بخشنامه بانك مركزي درخصوص ابلاغ «دستورالعمل تأسيس، فعاليت، انحلال و نظارت بر كارگزاران رمز پول»

فهرست مطالب -مقدمه 2 -فصل اول - تعريف 2 -فصل دوم - الزامات عمومي 4 -فصل سوم - هيأت مديره و مديرعامل 5 -فصل - چهارم - سرمايه و شركاء 6 -فصل پنجم - صدور «اجازه نامه تأسيس» و «مجوز فعاليت» 8 -فصل ششم - وظايف «كارگزار رمزپول» 10 -فصل هفتم - ترتيبات حاكميتي شركتي 14 -فصل هشتم - انحلال و ورشكستگي 16 -فصل نهم - ساير موارد 16 -پيوست شماره يك - حداقل موارد الزامي در طرح كسب و كار 18

مقدمه با هدف استفاده از ظرفيت ها و فرصت هاي نهفته در توسعه فناوري هاي نوين مالي، تقويت شفافيت در فعاليت هاي مرتبط با رمزپول و آگاهي بخشي به مردم در اين حوزه، و نظر به جايگاه بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران به عنوان متولي مديريت بازار پول و ارز، سياست گذار و تنظيم گر نظام هاي پرداخت كشور و تنظيم گر در حوزه رمزپول ها و ناظر بر مبادله آنها، مستند به مواد (۴)، (۲۴)، (۵۹) و (۶۴) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، «چارچوب سياست گذاري و تنظيم گري بانك مركزي در حوزه رمزپول ها» به تصويب هيأت عالي بانك مركزي رسيد. با استناد به مستند ياد شده، دستورالعمل تأسيس، فعاليت، انحلال و نظارت بر كارگزاران رمزپول توسط هيأت عالي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران به شرح زير به تصويب رسيد.

تعاريف

عبارات و عناوين استفاده شده در اين مستند داراي معاني ذيل هستند:

بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران.

قانون بانك مركزي: قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران.

دستورالعمل: دستورالعمل تأسيس، فعاليت، انحلال و نظارت بر كارگزاران رمزپول.

مؤسسه اعتباري: اشخاص حقوقي كه با مجوز «بانك مركزي» يا به موجب قانون، تحت عنوان بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي به انجام عمليات بانكي مبادرت مي نمايند.

رمزدارايي[پاورقي 1]: هر نماد رقومي (ديجيتال) ارزش، حق مالي يا غيرمالي، كه به شكل الكترونيكي به صورت متمركز يا غيرمتمركز قابل انتشار، عرضه، نگهداري و انتقال است. «رمزدارايي»ها براساس كاربرد، شامل سه نوع «رمزپول»، «توكن اوراق بهادار» و «توكن كاربردي» مي باشند.

1- Crypto-asset

رمزپول: نوعي پول رقومي (ديجيتال) رمزنگاري شده كه در بستر پايگاه داده اشتراكي، به صورت متمركز (با محوريت «بانك مركزي») يا غيرمتمركز ايجاد و به صورت غيرمتمركز مبادله مي شود. در اين مستند، در هر مورد كه از واژه رمزپول استفاده مي شود منظور انواع رمزپول شامل كليه توكن هاي معاملاتي، به استثناي «پول ديجيتال بانك مركزي» است.

سكوي مبادله رمزپول[پاورقي 2]: عبارت است از زيرساختي كه خريداران و فروشندگان را به يكديگر متصل كرده و امكان مبادله «رمزپول» را فراهم مي سازد.

2 - Trading platform

رمزپول پايه ثابت[پاورقي 3]: نوعي «رمزپول» كه با هدف حفظ ثبات نسبي ارزش طراحي و منتشر مي شود. اين ثبات از طريق پشتيباني دارايي هاي مشخص (شامل ارز، پول رايج كشور، طلا و فلزات گران بها و ساير رمزپول ها) يا به وسيله ساز و كارهاي الگوريتمي تنظيم عرضه و تقاضا، تأمين مي گردد.

3 - Stablecoin

نسبت آني: اين نسبت از تقسيم دارايي هاي جاري پس از كسر موجودي مواد، كالا و پيش پرداخت ها بر بدهي هاي جاري به دست مي آيد و توانايي شركت در تأمين تعهدات كوتاه مدت خود را از منابع نقدشونده اندازه گيري مي كند.

نسبت بدهي: اين نسبت از تقسيم مجموع بدهي ها بر مجموع دارايي ها به دست مي آيد و ميزان بدهي يك شركت را نسبت به دارايي هاي آن نشان مي دهد.

سپيدنامه [پاورقي 4]رمزپول: عبارت است از مستند مكتوبي كه توسط ناشر تهيه شده و اطلاعاتي را درباره ويژگي ها، ريسك ها، فناوري پايه، حقوق و تعهدات، و جزئيات عرضه يا پذيرش «رمزپول» در بازار ارائه مي دهد.

4 - White paper

كارگزار رمزپول: شخص حقوقي كه با مجوز «بانك مركزي» و در چارچوب «دستورالعمل»، مبادرت به ارائه خدمات كارگزاري حوزه «رمزپول» (از جمله خريد، فروش و واسطه گري مبادله) مي نمايد.

نهاد امين[۵] [پاورقي 5]: شخص حقوقي كه با مجوز «بانك مركزي»، مبادرت به ارائه خدمات نگهداري و ذخيره امن «رمزپول» مي نمايد.

5 - Custodian

مشتري: شخص حقيقي يا حقوقي كه به عنوان كاربر به هر نحوي از خدمات ارائه شده توسط «كارگزار رمزپول» استفاده مي نمايد.

صلاحيت عمومي و حرفه اي: شرايط عمومي و تخصصي كه براي تصدي سمت مديرعامل، قائم مقام مديرعامل و عضو هيأت مديره «كارگزار رمزپول» لازم است.

مؤسسين: اشخاص حقيقي يا حقوقي واجد شرايط تأسيس «كارگزار رمزپول».

متقاضي: شخص حقوقي كه درخواست اخذ «مجوز فعاليت» به عنوان «كارگزار رمزپول» را دارد.

اجازه نامه تأسيس: موافقت «بانك مركزي» با ثبت شركت متقاضي «كارگزار رمزپول» در مرجع ثبتي.

مجوز فعاليت: مجوز «بانك مركزي» براي شروع يا ادامه فعاليت «كارگزار رمزپول».

نماد تجارت الكترونيكي (اينماد): علامتي دولتي است كه به عنوان يكي از مجوزهاي حوزه تجارت الكترونيكي توسط هيأت وزيران به رسميت شناخته شده و پيش نياز دريافت درگاه پرداخت اينترنتي است و به اختصار «اينماد» ناميده مي شود.

شريك مؤثر: شريكي كه به تشخيص «بانك مركزي»، يك يا چند عضو هيأت مديره شخص تحت نظارت به تنهايي توسط او انتخاب مي شود.

الزامات عمومي

موضوع فعاليت «كارگزار رمزپول» عبارت است از هركدام از خدمات و فعاليت هاي زير در ارتباط با هر نوع از «رمزپول»:

فروش «رمزپول»: انتقال «رمزپول» متعلق به «كارگزار رمزپول» به كيف پول شخصي «مشتري» در قبال دريافت ريال از ايشان، وفق قرارداد منعقده؛

خريد «رمزپول»: انتقال ريال متعلق به «كارگزار رمزپول» به حساب بانكي «مشتري» در قبال دريافت «رمزپول» از ايشان، وفق قرارداد منعقده؛

مبادله «رمزپول»: انتقال «رمزپول» متعلق به «كارگزار رمزپول» به كيف پول شخصي «مشتري» در قبال دريافت ساير انواع «رمزپول» از ايشان، وفق قرارداد منعقده؛

راه اندازي و اداره «سكوي مبادله رمزپول»: فراهم نمودن بستر مبادله «رمزپول» في مابين «مشتريان» در قبال ريال يا ساير انواع «رمزپول»، وفق قرارداد منعقده؛

ارائه مشاوره در خصوص «رمزپول»: ارائه توصيه هاي شخصي سازي شده به «مشتري»، بنا به درخواست ايشان يا به ابتكار «كارگزار رمزپول»، در ارتباط با استفاده از «خدمات كارگزاري رمزپول»؛

سبدگرداني «رمزپول»: ارائه خدمات مديريت سبد «رمزپول» متعلق به «مشتري» مطابق با مجوزهاي اختصاصي اخذ شده از هريك از آنان.

مبادله «رمزپول» در قبال «رمزپول پايه ثابت» صرفاً در صورتي مجاز است كه «رمزپول پايه ثابت» مورد تأييد «بانك مركزي» باشد.

«كارگزار رمزپول» نوع يك مجاز به ارائه خدمات مندرج در بند هاي (۱)، (۲)، (۳) و (۵) و «كارگزار رمزپول» نوع دو مجاز به ارائه خدمات مندرج در بند هاي (۱) تا (۶) ماده (۲) مي باشد.

:ارائه خدمات موضوع بندهاي (۵) و (۶) ماده (۲) تا زمان صدور دستورالعمل ها و ابلاغ الزامات مرتبط از سوي «بانك مركزي»، مجاز نمي باشد.

:چنانچه «كارگزار رمزپول» قصد ارائه خدمات جديدي علاوه بر خدمات قبلي تحت مجوز خود را داشته باشد، موظف است پيش از ارائه خدمات جديد و هرگونه تبليغ و اطلاع رساني درباره اين خدمات، تاييديه «بانك مركزي» را اخذ نمايد.

انجام عمليات بانكي مصرح در بند (چ) ماده (۱) «قانون بانك مركزي»، مبني بر دريافت سپرده از اشخاص حقيقي يا حقوقي، پرداخت سود، اعطاي تسهيلات يا ايجاد اعتبار و همچنين ارائه خدمات بانكي مصرح در بند (خ) ماده (۱) «قانون بانك مركزي» و نيز فعاليت يا عمليات مصرح در بند (۵) ماده (۱) آيين نامه اجرايي ماده (۱۴) الحاقي قانون مبارزه با پولشويي و عمليات بانكي تعريف شده در ساير قوانين و مقررات مرتبط در قالب عمليات ريالي، ارزي يا مبتني بر «رمزپول» توسط «كارگزار رمزپول» مجاز نمي باشد.

تأسيس، ثبت و فعاليت «كارگزاران رمزپول» صرفاً در چارچوب «قانون بانك مركزي»، مفاد «دستورالعمل» و مصوبات هيأت عالي و بخشنامه هاي صادره از سوي «بانك مركزي» مجاز است.

«كارگزار رمزپول» موظف است موارد اعلامي «بانك مركزي» را در اساسنامه خود اعمال نمايد.

فعاليت به عنوان «كارگزار رمزپول» پس از اخذ «مجوز فعاليت» مجاز خواهد بود. تأييد هر يك از مراحل فرآيند اخذ «مجوز فعاليت» «كارگزار رمزپول» صرفاً به منزله ارزيابي و بررسي صلاحيت متقاضيان بوده و هيچ گونه حق مكتسبه يا امتياز قانوني براي آنان ايجاد نمي نمايد.

«كارگزار رمزپول» موظف است در تبليغات خود، ضوابط ابلاغي «بانك مركزي» در خصوص تبليغات اشخاص تحت نظارت را رعايت نمايد.

هيأت مديره و مديرعامل

تعداد اعضاي هيأت مديره «كارگزار رمزپول» مي تواند سه، پنج يا هفت نفر باشد.

اعضاي هيأت مديره و مديرعامل «كارگزار رمزپول» حسب مورد، بايد از شرايط زير برخوردار باشند:

برخورداري از حسن شهرت و امانت داري؛

دارا بودن تأييديه «صلاحيت عمومي و حرفه اي»؛

دارا بودن حداقل دو سال سابقه كاري مرتبط؛

داشتن تابعيت ايراني؛

ارائه گواهي عدم سوء پيشينه كيفري؛

نداشتن چك برگشتي رفع سوء اثر نشده؛

نداشتن تسهيلات و تعهدات غيرجاري و فاقد بدهي قطعي مالياتي تعيين تكليف نشده؛

نداشتن محروميت جاري بر اساس موارد بند «ب» ماده (۲۳) «قانون بانك مركزي»؛

نداشتن سابقه تصدي سمت مديرعامل، عضويت در هيأت مديره يا شراكت در «كارگزار رمزپول» كه «مجوز فعاليت» آن به حكم مرجع قضائي يا «بانك مركزي» در دو سال گذشته در مدت تصدي وي لغو گرديده است؛

نداشتن سمت مديرعامل، عضويت در هيأت مديره، سهم الشركه يا سهام در ساير اشخاص تحت نظارت يا مشاركت همزمان در تأسيس ساير شركت هاي «كارگزار رمزپول»؛

نداشتن سابقه سلب «صلاحيت عمومي و حرفه اي» در صورت فعاليت در سمت مديرعامل يا عضويت در هيأت مديره «كارگزار رمزپول» يا ساير اشخاص تحت نظارت در دو سال گذشته؛

ارائه تعهدنامه مبني بر رعايت الزامات مبارزه با پولشويي و تامين مالي تروريسم و خودداري از ارائه اطلاعات كذب يا گمراه كننده به «بانك مركزي»، «مشتريان» و ساير ذي نفعان؛

دارا بودن حداقل دانشنامه كارشناسي مورد تأييد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در يكي از رشته­هاي علوم كامپيوتر، فناوري اطلاعات و ارتباطات، مهندسي كامپيوتر، مديريت، مالي، حسابداري، اقتصاد، حقوق و ساير رشته هاي تحصيلي مرتبط، به تشخيص «بانك مركزي».

لازم است حداقل يك عضو هيأت مديره داراي تحصيلات دانشگاهي در يكي از حوزه هاي كامپيوتر يا فناوري اطلاعات و ارتباطات و يك عضو در حوزه مالي باشد.

«صلاحيت عمومي و حرفه اي» اعضاي هيأت مديره و مديرعامل «كارگزار رمزپول»، توسط كميته اي كه ذيل دستورالعمل تاييد و سلب صلاحيت عمومي و حرفه اي مديران اشخاص تحت نظارت در «بانك مركزي» تشكيل مي شود، بررسي و احراز خواهدشد. دستورالعمل مزبور بر اساس «قانون» از سوي «بانك مركزي» تصويب و ابلاغ مي گردد.

سرمايه و شركاء

حداقل مبلغ سرمايه لازم براي تأسيس و فعاليت «كارگزار رمزپول» نوع يك و نوع دو، با توجه به انواع خدمات ذكر شده، سطح فعاليت و ريسك هاي تحت پوشش در مستندات طرح كسب­وكار، مطابق با جدول زير تعيين مي گردد و بايد از محل آورده نقدي شركاء تأمين شود. نوع «كارگزار رمزپول» خدامت قابل ارائه توسط «كارگزار رمزپول» حداقل سرمايه (ميليارد ريال) نوع يك فروش «رمزپول»؛ خريد «رمزپول»؛ مبادله «رمزپول»؛ ارائه مشاوره در خصوص «رمزپول»؛ 400 نوع دو خدمات نوع يك راه اندازي و اداره «سكوي مبادله رمزپول» سبدگرداني «رمزپول»ها 4/000

: «بانك مركزي» مي تواند نسبت به بازبيني و اصلاح حداقل سرمايه موضوع اين ماده اقدام نمايد.

: منشأ سرمايه متقاضي دريافت «مجوز فعاليت» بايد از منظر قوانين و مقررات مبارزه با پولشويي و تامين مالي تروريسم قابل احراز بوده و از محل تسهيلات دريافتي از مؤسسات اعتباري نباشد.

هرگاه زيان انباشته «كارگزار رمزپول» بر اساس صورت هاي مالي حسابرسي شده از ۵۰ درصد سرمايه ثبت شده بيشتر شود، هيأت مديره مكلف است بلافاصله مجمع عمومي فوق العاده را به منظور اتخاذ تصميم در موارد زير برگزار نمايد:

افزايش سرمايه حداقل به ميزان زيان انباشته؛

كاهش سرمايه ثبتي به ميزان سرمايه موجود، مشروط بر آن كه سرمايه فعلي كمتر از حداقل سرمايه مورد نياز براي تأسيس و فعاليت «كارگزار رمزپول» نباشد؛

انحلال «كارگزار رمزپول».

شراكت مستقيم يا غيرمستقيم دستگاه هاي اجرايي موضوع بند «پ» ماده (۱) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران، مؤسسات عمومي غيردولتي و مؤسسات عام المنفعه در «كارگزار رمزپول» مجاز نمي باشد.

شراكت «موسسه اعتباري» در «كارگزار رمزپول»، در چارچوب دستورالعمل ابلاغي «بانك مركزي» و اساسنامه «موسسه اعتباري» مجاز خواهد بود.

تأسيس «كارگزار رمزپول» صرفاً در قالب شركت تضامني با رعايت قوانين و مقررات مربوطه امكان پذير است. نهادهاي فعال در زمينه «رمزپول» كه پيش از ابلاغ اين دستورالعمل تأسيس شده اند، مي توانند در قالب شركت تضامني يا مختلط سهامي نسبت به اخذ «مجوز فعاليت» اقدام نمايند.

در شركت مختلط سهامي، بايد حداقل 25 درصد سهم الشركه «كارگزار رمزپول»، متعلق به شريك يا شركاي ضامن باشد.

«مؤسسين» و شركاء حقوقي «كارگزار رمزپول» بايد از شرايط ذيل برخوردار باشند:

حداقل سه سال از تأسيس شخص حقوقي گذشته باشد و موضوع فعاليت مندرج در اساسنامه آن به تشخيص «بانك مركزي» مرتبط با موضوع باشد؛

ارزش كل دارايي هاي شخص حقوقي حداقل پنج برابر ميزان سرمايه گذاري در «كارگزار رمزپول» باشد؛

«نسبت بدهي» شخص حقوقي كمتر يا برابر ۵/۰ باشد؛

«نسبت آني» شخص حقوقي بزرگتر يا مساوي يك باشد؛

برآيند عملكرد مالي شخص حقوقي طي سه سال اخير براساس صورت هاي مالي سالانه حسابرسي شده، نشان دهنده زيان انباشته نباشد؛

فاقد سهم الشركه مؤثر يا سمت مديريتي در ساير «كارگزاران رمزپول» باشد؛

در شبكه بانكي كشور، چك برگشتي رفع سوء اثر نشده نداشته باشد؛

فاقد بدهي و تعهدات غيرجاري تعيين تكليف نشده به مؤسسات اعتباري باشد؛

فاقد بدهي مالياتي قطعي تعيين تكليف نشده باشد؛

فاقد پرونده محكوميت مرتبط با بندهاي (۵) تا (۱۰) بخش «ب» ماده (۲۳) «قانون بانك مركزي» در هيأت انتظامي «بانك مركزي» باشد؛

نسبت هاي مالي مذكور براساس صورت هاي مالي سالانه حسابرسي شده سال مالي قبل از تاريخ درخواست محاسبه مي شود.

«مؤسسين» و شركاء حقيقي «كارگزار رمزپول» بايد از شرايط ذيل برخوردار باشند:

داشتن اهليت قانوني؛

نداشتن چك برگشتي رفع سوء اثر نشده در شبكه بانكي كشور؛

فاقد سهم الشركه مؤثر يا سمت مديريتي در ساير «كارگزاران رمزپول»؛

احراز شرايط رديف هاي (۴) الي (۱۰) ماده (۱۰) «دستورالعمل».

انتقال سهم الشركه به شركاء جديد صرفاً در چارچوب اين «دستورالعمل» و پس از تاييد «بانك مركزي» مجاز است.

در صورتي كه اختيارات هر يك از «شركاء مؤثر» «كارگزار رمزپول»، در مواعد تمديد «مجوز فعاليت» يا در بازرسي هاي دوره اي، از سوي «بانك مركزي» سلب گردد، شريك موظف است حداكثر ظرف مدت يك سال، سهم الشركه مؤثر خود را واگذار نمايد.

صدور «اجازه نامه تأسيس» و «مجوز فعاليت»

اجازه نامه تأسيس

«مؤسسين» موظف اند به منظور اخذ «اجازه نامه تأسيس» از «بانك مركزي»، مستندات و اطلاعات زير را از طريق سامانه هاي ذي ربط ارائه نمايند:

درخواست تأسيس «كارگزار رمزپول» مطابق با فرم نمونه «بانك مركزي»؛

مشخصات هويتي و ميزان آورده هر يك از «مؤسسين» با ذكر ميزان تحصيلات «مؤسسين» حقيقي به انضمام مدارك مثبته؛

مشخصات هويتي، ميزان تحصيلات، سابقه فعاليت و سمت­هاي قبلي اعضاي هيأت مديره و مديرعامل پيشنهادي به انضمام مدارك مثبته؛

آخرين نسخه از اساسنامه و صورت هاي مالي سالانه حسابرسي شده «مؤسسين» (ويژه اشخاص حقوقي)؛

طرح كسب وكار مطابق با چارچوب تعيين شده توسط «بانك مركزي» در پيوست شماره يك؛

طرح تداوم كسب وكار؛

مستندات مربوط به منشأ سرمايه «مؤسسين»؛

گواهي عدم سوء پيشينه كيفري هر يك از «مؤسسين»، اعضاي هيأت مديره و مديرعامل پيشنهادي؛

تعهدنامه هريك از «مؤسسين» مبني بر صحت اظهارات، مدارك و مستندات تسليمي؛

گواهي مسدودي ۱۰۰ درصد سرمايه اوليه موردنياز براي تأسيس «كارگزار رمزپول» وفق ماده (۱۲) به صورت نقدي نزد «مؤسسه اعتباري»؛

صورت جلسات مجمع عمومي مؤسس و هيئت مديره مشتمل بر اسامي اعضاي هيأت مديره و اساسنامه.

تأييديه كد پستي به روز محل فعاليت «كارگزار رمزپول»؛

ساير مدارك و اطلاعات ضروري به تشخيص «بانك مركزي».

در صورت انطباق درخواست «مؤسسين» با شرايط مندرج در «دستورالعمل»، «بانك مركزي» نسبت به صدور «اجازه نامه تأسيس» اقدام مي نمايد.

: صدور «اجازه نامه تأسيس» صرفاً به منظور ثبت شركت در شرف تأسيس در مراجع ثبتي بوده و شروع فعاليت آن منوط به اخذ «مجوز فعاليت» از «بانك مركزي» است.

: مدت اعتبار «اجازه نامه تأسيس» سه ماه از تاريخ صدور بوده و در صورت عدم اقدام از سوي «مؤسسين» براي ثبت شركت در مراجع ثبتي در اين بازه زماني، «اجازه نامه تأسيس» منقضي شده و از درجه اعتبار ساقط مي گردد.

: با درخواست مكتوب «مؤسسين» و در صورت تأييد «بانك مركزي»، اعتبار «اجازه نامه تأسيس» صرفاً براي يك دوره سه ماهه ديگر قابل تمديد خواهد بود.

مجوز فعاليت

فعاليت «كارگزار رمزپول» تنها با دريافت «مجوز فعاليت» از «بانك مركزي» مجاز بوده و محدود به خدمات تعيين شده در مواد (۲) و (۳) مي باشد.

«كارگزار رمزپول» موظف است حداكثر ظرف مدت سه ماه از تاريخ تأسيس (ثبت شركت)، نسبت به تكميل و ارسال مستندات زير از طريق سامانه­هاي ذي ربط، جهت اخذ «مجوز فعاليت» اقدام نمايد:

مدارك ثبتي و هويتي مشتمل بر آگهي ثبت، آگهي روزنامه رسمي، اساسنامه ثبتي ممهور به مهر بانك مركزي و مرجع ثبتي، نام و نشان تجاري، شناسه مالياتي، نشاني وب سايت، اطلاعات شناسايي برنامك كاربردي، نشاني پست الكترونيكي، شماره تماس و نشاني پستي محل فعاليت «كارگزار رمزپول».

رسيد پرداخت هزينه صدور «مجوز فعاليت» مطابق با اعلام «بانك مركزي»؛

مستندات فني سيستم هاي فناوري اطلاعات و ارتباطات به تفكيك خدمت، همراه با تدابير امنيتي و ارائه توضيحات در خصوص اين سيستم ها؛

مستندات مربوط به سازوكارهاي رعايت الزامات مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم، شامل احراز هويت «مشتري» و نظارت مستمر بر تراكنش ها؛

شرح ساز و كارهاي كنترل داخلي و مديريت ريسك؛

توصيف سازوكارهاي حاكميت شركتي متقاضي «كارگزار رمزپول»؛

ساير مدارك و اطلاعات ضروري به تشخيص «بانك مركزي»؛

مهلت ارائه مستندات جهت اخذ «مجوز فعاليت»، با تأييد «بانك مركزي» صرفاً براي يك دوره سه ماهه ديگر قابل تمديد خواهد بود.

در صورت انطباق درخواست «متقاضي» با شرايط مندرج در «دستورالعمل»، «بانك مركزي» نسبت به صدور «مجوز فعاليت» براي مدت يك سال اقدام مي نمايد.

«بانك مركزي» پس از پايان اعتبار «مجوز فعاليت» «كارگزار رمزپول»، در صورت تحقق شرايط زير نسبت به تمديد «مجوز فعاليت» حداكثر به مدت دو سال اقدام خواهد كرد:

«نسبت بدهي» «كارگزار رمزپول» كمتر يا برابر ۵/۰ باشد؛

«نسبت آني» «كارگزار رمزپول» بزرگتر يا مساوي يك باشد؛

طي دوره فعاليت برآيند عملكرد «كارگزار رمزپول» نشان دهنده زيان نباشد؛

«كارگزار رمزپول» به صورت سالانه حد نصاب امتياز مميزي لازم وفق چارچوب هاي مميزي (كه توسط «بانك مركزي» ابلاغ مي شود) را كسب كرده باشد؛

«كارگزار رمزپول» فاقد تسهيلات و تعهدات غيرجاري و فاقد بدهي قطعي مالياتي تعيين تكليف نشده باشد.

نسبت هاي فوق براي هر سال مالي و براساس صورت هاي مالي سالانه حسابرسي شده محاسبه مي شود و معيار اتخاذ تصميم نهايي، تشخيص «بانك مركزي» خواهد بود.

در صورت لغو «مجوز فعاليت» «كارگزار رمزپول» يا عدم تمديد آن، ضمن كأن لم يكن تلقي شدن «اجازه نامه تأسيس»، طبق مفاد فصل هشتم «دستورالعمل»، «كارگزار رمزپول» منحل مي گردد.

وظايف «كارگزار رمزپول»

«كارگزار رمزپول» موظف است ضوابط و الزامات ابلاغي «بانك مركزي» مشتمل و نه محدود به الزامات فني و امنيتي ارائه خدمات، الزامات اجرايي مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم، الزامات مرتبط با صيانت از حقوق «مشتري» و شيوه هاي ارتباطات بازاريابي، چارچوب هاي مربوط به احراز هويت «مشتري» حقيقي و حقوقي و الزامات نگهداري اطلاعات «مشتري»، الزامات مربوط به ثبت و نگهداري سوابق انواع معاملات و تراكنش هاي «مشتري» مبتني بر ريال و «رمزپول»، چارچوب­هاي گزارش دهي­ عمليات (اعم از تراكنش­ها و معاملات مبتني بر ريال يا «رمزپول») به «بانك مركزي»، چارچوب هاي ناظر بر دريافت خدمات فني و مالي از شركت هاي ثالث توسط «كارگزار رمزپول» و الزامات مربوط به تأمين گواهي اثبات اندوخته (PoR)[ پاورقي 6] را رعايت نمايد.

6 - Proof of Reserves

«كارگزار رمزپول» مكلف است امكان بازرسي را در هر زمان براي ناظران و بازرسان «بانك مركزي» فراهم نموده و حسب درخواست «بانك مركزي» كليه اطلاعات، آمار و اسناد خود را به ترتيب مورد نظر «بانك مركزي» در اختيار آن بانك قرار دهد.

«كارگزار رمزپول» موظف است صورت هاي مالي سالانه حسابرسي شده، به همراه يادداشت هاي توضيحي و گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانوني را، جهت اخذ مجوز برگزاري مجمع به «بانك مركزي» ارائه نمايد. صورت هاي مالي سالانه، مي بايست پس از تصويب در مجمع عمومي و حداكثر تا چهار ماه پس از پايان سال مالي، به «بانك مركزي» ارسال گردد.

سطح فعاليت مجاز «كارگزار رمزپول»، مشتمل بر ميانگين هفتگي مجموع تراكنش هاي مرتبط با عمليات خريد، فروش و مبادله «رمزپول» در شش ماهه اخير، حداكثر معادل چهار برابر آخرين سرمايه ثبتي «كارگزار رمزپول» تعيين مي گردد. «بانك مركزي» مي تواند به صورت دوره اي نسبت به بازبيني و اصلاح سطح فعاليت مقرر در اين ماده اقدام نمايد.

:«كارگزار رمزپول» مكلف است به صورت هفتگي، آمار ارزش عمليات خريد، فروش و مبادله صورت گرفته در آن هفته را در اختيار «بانك مركزي» قرار دهد.

:ارزش عمليات هاي خريد، فروش و مبادلات مبتني بر ريال، بر اساس ارزش ريالي معامله شده و ارزش مبادلات «رمزپول» در قبال «رمزپول»، بر اساس ارزش معادل ريالي يكي از طرفين مبادله در زمان وقوع عمليات محاسبه مي شود.

موجودي ريالي و «رمزپول» «مشتري» نزد «كارگزار رمزپول» به صورت اماني بوده و «كارگزار رمزپول» صرفاً با كسب اجازه صريح از «مشتري» و در چارچوب ضوابط و مقررات «بانك مركزي» مي تواند نسبت به انتقال، تبديل يا فروش آن اقدام نمايد.

«كارگزار رمزپول» موظف است پيش از ارائه هرگونه خدمات، تمامي ريسك هاي (خطرات احتمالي) مترتبه، از جمله نوسانات ارزش، عدم تضمين سوددهي، امكان وجود «رمزپول» هاي فاقد پشتوانه معتبر و ريسك هاي ناشي از تحريم هاي بين المللي و بلوكه شدن، توقيف و مصادره را به صورت شفاف به اطلاع «مشتري» رسانده و تأييديه اقرار ايشان مبني بر آگاهي از ريسك هاي مورد اشاره و سلب مسئوليت از «بانك مركزي» در قبال ريسك هاي ياد شده را به نحو مقتضي از «مشتري» دريافت نمايد.

«كارگزار رمزپول» موظف است «سپيدنامه رمزپول»هايي كه خدمات مربوط به آن ها را ارائه مي دهد در اختيار «مشتري» گذاشته و «مشتري» را از ريسك هاي مربوط به آن ها آگاه نمايد.

«كارگزار رمزپول» بايد نرخ كارمزد خدمات را به صورت شفاف و به روز همراه با سوابق تغييرات در بخش مشخصي از وب سايت و ساير درگاه هاي ارائه خدمات خود منتشر نمايد.

در مواردي كه مدل هاي كسب وكار يا خدمات «رمزپول» مستلزم نگهداري وجوه ريالي «مشتري» باشد، «كارگزار رمزپول» موظف است تا ترتيبات لازم و كافي براي حفاظت از حقوق مالكيت «مشتري» خود را فراهم آورد. «كارگزار رمزپول» بايد اطمينان حاصل نمايد كه وجوه متعلق به «مشتري» به طور جداگانه از وجوه خود نگهداري شده و وجوه «مشتري» براي حساب شخصي «كارگزار رمزپول» مورد بهره برداري قرار نگيرد.

هرگونه دريافت وجوه ريالي از «مشتري» توسط «كارگزار رمزپول» بايد صرفاً از طريق درگاه هاي پرداخت اينترنتي مجاز متعلق به «كارگزار رمزپول» و از كارت/حساب متعلق به «مشتري» صورت پذيرد.

كارگزار رمزپول» صرفاً مجاز به نگهداري وجوه ريالي در حساب هايي است كه پيش از استفاده، به تأييد «بانك مركزي» رسيده اند.

هرگونه عمليات برداشت ريالي «مشتري» صرفاً بايد به حساب بانكي متعلق به «مشتري» واريز شود. استفاده از ساير ابزارهاي غير ريالي، مانند و نه محدود به ارزهاي خارجي، مسكوكات طلا و سنگ­هاي قيمتي، در تسويه با ايشان مجاز نبوده و تسويه صرفاً با ريال مجاز است.

«كارگزار رمزپول» موظف است پيش از دريافت درگاه پرداخت اينترنتي، نسبت به دريافت «نماد تجارت الكترونيكي» در حوزه رمزپول، از مركز توسعه تجارت الكترونيكي وزارت صمت و رفع مستمر تخلفات و شكايات ثبت شده در سامانه نظارت اينماد اقدام نمايند.

«كارگزار رمزپول» مجاز به استفاده از هيچ يك از انواع «رمزدارايي» از جمله «رمزپول» به عنوان ابزار پرداخت نيست.

«كارگزار رمزپول» موظف است سوابق معاملات و تراكنش هاي «مشتري» را مطابق آيين نامه مدت و طرز نگهداري اوراق بازرگاني، اسناد و دفاتر مؤسسات اعتباري مصوب جلسه يكهزار و دويست و هجدهمين جلسه شوراي پول و اعتبار مورخ 1395/03/11 نگهداري نموده و در صورت درخواست «مشتري» در اختيار آن ها قرار دهد.

ارائه اطلاعات موضوع اين ماده به اشخاص غير از «بانك مركزي» و «مشتري» صرفاً به حكم قانون يا با دستور مرجع قضايي مجاز خواهد بود.

«كارگزار رمزپول» نوع يك، مجاز به نگهداري يا ذخيره ريال يا «رمزپول» متعلق به «مشتري» نبوده و همچنين امكان تخصيص هيچ گونه كيف پول به ايشان را ندارد. در صورت عدم انجام درخواست هاي معاملاتي «مشتري»، «كارگزار رمزپول» نوع يك موظف است حداكثر تا پايان روز كاري بعد، نسبت به استرداد ريال يا «رمزپول» اخذ شده از «مشتري» اقدام نمايد.

«كارگزار رمزپول» نوع دو، مجاز به نگهداري يا ذخيره «رمزپول» «مشتري» نبوده و موظف است براي اين منظور از خدمات «نهاد امين» استفاده يا نسبت به اخذ مجوز «نهاد امين» از «بانك مركزي» اقدام نمايد.

كارگزار رمزپول» نوع دو، تا زمان تأسيس و فعاليت «نهاد امين» مجاز مي تواند مشروط به ايفاي تعهد به پذيرش كليه مسئوليت هاي «نهاد امين»، فعاليت نمايد.

ارائه هرگونه خدمات در حوزه معاملات اهرمي و قراردادهاي مشتقه توسط «كارگزار رمزپول» مجاز نمي باشد.

تبصره معاملات آتي[پاورقي 7] صرفاً در صورتي كه طرف دوم جفت ارز معامله [پاورقي 8] «رمزپول پايه ثابت» نباشد، بدون ضريب اهرمي مجاز بوده و مستلزم رعايت ساير ضوابط و الزامات ابلاغي از سوي «بانك مركزي» خواهد بود.

7 – Futures

8 - Quote

برداشت «رمزپول» «مشتري» نزد «كارگزار رمزپول» با رعايت مقررات ناظر بر «رمزپول» و قوانين و مقررات متناظر و نافذ در حوزه ارزي، اعم از قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز، «قانون بانك مركزي»، مصوبات شوراي عالي مبارزه با پولشويي و بخشنامه ها و دستورالعمل هاي ابلاغي «بانك مركزي» و ساير الزامات قانوني مرتبط، مجاز بوده و «كارگزار رمزپول» موظف است در ارائه اين خدمات، نسبت به رعايت مفاد مقررات يادشده اطمينان حاصل نمايد.

: «كارگزار رمزپول» موظف است ترتيبات سامانه اي لازم را به گونه اي فراهم نمايد كه عمليات برداشت «رمزپول» توسط مشتري و انتقال آن به كيف پول هاي خارج از كارگزاري، صرفاً پس از تطبيق با سقف هاي برداشت تعيين شده از سوي بانك مركزي صورت پذيرد.

: در مواردي كه تأمين «رمزپول» توسط «كارگزار رمزپول» رأساً انجام مي پذيرد، وي موظف است هم زمان با تأمين «رمزپول»، مستندات مربوط به منشأ ارزي عمليات مزبور، مشتمل بر محل تأمين منابع، نوع ارز، نحوه انتقال و نرخ خريد را به «بانك مركزي» اعلام نموده و حسب مورد، تأييديه لازم را دريافت نمايد.

هرگونه معامله، خريد، فروش، انتقال يا تسويه با «رمزپول »هايي كه از تاريخ تصويب اين دستورالعمل جهت مبادله وارد «كارگزار رمزپول» شوند و بصورت كلي يا جزئي از محل منابع ارزي حاصل از صادرات كالا يا خدمات مشمول تعهد بازگشت ارز به چرخه اقتصادي كشور تأمين شده اند، به هر نحو، مجاز نبوده و مشمول مقررات كيفري موضوع تبصره (۷) ماده (۲) قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز و ساير احكام بالادستي در حوزه تعهدات ارزي كشور است.

: ورود «رمزپول» توسط «مشتري» به «كارگزاران رمزپول»، فاقد محدوديت است. ليكن، در صورتي كه ميزان منابع وارده در يك سال تقويمي به تشخيص بانك مركزي از معادل حداكثر پنجاه هزار (50/000) يورو براي اشخاص حقيقي يا پانصد هزار (500/000) يورو براي اشخاص حقوقي تجاوز نمايد، «كارگزار رمزپول» موظف است مستندات كافي و قابل اتكايي دال بر منشأ ارزي مشروع منابع وارده[پاورقي 9] را از «مشتري» اخذ و به «بانك مركزي» ارائه نمايد.

9 - Proof of Source

: «مشتري» مكلف است مستندات مزبور را حداكثر ظرف مدت ۱۰ روز كاري از تاريخ درخواست، به «كارگزار رمزپول» ارائه نمايد. در صورت عدم ارائه به موقع، «كارگزار رمزپول» موظف است فوراً تمامي عمليات مرتبط با حساب مزبور را به حالت تعليق درآورد.

: «كارگزار رمزپول» موظف است با بهره گيري از سازوكارهاي هويت سنجي و تحليل تراكنشي و ساير سازوكار هاي در اختيار، نسبت به اجراي صحيح مفاد اين ماده اقدام نمايد.

: در صورت ابلاغ «بانك مركزي» مبني بر وجود ظن به منشأ غيرمجاز يا تعهدآور ارزي منابع وارده به يك حساب كاربري خاص، «كارگزار رمزپول» موظف است فوراً كليه فعاليت هاي مرتبط با آن حساب را متوقف نموده و ضمن اطلاع رساني به مشتري، مستندات لازم مبني بر منشأ مشروع منابع وارده را ظرف مهلت مقرر از وي مطالبه نمايد. ادامه فعاليت حساب مذكور، منوط به تأييد كتبي «بانك مركزي» مبني بر كفايت ادله ارائه شده خواهد بود.

: ترتيبات لازم براي استعلامات مورد نياز جهت اجراي اين ماده، از سوي «بانك مركزي» به «كارگزار رمزپول» ابلاغ خواهد شد.

«كارگزار رمزپول» موظف است در صورت اعلام «بانك مركزي» نسبت به حذف «رمزپول» (هاي) اعلامي از فهرست «رمزپول»هاي قابل عرضه يا معامله خود، اقدام نموده و «مشتري» طرف قرارداد خود را به نحو مقتضي مطلع و نتيجه را به «بانك مركزي» اعلام نمايد.

ترتيبات حاكميت شركتي

مسئوليت سياست گذاري و نظارت بر نحوه اداره، حسن اجراي قوانين و مقررات و مديريت خطر (ريسك) «كارگزار رمزپول» بر عهده مديرعامل و هيأت مديره است.

«كارگزار رمزپول» موظف است الزامات حاكميت شركتي از جمله تشكيل كميته هاي «حسابرسي»، «ريسك» و «رعايت قوانين و مقررات (تطبيق)»، ارائه گزارش حسابرسي فناوري اطلاعات، گزارش ريسك امنيت اطلاعات را متناسب با تشخيص «بانك مركزي» رعايت نمايد.

هيأت مديره «كارگزار رمزپول» در راستاي انجام وظايف نظارتي و سياست گذاري خود مي تواند با لحاظ پيچيدگي، اندازه و وسعت عمليات «كارگزار رمزپول» با پيشنهاد كميته هاي موضوع ماده (۴۷) «دستورالعمل»، واحدهاي داخلي لازم را نيز ايجاد نمايد.

مديرعامل موظف است با تصويب هيأت مديره، به منظور اطمينان از انطباق فعاليت هاي «كارگزار رمزپول» با قانون مبارزه با پولشويي و آيين نامه ماده (۱۴) الحاقي آن و اصلاحات آتي و قانون مبارزه با تأمين مالي تروريسم، واحد «مديريت مبارزه با پولشويي» را به صورت مستقل از واحدهاي عملياتي، داراي ارتباط مستقيم با «كميته رعايت قوانين و مقررات (تطبيق)» هيأت مديره و زير نظر خود ايجاد نمايد. «واحد مبارزه با پولشويي» بايد به كليه اطلاعات و زيرساخت هاي سامانه اي «كارگزار رمزپول» بدون محدوديت يا اخذ مجوز دسترسي داشته و امكانات، اختيارات، زيرساخت ها و منابع لازم به منظور انجام وظايف محوله و برنامه هاي اعلامي «بانك مركزي» و «مركز اطلاعات مالي» از جمله شناسايي كافي مشتري، پايش معاملات و گزارش دهي موارد و معاملات مشكوك را در اختيار داشته باشد.

انحلال و ورشكستگي

در صورت وقوع هر يك موارد زير، در چارچوب قوانين و مقررات موضوعه، «اجازه نامه تأسيس» ابطال و «كارگزار رمزپول» وارد فرآيند انحلال مي گردد:

لغو «مجوز فعاليت» از سوي «بانك مركزي»؛

عدم موافقت «بانك مركزي» با تمديد «مجوز فعاليت»؛

صدور حكم قطعي ورشكستگي؛

صدور حكم انحلال توسط دادگاه؛

انحلال اختياري «كارگزار رمزپول».

در صورت ورشكستگي يا انحلال «كارگزار رمزپول»، تصفيه آن در چارچوب قوانين و مقررات مربوطه انجام مي شود.

انحلال اختياري «كارگزار رمزپول» منوط به اعلام رسمي و اخذ تأييديه «بانك مركزي» و طي مراحل قانوني مي باشد.

ساير موارد

«اجازه نامه تأسيس» و «مجوز فعاليت» صادره توسط «بانك مركزي» به هيچ وجه و در قالب هيچ يك از اعمال حقوقي، قابل انتقال به غير نخواهد بود.

انجام هرگونه تغييرات ثبتي «كارگزار رمزپول» منوط به اخذ تأييديه از «بانك مركزي» مي باشد.

با هرگونه تخطي «كارگزار رمزپول» از مفاد «دستورالعمل» و الزامات اجرايي «بانك مركزي» يا ارتكاب تخلفات مصرح در «قانون بانك مركزي» از جمله مواد (۲۳) و (۲۵) «قانون بانك مركزي» به تشخيص «بانك مركزي»، برخورد خواهد شد.

نهادهاي فعلي فعال در زمينه «رمزپول»، از تاريخ ابلاغ اين دستورالعمل موظف اند ضمن تطبيق با مفاد مرتبط مندرج در «دستورالعمل» و اصلاحات آتي آن، حداكثر ظرف مدت سه ماه نسبت به اخذ «مجوز فعاليت» اقدام نمايند.

«بانك مركزي» مي تواند برخي از امور مربوط به اين دستورالعمل را به تشكل ها يا سازمان هاي ذي ربط برون سپاري نمايد.

ساير موارد پيش بيني نشده در «دستورالعمل» تابع قوانين و مقررات جاري كشور از جمله «قانون بانك مركزي»، قانون پولي و بانكي كشور، قانون تجارت و اصلاحات بعدي آن، قانون تنظيم بازار غيرمتشكل پولي، قانون مبارزه با پولشويي و تامين مالي تروريسم و آئين نامه هاي اجرايي آن، مصوبات هيأت وزيران و هيأت عالي «بانك مركزي» و دستورالعمل ها و بخشنامه هاي «بانك مركزي» و ساير قوانين و مقررات ذي ربط خواهد بود.

دستورالعمل تأسيس، فعاليت، انحلال و نظارت بر كارگزاران رمزپول» مشتمل بر ۵۸ ماده و ۲۸ تبصره در چهل و يكمين جلسه هيأت عالي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در تاريخ 1404/07/05 به تصويب رسيد و بعد از سه ماه از تاريخ تصويب لازم الاجرا مي باشد.

پيوست شماره يك- حداقل موارد الزامي در طرح كسب و كار متقاضي بايد مواردي مانند و نه محدود به خدمات مدنظر (خريد، فروش، مبادله و مشاوره دارايي هاي ديجيتال)، نحوه ارائه (وب سايت، اپليكيشن و ...) و بازار هدف را مشخص نموده و استراتژي هاي بازاريابي براي جذب «مشتري» را مشتمل بر موارد زير تعيين نمايد. رديف عناوين زيرعناوين 1 توصيف شركت (Company Description) چشم انداز و ماموريت 2 اهداف بلند مدت شركت و استراتژي هاي اصلي دستيابي به آن ها ارزش پيشنهادي (Value Proposition) 3 تحليل بازار (Market Analysis) پيش بيني از سهم بازار بالقوه تحليل و بررسي عملكرد شركت نسبت به ساير رقبا شامل (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها و تهدديدها) 4 پيش بيني هاي مالي نحوه تأمين منابع مالي پيش بيني سرفصل هاي كلان هزينه و درآمد پيش بيبني نرخ بازده سرمايه پيش بيني نرخ سود/زيان سالانه 5 توصيف محصولات و خدمات پيشنهادي 6 استراتژي بازيابي 7 برنامه هاي اجرايي و عملياتي 8 اطلاعات مربوط به بستر ارائه خدمات اعم از وبسايت يا برنامك موبايلي 9 ارائه معماري زيرساخت فني – امنيتي (درصورت استفاده از خدمات ميزباني، شرح جزييات ضروري است) 10 برنامه كامل خاتمه فعاليت كارگزار رمزپول در صورتي كه به هر دليل ادامه فعاليت كارگزار رمزپول ميسر نباشد.