نظامنامه دارالمعلمين

دارالمعلمين مركز مدرسه‌اي است دولتي ومجاني براي تعليمات متوسطه دارالمعلمين‌هاي ابتدايي تربيت معلم، تهيه معلم و اعضاي اداره‌كننده تربيت مي‌نمايد و در تعداد مدارس عاليه محسوب مي‌شود

اين مدرسه شامل است:

دورة عالي يا دورة اصلي دارالمعلمين راكه حداقل مدت آن سه سال است و مشتمل است بر تكميل موادي كه موضوع تعليمات متوسطه مي‌باشد با موازين ديني تكميل گرديده كه براي تعليم دورة متوسطه ضروري است به اضافه تحصيلات و عمليات خاصه دارالمعلمين

يك دورة چهارساله به عنوان دورة تهيه كه تحصيلات آن مجموعاً برابر چهار سال اول از تعليمات متوسطه رسمي مي‌باشد در صورتي كه دورة ابتدايي شش سال محسوب مي‌شود. كلاسهاي اين دوره هنگام ضرورت محل ارائه طرز تعليم به متعلمين دورة عالي و يك قسمت از مشق عملي ايشان تحت نظر معلمين است و ضمناً با رعايت تناسب تحصيلات تهيه شاگرد و براي دوره عالي مي‌نمايد.

پروگرام دارالعملمين مركزي بايد هميشه طوري تربيت داده شود كه پروگرام رسمي متوسطه را شامل باشد به علاوه در دوره عالي تحصيلات به سه شعبه تخصصي منقسم مي‌باشد از اين قرار:

شعبه ادبي مشتمل بر ادبيات فارسي و عربي و فرانسه و تاريخ و جغرافيا و فقه و منطبق و تعليمات ديني و كليات ثروت ملل و غيرها

شعبه رياضي مشتمل بر علوم رياضي و متعلقات آن

شعبه طبيعي متضمن فيزيك و شيمي و تايخ طبيعي تحصيلات خاصه دارالمعلمين براي متعلمين هر سه شعبه يكسان خواهد بود.

تحصيلات خاصه دارالعملمين عبارت است از يك دوره منطق و فلسفه قديم و جديد و عرفه‌النفس و علم اخلاق اصول تعليم و براي عملي ساختن فن اخير در سال آخر كه موسوم به سال عمليات است متعلمين علاوه بر تعليم مواد درسي در تحت نظر هيئتي از معلمين با انواع مشقهاي راجع به تعليم و تدريس و انتظام مدرسه و كلاس وادار مي‌شوند. در اصول تعليم علاوه بر طرز تعليم مواد متوسطه تربيت اخلاقي اطفال و اسلوب تعليمات ابتدايي مورد توجه خواهد بود و متعلمين بايد در عمليات خود مشق تعليمات ابتدايي را نيز بنمايند براي اين مقصود يك مدرسه ابتدايي به عنوان مدرسه ضميمه در تحت نظر و اداره دارالمعلمين قرار خواهد داشت.

هيئت اداري دارالمعلمين مركزي مركب است از: 1ـ رئيس؛ 2ـ ناظم؛ 3ـ طبيب؛ 4ـ دفتردار؛ 5ـ درصورت لزوم يك نفر كتابدار كه مستحفظ لوازم علمي نيز باشد؛ 6ـ چند نفر مستخدم جزء كه باقتضاي اوقات عدد و سمت ايشان تغيير مي‌يابد.

رئيس علاوه بر وظايف عادي رياست حدود و وظايف ذيل را دارا مي‌باشد تهيه و پيشنهاد نظامناهه و پروگرام و بودجه تفصيلي و پيشنهاد طرح و تعديل آنها در صورتي كه از طرف مقام وزارت يا شوراي‌عالي معارف نظري در تكميل و جرح و تعديل نظامنامه و پروگرام مدرسه باشد آن نظر به توسط او به هيئت شوراي مذكور در ماده هفتم و هشتم رجوع مي‌گردد كه بعد از شور و تهيه آن بر طبق مصالح مدرسه بصورت پيشنهاد به مقام وزارت تقديم مي‌شود.

پيشنهاد معلمين و اعضاي جديد و حفظ مصالح و منافع مدرسه

رسيدگي به طرز تدريس معلمين و اوضاع اخلاقي مدرسه

تصويب جزييات مخارج و تغييراتي كه منافي با بودجه نيست

تصدي يك درس در دوره عالي ناظم مراتب نظم داخلي و اجراي بودجه و حفظ اساس و لوازم مدرسه و دستور و نظارت دفاتر و دوسيه‌ها مي‌باشد و نيز يك درس بطور اقل در دورة عالي عهده‌دار خواهد بود. دفتردار مامور نگاهداري دفاتر و حساب و غيره و ضبط آرشيو و دوسيه‌ها است و در مسائل راجع به حساب و حفظ اساس و لوازم مدرسه مسئوليت خاص دارد.

هيئت تعليميه مركب است از: 1ـ هيئت معلمين دورة عالي كه علاوه برتعليم مواد درسيه مراتب عمليات سال آخر را نيز در عهده دارند و هيئت شوروي مدرسه از ايشان تشكيل مي‌يابد. 2ـ معلمين دوره تهيه كه هرگاه غير از معلمين دوره عالي باشند جز تعليم مواد درسي خود وظيفه نخواهد داشت.

هيئت شوروي مسئول حقيقي تمام اساسيات و كليات امور دارالمعلمين و حافظ مصالح و منافع مدرسه است و حدود و وظايف خاصه رئيس به سمت نمايندگي اين هيئت مي‌باشد. رياست هيئت شوروي حقاً با رئيس دارالمعلمين مركزي است و نيابت رياست به انتخاب خود آن هيئت معين مي‌شود جلسات اين هيئت به دعوت رئيس با تقاضاي دو نفر از معلمين دوره عالي منعقد مي‌گردد. درجلسات كه مسائل راجع به دورة تهيه مطرح مذاكره باشد ممكن است معلمين آن دوره را كه موضوع مذاكره با ايشان مربوط است به حضور در هيئت شوروي دعوت نمايند.

تفتيش دارالمعلمين مركزي مخصوص است به نمايندة شوراي‌عالي معارف و رئيس معارف و رئيس تفتيش و مفتشين كه داراي مرتبه معلمي در مدارس عاليه باشند ادارة مدرسه نيز از طرف خود هر سال علاوه بر راپرت امتحانات ساليانه و امتحانات رسمي ديگر دو راپرت از كليه اوضاع مدرسه و يك راپرت از حساب و جريان بودجه به توسط اداره معارف يا در مواقع فوق‌العاده مستقيماً تقديم مقام وزارت مي‌دارد.

اعضاي دارالمعلمين مركزي نظر به شرايط و ترتيب عضويت منقسم به سه طبقه مي‌باشند: 1ـ اعضاي اداري مذكور در ماده پنجم 2ـ معلمين دورة عالي 3ـ معلمين دورة تهيه عموم اين اعضاء بايد معروف به حسن اخلاق بوده سابقه تقصير اداري و محكوميت جنائي و جزايي نداشته باشند و هم بايد لااقل سي سال داشته و معلمين مدت پنج سال تدريس متناسب با رتبه خود كرده باشند اين دو شرط اخير در دو مورد استثناء مي‌يابد:

در مورد فارغ‌التحصيل‌هاي دارالمعلمين مركزي فقط برتري سن و اخلاق و تحصيل نسبت بهم دوره‌هاي ايشان منظور است.

در صورت ظهور لياقت فوق‌العاده يا انحصار صاحبان شرايط علمي و اخلاقي به عدة محدود به پيشنهاد ادارة مدرسه در شرط سن تا پنج سال و در مدت تعليم تا سه سال از طرف مقام وزارت تخفيف داده مي‌شود.

علاوه بر شرايط مذكوره در ماده فوق در انتخاب اعضاء شرايط ذيل منظور است:

رئيس ناظم و معلمين دوره عالي بايد داراي رتبه معلمي در دوره عالي دارالمعلمين يا مدارس عاليه ديگر باشند.

رئيس بايد كمتر از سي و پنج سال نداشته باشد.

معلمين دورة تهيه هرگاه از غيرمعلمين دوره عالي منتخب شوند بايد از فارغ‌التحصيل‌هاي دوره عالي دارالمعلمين يا هم مرتبه ايشان باشند و اولويت با فارغ‌التحصيل‌هاي مزبور است همچنين است سمت دفتر داري و كتابداري.

رئيس و ناظم دارالمعلمين مركزي با رعايت شرايط مسطوره در ماده دهم و يازدهم در امتحان فراغ از تحصيل ممكن است يك يا دو نفر از جانب مقام وزارت از صاحبان مرتبه معلمي در مدارس عاليه يا همرتبه‌هاي علمي ايشان بر اين هيئت افزوده شود اين هيئت براي امتحان مواد مختلف به هيئت‌هاي جزء تقسيم مي‌شود علاوه بر اين هيئت ممتحنه رسمي ادارة دارالمعلمين مي‌تواند به غير رسم يك عده از فضلا و دانشمندان را براي ملاحظه امتحانات دعوت نمايد.

در سالي كه تحصيلات متوسطه كاملا به اتمام رسيده متعلمين به موجب امتحان تصديق‌نامة رسمي متوسطه را دريافت مي‌دارند و داشتن اين تصديق‌نامه شرط قبولي ايشان با امتحان فراغ از تحصيل است تصديق‌نامة فراغ از تحصيل از دارالمعلمين مركزي به تناسب امتحاناتي كه در عرض سنوات تحصيل گيرنده تصديق داده و نمراتي كه دريافت داشته حاكي از فراغ از تحصيل در يكي از سه شعبه ادبي و رياضي و طبيعي يا جامع هر سه شعبه يا دو شعبه مختلف خواهد بود هر يك از اين اقسام حق تدريس شعب منظوره در تصديق‌نامه را در دورة متوسطه و دارالمعلمين‌هاي ابتدايي مي‌دهد و استحقاق اداري در مدارس مزبوره و مدارس ابتدائيه بعد از رعايت مراتب قانوني ارتقاء از تمام اين اقسام تصديق‌نامه‌ها يكسان حاصل مي‌شود مگر در صورت جمع چند شعبه با يكديگر كه موجب حق اولويت مي‌گردد.

معلميني كه بعد از اتمام دورة تهيه نخواهند وارد دوره عالي شوند مي‌توانند داوطلب دوره عملي مخصوص كه شامل تحصيل يك دوره ساده از اصول تعليم و شركت در عمليات راجعة به تعليمات ابتدايي است بشوند و پس از امتحان تصديق‌نامه مخصوص سفيد براي معلمي در تمام دورة ابتدايي دريافت دارند ممكن است اجازه اين كار بعد از اتمام سال سوم تهيه نيز داده شود بشرط اتمام دروسي كه دوره آن در سه سال اول ناقص مانده باشد.

نظم داخلي و روابط معلمين و اعضاي مدرسه با متعلمين بايد به نحوي باشد كه متعلمين را به جرائت در درستي و امانت و ديانت و وقار و متانت و عزت نفس و شرافت و حيا و مهر و رافت و حسن تكلم و ادب و قيد به انجام تكليف و وارستگي از عموم آلايشهاي زشت و موذي و ساير شرايط لازمه در اخلاق معلمين و مربيان اطفال و جوانان عادت دهد و طريق رفتار متعلم عملاً بايشان بياموزد و تنبيهات بدني بكلي ممنوع و اولين درجه تنبيه نصحيت خصوصي و آخرين درجه اخراجي قطعي است در عوض هيچ‌گونه فشار و اخلاق معفو نخواهد بود و هيچ ملاحظه جز شرايط حسن تربيت از اجراي اين درجات از تنبيه اخلاقي مانع نخواهد شد.

طرح بودجه پيشنهادي دارالمعلمين مركزي توسط رياست معارف و رئيس مدرسه تهيه مي‌شود.