دستورالعمل بكارگيري خدمات شبكه هاي ارتباطي براي كمك به توسعه صنعت خودروهاي متصل

مقدمه صنايع خودروسازي در سال هاي اخير توجه ويژه اي را براي استفاده از فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطاتي و اينترنت اشياء در زيست بوم اين صنعت به خرج داده اند و اين روند با شتاب قابل ملاحظه اي ادامه دارد. استفاده از ساز و كارهاي هوشمند متصل به شبكه هاي ارتباطي در راستاي توليد خودروهاي متصل، يكي از اين حوزه ها است كه مزاياي رقابتي قابل توجهي را براي اين صنايع به وجود مي آورد. در سايه اتصال دائم خودروها به شبكه هاي ارتباطي، قابليت هاي گوناگوني براي ذي نفعان متعدد از جمله صاحبان خودرو، توليدكنندگان و شبكه پشتيباني، شركت هاي صنعت بيمه، مديريت ترافيك كشور و نيز حوزه هاي انتظامي و نظارت بر تخلفات حاصل مي شود. اين دستورالعمل با در نظر داشتن الزامات حاكم بر اينترنت اشياء در شبكه ملي اطلاعات (مصوب پنجاه و سومين جلسه مورخ 30/ 07/ 1397 شوراي عالي فضاي مجازي كشور) از قبيل حفظ جايگاه والاي انسان و كرامت انساني و ارتقاء شاخص هاي كلان رفاه و عدالت اجتماعي (مواد 2 ـ1ـ و 2ـ 2ـ )، رعايت حريم خصوصي كاربران و امنيت عمومي (ماده2ـ 5 ـ )، بومي سازي نظام مند اينترنت اشياء (ماده 3 ـ3ـ) و توجه به كلان داده هاي حاصل به مثابه دارايي ملي (ماده 3ـ 5 ـ )، براي رفع موانع مقرراتي موجود براي توسعه فعاليت هاي اين زمينه، در نود و نهمين جلسه مورخ 06/ 10/ 1400 كميسيون عالي تنظيم مقررات فضاي مجازي كشور تصويب شده است.

تعاريف و اركان: ۱ـ۱ ـ شبكه ارائه كننده خدمات ارتباطي (كارور): هر يك از شركت هاي ارائه كننده خدمات ارتباطي داراي مجوز از سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي؛ ۱ـ ۲ـ جعبه ارتباطي خودرو (جعبه): عنصري الكترونيكي و ارتباطي مشتمل بر حافظه متصل به اجزاء خودرو و نيز حاوي سيم كارت مرتبط با يك كارور كه قادر است به طور متناوب داده هاي عملكردي خودرو و رفتارهاي ترافيكي آن را تبادل كند؛ ۱ـ۳ ـ خودروي متصل: خودروي مجهز به يك جعبه ارتباطي كه قادر است داده هاي عملكردي خودرو و رفتار ترافيكي آن را به يك كارور در تمام لحظات اتصال، ارسال نمايد؛ ۱ـ۴ ـ شركت فروشنده خدمات خودرويي متصل (فروشنده): عرضه كننده خدمات خودروي متصل (بخصوص گروه‏هاي فعال در صنعت خودرويي) كه داراي مجوز و شخصيت حقوقي در كشور است؛ ۱ـ ۵ ـ سامانه دادگان خودروي متصل (سامانه): سامانه مستقر در سمت يك كارور است كه قادر است دادگان ارسالي از طرف خودروي متصل فروشنده را دريافت كند و انواع خدمات داده اي را در اختيار متقاضيان و ديگر سامانه هاي مجاز قرار دهد.

اهداف و كاربست ها: ۲ـ ۱ـ ايجاد قابليت براي توسعه خدمات ناوبري هوشمندِ مستقلِ داخلي، بدون اتكا به سكوهاي خارجي؛ ۲ـ ۲ـ تسهيل، توسعه و بهبود فرآيندهاي ارائه خدمات فوري به مشتريان و صاحبان خودرو بر اساس موقعيت هاي مكاني خودرو؛ ۲ـ ۳ـ فراهم سازي امكان تماس هاي اضطراري هوشمند بدون مداخله راننده در مواقع بحراني و تصادفات؛ ۲ـ ۴ـ فراهم سازي امكان انجام انواع تحليل هاي مرتبط با عملكرد خودرو به فروشنده و شريك هاي تجاري؛ ۲ـ ۵ ـ فراهم سازي امكان ارائه خدمات برخط (بر اساس استانداردهاي كابين خودرو)؛ ۲ـ۶ ـ توانمندسازي بيمه ها براي اعتبارسنجي و نيز مقابله با تقلب هاي وسيع؛ ۲ـ ۷ـ ارتقاء سطح هوشمندي در وضعيت مديريت ترافيك كشور؛ ۲ـ ۸ ـ امكان پذيري ارائه خدمات هوشمند به ذي نفعان متعدد در زمينه سلامت رانندگي و نيز تشخيص تخلفات و جرايم؛ ۲ـ۹ـ امكان پذير ساختن ارائه خدمات تحليلي به متوليان ترويج فرهنگ و هنجارهاي مطلوب در زمينه رفتارهاي ترافيكي؛ ۲ـ۱۰ ـ فراهم سازي امكان ارائه خدمات داده اي خودروها و رفتارهاي ترافيكي به كسب و كارهاي حوزه حمل و نقل و شركت هاي نوآور؛ ۲ـ۱۱ ـ ايجاد قابليت براي استفاده از كلان داده ها براي كاهش آلاينده ها و حفظ محيط زيست.

الزامات و فَرارَوندها:

۱ ـ فروشنده براي پيوستن به زيست بوم خودروهاي متصل، بايد حداقل با يك كارور داراي مجوز از سازمان تنظيم مقررات ارتباطات راديويي قرارداد منعقد نمايد؛

۲ ـ هر كارور بايد سامانه اي اختصاصي (فيزيكي يا منطقي) مربوط به هر قرارداد را ايجاد و نظام دسترسي مرتبط با آن را به صورت مستقل تعريف و مشخص نمايد؛

۳ ـ امنيت فرايند انتقال داده ها از جعبه ارتباطي به سامانه مستقر در كارورها، تابع مقررات، ضوابط و زيرساخت هاي امنيتي ارائه خدمات متداول كارورها به مشتريان داراي سيم كارت مي باشد؛

۴ ـ هر كارور، بايد كليه ساز و كارهايي كه براي امنيت و حفظ حريم خصوصي داده هاي مشتريان خود كه در جنبه هاي زير وجود دارد را براي سيم كارت هاي استفاده شده در دايره خدمات اين سند اعمال نمايد: ۳ـ۴ـ۱ـ فناوري ها و ساز و كارهاي مرتبط با حريم خصوصي؛ ۳ـ۴ـ۲ـ فناوري ها و ساز و كارهاي امنيت سايبري؛ ۳ـ۴ـ۳ـ رويه هاي نگهداري داده ها و كلان داده ها؛ ۳ـ۴ـ۴ـ روش هاي دسترسي براي درخواست هاي قانوني مرتبط با شكايات و ارجاعات قضايي.

۵ ـ كارورها حق بهره برداري و پردازش داده ها را طبق قرارداد با فروشنده و نيز رضايت مالكان خودروي متصل خواهند داشت؛

6 ـ فروشنده موظف است اطلاعات لازم براي درج مشخصات خودروي متصل (شماره شناسايي خودرو و شماره سيم كارت) را در اسناد مرتبط با نقل و انتقال خودروها به فرماندهي كل انتظامي جمهوري اسلامي ايران ارائه كند. فرماندهي كل انتظامي نيز فرآيند انتساب سيم كارت جعبه با شماره كد ملي را در سامانه هاي نقل و انتقال فراهم نموده و واسط نرم افزاري (API) مرتبط را براي بروزرساني داده هاي سمت كارور، عرضه كند؛

۷ - ارائه خدمات جانبي مرتبط با داده هاي خودروهاي متصل به طرف هاي ثالث مانند شركت هاي بيمه اي، در اختيار فروشنده است و كارورها بر اساس درخواست فروشنده اقدام به ارائه خدمات داده اي و تحليلي مطابق شرايط زير مي نمايند: ۳ـ۷ـ۱ـ ارائه اطلاعات، به صورت داده هاي خام ثبت شده در سامانه به طرف هاي ثالث ممنوع است. اطلاعات بايد در قالب واسط نرم افزاري (API) و پس از پردازش هاي لازم به صورت بسته استنتاجي براي پاسخ به يك يا چند پرسش در اختيار قرارگيرد. شرايط و قالب هاي درخواست در قرارداد في مابين طرف ثالث و فروشنده مشخص شده و به كارور اعلام مي شود؛ ۳ـ۷ـ۲ـ ارائه اطلاعات انبوه، فقط پس از گمنام سازي قابل انجام است.

۸ ـ كارورها موظفند تعامل پذيري سامانه هاي ايجاد شده را بر اساس كليه نيازهاي داده اي امنيت ملي و مديريت جرايم و تخلفات (كاربرد غيرتجاري) به صورت خدمت هاي منفرد يا كلان داده اي بر اساس مصوبات «كارگروه تعامل پذيري دولت الكترونيكي» (ماده شش آيين نامه اجرايي احصاي كليه استعلامات و ايجاد نظام استانداردسازي تبادل اطلاعات بين دستگاهي) در اختيار متقاضيان حاكميتي قرار دهند؛

۹ ـ به منظور بررسي و حل و فصل مباحث فني اين دستورالعمل، كارگروهي با مسئوليت معاونت اقتصادي و تنظيم مقررات مركز ملي فضاي مجازي كشور و با حضور نمايندگان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات (سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي و سازمان فناوري اطلاعات ايران)، وزارت راه و شهرسازي، وزارت صنعت، معدن و تجارت، فرماندهي كل انتظامي جمهوري اسلامي ايران (پليس راهور و پليس فتا)، مركز مديريت راهبردي افتا و دعوت از نمايندگان صنعت خودروسازي و كارورها تشكيل خواهد شد.