ابلاغ شيوه نامه تأمين مالي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز

با سلام و احترم با عنايت به وظايف شوراي ملي تأمين مالي مندرج در بند (ب) ماده 2 قانون تأمين مالي توليد و زيرساخت ها مصوب 1402 به ويژه جزء (2-1) بند (ب) ماده 2 قانون مزبور مبني بر «طراحي و تصويب الگوهاي نوين تامين مالي ويژه طرح هاي دستگاه هاي اجرايي يا طرح هاي تملك دارايي سرمايه اي و طرح هاي توليدي و زيربنايي بخش هاي غيردولتي» به پيوست «شيوه نامه تامين مالي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز» مصوب شوراي ملي تأمين مالي در جلسه مورخ 1403/8/9 براي اجرا در نظام بانكي و ساير نهادهاي مالي مرتبط در كشور ابلاغ مي شود. اميد است با اجراي اين شيوه نامه، تأمين مالي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز با اتكا به منابع مالي غيردولتي تسهيل شود.

عبدالناصر همتي

شيوه نامه تأمين مالي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز

شوراي ملي تأمين مالي در جلسه مورخ 1403/8/9 به استناد جزء (2-1) بند (ب) ماده (2) قانون «تأمين مالي توليد و زيرساخت ها»، شيوه نامه تأمين مالي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز را به شرح ذيل تصويب نمود:

در اين شيوه نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح به كار مي روند :

قانون: قانون تأمين مالي توليد و زير ساختها مصوب ۱۴۰۲ مجلس شوراي اسلامي

مصوبه قراردادهاي بالادستي: اصول و شرايط عمومي و ساختارهاي حاكم بر قراردادهاي بالادستي موضوع مصوبه شماره 57225/ت53367 هـ مورخ 1395/05/16 هيأت محترم وزيران با اصلاحات و الحاقات بعدي آن.

شركت: شركت ملي نفت ايران يا حسب مورد شركت هاي تابعه آن كه طرف قرارداد هستند.

سرمايه گذار: شركت/شركت هاي اكتشاف و توليد ايراني و شركت هايي كه بنا به ضرورت عملياتي در خارج ثبت شده اما صد درصد (100 %) سهام آنها متعلق به اشخاص ايراني است، متناسب با سهم خود در قرارداد كه جهت انجام طرح/پروژه موردنظر شركت انتخاب شده و قرارداد مربوطه را امضاء مي نمايند.

قرارداد: قرارداد متقابل الزام آور بين شركت و سرمايه گذار كه با رعايت مصوبه قراردادهاي بالا دستي منعقد شده است.

طرح/پروژه: هر يك از عمليات اكتشاف، توصيف، توسعه و بهره برداري و اجراي طرح هاي بهبود يا افزايش ضريب بازيافت يا همه آنها به صورت پيوسته همراه با تأمين همه منابع مالي مورد نياز كه سرمايه گذار ضمن انعقاد قرارداد با شركت عهده دار انجام آن مي شود.

برنامه توسعه: برنامه توسعه ميدان يا مخزن كه در آغاز مرحله توسعه اعم از ميدان ها يا مخازن كشف شده، انجام عمليات بهبود و افزايش ضريب بازيافت ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد، مورد تأييد شركت و سرمايه گذار واقع شده و متناسب با يافته هاي جديد در هنگام توسعه و رفتار واقعي ميدان يا مخزن در مراحل توليد قابل بازنگري مي باشد.

توليد اوليه: ميزان توليد تعريف شده در برنامه توسعه ميدان يا مخزن كه در مرحله اول عمليات توسعه ميدان/مخزن كشف شده حاصل شده يا ميزان توليد اوليه اضافي حاصل از عمليات بهبود يا افزايش ضريب بازيافت كه بر اساس برنامه مربوط حاصل مي گردد و از آن زمان شركت مطابق قرارداد متعهد به پرداخت/بازپرداخت هزينه هاي سرمايه گذار خواهد بود.

هزينه هاي مستقيم سرمايه اي: كليه هزينه هاي سرمايه اي لازم جهت توسعه، بهبود يا افزايش ضريب بازيافت مخزن، از جمله كليه هزينه هاي مديريتي، مهندسي حفاري، احداث تمام تأسيسات روزميني و زيرزميني لازم براي قابل بهره برداري كردن ميدان يا مخزن نظير تأسيسات فرآوري، انتقال، تزريق، تأسيسات فرآيندي و جنبي و راه اندازي كليه واحدها، هزينه انجام شده در مرحله اكتشاف در صورت تجاري بودن ميدان و نيز انجام مرمت، بازسازي ها و نوسازي هاي لازم در ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد.

هزينه تأمين مالي: هزينه هاي تأمين مالي سرمايه گذار به ميزان و شرايطي كه در قرارداد تعيين شده است.

دستمزد: رقمي كه متناسب با هر بشكه توليد اضافي نفت خام يا هر هزار فوت مكعب استاندارد اضافي گاز طبيعي همراه از ميدان ها يا مخزن هاي نفتي يا هر هزار فوت مكعب استاندارد توليد اضافي گاز از ميدان ها يا مخزن هاي گازي و حسب مورد هر بشكه ميعانات گازي، اضافي ناشي از عمليات سرمايه گذار تعيين شده است.

خط پايه تخليه: عبارت است از خط يا منحني فرآيند تخليه ميدان يا مخزن با منظور كردن تأسيسات موجود و در حالت عدم اجراي طرح هاي جديد بهبود يا افزايش ضريب بازيافت كه مورد پذيرش شركت و سرمايه گذار قرار مي گيرد و به عنوان خط پايه تخليه در قرارداد تعريف مي شود.

نفت گاز يا ميعانات گازي اضافي: ميزان توليد نفت، گاز يا ميعانات گازي از ميدان يا مخزن كشف شده يا ميزان نفت، گاز يا ميعانات گازي توليد شده مازاد بر خط پايه تخليه از ميدان با مخزن در حال توليد موضوع قرار داد.

نهاد مالي: بانك ها و موسسات اعتباري غيربانكي داراي مجوز از بانك مركزي و نهادهاي مالي تعريف شده در قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران و ساير نهادهاي مالي تعريف شده در قانون

گواهي تعهد پرداخت: گواهي صادر شده توسط شركت مبني بر ميزان مطالبات تاييد و سررسيد شده و يا سررسيد نشده سرمايه گذار در قرارداد كه شامل ترتيبات زماني و قراردادي پرداخت/بازپرداخت آن مي باشد. اين گواهي به درخواست سرمايه گذار مي تواند شامل تعهد شركت در واريز مطالبات تاييد شده در سررسيد قراردادي در وجه نهاد مالي نيز باشد.

حواله: گواهي قطعي تحويل محموله نفت خام و يا ميعانات گازي در موعدي مشخص به سرمايه گذار توسط شركت كه بابت مطالبات تاييد شده قراردادي سرمايه گذار در چارچوب قوانين و مقررات و با رعايت شرايط جاري تحويل محموله توسط شركت صادر مي شود.

گواهي سپرده كالايي: گواهي سپرده كالايي، ابزار مالي مبتني بر دارايي پايه نفت مصوب شوراي عالي بورس و اوراق بهادار در تاريخ 1393/03/12 همراه با الحاقات و اصلاحات بعدي آن است كه بر اساس مقررات شركت بورس انرژي ايران منتشر مي شود.

هزينه تاييد شده: آن دسته از هزينه هايي كه توسط سرمايه گذار جهت انجام تعهدات و تحقق توليد از طرح/پروژه موضوع قرارداد انجام شده و به تاييد كارگروه مشترك مديريت (JMC) رسيده است.

به منظور تسهيل تأمين مالي و اجراي طرح هاي بالادستي نفت و گاز موضوع مصوبه قراردادهاي بالادستي سرمايه گذار مجاز است در صورت وجود ظرفيت قراردادي به منظور تهيه و تأمين كالا و تجهيزات و اموال (اعم از داخلي و خارجي) به نام خود، نسبت به توثيق موارد ياد شده اقدام نمايد.

در صورت استفاده سرمايه گذار از ظرفيت اين ماده آغاز بازپرداخت هزينه هاي مستقيم سرمايه اي مربوط به كالا، تجهيزات، تاسيسات و مستحدثات موضوع اين ماده مطابق شرايط قرارداد، مشروط به انتقال مالكيت به شركت خواهد بود.

بنا به تشخيص شركت، مفاد قرارداد تأمين مالي منعقد شده توسط سرمايه گذار با نهاد مالي در صورت استفاده از ظرفيت اين ماده، نبايد تناقضي با مفاد قرارداد داشته باشد.

استفاده از ظرفيت اين ماده در طول دوره اعتبار قرارداد صرفاً براي طرح/پروژه موضوع قرارداد مجاز مي باشد. توثيق هر يك از كالاها، تجهيزات، تاسيسات و مستحدثات موضوع اين ماده به صورت هم زمان براي روش هاي مختلف تأمين مالي مجاز نيست. همچنين در طول دوره اعتبار قرارداد، سرمايه گذار حق فروش كالا، تجهيزات، تاسيسات و مستحدثات را به اشخاص ثالث ندارد.

سرمايه گذار مجاز است ضمن ارائه وكالت نامه غيرمشروط و بلاعزل، اجازه بازپرداخت هزينه هاي مربوط به تهيه و تأمين كالا، تجهيزات، تاسيسات و مستحدثات موضوع اين ماده به نهاد مالي را با رعايت مفاد قرارداد به شركت واگذار نمايد. در اين صورت شركت موظف است به محض اعلام نهاد مالي مبني بر عدم ايفاي تعهدات توسط سرمايه گذار در مقابل خود، نسبت به بازپرداخت تعهدات سررسيد شده سرمايه گذار از محل مطالبات وي اقدام نمايد پرداخت شركت به نهاد مالي بايد صرفاً بابت تأمين مالي انجام شده براي طرح/پروژه موضوع قرارداد صورت پذيرد. همچنين پرداخت شركت به نهاد مالي مطابق مفاد اين تبصره به منزله ايفاي تعهدات شركت در مقابل سرمايه گذار است.

پس از تحقق توليد اوليه و در صورت درخواست سرمايه گذار، شركت موظف است حداكثر تا سه ماه پس از تاريخ درخواست، گواهي تعهد پرداخت به ارزش هزينه هاي سرمايه اي تاييد شده را با رعايت مفاد قرارداد و ضوابط تبصره (1) اين ماده صادر نمايد.

چنانچه سرمايه گذار نسبت به تهيه و تأمين كالا و تجهيزات و اموال موضوع قرارداد به نام شركت اقدام نمايد، شركت مجاز است در صورت تقاضاي سرمايه گذار، نسبت به توثيق كالا و تجهيزات و اموال موضوع قرارداد نزد نهاد مالي جهت تأمين مالي طرح موضوع قرارداد اقدام نمايد.

در صورت استفاده از ظرفيت اين ماده، سرمايه گذار موظف است با ارائه وكالت نامه غيرمشروط و بلاعزل، شركت را مجاز نمايد كه در صورت عدم ايفاي تعهدات سرمايه گذار در بازپرداخت منابع تأمين شده توسط نهاد مالي با اعلام نهاد مالي نسبت به تسويه مطالبات سررسيد شده نهاد مالي از محل مطالبات تاييد و سررسيد شده سرمايه گذار و يا مطالبات سرمايه گذار در ساير قراردادها با شركت راسا اقدام نمايد مشروط بر آنكه بر اساس اطلاعات مندرج در سامانه موضوع ماده (۷) اين شيوه نامه اين دسته از مطالبات سرمايه گذار در توثيق نهادهاي مالي ديگر نباشد.

پس از تحقق توليد اوليه و در صورت درخواست سرمايه گذار، شركت موظف است گواهي تعهد پرداخت به ارزش هزينه هاي سرمايه اي تاييد شده را با رعايت مفاد قرارداد صادر نمايد.

پس از تحقق توليد اوليه و در صورت درخواست سرمايه گذار شركت مجاز است نسبت به ارائه گواهي تعهد پرداخت عايدي آتي حداكثر به ميزان ۵۰ درصد از دستمزد استحقاقي و هزينه تأمين مالي سرمايه گذار، مطابق قرارداد ، اقدام نمايد.

محاسبه عايدي آتي سرمايه گذار با استفاده از دستمزد مندرج در قرارداد در قيمت پايه نفت برنت مندرج در قرارداد و به ميزان توليد اضافي تجمعي در طي دوره پنج ساله از زمان تحقق توليد اوليه انجام مي شود. بدين منظور آخرين ويرايش برنامه توسعه مبناي عمل مي باشد.

در صورت كاهش ميزان توليد اضافي محقق شده نسبت به مقادير پيش بيني شده در برنامه توسعه، متناسب با ميانگين كاهش توليد اضافي در بازه سه ماهه اخير از توليد اضافي تجمعي ۵ ساله كسر شده و ميزان عايدي آتي سرمايه گذار محاسبه خواهد شد.

استفاده از ظرفيت اين بند صرفاً يك مرتبه و در بازه ۵ ساله پس از تحقق توليد اوليه با رعايت شرايط قرارداد مجاز است.

به منظور استفاده از ظرفيت اين ماده، سرمايه گذار موظف است با ارائه وكالتنامه غيرمشروط و بلاعزل شركت را مجاز نمايد تا در صورت عدم كفايت عايدي محقق شده سرمايه گذار، صرفاً با اعلام نهاد مالي مبني بر عدم ايفاي تعهدات سرمايه گذار در باز پرداخت منابع تأمين شده توسط نهاد مالي، نسبت به بازپرداخت مطالبات نهاد مالي از محل هزينه تامين مالي و يا هزينه هاي سرمايه اي مستقيم كه مطابق قرارداد تاييد و سررسيد شده، اقدام نمايد؛ مشروط بر آن كه كالا و تجهيزات و اموال موضوع قرارداد به نام شركت باشد. پرداخت شركت به نهاد مالي مطابق مفاد اين تبصره به منزله ايفاي تعهدات شركت در مقابل سرمايه گذار است.

شركت موظف است در صورت درخواست سرمايه گذار، تا سقف حداكثر ۸۰ درصد مطالبات تاييد و سررسيد شده موضوع قرارداد، نسبت به تخصيص گواهي سپرده كالايي به كد سرمايه گذار، با نرخ مظنه فروش شركت در همان نماد معاملاتي در روز درخواست سرمايه گذار، اقدام نمايد كليه هزينه هاي جانبي مربوط به تخصيص گواهي سپرده كالايي به كد سرمايه گذار بر عهده وي خواهد بود. همچنين در صورت وجود مطالبات تاييد شده و سررسيد نشده، شركت مجاز است نسبت به صدور حواله تا سقف حداكثر ۷۰ درصد مطالبات اقدام و در زمان سررسيد با احتساب قيمت روز با سرمايه گذار تسويه نمايد. گواهي سپرده كالايي و همچنين حواله صادر شده قابل توثيق نزد نهاد مالي و يا استفاده از ابزارهاي مالي در بازار سرمايه را دارا مي باشد.

استفاده از ظرفيت هاي مندرج در اين شيوه نامه توسط سرمايه گذار صرفاً در طرح /پروژه موضوع قرارداد مجاز مي باشد.

در صورت تقاضاي سرمايه گذار مشروط به اين كه سرمايه گذار قبلاً از ظرفيت ماده 4 اين شيوه نامه براي تأمين مالي قرارداد استفاده نكرده باشد، استفاده از ظرفيت ماده مزبور براي تأمين مالي ساير پروژه هاي سرمايه گذار، منوط به رعايت مفاد قرارداد و ارائه وكالت نامه غيرمشروط و بلاعزل به شركت مجاز است.

وزارت امور اقتصادي و دارايي موظف است با همكاري شركت نسبت به انطباق و ايجاد دسترسي در سامانه جامع وثايق به منظور پايش تعهدات و وثايق موضوع اين شيوه نامه با امكان دسترسي كليه نهادهاي مالي مربوطه اقدام نمايد. شركت و كليه نهادهاي مالي موظفند تمامي اقدامات در اجراي ظرفيت هاي اين شيوه نامه و تغييرات موثر بعدي را بلافاصله به تفكيك هر قرارداد و سرمايه گذار ظرف مدت سه روز كاري از نهايي شدن آن در سامانه مزبور بارگذاري نمايند. لازم به ذكر است اجراي شيوه نامه مزبور منوط به انطباق و ايجاد دسترسي در سامانه مذكور نمي باشد.

شركت نسبت به پيش بيني ظرفيت هاي قراردادي موردنياز اجراي اين شيوه نامه در قراردادهاي آتي اقدام مي نمايد. در خصوص قراردادهاي منعقد شده و جاري، در صورت تقاضاي سرمايه گذار و موافقت شركت، بهره مندي از مزاياي اين شيوه نامه با تنظيم الحاقيه مجاز مي باشد.

نفت خام و ميعانات گازي موجود در مخازن تحت الارضي و نفت و ميعانات گازي موجود در تجهيزات و تاسيسات سطح الارضي موضوع قرارداد متعلق به شركت بوده و قابل توثيق نمي باشد. بديهي است حواله و گواهي سپرده كالايي موضوع ماده 5 اين شيوه نامه مشمول اين قيد نمي گردد.

تعويض و جايگزيني وثايق موضوع اين شيوه نامه، به درخواست سرمايه گذار و موافقت نهاد مالي امكان پذير مي باشد. به غير از موضوع تأمين مالي به نحو مندرج در اين شيوه نامه، سرمايه گذار حق استفاده از تجهيزات، كالاها و تاسيسات موضوع اين قرارداد را به عنوان وثيقه و يا ضمانت ديگري ندارد.

سرمايه گذار در چارچوب قرارداد مجاز به استفاده از ظرفيت هاي مندرج در اين شيوه نامه به صورت مجزا و يا هم زمان مي باشد مشروط بر اين كه موجب استفاده هم زمان از يك دارايي، تعهد پرداخت و يا عوايد آتي قراردادي به عنوان روشي براي تامين مالي نگردد.

شركت نفت مجاز است در صورت پذيرش نهادهاي مالي، قراردادهاي شركت نفت موضوع اين شيوه نامه را فكتورينگ معكوس نمايد.

استفاده از كليه تسهيلات و ابزارهاي پولي و مالي مرتبط با ظرفيت هاي مندرج در اين شيوه نامه با رعايت مقررات و ضوابط ابلاغي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و سازمان بورس و اوراق بهادار و اخذ مجوزهاي قانوني لازم توسط سرمايه گذار مجاز است.

در قراردادهاي تأمين مالي با استفاده از ظرفيت هاي مندرج در اين شيوه نامه تحت هيچ شرايطي امكان جايگزيني سرمايه گذار با نهادهاي مالي وجود ندارد.

استفاده از ظرفيت ها و ساز و كارهاي مندرج در اين شيوه نامه منوط به تحقق حداقل ميزان سرمايه گذاري و هزينه كرد متعهد شده سرمايه گذار در قرارداد با شركت ملي نفت ايران مي باشد.

تعهدات شركت در قبال نهاد مالي محدود به مفاد اين شيوه نامه بوده و به منزله تضمين سرمايه گذار در قبال نهاد مالي نمي باشد.

كليه پرداخت هاي مندرج در اين شيوه نامه از محل هزينه هاي تاييد شده و با رعايت مفاد بند (ب) ماده (۶) مصوبه قراردادهاي بالادستي مي باشد.

هرگونه تفسير و يا رفع ابهام از مفاد اين شيوه نامه بر عهده دبيرخانه شوراي ملي تأمين مالي است.

اين شيوه نامه در ۱۷ ماده و ۱۳ تبصره در ششمين جلسه شوراي ملي تامين مالي مورخ 1403/8/9 به تصويب رسيده .