مرور زمان اموال منقوله

در دعاوي راجع بحقوقيكه باقساط ماهيانه يا كمتر از يكماه تاديه ميشود باستثناء مال‌الاجاره و مال‌الصلح راجع بمنافع اموال‌غير منقول و همچنين در دعاوي راجع بقيمت يا حقيكه بنا بر عرف و عادت فورا يا در مدت كمي پرداخت مي‌گردد از قبيل قيمت خوراك و منزل در‌مهمانخانه حق‌العلاج طبيب و حق‌الوكاله و امثال آن مدت مرور زمان سه سال است.

در ساير دعاوي اعم از اينكه راجع بديون يا باموال منقول و غير منقول باشد باستثناء دعواي مالكيت و وقفيت نسبت بمال غير‌منقول مدت مرور زمان ده سال است.

مدت مرور زمان از روزي شروع ميشود كه صاحب مال يا صاحب حق يا دائن مستحق مطالبه ميگردد. ‌در دعاوي راجعه بصغار يا محجورين مطلقاً مرور زمان از تاريخ بلوغ و رشد و يا رفع حجر محسوب مي‌شود. ‌در دعاوي راجعه به حقوق ارتفاقي مرور زمان از تاريخي شروع ميشود كه نسبت باستفاده از حق مزبور جلوگيري شده باشد. ‌در دعاوي راجعه به استرداد وديعه و اماناتيكه محدود بمدت معين نباشد و همچنين در دعاوي راجع به تعهداتيكه براي انجام آن مدتي معين نشده‌ يا عندالمطالبه بايد انجام شود مادام كه بوسيله اظهاريه رسمي رد وديعه يا انجام تعهد تقاضا نشده مرور زمان جاري نميشود. ‌در مورد طلبيكه وثيقه منقول يا غير منقول دارد مادام كه وثيقه در تصرف طلبكار است مرور زمان جاري نخواهدشد. نسبت بدعوي استرداد وثيقه مدت مرور زمان از روزي شروع ميشود كه وثيقه بوسيله تاديه دين يا بجهت ديگري فك شده ‌زوج و زوجه و همچنين پدر و مادر و جد و جده و اولاد مطلقاً و برادر و برادر و خواهر و خواهر و برادر و خواهر در دعواي ارث نمي‌توانند نسبت بيكديگر از مرور زمان استفاده نمايند. ‌در دعواي متقابل هر گاه مدت مرور زمان منقضي شده باشد تا روز اولين جلسه محاكمه در محاكمات اختصاري و تا تاريخ اولين لايحه در محاكمات‌عادي براي اقامه دعواي متقابل مهلت داده ميشود.

هر گاه كسيكه مرور زمان بر عليه او جريان دارد بوسيله عرضحال رسمي يا اظهاريه قانوني حق خود را مطالبه نمايد مدت مرور‌زمان منقطع ميشود و براي حصول مرور زمان گذشتن مدت جديدي لازم است اينمدت جديد در مورد مرور زمان ده‌ساله سه سال و در مورد مرور‌زمان سه سال يكسال علاوه بر بقيه مدت مرور زمان قبل از انقطاع خواهد بود. ‌مرور زمان را بيش از يكمرتبه نميتوان منقطع نمود.

در موارد ذيل انقطاع مرور زمان حاصل نمي ‌شود: 1- در صورتيكه مدعي دعوي خود را مسترد دارد. 2 - در صورتيكه عرضحال بمحكمه‌اي كه صلاحيت رسيدگي نداشته داده شده و تا سه ماه پس از ابلاغ قرار قطعي عدم صلاحيت دعوي در محكمه‌صلاحيت‌دار اقامه نشود.

مفاد تبصره ماده 3 و مواد 4 و 5 قانون 21 بهمن ماه 1306 راجع بثبت عمومي املاك و مرور زمان باستثناي آنچه كه مخصوص ب‌املاك ثبت شده در دفتر املاك است در مورد كليه دعاوي رعايت خواهد شد.

مفاد ماده 4 و 5 اين قانون نسبت بدعواي مالكيت و وقفيت اموال غير منقول نيز مجراست ولي در صورت انقطاع مدت مرور زمان‌جديد پنج سال علاوه بر بقيه مدت مرور زمان قبل از انقطاع خواهد بود.

مدت مرور زمان كليه دعاوي مذكور در ماده 1 و 2 باستثناي دعواي مالكيت و وقفيت اموال غير منقول كه در تاريخ اجراي اين قانون‌مطابق مقررات فوق مرور زمان نسبت به آنها حاصل شده يا كمتر از دو سال بحصول مرور زمان مانده باشد تا دو سال در محاكم عدليه پذيرفته خواهد‌شد مشروط بر اينكه در تاريخ اجراي اين قانون از تاريخ منشاء و توليد دعوي يا آخرين تعقيب بيش از سي سال نگذشته باشد.

مقررات اين قانون بهيچوجه ناسخ مقررات قانون تجارت و قوانين ديگر راجع بمرور زمان نخواهد بود.

اين قانون از تاريخ 15 تير ماه 1308 به موقع اجرا گذاشته ميشود.

اين قانون كه مشتمل بر ده ماده است در جلسه دوم تير ماه يك هزار و سيصد و هشت شمسي به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد.

رييس مجلس شوراي ملي - دادگر