هدف
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نهادی است تحت فرماندهی عالی مقام رهبری که هدف آن نگهبانی از انقلاب اسلامی ایران و دستاوردهای آن و کوشش مستمر در راه تحقق آرمانهای الهی و گسترش حاکمیت قانون خدا طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران و تقویت کامل بنیه دفاعی جمهوری اسلامی از طریق همکاری با سایر نیروهای مسلح و آموزش نظامی و سازماندهی نیروهای مردمی میباشد.
ماموریت
مبارزه قانونی با عوامل و جریانهائی که در صدد خرابکاری، براندازی نظام جمهوری اسلامی، و یا اقدام علیه انقلاب اسلامی ایران میباشند.
مبارزه قانونی با عواملی که با توسل به قوه قهریه در صدد نفی حاکمیت قوانین جمهوری اسلامی باشند.
اقدام همانند دیگر نیروهای انتظامی در جهت خلع سلاح کسانی که بدون مجوز قانونی اسلحه و مهمات حمل و نگهداری مینمایند.
همکاری با نیروهای انتظامی در مواقع لزوم، در جهت برقراری نظم و امنیت و حاکمیت قانون در کشور.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در زمینه ماموریتهای مذکور در مواد فوق بعنوان ضابط قوه قضائیه عمل میکند.
همکاری با دیگر نیروهای انتظامی در جهت حفاظت از اماکن و شخصیتهای سیاسی و مذهبی به تشخیص شورای تامین محل، (حدود وظایف و اختیارات این شورا طبق قانونی است که بتصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید).
همکاری با ارتش جمهوری اسلامی ایران در مواقع لزوم در جهت پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران.
موارد لزوم و کیفیت همکاری سپاه با ارتش را شورایعالی دفاع تعیین میکند.
همکاری با ارگان اطلاعاتی کل کشور طبق قانونی که بتصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
برنامهریزی، سازماندهی، اداره و فرماندهی و اجرای آموزشهای عقیدتی، سیاسی و نظامی اعضاء بسیج مستضعفین بر طبق موازین اسلامی.
مشارکت در عملیات امدادی به هنگام بروز بلایا و حوادث و انجام خدمات امدادی، آموزشی، تولیدی و جهاد سازندگی به درخواست دولت و با رعایت کامل موازین عدل اسلامی در زمان صلح در حدی که به تشخیص شورای عالی سپاه، آمادگی رزمی لازم را برای انجام ماموریتهای خود از دست ندهد.
پرورش و آموزش اعضاء سپاه طبق تعالیم و موازین اسلامی مبتنی بر رهنمودهای ولایت فقیه در زمینههای عقیدتی، سیاسی و نظامی در جهت کسب توان لازم بمنظور انجام ماموریتهای محوله.
تشکیلات
بر طبق اصل 110 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فرماندهی عالی سپاه بعهده مقام رهبری است.
ارکان تشکیلاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران عبارتند از: الف - فرماندهی کل سپاه. ب - وزیر سپاه پاسداران. ج - شورای عالی سپاه.
سپاه پاسداران از نظر بافت سازمانی شامل دو حوزه فرماندهی و وزارتی میباشد که مسئولیت آنها را به ترتیب فرمانده کل و وزیر سپاه بعهده دارند.
فرمانده کل در زمینههای پرسنلی، آموزش نظامی، آموزش عقیدتی – سیاسی تبلیغات و انتشارات، تدارکات، لجستیک، اطلاعات، طرح و عملیات، امور مربوط به بسیج مستضعفین مسئولیت دارد که برای انجام آن واحدهایی به شرح زیر ایجاد میگردد.
واحد پرسنلی - مسئول پیشبینی نیروی انسانی مورد نیاز، پذیرش و انجام امور کارگزینی میباشد.
واحد آموزش نظامی - مسئول برنامهریزی و انجام آموزشهای نظامی (انفرادی و یگانی) و تخصصی اعضاء سپاه میباشد.
واحد آموزش عقیدتی - سیاسی - مسئول تعیین محتوای آموزشهای عقیدتی - سیاسی اعضاء سپاه و بسیج و برنامهریزی و اجرای آموزشهای فوق و تربیت و جذب مربی میباشد.
واحد تبلیغات و انتشارات - مسئول کلیه تبلیغات و انتشاراتی است که بنام سپاه از طریق وسائل ارتباط جمعی (بصورت کتاب، جزوه، مجله، نشریه، بیانیه، تحلیل، نوار، فیلم و برنامههای رادیوئی و تلویزیونی) نشر و پخش میگردد.
واحد تدارکات و لجستیک - مسئول برآورد نیازها، نگهداری و توزیع در زمینه تدارکات، تجهیزات و تاسیسات سپاه میباشد.
واحد اطلاعات - مسئول انجام وظایفی است که قانون آن به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
واحد طرح و عملیات - مسئول تهیه طرحهای عملیاتی، انجام امور مخابراتی و اعزام نیرو میباشد.
واحد بسیج مستضعفین - وظایف این واحد بشرحی است که در فصل چهارم این اساسنامه آمده است.
واحد مهندسی - مسئول مهندسی تسلیحاتی و نظامی، مهندسی غیرنظامی، نقشه برداری و جغرافیا و مخابرات و الکترونیک میباشد.
در بندهای «ج» و «د» محتوی و برنامههای آموزش عقیدتی و سیاسی و انتشارات و تبلیغات باید به تایید مقام رهبری یا نمایندهای که در سپاه تعیین نمایند برسد.
وزیر سپاه پاسداران در زمینههای اداری، مالی، حقوقی، پارلمانی، تهیه تدارکات مسئولیت دارد که برای ایفای آن معاونتهائی بشرح زیر خواهد داشت:
معاونت اداری - مالی - مسئول پذیرش پرسنل مورد نیاز وزارت سپاه، انجام خدمات پرسنلی سپاه، هماهنگ نمودن، برآورد اعتبارات، تنظیم بودجه، ابلاغ بودجه مصوبه به قسمتها، اجرای بودجه (شامل واگذاری اعتبارات و نگهداری حساب) حسابرسی، نظارت و کنترل در نحوه انجام هزینهها میباشد.
معاونت پارلمانی - حقوقی - مسئول تهیه و تنظیم لوایح مورد نیاز سپاه، برقراری ارتباط سپاه با دولت و مجلس، ابلاغ قوانین مصوبه به سپاه، نظارت بر اجرای صحیح قوانین و مقررات، دفاع از حقوق سپاه در مراجع حقوقی، و دریافت تدابیر سیاسی دولت و ابلاغ آن به سپاه میباشد.
معاونت لجستیکی و مهندسی - مسئول تهیه و تامین نیازمندیهای تدارکاتی و لجستیکی، احداث تاسیسات مورد نیاز و انجام امور مهندسی میباشد.
ماده 17اصلاحی ۱۳۶۳/۱۰/۰۶
وزیر سپاه پاسداران موظف است با همکاری سازمان امور اداری و استخدامی کشور در حدود این اساسنامه طرح تشکیلات وزارت سپاه وضوابط اداری و استخدامی پرسنل سپاه (اعم از حوزه فرماندهی و وزارتی و دفاتر نمایندگی امام) را به صورت لایحه تهیه و ظرف مدت 6 ماه از تاریختصویب این قانون تقدیم مجلس نماید.
بودجه این وزارتخانه از ردیف/ 112000 سپاه پاسداران تامین میگردد.
شورای عالی سپاه - به منظور ایجاد هماهنگی بین حوزههای فرماندهی و وزارتی و تنظیم و تصویب خط مشی و طرح و برنامهها و شرح وظایف قسمتها و دستورالعملها در حوزه فرماندهی در حدود اساسنامه شورائی مرکب از مسئولین زیر بنام شورایعالی سپاه تشکیل میگردد.مصوبات این شورا باید به اطلاع مقام رهبری یا نمایندهای که در سپاه تعیین نمایند برسد و در صورتیکه مقام رهبری یا نماینده ایشان نقض نشود، لازمالاجراء خواهد بود. الف - فرمانده کل. ب - وزیر سپاه. ج - رئیس ستاد مرکزی. د - مسئول واحد بسیج مستضعفین. ه- مسئول واحد اطلاعات. و - مسئول واحد طرح و عملیات. ز - مسئول واحد امور پرسنلی. ح - مسئول واحد تدارکات و لجستیک. ط - مسئول واحد تبلیغات و انتشارات. ی - مسئول واحد آموزش نظامی. ک - نماینده رهبری (در صورت وجود).
مسئولین دیگر واحدهای ستاد مرکزی و معاونین وزیر سپاه میتوانند در جلسات شورایعالی سپاه بدون حق رای شرکت نمایند.
جلسات شورایعالی بدون حضور فرمانده کل (و در غیاب وی قائم مقام فرمانده کل) و وزیر سپاه (و در غیاب وی قائم مقام وزیر سپاه) و نماینده رهبری در صورت وجود - (و در غیاب وی قائم مقام او) رسمیت نخواهند داشت.
جلسات شورای عالی با حضور دوسوم اعضاء رسمیت یافته و مصوبات آن با اکثریت آراء حاضرین خواهد بود.
جلسات شورایعالی بطور منظم هفتهای یکبار و در مواقع ضروری به درخواست فرمانده کل، یا وزیر سپاه، یا نماینده رهبری (در صورت وجود)، جلسات فوق العاده تشکیل میگردد.
مصوبات شورایعالی در حوزه فرماندهی از طریق سلسله مراتب و مجاری تشکیلاتی ابلاغ و اجراء میشود.
فرمانده کل سپاه موظف است ظرف 48 ساعت مصوبات شورایعالی سپاه را جهت اجراء به واحدهای مربوطه ابلاغ نماید و در صورت تخلف با تصویب شورایعالی گزارش امر به اطلاع مقام رهبری میرسد.
ستاد مرکزی - واحدهای امور پرسنلی، آموزش نظامی، آموزش عقیدتی، سیاسی، انتشارات و تبلیغات، اطلاعات، طرح و عملیات بسیج مستضعفین و مهندسی ستاد مرکزی را تشکیل میدهند که تحت ریاست رئیس ستاد اداره میشود، ستاد مرکزی فرمانده کل را در جهت اجرای اهداف سپاه از طریق برنامهریزی و پشتیبانی و نظارت یاری مینماید. مسئولین واحدهای ستاد مرکزی معاونین فرمانده کل در تخصص مربوطه بوده و ستاد مرکزی وظایف خود را با همکاری ستادهای دیگر ردهها انجام میدهد.
در ردههای پایین تر از فرماندهی کل سپاه تا ردهای که شورایعالی سپاه لازم بداند ستادهائی تشکیل میگردد و شورای هر رده از فرمانده یا قائم مقام آن رده، نماینده نماینده رهبری (در صورت وجود)، رئیس ستاد و مسئولین واحدهای ستادی تشکیل میگردد. حدود وظایف این شوراها بوسیله شورای عالی سپاه تعیین خواهد شد.
رئیس ستاد و مسئولین واحدهای ستادی به پیشنهاد فرمانده هر رده و با تایید فرمانده کل منصوب میگردند.
دفاتر فرمانده کل - بمنظور کمک به فرمانده کل سپاه در انجام وظایف فرماندهی، دفاتر زیر تشکیل میشود که مسئولین و اعضاء آنها بوسیله وی نصب و عزل میگردند: الف - دفتر فرماندهی - مسئول اداره امور دفتری، دبیرخانه و روابط عمومی فرمانده کل میباشد. ب - دفتر تحقیق و بازرسی - مسئول کمک به فرمانده کل در جهت بررسی صلاحیت افراد پیشنهاد شده برای انتصابات و نیز آگاهی وی از نحوه عملکرد ردههای مختلف سپاه میباشد.
دفاتر نماینده رهبری (در صورت وجود) به منظور کمک به نماینده رهبری در انجام وظایف محوله دفاتر زیر تشکیل میشود که مسئولین و اعضاء آنها توسط وی نصب و عزل میگردند. الف - دفتر نظارت - مسئول نظارت بر کلیه امور سپاه و تهیه گزارش جهت نماینده رهبری میباشد. ب - دفتر سیاسی - مسئول گردآوری و تدوین و تحلیل اخبار و رویدادهای سیاسی میباشد.
بافت سازمانی سپاه از نظر فرماندهی متمرکز بوده و حفظ سلسله مراتب و رعایت نظم و انضباط کامل در آن ضروری است. سلسله مراتب فرماندهی در سپاه بترتیب عبارت است از: 1 - مقام رهبری. 2 - فرمانده کل سپاه. 3 - فرماندهان مناطق. 4 - فرماندهان نواحی. 5 - فرماندهان پایگاهها. 6 - فرماندهان پاسگاهها.
پس از مقام رهبری، فرمانده کل سپاه بالاترین مقام اجرائی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که بوسیله مقام رهبری نصب و عزل میشود و در تمامی امور محوله در برابر مقام رهبری مسئول است و در کلیه ردههای سپاه در برابر او مسئولند، فرمانده کل سپاه مسئول اجرای دقیق اساسنامه و مصوبات شورایعالی در حوزه فرماندهی میباشد.
هدایت عملیات و عزل و نصبها در سپاه بعهده فرمانده کل سپاه میباشد.
عزل و نصب فرماندهان مناطق به پیشنهاد فرمانده کل و تصویب شورایعالی سپاه انجام میگردد.
قائم مقام فرمانده کل سپاه، رئیس ستاد مرکزی و مسئولین واحدهای ستاد مرکزی پس از تایید مقام رهبری یا نمایندهای که در سپاه تعیین نمایند از سوی فرمانده کل نصب و عزل میشوند.
مسئولین واحدهای آموزش عقیدتی - سیاسی و انتشارات و تبلیغات و مسئولین ردههای پایین تر این دو واحد از بین روحانیون مورد تایید مقام رهبری یا نماینده ایشان در سپاه تعیین میشوند.
در صورتیکه نمایندهای از جانب مقام رهبری در سپاه تعیین شود با موافقت مقام رهبری برای عهده دار شدن مسئولیت واحدهای آموزش عقیدتی - سیاسی و تبلیغات و انتشارات حق تقدم خواهد داشت.
قائم مقام فرمانده کل در غیاب فرمانده عهده دار کلیه وظایف وی بوده و در حضور او فرمانده کل را در اداره سپاه یاری میکند.
در صورت تعیین نمایندهای از سوی مقام رهبری در سپاه میتواند:
بر کلیه امور سپاه و تصمیمات فرماندهان از نظر انطباق با موازین شرعی و رهنمودهای مقام رهبری نظارت نماید و در صورتیکه هر مورد را مغایر تشخیص دهد مسئولین ملزم به تجدیدنظر در جهت انطباق با موازین مذکور میباشند.
بمنظور نظارت بر تمامی ردههای سپاه برای هر رده فردی از روحانیون ذیصلاح را بعنوان نماینده خود تعیین نماید.
با نمایندگانی که مقام رهبری در دیگر نیروهای مسلح تعیین نمایند در جهت ایجاد هماهنگی و رابطه برادرانه بین نیروهای مسلح همکاری نماید.
شرایط پاسدار - پاسدار به فردی اطلاق میشود که برای جهاد همه جانبه در راه خدا و نگهبانی از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن بعنوان وظیفه شرعی با داشتن شرایط زیر به عضویت سپاه پاسداران درآمده باشد. الف - اعتقاد به مبانی اسلام، انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی. ب - اعتقاد و التزام عملی به ولایت فقیه. ج - التزام عملی به احکام اسلام و قوانین جمهوری اسلامی و رعایت موازین اخلاق اسلامی. د - عدم عضویت در احزاب و گروهها و سازمانهای سیاسی. ه- حسن شهرت و عدم سوء سابقه.
فرماندهان سپاه به ویژه فرمانده کل علاوه بر شرایط فوق باید آشنائی لازم به مسائل عقیدتی، سیاسی و تخصصی داشته و از قدرت مدیریت کافی برخوردار باشند.
اساسنامه واحد بسیج مستضعفین
هدف از تشکیل واحد بسیج مستضعفین ایجاد توانائیهای لازم در کلیه افراد معتقد به قانون اساسی و اهداف انقلاب اسلامی به منظور دفاع از کشور، نظام جمهوری اسلامی و همچنین کمک به مردم هنگام بروز بلایا و حوادث غیرمترقبه با هماهنگی مراجع ذیربط میباشد.
۲ رأی مرتبط
به منظور اجرای ماده 9 اساسنامه سپاه پاسداران وظایف بسیج به شرح زیر میباشد: 1 - آموزش نظامی در حد توانائی دفاع از جمهوری اسلامی ایران و تمامیت ارضی کشور. 2 - تعلیم و تربیت در زمینههای عقیدتی، سیاسی و تخصصهای مورد نیاز. 3 - سازماندهی اعضای بسیج. 4 - تهیه طرحهای دفاعی با هماهنگی سایر ارگانهای ذیربط.
کلیه سازمانها و ارگانهائیکه با نامهای گوناگون در زمینه آموزش نظامی و آمادهسازی در بسیج مردم فعالیت دارند بجز خدمت وظیفه عمومی منحل گردیده و این فعالیتها در سپاه متمرکز میگردد.
هر شهر بسته به وسعت و جمعیت به چند منطقه مقاومت و هر منطقه مقاومت به چند ناحیه مقاومت و هر ناحیه مقاومت به چند پایگاه مقاومت تقسیم میگردد، که هر پایگاه مقاومت شامل گروههای سازمان یافته خواهد بود.
شهرکها و قصبات و دهات کشور دارای هستههای مقاومت بسیج خواهند بود.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هستههای مقاومت محلی را با همکاری روحانیون و معتمدین محل و شوراهای محلی قانونی در سطح کلیه محلات تشکیل میدهد.
هستههای مقاومت بسیج کوچکترین واحد بسیج است.
گسترش واحدهای محلی بسیج باید به گونهای باشد که در کوتاهترین مدت ممکن در تمامی محلهها هستههای مقاومت تشکیل شود.
در ردههای اجرائی بسیج به تناسب اقشار و صنوفی که تحت پوشش آن بسیجاند یکنفر از هر قشر و صنف از افراد موجه و قابل اعتماد و یک نفر از روحانیون موجه محل به سرپرستی مسئول واحد بسیج مربوطه شورای بسیج را تشکیل میدهند این شورا برای مسئول بسیج شورای مشورتی خواهد بود و تصمیم گیرنده نهائی مسئول بسیج است.
روحانی شورا باید به تایید مقام رهبری یا نمایندهای که در سپاه تعیین نمایند، یا نماینده نماینده رهبری در هر رده برسد دیگر اعضاء شورا بوسیله مسئول بسیج و روحانی شورای مربوطه تعیین میشوند.
افراد ارتش بیست میلیونی بصورت زیر دستهبندی میشوند:
اعضای عادی - عموم اقشار معتقد به قانون اساسی جمهوری اسلامی و اهداف انقلاب اسلامی که پس از گذراندن دوره آموزش عمومی به عضویت عادی ارتش بیست میلیونی (بسیج مستضعفین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) درآمده و سازماندهی میشوند، و در حدود قوانین و مقررات فعالیتهای پشتیبانی و رزمی زمان جنگ و همچنین فعالیتهای عمرانی، خدماتی، اجتماعی، سیاسی و اطلاعاتی خواهند داشت.
اعضای فعال - افرادی هستند که پس از گذراندن دورههای آموزش عمومی سازماندهی شده و با تداوم آموزش و برنامههای ویژه انسجام آنها حفظ خواهد شد.
اعضای عادی و فعال از پرسنل کادر ثابت نبوده و حقوق ثابت دریافت نخواهند کرد.
اعضای ویژه - افراد فعالی هستند که صلاحیتهای یک پاسدار را دارا میباشند و دارای پرونده آموزشی و فردی بوده و به هنگام نیاز سپاه بطور تمام وقت در اختیار سپاه قرار میگیرند این افراد دارای کارت مخصوص بوده و در رابطه منظم با سپاه هستند.
کلیه افراد و مسئولین واحدهای ستادی بسیج و فرماندهان مراکز بسیج و فرماندهان منطقه مقاومت (در شهرها) از پاسداران خواهند بود فرماندهان ناحیه مقاومت، پاسدار و یا از اعضای ویژه بسیج، فرماندهان پایگاه مقاومت از اعضای ویژه و فرماندهان گروههای مقاومت از اعضای فعال خواهند بود.
مواد تکمیلی
بر اساس اصل یکصد و هفتاد و دوم قانون اساسی جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء سپاه پاسداران در محاکم نظامی رسیدگی میگردد ولی جرائم عمومی آنها یا جرائمی که بعنوان ضابط دادگستری مرتکب میشوند در محاکم عمومی رسیدگی میشود.
شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به اعضاء سپاه پاسداران یا قسمتها و یا آییننامههای مورد عمل در سپاه را دیوان عدالت اداری رسیدگی خواهد نمود.
شورایعالی سپاه پاسداران موظف است ظرف 6 ماه ضوابط پاکسازی در سپاه را تهیه و بصورت لایحه تقدیم مجلس شورای اسلامی نماید.
در صورتیکه یکی از اعضاء سپاه در زمان صلح بیش از 15 روز و در زمان جنگ بیش از 5 روز غیبت غیرموجه داشته باشد فراری محسوب شده و بوسیله دادگاه نظامی مورد پیگرد و تنبیه قانونی قرار میگیرد تنبیهات مربوط به غیبت کمتر از حد فرار طبق مقررات انضباطی خواهد بود که به تصویب شورای عالی سپاه میرسد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از نظر سیاسی و عقیدتی تابع ولایت فقیه بوده و از کلیه احزاب و گروههای سیاسی مستقل میباشد و خود نیز هرگز نباید در جامعه شخصیت حزبی پیدا کرده بصورت یک حزب یا سازمان سیاسی عمل نماید.
اعضاء سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حق عضویت در هیچ حزب و گروه یا سازمان سیاسی را ندارند و ادامه عضویت آنها موجب اخراج از سپاه خواهد شد.
نیازهای اساسی گذران زندگی مسکن، درمان، پاسدار و خانواده وی در دوران خدمت و از کارافتادگی و بازنشستگی نیز تامین میشود ضوابط آن در آئین نامهای که بتصویب شورایعالی سپاه میرسد تعیین خواهد شد.
اساسنامه فوق مشتمل بر چهل و نه ماده و شانزده تبصره در جلسه روز دوشنبه پانزدهم شهریورماه یکهزار و سیصد و شصت و یک مجلس شورای اسلامی تصویب و به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی