آيين نامه نظارت بر ارايه خدمات ناوبري هوايي غيرنظامي

هيأت وزيران در جلسه 16 /6 /1401 به پيشنهاد شماره 02 /100 /56944 مورخ 14 /4 /1401 وزارت راه و شهرسازي و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه نظارت بر ارايه خدمات ناوبري هوايي غيرنظامي را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

سازمان: سازمان هواپيمايي كشوري.

ايكائو: سازمان بين المللي هواپيمايي كشوري.

پيمان: كنوانسيون بين المللي هواپيمايي كشوري (1944).

ستاد كل: ستاد كل نيروهاي مسلح.

استانداردها و توصيه هاي پيمان: كليه الزامات و توصيه هاي ايكائو كه در قالب ضمائم پيمان ارايه شده است.

وسيله پرنده: هر وسيله پرنده كه بتواند در نتيجه عكس العمل هوا، به جز عكس العمل هوا در سطح زمين خود را در هوا نگاه دارد.

خدمات ناوبري هوايي: ارايه خدمات واپايش (كنترل) و مديريت آمد و شد (ترافيك) هوايي، خدمات مخابرات هوانوردي، خدمات هواشناسي هوانوردي، خدمات جستجو و نجات هوانوردي، خدمات مديريت اطلاعات هوانوردي، خدمات طراحي و دستورالعمل هاي پروازي، خدمات مديريت جريان آمد و شد (ترافيك) هوايي مي باشد.

نشريه اطلاعات هوانوردي: نشريه اي حاوي اطلاعات معتبر، لازم و ضروري كه مطابق قوانين و مقررات مربوط منتشر مي شود.

منطقه ارايه اطلاعات پروازي: قلمرو هوايي با ابعاد و حدود مشخص كه در آن خدمات اطلاعات پرواز و خدمات هشدار پرواز ارايه مي شود. حدود و ثغور منطقه ارايه اطلاعات پروازي در نشريه اطلاعات هوانوردي منتشر مي گردد.

آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي: آمد و شد (ترافيك) هوايي غيرنظامي كه تحت قوانين پيمان و يا مقررات عملياتي ملي كشور اداره مي شوند.

آمد و شد (ترافيك) هوايي عملياتي: آمد و شد (ترافيك) هوايي از قبيل آمد و شد (ترافيك) هاي نظامي، عمليات خاص پروازهاي پزشكي، آمبولانس جستجو و نجات كه مشمول قوانين تدوين شده توسط پيمان نبوده و مقررات آن به صورت مشترك توسط سازمان و ستاد كل تدوين و ابلاغ مي گردد.

كليه بهره برداران مشمول مقررات آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي به شرح زير كه از منطقه ارايه اطلاعات پروازي استفاده مي نمايند، ملزم به رعايت مقررات اين آيين نامه مي باشند:

عمليات وسايل پرنده در داخل منطقه ارايه اطلاعات پروازي ايران و يا در حال خروج يا ورود از/ به آن.

وسايل پرنده كه داراي تابعيت و علامت ثبت از كشور ايران يا در اختيار شركت هاي ايراني هستند، مادامي كه با مقررات حاكم بر پرواز بر فراز منطقه ارايه اطلاعات پروازي در تعارض نباشند.

ارايه دهنده خدمات ناوبري هوايي به آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي، بهره برداران فرودگاهي و كاركنان (پرسنل) فعال در عمليات وسايل پرنده.

وسايل پرنده الگو (مدل) و اسباب بازي مشمول مقررات اين آيين نامه نيستند.

به منظور حصول اطمينان از به حداقل رسيدن خطرات احتمالي ناشي از عمليات وسيله پرنده الگو (مدل) و اسباب بازي بر ايمني هواپيمايي كشوري، عمليات وسايل پرنده ديگر و افراد و دارايي آنها، هرگونه فعاليت اين وسايل بايد‌ مطابق با دستورالعمل مصوب شوراي امنيت كشور باشد.

اولويت ارايه خدمات ناوبري هوايي نسبت به آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي و عملياتي به ترتيب پروازهاي زير است:

پرواز رهگير (scramble)/ مأموريت ويژه نظامي.

پروازهاي سازمان اورژانس كشور و فوريت هاي پزشكي و امدادي.

جستجو و نجات.

مأموريت هاي حفاظت محيط زيست و كشاورزي.

تخليه تجهيزات پزشكي، دارو و مجروحين.

اطفاي حريق.

وارسي پروازي.

پرواز مقامات وي آي پي (VIP).

به منظور سياستگذاري، ‌برنامه ريزي، هماهنگي، نظارت، مديريت يكپارچه، نظم پروازها و اعمال حاكميت در ارايه خدمات ناوبري هوايي به آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي در چهارچوب قوانين، سازمان به عنوان نماينده دولت در امور حمل و نقل هوايي و خدمات ناوبري و هوانوردي مي باشد.

سازمان مي تواند در صورت بروز هرگونه اختلال در امور هوانوردي حسب ضرورت ارايه خدمات ناوبري را در چهارچوب قوانين محدود و يا تعليق نمايد.

سازمان مي تواند حسب تشخيص در مواقع خاص به منظور حفظ ايمني هوانوردي غيرنظامي در چهارچوب مقررات اين آيين نامه، بخشنامه صادر كند.

سازمان بايد تمامي اختلاف عملكردهاي اين آيين نامه و دستورالعمل هاي مربوط را با استانداردها و توصيه هاي ايكائو، به ايكائو اعلام و همچنين اختلاف عملكردهاي اساسي را از طريق نشريه اطلاعات هوانوردي (AIP)، منتشر كند.

ارايه خدمات ناوبري هوايي و پرواز بر فراز آب هاي آزاد مطابق مقررات مندرج در ضميمه (۲) و (11) پيمان با در نظر گرفتن مصالح حاكميتي كشور، بدون هيچ استثنا اجرا مي شود.

سازمان به منظور مقررات گذاري و سياستگذاري هوانوردي غيرنظامي، در چهارچوب قوانين كليه مقررات، استانداردها، قواعد و ضوابط فني ارايه خدمات ناوبري هوايي را بر اساس پيمان و استانداردها و توصيه هاي ايكائو، در كشور تدوين و بر نحوه اجراي آن نظارت مي كند.

سازمان مي تواند در انجام امور بازرسي و مميزي از ارايه دهنده خدمات ناوبري هوايي به صورت كلي يا جزيي از خدمات اشخاص حقيقي و حقوقي صاحب صلاحيت مطابق با مقررات موجود استفاده نمايد.

بازرسان سازمان مي توانند در راستاي اختيارات مندرج در اين آيين نامه و قوانين و مقررات مربوط هوانوردي به منظور نظارت بر تأمين و حفظ ايمني، بدون هيچ گونه محدوديت و قيد و شرطي، به اماكن، تجهيزات و امكانات و اسناد و مدارك مربوط ارايه دهنده خدمات ناوبري هوايي به آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي دسترسي داشته باشند.

سازمان تنها مرجع ذي صلاح جهت صدور و نظارت، اعمال محدوديت، لغو و تعليق مجوز يا گواهينامه عملياتي در زمينه خدمات ذيل به آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي در منطقه ارايه اطلاعات پروازي ايران مي باشد:

خدمات مديريت آمد و شد (ترافيك) هوايي.

خدمات مخابرات هوانوردي.

خدمات هواشناسي هوانوردي.

خدمات جستجو و نجات هوانوردي.

خدمات مديريت اطلاعات هوانوردي.

خدمات طراحي و دستورالعمل هاي پروازي.

خدمات جريان آمد و شد (ترافيك) هوايي و اجازه پروازها.

ارايه هرگونه خدمات ناوبري هوايي به آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي منوط به اخذ مجوز يا گواهينامه عملياتي از سازمان مي باشد.

انجام پرواز با وسيله پرنده صرفاً در مناطق پروازي از قبل تعيين شده و با رعايت محدوديت هاي تعيين شده توسط كميته دائمي اداره امور فضاي كشور مجاز است.

ارايه دهنده خدمات ناوبري هوايي به آمد و شد (ترافيك) هوايي موظف به رعايت الزامات تعيين شده توسط سازمان از جمله تأييد تجهيزات و صلاحيت نيروي انساني مي باشد.

به منظور نظارت بر رعايت مقررات اين آيين نامه و ارتقاي ايمني،‌ تأييد صلاحيت فني و تخصصي مديران ذيل قبل از انتصاب برعهده سازمان مي باشد: 1 - مدير واپايش (كنترل) آمد و شد (ترافيك) هوايي. 2 - مدير ارايه دهنده خدمات مخابرات هوانوردي. 3 - مدير ارايه دهنده خدمات جستجو و نجات هوايي. 4 - مدير ارايه دهنده خدمات مديريت اطلاعات هوانوردي. 5 ‍- مدير ارايه دهنده خدمات طراحي و دستورالعمل هاي پروازي. 6 - معاون/ مديرعمليات هوانوردي فرودگاه. 7 - مديران و مسئولين عملياتي فرودگاهي. 8 - مدير ايمني و تضمين كيفيت.

ايجاد، توسعه، بهره برداري و نگهداري زيرساخت هاي خدمات ناوبري هوايي از قبيل سامانه هاي ارتباطي، ناوبري، مخابراتي، نظارتي و سامانه هاي مديريت آمد و شد (ترافيك) هوايي در كل فرودگاه هاي غيرنظامي و منطقه ارايه اطلاعات پروازي ايران توسط ارايه دهنده خدمات ناوبري هوايي به آمد و شد (ترافيك) هوايي عمومي بايد در چهارچوب قوانين و مقررات باشد.

سازمان مي تواند در موارد تخلف از مقررات اين آيين نامه، متناسب با تخلف ارتكابي و در چهارچوب قوانين مجوز يا گواهينامه متخلف را محدود، لغو يا تعليق نمايد.

كارگروه دائمي اداره امور فضاي كشور مكلف است در راستاي ارتقاي هماهنگي در مديريت قلمرو هوايي كشور و بهره برداري از زيرساخت هاي هوانوردي، احداث فرودگاه ها و راه هاي هوايي تصميمات لازم را اتخاذ نمايد.

سازمان مكلف است پس از اعلام علل امنيتي و دفاعي از سوي مقامات ذي صلاح امنيتي و نظامي ارايه خدمات ناوبري هوايي را به وسايل پرنده غيرنظامي بر فراز قسمتي يا كل منطقه اطلاعات پروازي كشور محدود يا ممنوع نمايد. دستورالعمل مربوط توسط سازمان با همكاري ستاد كل تدوين و ابلاغ مي گردد.

انجام هرگونه فعاليت نظامي كه براي پرواز وسايل پرنده غيرنظامي مخاطره آميز مي باشد، مستلزم اعلام قبلي نهاد نظامي مربوط به سازمان است.

در مواردي كه وزارتخانه ها و دستگاه هاي دولتي اقدام به تهيه و تدوين مقررات،‌ ضوابط و الزامات مرتبط با هوانوردي در فضاي كشور و فرودگاه ها مي نمايند كه ممكن است به هر نحوي از انحا هوانوردي غيرنظامي را دچار محدوديت و يا متأثر نمايد،‌ موظفند قبلاً نظر شوراي عالي هواپيمايي كشوري را جلب نمايند.

سازمان با همكاري ستاد كل، مطابق ماده (25) پيمان، مساعدت و اقدامات مقتضي نسبت به هواپيمايي كه در قلمرو هوايي آن دچار مخاطره يا مفقود شده است را به عمل مي آورد. همچنين مالك و مقامات كشور ثبت كننده مي توانند تحت نظر سازمان تدابير لازم براي مساعدت به هواپيما را معمول دارند.

به منظور مساعدت با هواپيمايي كه در قلمرو هوايي ايران دچار مخاطره يا مفقود شده است، سازمان اقدامات و مساعدت لازم را بر اساس پيمان و ضمائم آن به عمل مي آورد.

سند ملي جستجو و نجات هوايي با پيشنهاد وزارت راه و شهرسازي (سازمان) با همكاري ستاد كل و سازمان مديريت بحران كشور ظرف هجده ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تدوين و به تصويب هيئت وزيران مي رسد.

فرودگاه ها، ايستگاه هاي بي سيم، وسايل ارتباطاتي، رمزها و علائم مخابراتي، چراغ ها، نقشه ها، اطلاعات هوانوردي، ايستگاه هاي هواشناسي و ساير تسهيلات و تجهيزات خدمات ناوبري هوايي براي ارائه خدمات به پروازهاي بين المللي بايد الزامات ماده (28) پيمان را به صورت متحدالشكل رعايت نمايند.

كليه دستورالعمل هاي مورد نياز براي اجراي اين آيين نامه در موضوعات در صلاحيت سازمان با رعايت قوانين و مقررات مربوط توسط سازمان تصويب و ابلاغ مي شود.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبر