاصل از كشت بافت، تكميل زنجيره ارزش آفت ‎كش ‎ها و حاصلخيزكننده‎ ها، استفاده از آفت‏ كش ‏ها و حاصلخيزكننده‏ هاي سبز، تغذيه تلفيقي، توليد بذر دورگه (هيبريد) و بذرهايي كه در داخل كشور توليد نمي‌ شوند، واكسن ‎ها، ويتامين‎ ها، آنزيم ‎ها و داروهاي دام، طيور و آبزيان، اصلاح نژادهاي بومي، روش‎ هاي نوين پرورش آبزيان، توسعه پرورش و فرآوري انواع جلبك، فناوري هسته ‏اي، پرتودهي و پلاسما و نهاده ‏هاي فناورانه به ‏منظور كاهش آفت ‏پذيري، سم‏ زدايي و افزايش انبارماني، ايجاد و فعال نمودن شهرك ‎هاي نوآوري گلخانه‎ هاي آب-كشت (هيدروپونيك)، تلفيقي آب كشت و پرورش ماهي (آكواپونيك) و هواكشت (آيروپونيك) هوشمند و بازار خريد براي محصولات توليدي آنها و ساير حوزه‏ هاي كشاورزي از قبيل تجهيزات و ماشين‏ آلات كشاورزي حمايت نمايد.

شركت مادرتخصصي صندوق حمايت از توسعه سرمايه ‎گذاري در بخش كشاورزي موظف است در چهارچوب ماده (12) قانون تشكيل وزارت جهاد كشاورزي – مصوب 1379- و ساير قوانين و مقررات مرتبط، اساسنامه صندوق حمايت از توسعه پژوهش و فناوري ‏در بخش كشاورزي را از طريق مراجع ذي صلاح اصلاح نمايد تا بسترهاي لازم براي حمايت از سرمايه ‏گذاري‏ هاي خطرپذير به ويژه در شركت‏ هاي دانش ‏بنيان بخش كشاورزي و منابع طبيعي از طريق اين صندوق فراهم و تقويت گردد.

وزارت جهاد كشاورزي موظف است در چهارچوب قوانين و مقررات با همكاري بانك كشاورزي و صندوق نوآوري و شكوفايي، از طريق شركت ‎هاي دانش‎ بنيان و از محل اعتبارات مصوب مربوط، سالانه تا هزار هكتار مزارع الگويي در حداكثر (20) استان را با اولويت اجرا در مزارع هنرستان‏ هاي كشاورزي، دانشگاه ‏ها و دانشكده ‏هاي كشاورزي براي ترويج برنامه‏ هاي منجر به افزايش عملكرد در واحد سطح و بهينه ‏سازي توليد از جمله مديريت تغذيه تلفيقي، توسعه پايه‏ هاي رويشي كشت بافتي و زراعت و دامپروري در مشاركت با شركت‏ هاي دانش‏ بنيان ايجاد نمايد.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است بسته حمايتي نژاد مرغ آرين را با رويكرد ارتقاي نرخ پذيرش آن در واحدهاي پرورش طيور و همچنين بسته حمايتي نژادهاي بومي دام هاي سبك و سنگين و آبزيان را ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، تدوين و نسبت به اجراي آنها اقدام نمايد.

وزارت علوم، تحقيقات و فناوري مكلف است با استفاده از ظرفيت شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري، شركت ‏هاي دانش ‏بنيان و فناور موضوع ماده (2) اين آيين نامه را مورد حمايت قرار دهد.

سازمان امور اراضي و سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور بر اساس قانون جامع حدنگار - مصوب 1393- با همكاري سازمان ثبت اسناد و املاك كشور موظفند ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، با استفاده از ظرفيت شركت‎ هاي دانش ‎بنيان در زمينه شناسايي و توقف تغيير كاربري غيرمجاز در اراضي كشاورزي و منابع طبيعي به صورت هوشمند اقدام نمايند.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، ساختار و وظايف سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي (تات) را با رويكرد دانش‏ بنيان و فناوركردن بخش كشاورزي و منابع طبيعي و با رعايت مفهوم پارك علم و فناوري براي طي تشريفات قانوني تصويب در شوراي عالي اداري به سازمان امور اداري و استخدامي كشور ارايه نمايد.

سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي در راستاي پاسخگويي به اولويت‏ هاي بخش كشاورزي مكلف است ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، با اصلاح آيين ‌نامه ترفيع و ارتقاي مرتبه اعضاي هيئت‌ علمي فعال در بخش كشاورزي و منابع طبيعي در چهارچوب قوانين و مقررات با اعطاي امتيازاتي از جمله تشكيل شركت هاي دانش ‌بنيان و فرصت‌ هاي مطالعاتي مزرعه و طبيعت ‏محور، مشاركت اعضاي هيئت علمي را در دانش بنيان كردن توليد تقويت نمايد. وزارت علوم، تحقيقات و فناوري نيز مكلف است ظرف مدت ياد شده نسبت به ارايه ساز و كار اجراي فرصت‎ هاي مطالعاتي مزرعه‎ و طبيعت‏ محور ويژه اعضاي هيئت‌ علمي دانشگاه ‎ها و دانشكده ‎هاي كشاورزي اقدام نمايد.

وزارت جهاد كشاورزي موظف است با اخذ مجوز از وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در راستاي توسعه زيست ‏بوم فناوري بخش كشاورزي، منابع طبيعي و غذا، پارك‏ هاي علم و فناوري و مزارع و دهكده‏ هاي نوآوري را با تكيه بر زيرساخت ‏هاي موجود در بخش ‏هاي مختلف از جمله سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي با همكاري شركت‏ هاي دانش ‏بنيان تأمين و راه ‏اندازي نموده و مورد حمايت قرار دهد.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است با همكاري وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات از طريق شركت‏ هاي دانش ‏بنيان و كسب‏ و ‏كارهاي ديجيتال (رقومي) نسبت به راه‏ اندازي كارور (اپراتور) هاي هوشمند خدمات كشاورزي با بكارگيري فناوري ‏هاي نوظهور نظير تحليل كلان داده ‏ها، اينترنت اشيا، اتاق وضعيت پردازش تصويري اطلاعات كشاورزي و تحليل داده ‏هاي اقتصادي كشاورزي و هوش مصنوعي اقدام نمايد. دستورالعمل اين ماده ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، توسط وزارتخانه‏ هاي جهاد كشاورزي و ارتباطات و فناوري اطلاعات تهيه و جهت تصويب به كارگروه ويژه اقتصاد ديجيتال موضوع تصويب نامه شماره 123313 /ت59369هـ مورخ 11 /10 /1400 ارايه مي‏ شود.

افزايش بهره ‌وري از طريق توليد دانش ‌بنيان

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است با كمك سازمان نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي، از طريق عملياتي ‎سازي سهم ‎بري دانش از توليد كشاورزي (سدات) بسترهاي نفوذ دانش و فناوري در بخش كشاورزي و در نتيجه ارتقاي بهره‎ وري كشاورزي را با اولويت مزارع كوچك‎ مقياس عملياتي كند به‏ گونه ‏اي كه هر سال بيست درصد (20%) تحت پوشش اين طرح قرار گيرد. دستورالعمل نحوه بهره‎ مندي از سهم دانش در توليد كشاورزي ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، توسط وزارت جهاد كشاورزي تهيه و ابلاغ مي‌ شود.

وزارت جهاد كشاورزي مجاز است در چهارچوب قوانين و مقررات به كسب ‎و ‎كارهاي كشاورزي كه با استفاده از فناوري و نهاده ‎هاي فناورانه كشاورزي، موجبات ارزان‎ سازي توليد محصولات كشاورزي اساسي را از طريق ارتقاي بهره ‎وري فراهم مي ‎آورند، بر اساس قانون افزايش بهره ‌وري بخش كشاورزي و منابع طبيعي - مصوب 1389- يارانه مستقيم بهره‎ وري پرداخت كند. دستورالعمل نحوه پرداخت اين يارانه توسط وزارت جهاد كشاورزي ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و ابلاغ مي‎ شود.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است برنامه كلان مديريت تلفيقي آفات و بيماري ‏هاي گياهي و مديريت تغذيه تلفيقي را با هدف اجرا در پنجاه درصد (50%) اراضي زراعي و باغي كشور طي سه سال اجرايي نمايد. دستورالعمل اجرايي اين ماده ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين ‏نامه توسط وزارت جهاد كشاورزي تهيه و ابلاغ مي ‏شود.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است با همكاري معاونت علمي و فناوري رييس جمهور، طرح نمونه (پايلوت) تكميل زنجيره ارزش نان را با بكارگيري فناوري ‌هاي نوين و ارتقاي بهره ‌وري، كاهش ضايعات و افزايش كيفيت و غني سازي را در يكي از شهرهاي منتخب كشور برنامه ‌ريزي و اجرا نمايد. برنامه اجرايي اين ماده، ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه توسط وزارت جهاد كشاورزي با همكاري معاونت علمي و فناوري رييس جمهور تهيه و ابلاغ مي ‏شود.

ارتقاي توان و تاب ‌آوري كشور در كالاهاي اساسي

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است در طول يك دوره چهار ماهه سياست‎ هاي‌ لازم جهت حمايت از برنامه كشت متناسب با نياز كشور و شرايط اقليم هر منطقه با تأكيد بر تنوع ‌بخشي دانه‌ هاي روغني و ترويج كشت‎ هاي جديد از جمله كاملينا، كينوا، خارشتر، ساليكورنيا و جايگزيني ذرت با كشت سورگوم دانه‎ اي را تدوين و با بهره ‌گيري از ظرفيت قانون افزايش بهره‌ وري بخش كشاورزي و منابع طبيعي – مصوب 1389- در اعمال مشوق ‌ها و حمايت از ايجاد شركت‌ هاي پشتيبان توليد در حوزه فني، حقوقي، مالي و بازاريابي و با استفاده از ظرفيت كشاورزي قراردادي و تكميل طرح (پروژه) (550) هزار هكتاري خوزستان و ايلام و نيز زهكشي اراضي شمال، نرخ وابستگي كشور به روغن خوراكي و نياز به خوراك دام و طيور و آبزيان را كاهش دهد.

سازمان برنامه‌ و بودجه كشور و وزارتخانه هاي امور اقتصادي و دارايي، نفت و جهاد كشاورزي موظفند در خصوص تكميل طرح (پروژه) (550) هزار هكتاري خوزستان و ايلام و اجراي طرح (پروژه) زهكشي اراضي شمال كشور در چهارچوب قانون بودجه 1401 كل كشور به ويژه بند (ي) تبصره (1) قانون مذكور ظرف سه سال برنامه‎ ريزي و اقدام نمايند.

شركت‎ هاي بازرگاني دولتي ايران و پشتيباني امور دام كشور و سازمان مركزي تعاون روستايي كشور موظفند در خصوص توليد قراردادي براي تأمين كالاهاي اساسي با استفاده از امكانات مالي و تسهيلاتي در اختيار اقدام نمايند به‏ نحوي كه ظرف سه سال تمام توليد كشور تحت پوشش طرح كشاورزي قراردادي قرار گيرد.

وزارت جهاد كشاورزي مجاز است در راستاي جهاد خودكفايي كالاهاي اساسي و نهاده‎ هاي دام و طيور و با رعايت قوانين و مقررات و تأمين كالاهاي اساسي مورد نياز كشور و عدم اختلال در آن و نيز رعايت اصل برابري و عدم تبعيض در طول يك دوره چهارساله، به واردكنندگان به ازاي هر پنج هكتار انعقاد قرارداد توليد داخلي اين ‌گونه كالاها و نهاده ‎ها، معادل توليد دو و نيم هكتار مجوز واردات صادر نمايد.

در راستاي حمايت از توليد كالاهاي اساسي كشاورزي و به‌ منظور افزايش ضريب نفوذ بيمه و كاهش خطر (ريسك) توليد، صندوق بيمه كشاورزي موظف است تخفيف ويژه ‎اي را بر اساس اساسنامه صندوق مزبور براي سهم كشاورز از حق بيمه در نظر بگيرد. دستورالعمل شرايط تخفيف، توسط صندوق بيمه كشاورزي ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تدوين و ابلاغ مي‏ شود. همچنين وزارت جهاد كشاورزي مكلف است با استفاده از ظرفيت صندوق ياد شده، ساز و كار بيمه محصولات فناورانه به ‌ويژه عمليات اجرايي پرورش ماهيان دريايي، پرورش شيلات متراكم و محصولات گواهي ‌شده كشت بافتي را پيش ‌بيني نمايد. دستورالعمل اجرايي اين موضوع ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه توسط صندوق مذكور و با همكاري معاونت علمي و فناوري رييس جمهور تدوين و ابلاغ مي ‌گردد.

به منظور حمايت از كشاورزي قراردادي، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موظف است ساز و كار لازم براي پذيرش اسناد مربوط به كشاورزي قراردادي توسط مجريان بخش خصوصي / تعاوني و توليدكنندگان نهاده‏ ها، كالاها و فرآورده ‏هاي كشاورزي را به‌ عنوان وثيقه و ضمانت پرداخت تسهيلات توسط شبكه بانكي كشور را تدوين و به بانك‏ ها و مؤسسات اعتباري ابلاغ نمايد.

ساز و كار تنظيم شده براي شركت ‏ها و مؤسسات دولتي طرف خريد قراردادي نهاده‏ ها و محصولات كشاورزي بايد به ‏گونه‏ اي باشد كه بانك ‏هاي عامل ضمانت دولت را به‏عنوان وثيقه بپذيرند.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است با همكاري ستاد اجرايي فرمان حضرت امام (ره) و با حمايت از بكارگيري محصولات دانش‎ بنيان سازگار با ديمزارها و ظرفيت صندوق حمايت از توسعه ديمزارهاي كشور، برنامه افزايش بهره‏ وري در ديمزارها را در سال زراعي 1402 - 1401 به دو برابر سطح هدف‏ گذاري در ديمزارهاي موجود كشور ارتقا دهد. همچنين وزارت جهاد كشاورزي مكلف است برنامه احيا، بهبود و غني‏ سازي مراتع را با استفاده از ظرفيت شركت‏ هاي دانش‏ بنيان تدوين و اجرا نمايد.

وزارت جهاد كشاورزي موظف است در چهارچوب قوانين و آيين ‏نامه‏ هاي ذي ربط، دستورالعمل واردات بذر را به نحوي تنظيم نمايد كه ارقام وارداتي به ارقام دورگه (هيبريد) محدود شده و همچنين مدت زمان ماندگاري ارقام وارداتي دورگه (هيبريد) در فهرست ملي ارقام گياهي ايران نيز حسب نوع محصول، محدود و مشروط به توليد آن در داخل گردد.

توسعه زنجيره محصولات دانش ‌بنيان

به منظور افزايش كارايي محيط‏ هاي تحقيقاتي دولتي و حذف رقابت با بخش خصوصي و حمايت از سرمايه ‏گذاري بخش خصوصي در احيا و تجاري ‏سازي نهاده‏ هاي فناورانه به ‌ويژه‎ واكسن ‎هاي دام، طيور و آبزيان، وزارت جهاد كشاورزي مكلف است زمينه مشاركت حداكثري بخش خصوصي را فراهم نمايد.

به‏ منظور تحقق ارتقاي بهره‏ وري هدف‏ گذاري شده در اين آيين‏ نامه، كارگروه (كميته) بهره‏ وري وزارت جهاد كشاورزي مكلف است شاخص‏ هاي بهره‏ وري متناسب را تا پايان ارديبهشت سال 1401 به سازمان ملي بهره‏ وري ايران ارايه و به تأييد سازمان مذكور برساند. كارگروه (كميته) بهره‏ وري وزارت جهاد كشاورزي مكلف است هر سه ماه يك بار گزارش اقدامات و عملكرد شاخص ‏هاي بهره ‏وري را به سازمان ملي بهره ‏وري ايران ارايه و اين سازمان پس از بررسي و تأييد گزارش ارتقاي بهره ‏وري مربوط به اين آيين ‏نامه را به سازمان برنامه و بودجه كشور جهت تخصيص اعتبار ارايه نمايد.

سازمان برنامه‌ و بودجه كشور مكلف است بودجه لازم براي عملياتي ‎سازي اين آيين ‏نامه را در چهارچوب قانون بودجه كشور تأمين و در اختيار وزارت جهاد كشاورزي قرار دهد.

محمد مخبـر معاون اول رييس جمهور