آيين نامه اجرايي جزء (1) بند (الف) ماده (83) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران (موضوع نحوه تشكيل، اداره و فعاليت تشكل هاي حرفه اي صنايع دستي و امور غيرحاكميتي قابل واگذاري به آنها)

هيئت وزيران در جلسه 1404/5/22 به پيشنهاد شماره 14032100/15200 مورخ 1403/9/4 وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و به استناد جزء (1) بند (الف) ماده (83) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، آيين نامه اجرايي جزء يادشده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

قانون: قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.

قانون حمايت: قانون حمايت از هنرمندان، استادكاران و فعالان صنايع دستي مصوب 1396.

وزارت: وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي.

معاونت: معاونت صنايع دستي و هنرهاي سنتي وزارت.

اداره كل: اداره كل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي استان.

كارگروه: كارگروه موضوع ماده (3) اين آيين نامه.

تشكل حرفه اي: شخص حقوقي، غيردولتي، غيرانتفاعي، غيرسياسي و غيرتجاري كه توسط فعالان صنايع دستي در جهت منافع و اهداف مشخص در ماده (2) در سطح ملي و استاني با رعايت ضوابط و ترتيب هاي تعيين شده در اين آيين نامه تشكيل شده و در چهارچوب اساسنامه خود فعاليت مي نمايد.

تشكل حرفه اي استاني: تشكلي كه براساس اهداف تبيين شده در ماده (2) و ساير مفاد اين آيين نامه در محدوده جغرافيايي استان فعاليت مي نمايد و اعضاي آن صرفاً از همان استان داراي مجوز فعاليت مي باشند.

تشكل حرفه اي ملي: از تجميع نمايندگان حداقل شانزده تشكل حرفه اي استاني ايجاد شده و براساس اهداف تبيين شده در ماده (2) و ساير مفاد اين آيين نامه فعاليت مي نمايد.

شوراي تشكل ها: نمايندگان مجامع، انجمن ها، شركت هاي تعاوني، اتحاديه صنفي، تشكل هاي مردم نهاد و صاحب نظران و پيشكسوتان حوزه هاي مختلف صنايع دستي استان كه بنا بر دعوت رئيس كارگروه استان نسبت به تشكيل هيئت مؤسس تشكل حرفه اي استان اقدام مي نمايد.

هيئت مؤسس: متشكل از اشخاص حقيقي يا نمايندگان اشخاص حقوقي فعال صنايع دستي كه امور مربوط به تأسيس تشكل حرفه اي استان و وظايف مرتبط با آن را پيگيري و براي دريافت مجوز اوليه تأسيس، اقدام مي نمايد.

فعال صنايع دستي: اشخاص حقيقي يا حقوقي كه بر اساس ماده (1) و تبصره (2) ماده (3) قانون حمايت به عنوان فعال صنايع دستي شناخته مي شوند.

عضو: داوطلب واجد شرايطي كه مراحل عضويت را گذرانده و با پذيرش اساسنامه، داراي تعهدات و حقوق مندرج در آن است.

مجمع عمومي: بالاترين ركن تشكل حرفه اي كه مطابق اساسنامه با اجتماع اعضاء تشكيل مي شود.

اساسنامه: سند مصوب مجمع عمومي كه متضمن ساختار، تشكيلات، اركان و حدود وظايف و اختيارات، نحوة تعيين و تغيير اعضاء، عضويت در تشكل حرفه اي، شرايط تغيير و اصلاح اساسنامه، مبناي اعتبار اسناد اداري و مالي، تعيين منابع مالي، نحوة انحلال و ساير موارد مربوط به تشكل حرفه اي در چهارچوب قوانين و مقررات و موازين شرعي مي باشد.

هيئت مديره: متشكل از منتخبان مجمع عمومي كه مطابق اساسنامه و مصوبات مجمع عمومي، مسئوليت تحقق اهداف تشكل حرفه اي صنايع دستي را بر عهده دارد.

موافقت اوليه: مجوز موقتي كه جهت تحصيل شرايط لازم براي صدور پروانه فعاليت تشكل حرفه اي، توسط اداره كل صادر مي شود. مدت اعتبار موافقت اوليه، شش ماه بوده و قابليت تمديد براي يك دوره شش ماهه متوالي را دارد.

پروانه فعاليت : مجوزي كه از سوي اداره كل صادر شده و براساس آن به تشكل حرفه اي اجازه داده مي شود تا مطابق اساسنامه و در چهارچوب قوانين و مقررات فعاليت كند. پروانه فعاليت براي مدت پنج سال داراي اعتبار بوده و قابليت تمديد دارد.

گروه رشته هاي مصوب صنايع دستي: رشته هاي موضوع ماده (1) قانون حمايت كه بنا بر اشتراكات و برخي ويژگي ها درهجده گروه رشته صنايع دستي دسته بندي شده اند.

هدف تشكل هاي حرفه اي صنايع دستي بهره مندي از توانمندي ها و ظرفيت هاي موجود در تشكل هاي حرفه اي جهت هم افزايي درفعاليت هاي مرتبط با آموزش، توليد و بازرگاني صنايع دستي مي باشد.

به منظور بررسي و اتخاذ تصميم درخصوص صدور موافقت اوليه، پروانه فعاليت و برنامه ريزي و نظارت بر فعاليت موضوعات مرتبط با تشكل حرفه اي، كارگروه ملي و استاني با تركيب و شرح وظايفي كه در مواد آتي درج شده است بدون توسعه تشكيلات جديد حسب مورد در وزارت و اداره كل تشكيل مي شود.

دبيرخانه كارگروه با استفاد از نيروي انساني، امكانات و تشكيلات (واحد و پست سازماني) موجود در وزارت و اداره كل و زيرنظر رئيس كارگروه تشكيل و اداره مي شود.

اعضاي كارگروه ملي به شرح زير است:

معاون صنايع دستي و هنرهاي سنتي وزارت (رئيس).

نماينده وزارت صنعت، معدن و تجارت (در سطح معاون وزير يا مديركل مرتبط).

نماينده وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي (در سطح معاون وزير يا مديركل مرتبط).

نماينده وزارت كشور (در سطح معاون وزير يا مديركل مرتبط).

مديرعامل صندوق توسعه صنايع دستي و احياي اماكن و ابنيه تاريخي.

نماينده اتاق بازرگاني صنايع، معادن و كشاورزي ايران (در سطح رئيس اتاق يا معاون).

نماينده اتاق اصناف ايران (در سطح رئيس اتاق يا معاون).

نماينده تشكل هاي مردم نهاد صنايع دستي.

نماينده اتاق تعاون (در سطح رئيس اتاق يا معاون).

رئيس كارگروه ملي مجاز است حسب مورد از نماينده ساير دستگاه هاي اجرايي براي حضور در جلسات كارگروه ملي به عنوان عضو مدعو بدون حق رأي دعوت نمايد.

نماينده تشكل هاي مردم نهاد در سال اول به انتخاب كارگروه ملي و از سال هاي بعد توسط تشكل انتخاب مي شود.

وظايف كارگروه ملي به شرح زير است:

بررسي شرايط متقاضي تأسيس و صدور موافقت اوليه و پروانه فعاليت تشكل حرفه اي ملي.

نظارت بر فعاليت تشكل حرفه اي ملي مطابق قانون و ضوابط و مقررات مربوط.

بررسي شكايات و اتخاذ تصميم در مورد تخلفات تشكل حرفه اي ملي.

اتخاذ سازوكار مناسب براي هم افزايي، يكسان سازي، يكپارچگي و انسجام بخشي تشكل ها، شركت هاي تعاوني، انجمن ها، جوامع، مجامع و اتحاديه هاي صنفي صنايع دستي در قالب تشكل حرفه اي صنايع دستي.

اعضاي كارگروه استاني به شرح زير است:

مديركل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي استان (رئيس كارگروه).

نماينده استاندار (در سطح معاون استاندار يا مديركل).

مديركل يا نماينده (درسطح معاون مديركل) سازمان صنعت، معدن و تجارت استان.

مديركل يا نماينده (درسطح معاون مديركل) تعاون، كار و رفاه احتماعي استان.

نماينده تشكل مردم نهاد (به انتخاب رئيس كارگروه).

رئيس يا نماينده اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي استان (در سطح رئيس يا نايب رئيس).

رئيس يا نماينده اتاق اصناف استان (در سطح رئيس يا نايب رئيس).

نماينده اتاق تعاون (در سطح رئيس يا نايب رئيس).

يك نفر كارشناس مجرب صنايع دستي به انتخاب رئيس كارگروه.

رئيس كارگروه استاني مجازاست حسب مورد از نماينده ساير دستگاه هاي اجرايي براي حضور در جلسات كارگروه استاني به صورت عضو مدعو و بدون حق رأي دعوت بعمل آورد.

نماينده تشكل هاي مردم نهاد در سال اول به انتخاب كارگروه استاني و از سال هاي بعد توسط تشكل انتخاب مي شود.

وظايف كارگروه استاني به شرح زير است:

اتخاذ تمهيدات لازم براي اجراي سياست ها و شيوه نامه هاي ابلاغي ازسوي كارگروه ملي.

بررسي شرايط متقاضي تأسيس و صدور موافقت اوليه و پروانه فعاليت تشكل حرفه اي استان.

نظارت بر فعاليت تشكل حرفه اي استان مطابق قانون و ضوابط و مقررات مربوط.

تهيه و ارسال گزارش فعاليت هاي تشكل حرفه اي استان به كارگروه ملي.

اتخاذ سازو كار مناسب براي تشكيل شوراي تشكل ها.

شوراي تشكل ها موظف است با هماهنگي و نظارت كارگروه استاني ظرف يك ماه ضمن تشكيل جلسه، تمهيدات لازم براي اطلاع رساني و دعوت از فعالان صنايع دستي جهت معرفي اعضاي هيئت مؤسس تشكل حرفه اي استان اتخاذ نمايد.

شرايط اعضاي هيئت مؤسس به شرح زير تعيين مي شود:

داشتن تابعيت ايران.

دارا بودن حداقل بيست سال سن.

برخورداري از حداقل پنج سال سابقه مرتبط در حوزه صنايع دستي.

عدم محروميت قانوني از حقوق اجتماعي.

مدارك مورد نياز جهت تقاضاي صدور موافقت اوليه به شرح زير است و بايد به همراه تقاضانامه كتبي و فهرست مكتوب اسامي و مشخصات فردي اعضاي هيئت مؤسس (حداقل 7 نفر) شامل نام و نام خانوادگي، نام پدر، كد ملي، تاريخ تولد، نشاني محل سكونت و محل فعاليت، شماره تماس ثابت و همراه به دبيرخانه كارگروه ذي ربط ارائه و يك نفر به عنوان نماينده هيئت مؤسس معرفي گردد:

تصوير صفحه نخست شناسنامه و كارت ملي (در صورت دارا بودن توضيحات شناسنامه، ارائه تصوير صفحه توضيحات شناسنامه الزامي است).

تصوير مجوز، مدرك يا سابقه كسب و پيشه مرتبط با صنايع دستي.

اساسنامه پيشنهادي.

هيئت مؤسس موظف است، پس از دريافت موافقت اوليه، ظرف شش ماه نسبت به عضوگيري، تشكيل مجمع عمومي، تصويب اساسنامه و انتخاب هيئت مديره تشكل حرفه اي اقدام نمايد. در غير اين صورت موافقت اوليه تأسيس، باطل مي شود.

هيئت مؤسس مي تواند در صورت وجود دلايل موجه و با تأييد كارگروه اين مهلت را تنها براي يك بار به مدت سه ماه ديگر تمديد كند.

اولين مجمع عمومي با حضور حداقل يكصد نفر از فعالان صنايع دستي استان تشكيل و رسميت مي يابد.

هيئت مؤسس موظف است، به منظور حضور نماينده و ناظر كارگروه در مجمع عمومي، زمان تشكيل مجمع عمومي را يك هفته قبل از تشكيل آن از طريق انتشار آگهي در روزنامه كثيرالانتشار به اطلاع دبيرخانه كارگروه برساند.

نماينده و ناظر كارگروه پس از تاييد و امضاي صورتجلسه مجمع عمومي، صورتجلسه مربوط را جهت ثبت در سوابق و صدور معرفي نامه به اداره ثبت شركت ها، به دبيرخانه كارگروه ارسال مي نمايد.

تا زماني كه پروانه فعاليت تشكل حرفه اي صادر نگرديده، تشكل حق هيچ گونه فعاليتي ندارد.

وزارت به منظور ايجاد رويه واحد، مي تواند يك نمونه اساسنامه را به عنوان اساسنامه نمونه در چهارچوب مفاد اين آيين نامه تدوين و ابلاغ نمايد. در اين صورت اساسنامه هاي تهيه شده توسط هيئت مؤسس تشكل ها نبايد خارج از چهارچوب هاي تعيين شده در اساسنامه نمونه باشد.

تشكل هاي حرفه اي موظفند پس از صدور مجوز از سوي وزارت، نسبت به اخذ شناسه ملي از مراجع ذي ربط اقدام نمايند.

كارگروه موظف است پس از دريافت، بررسي و تأييد صحت مدارك مربوط و فرايند آن، حداكثر ظرف ده روز كاري نسبت به صدور پروانه فعاليت تشكل حرفه اي استان از جانب اداره كل اقدام نمايد.

به منظور يكپارچگي و انسجام بخشي امور، در هر استان صرفاً يك تشكل حرفه اي صنايع دستي تشكيل مي گردد.

تشكل حرفه اي ملّي، از نمايندگان حداقل شانزده تشكل حرفه اي استاني تشكيل مي شود كه اعضاي آن، يك نفر نماينده منتخب از اعضاي هيئت مديره به انتخاب هيئت مديره از هر تشكل هاي حرفه اي استاني بوده و ضمن ارائه تقاضاي كتبي مبني بر درخواست تشكيل «تشكل حرفه اي ملي» به كارگروه ملي و پس از موافقت آن، از طريق انتخابات، نسبت به تصويب اساسنامه وتعيين اعضاء هيئت مديره «تشكل حرفه اي ملي» اقدام مي نمايد.

كارگروه ملي پس از اخذ مستندات مربوط، نسبت به صدور پروانه فعاليت با امضاي معاون صنايع دستي و هنرهاي سنتي وزارت اقدام مي نمايد.

وظايف و اختيارات تشكل حرفه اي به شرح زير است:

مشاوره، اظهارنظر و ارائه پيشنهاد و راهكار در فرايند برنامه ريزي هاي مرتبط با صنايع دستي در سطوح استاني يا ملي حسب مورد متناسب با تخصص و موضوع فعاليت مربوط.

پيگيري و مطالبه حقوق فعالان صنايع دستي در مسايل حوزه تخصصي مربوط.

ارائه خدمات حسب تخصص و حوزه فعاليت به اعضاي ذي ربط.

ارائه پيشنهاد براي تهيه، تنظيم يا تغيير قوانين و مقررات حوزه صنايع دستي به وزارت.

همكاري و انعقاد تفاهم نامه و يا قرارداد با اشخاص حقيقي و حقوقي اعم از دولتي و غيردولتي در چهارچوب صلاحيت خود.

ارائه خدمات آموزشي و استفاده از ابزارهاي اطلاع رساني و محصولات فرهنگي، آموزشي و پژوهشي با رعايت قوانين و مقررات مربوط در حوزه تخصصي خود.

انجام فعاليت هاي غيرانتفاعي مرتبط با اهداف و وظايف تعيين شده.

ارائه پيشنهاد براي تعيين نرخ و تعرفه خدمات ارائه شده.

اجراي كليه دستورالعمل ها، مصوبات و بخشنامه هاي ابلاغي از سوي وزارت.

هماهنگي با شهرداري ها و ساير دستگاه هاي اجرايي به منظور انجام امور مرتبط با صنايع دستي نظير راه اندازي و توسعه نمايشگاه ها، بازارچه ها و شهرك هاي صنايع دستي.

مشاوره، اظهارنظر و ارائه پيشنهاد و راهكار براي بهره گيري از صنايع دستي در چيدمان و مبلمان شهري.

ارائه پيشنهاد و راهكار براي بهره گيري از صنايع دستي در اقلام و هدايا به شهرداري ها و دستگاه هاي اجرايي، شركت ها و مؤسسات.

ساير امور مربوط با رعايت مفاد اين آيين نامه و قوانين و مقررات مربوط.

وزارت مي تواند پس از تشكيل تشكل حرفه اي، امور غيرحاكميتي و اختيارات زير را در چهارچوب قوانين و مقررات به تشكل حرفه اي واگذار نموده و تشكل حرفه اي موظف است در چهارچوب ضوابط و مقررات ابلاغي از سوي وزارت، نسبت به انجام آن اقدام نمايد:

برنامه ريزي و اقدام براي برگزاري رويدادهاي ترويجي صنايع دستي در سطوح مختلف استاني، ملي و بين المللي، منطقه اي نظير المپيادها و مسابقات تخصصي و جشنواره هاي صنايع دستي، برگزاري نمايشگاه هاي صنايع دستي، صدور شناسنامه آثار و توليدات، برگزاري مراسم اعطاي گواهي كيفيت كارگاهي، انجام درجه بندي مجوزهاي فعاليت صنايع دستي، استانداردنويسي رشته هاي صنايع دستي با رعايت ضوابط و مقررات مربوط و اخذ مجوزات لازم از وزارت و مراجع ذي ربط.

بازرسي و ارزيابي فني واحدهاي دارنده مجوز صنايع دستي به نمايندگي از وزارت و ارائه گزارش تخلف واحدهاي متخلف به اداره كل.

ساير امور غيرحاكميتي مرتبط با صنايع دستي قابل واگذاري به تشخيص وزارت با رعايت قوانين و مقررات مربوط.

به منظور تحقق اهداف تعيين شده و توانمندسازي اعضاء، تشكل حرفه اي مي تواند نسبت به تشكيل كارگروه (كميته) هاي مرتبط با فعاليت هاي تخصصي، نظير كارگروه هنرمندان، كارگروه توليدكنندگان و صنعتگران، كارگروه بازرگانان و فروشندگان و كارگروه آموزش اقدام نمايد. باتوجه به تنوع و ويژگي هاي انحصاري رشته هاي مصوب صنايع دستي، تشكل حرفه اي با بهره گيري و دعوت از اساتيد مجرب و صاحب نظران رشته هاي داراي پراكندگي و تعدد در استان، نسبت به تشكيل گروه هاي تخصصي مربوط ذيل كارگروه توليدكنندگان و صنعتگران اقدام نمايد.

منابع درآمدي تشكل حرفه اي عبارتند از :

وروديه و حق عضويت اعضاء.

وجوه دريافتي در ازاي خدمات ارائه شده.

كمك ها و هداياي نقدي و غيرنقدي از اشخاص حقيقي يا حقوقي با رعايت قوانين و مقررات مربوط.

وجوه حاصل از فعاليت هاي قانوني انجام شده در چهارچوب موضوع فعاليت، اهداف و اساسنامه.

ميزان حق عضويت اعضاء هرساله به پيشنهاد تشكل و تصويب مجمع عمومي آن تعيين مي گردد.

تشكل هاي حرفه اي استاني موظفند درصدي از درآمد حاصل از دريافت حق عضويت اعضاء خود را كه ميزان آن توسط مجمع عمومي تشكل ملي تعيين مي شود در پايان هر سال به حساب تشكل حرفه اي ملي واريز نمايند.

دستگاه هاي اجرايي كه در حوزه آموزش هاي رسمي و غيررسمي صنايع دستي دخالت دارند، مي توانند با رعايت قوانين و مقررات مربوط در برنامه هاي آموزشي خود از ظرفيت ها و توانمندي هاي تشكل حرفه اي بهره مند شوند.

دستگاه هاي اجرايي كه در حوزه آموزش هاي رسمي و غيررسمي صنايع دستي دخالت دارند، موظفند از ظرفيت تشكل حرفه اي در شناسايي نيازهاي آموزشي صنايع دستي استفاده نمايند.

تشكل حرفه اي مجاز است به منظور تحقق اهداف پيش بيني شده، ضمن تشكيل شركت تعاوني هاي مرتبط با موضوع اساسنامه وفق ضوابط و مقررات مربوط و اخذ مجوزهاي لازم از مراجع ذي ربط، از ظرفيت هاي موجود در شركت تعاوني ها و ساير تشكل هاي مردم نهاد صنايع دستي مرتبط بهره مند گردد.

مسئوليت اجراي اين آيين نامه در حوزه فرش دستباف بر عهده وزارت صنعت، معدن و تجارت مي باشد.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور