نظام جامع راهنمايي و مشاوره آموزش و پرورش مصوب نهصد و نود و چهارمين (499) جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش، تاريخ 1400/03/17 بررسي شده در جلسات (988 ، 989 ، 991 و 994)

مقدمه ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره در نظام آموزش و پرورش با بهره مندي از مشاوران متخصص در مدارس، مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي، مراكز اختلال يادگيري و نقش آفريني معلمان و مربيان در قالب ايفاي نقش مشاور هاي كاركنان و رابطان هسته هاي تحصيلي ـ شغلي، آموزش هاي مهارتهاي زندگي، توانمندسازي دانش آموزان، اولياء و كاركنان مدرسه ايران، قدمتي بيش از نيم قرن تجربه دارد. با توجه به تكاليف قانوني سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، مبني بر تسري خدمات راهنمايي و مشاوره به تمامي دوره هاي تحصيلي و همچنين تأكيد مباني نظري سند تحول بر سازماندهي فرايند ياددهي ـ يادگيري با نگاه مشاورهاي، ضروري است ساز و كارهاي لازم براي مشاركت عمومي و حداكثري معلمان، كاركنان مدرسه و اولياي دانش آموزان در حيطه هاي رشد شخصي و سازگاري، آموزش مهارتهاي زندگي، نظارت بر فرايند هاي يادگيري و طرح ريزي مسير زندگي تحصيلي ـ شغلي فراهم آيد. معلمان و كاركنان مدرسه نيز به عنوان عاملان و كنشگران عمومي جريان راهنمايي و مشاوره بايد در انجام فرايندهايي از جمله آموزش مهارت هاي زندگي، توانمندسازي رواني ـ اجتماعي، شناسايي استعدادها، توانايي ها و مشكلات و انجام مداخلات مختصر به ويژه سيستم ارجاع در كنار مشاوران متخصص مدرسه و مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي، ايفاي نقش نمايند نظام جامع راهنمايي و مشاوره به استناد راهكارهاي 7 - ٣، 3 – 21، 4 – 21، سند تحول بنيادين آموزش و پرورش به منظور اتخاذ سياستهاي يكپارچه، سيستمي و هماهنگ براي بهره مندي ذينفعان (دانش آموزان، اوليا، كاركنان و معلمان مدرسه) در همه دوره هاي تحصيلي و نقش آفرينان درون و برون سازماني به صورت تعاملي و مشاركتي، به شرح زير به تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش رسيد:

نظام جامع راهنمايي و مشاوره مجموعه اي از همه عناصر منظم، يكپارچه و تاثيرگذار براي ارتقاي كمي و كيفي فعاليت هاي راهنمايي و مشاوره است كه بر اساس كاركردي هماهنگ و منطبق بر الگوهاي مشاوره مبتني بر فرهنگ اسلامي ـ ايراني به توسعه و بهبود ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره در تمامي سطوح و دوره هاي تحصيلي مي پردازد.

راهنمايي جريان ياري دهنده، پويا و نظام مندي است كه از طريق سلسله فعاليت هاي منظم، سازمان يافته و هدفمند، فرد را در شناخت خود و محيط پيرامون ياري مي دهد تا توانايي ها، رغبت ها و محدوديت هايش را بشناسد و از حداكثر توانايي هاي بالقوه اش براي رشد متعادل و همه جانبه، بهره بگيرد.

مشاوره فعاليت تخصصي ـ حرفه اي نظام يافته، آگاهانه، مستمر، هدفمند، تعاملي و داوطلبانه، براي تجزيه و تحليل مشكل و يافتن راه حل هاي مناسب از طريق ايجاد رابطه حسنه، پويا، آزاد و رو در رو بين مراجع و مشاور كه در فرآيند آن مراجع در يك جو مملو از تفاهم، هم دلي و صادقانه به طرح مشكل خود مي پردازد و با كمك مشاور و بهره گيري از امكانات محيطي، ارتقاي مهارتها، بهبود شيوه هاي مقابله با مشكلات و خودشناسي بيشتر و عميق تر، به تصميم گيري مناسب و حل مشكل خود دست مي يابد.

خدمات مشورتي ارائه اطلاعات تخصصي به افراد جهت پيشبرد بهتر اهداف و انجام عملكردهاست. مشاور آگاهي هاي لازم را برحسب ضرورت و با توجه به نياز مشورت گيرنده در سه زمينه تحصيلي، شغلي و تربيتي/ بهداشت روان ارائه ميدهد.

مشاور مدرسه فردي است با حداقل مدرك كارشناسي در حوزه راهنمايي و مشاوره (با تمامي گرايشها)، روان شناسي با گرايش (باليني، شخصيت، تربيتي و عمومي و استثنايي) كه به ارائه خدمات متنوع راهنمايي و مشاوره به دانش آموزان متناسب با سن، جنسيت و دوره تحصيلي از پيش دبستاني تا پايان دوره متوسطه مي پردازد.

اعضاي تخصصي مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي نيروهاي توانمند با رشته شغلي مشاور و پست هاي سازماني مصوب اداري و آموزشي است كه به ارائه خدمات تخصصي روان شناختي به مراجعين مي پردازند.

معلمان و كاركنان مدرسه افرادي كه رسالت خطير تربيت دانش آموزان را در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي برعهده دارند.

مركز مشاوره و خدمات روان شناختي پژوهشي و تخصصي استان مكاني است آموزشي، پرورشي و پژوهشي مستقل و تخصصي كه با بهره گيري از توان علمي، پژوهشي و درماني نسبت به جذب ، آموزش، نگهداشت و توانمندسازي نيروي انساني مراكز مشاوره و خدمات روانشناختي مناطق، انجام پژوهش هاي مورد نياز در حوزه راهنمايي و مشاوره، ترسيم آمايش و مشكلات استان/ شهرستان/ منطقه/ ناحيه و ارائه راهكارهاي لازم و پذيرش مراجعين ارجاعي از مراكز مشاوره مناطق اقدام مي نمايد.

مركز مشاوره خدمات روان شناختي شهرستان/ ناحيه/ منطقه مكاني است آموزشي و پرورشي مستقل و تخصصي كه خدمات متنوع روان شناختي و مشاوره اي در سه زمينه فردي، خانوادگي و اجتماعي اعم از (تشخيص و درمان اختلالات يادگيري، مشاوره سازگاري، مشاوره تربيتي، مشاوره تحصيلي، مشاوره شغلي، مشاوره خانواده، سنجش هوش، استعداد، شخصيت، اختلالات روان شناختي) ارائه مي دهد.

روان سنج فردي است كه با بهره گيري از آزمون هاي رواني استاندارد براي اندازه گيري توانايي هاي ذهني و روان شناختي اقدام مي نمايد.

روانشناس فردي است كه در مطالعه علمي و نظام مند رفتارها و فرايندهاي ذهني موجود زنده، دانش و تخصص دارد و حداقل در سطح كارشناسي ارشد در يكي از رشته هاي روان شناسي فارغ التحصيل شده و تجربيات لازم را كسب كرده است.

مددكاري اجتماعي فردي متخصص، آگاه و علاقمند كه به بررسي مسائل و نيازمنديهاي عاطفي، اقتصادي، اجتماعي و خانوادگي مددجويان، دانش آموزان استثنايي و والدين آنان مي پردازد تا به آنان كمك كند استقلال شخصي و اجتماعي خود را به دست آورند.

هدايت تحصيلي فرايند ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره به دانش آموزان، تا ضمن آشنايي با استعدادها، علايق، توانايي ها و ويژگي هاي شخصيتي خويش، شاخه ها و رشته هاي تحصيلي، حِرف و مشاغل مورد نياز جامعه را بشناسند و بر اساس آن، به صورت آگاهانه و آزادانه، شاخه و رشته تحصيلي مناسب خود را انتخاب كنند.

طرح ريزي مسير تحصيلي كمك به دانش آموز براي تسهيل در فرايند ياددهي ـ يادگيري و شناخت ظرفيت هاي روان شناختي و تربيتي مرتبط با تحصيل براي دست يابي به دانش، نگرش و رفتار مطلوب و تصميم گيري آگاهانه همراه با نشاط است.

طرح ريزي مسير شغلي كمك به دانش آموز براي طرح ريزي مطلوب مسير تحصيلي شغلي با گذر از مراحل رشدي و دست يابي به بلوغ از طريق شناخت دنياي محيطي و خودشناسي همراه با كسب تجارب لازم در اين زمينه است.

مباني فلسفي و علمي اين نظام، مبتني بر مباني نظري سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و برنامه زير نظام سند تحول بنيادين (برنامه درسي ملي)، مرتبط با حوزه راهنمايي و مشاوره است. «راهنمايي و مشاوره، ناظر به جريان معين و مكمل اصل جريان تربيت و شامل ابعادي همچون اهداف، عاملان، مخاطبان، روشها و ابزار راهنمايي و مشاوره تلقي شده است». و از پيش دبستاني آغاز و تا پايان دوره متوسطه با هدف تسهيل فرايند دستيابي متربيان به مرتبه اي از حيات طيبه ادامه مي يابد. راهنمايي و مشاوره مدرسه در سه حيطه رشد تربيتي، تحصيلي، شخصي ـ اجتماعي و شغلي در كانون توجه نظام تربيت رسمي و عمومي است و فرايند ياددهي و يادگيري بايد با نگاه راهنمايي و مشاوره سامان يابد.

نظام جامع راهنمايي و مشاوره با بهره گيري از الگوي علمي تربيتي متناسب و بومي، منابع انساني واجد صلاحيت، فضا و تجهيزات، زمينه بهره گيري تمامي دانش آموزان، معلمان، مربيان، كاركنان مدرسه و اولياي دانش آموزان از خدمات راهنمايي و مشاوره را فراهم مينمايد.

رويكرد نظام جامع راهنمايي و مشاوره بر اساس فطرت گرايي توحيدي، رشدي، جامع، يكپارچه نگر و سيستمي است.

رشد و توسعه خدمات راهنمايي و مشاوره در تمامي دوره هاي تحصيلي به دانش آموزان، والدين، كاركنان آموزش وپرورش و توانمندسازي منابع انساني و غني سازي منابع، تجهيزات و امكانات مورد نياز است.

بر اساس مباني نظري سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، بايد چرخش هاي زير در نظام راهنمايي و مشاوره اتفاق افتد: 1. از برنامه ريزي موردي و پراكنده به برنامه ريزي هاي راهبردي؛ 2. از نگاه حاكميت جزيره اي در حوزه هاي برنامه ريزي و اجراي برنامه هاي راهنمايي و مشاوره به تأكيد بر فرايندها و پيامدها و سيستمي؛ 3. از نگاه نقطه اي به نگاه فرايندي و مستمر در ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره تربيتي و طرح ريزي مسير زندگي تحصيلي ـ شغلي (هدايت تحصيلي) ؛ 4. از نگاه صرف درون سازماني به مشاركت همه جانبه درون و برون سازماني؛ 5. از نظارت و مديريت كنترلگري به خود ارزيابي، خود اصلاح گري و راهبري مبتني بر نظام معيار اسلامي؛ 6. از نگاه حداقلي به معلمان، مربيان و كاركنان مدرسه به نگاه حداكثري و سيستمي در ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره اي.

1. ايجاد ساز و كارهاي لازم براي يكپارچه سازي و انسجام بخشي به تشكيلات مرتبط با امور راهنمايي و مشاوره؛ 2. سياستگذاري و برنامه ريزي به منظور حفظ و ارتقاي سلامت روان دانش آموزان، كاركنان و والدين و تسري خدمات مشورتي و حمايتي در مدارس؛ 3. تقويت، توسعه كمي و كيفي و استانداردسازي فعاليت هاي راهنمايي و مشاوره؛ 4. ارائه خدمات تخصصي راهنمايي و مشاوره در تمامي سطوح و پايه هاي تحصيلي در مراكز مشاوره و خدمات رو انشناختي؛ 5. استفاده از ظرفيت معلمان، مربيان و كاركنان مدرسه به عنوان كنشگران عمومي جريان راهنمايي و مشاوره؛ 6. برنامه ريزي به منظور جذب، آموزش، نگهداشت و توانمندسازي نيروي انساني مورد نياز حوزه مشاوره؛ 7. كمك به دانش آموزان در كسب و ارتقاي شايستگي هاي پايه رواني ـ اجتماعي و تحصيلي و انتخاب آگاهانه و آزادانه مسير زندگي تحصيلي ـ شغلي؛ 8. طراحي، استقرار و جريان سازي فرايند هدايت تحصيلي دانش آموزان از دوره پيش دبستاني تا پايان دوره دوم متوسطه.

1. مبتني بر مباني و ارزش هاي تربيت ديني و بومي در ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره؛ 2. بهره مند از يافته هاي علمي و پژوهشي با تأكيد بر فرهنگ اسلامي ـ ايراني؛ 3. توجه به نيازها و توانمندي هاي رشدي و جنسيتي مخاطبان در برنامه ريزي و اجراي مطلوب خدمات راهنمايي و مشاوره؛ 4. نقش آفريني و مشاركت تمامي عوامل مدرسه به ويژه معلمان، مربيان و كاركنان مدرسه در اجراي مطلوب برنامه راهنمايي و مشاوره؛ 5. بهره مند از ظرفيت مشاوران متخصص در سطح مدارس و مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي به عنوان متخصصان موضوعي؛ 6. توجه ويژه به خدمات مشورتي در تمامي پايه ها و دوره هاي تحصيلي؛ 7. مشاركت جويي تمامي عوامل درون و برون سازماني؛ 8. بهره مند از مشاركت موثر و ظرفيت بخش خصوصي در ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره.

: در اين عرصه، به دانش آموزان، معلمان، مربيان، كاركنان مدرسه و اوليا، از طريق ايجاد رابطه حسنه، درك همدلانه و مشاركتي و تعاملي، با هدف حل نيازها، مسائل و مشكلات روانشناختي و ايجاد محيط آموزشي و پرورشي پويا و با نشاط براي رشد و شكوفايي استعدادها، كمك مي شود.

: در اين عرصه، به دانش آموزان، معلمان، مربيان و كاركنان مدرسه و اوليا براي درك تفاوت هاي فردي، استفاده موثر از مهارت هاي تحصيلي مثل روشهاي ايجاد انگيزه، مديريت زمان، تمركز حواس، سبك هاي ياددهي ـ يادگيري و حمايت گري تحصيلي، كمك مي شود.

: در اين عرصه، به دانش آموزان براي شناخت از خود، محيط تحصيلي، نيازهاي شغلي و انجام مداخلات موثر، در طرح ريزي زندگي تحصيلي و شغلي آنان، كمك مي شود.

: در اين عرصه، خدمات حرفه اي و عمومي در حوزه وسيعي از چالش ها، نگراني ها، استرس ها و مشكلات خانواده و مرتبط با مشكلات روحي، عاطفي و آموزشي دانش آموزان، ارائه مي شود.

: در اين عرصه، به دانش آموزان از طريق ارائه خدمات تخصصي به مديران، معلمان، مربيان، والدين و ساير ياوران حرفه اي در جهت بهسازي و افزايش بهره وري عملكرد آموزش و پرورش دانش آموزان، كمك مي شود.

: در اين عرصه، مجموعه اي از فعاليت هاي يكپارچه در جهت حفظ و ارتقاي بهداشت روان و پيشگيري از بروز اختلالات رواني ـ رفتاري ذينفعان در محيط مدرسه با اتخاذ سياست هاي مناسب در راستاي خلق موقعيت ها و فضاهاي حمايتي، ارائه مي شود.

دانش آموزان دانش آموزان به عنوان يكي از كنشگران، محور و مركز اصلي ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره، محسوب مي شوند و از ويژگي هاي زير برخوردارند:

داراي استعداد، توانايي و ويژگي هاي منحصر به فرد در رشد و شكوفايي استعدادها هستند.

داراي توانايي انتخاب و تصميم گيري در تعامل با محيط هستند.

در فرايند رشد و شكوفايي خود نقش فعال داشته و به رشد و پيشرفت كشور خود علاقمند هستند.

قادر به تصميم گيري در موقعيت و محدوديت هاي زندگي خود هستند.

با توجه به تجارب، توانايي ها، رغبت ها و ظرفيت هاي خود، قادر به طراحي مسير زندگي تحصيلي ـ شغلي خود هستند.

معلم/ مربي

با شناخت كافي و همه جانبه از ويژگي هاي تربيتي و روان شناختي دانش آموزان و متناسب با تفاوت هاي فردي و جنسيتي آنان، توانايي رشد و خود شكوفايي آنان را فراهم مي سازد.

به عنوان راهنما و راهبر راهنمايي و مشاوره عمومي، توانايي شناسايي استعدادها، توانمندي ها، رغبت ها، مسائل و مشكلات، انجام مداخلات مختصر و ارجاع دانش آموزان نيازمند را دارد.

تسهيل گر در شناخت استعدادها، توانمنديها و رغبتهاي دانش آموزان در فرايند طرح ريزي مسير تحصيلي ـ شغلي دانش آموزان به منظور ارتقاي بهداشت رواني ـ اجتماعي مي باشد.

زمينه مشورت گيري و تعامل با مشاور مدرسه براي ارتقاي بهداشت رواني ـ اجتماعي و تحصيلي دانش آموزان را دارد.

تاب آور و انعطاف پذير براي بهره گيري از اصول و فنون راهنمايي و مشاور هاي و فرايند ياددهي ـ يادگيري در كلاس درس ميباشد.

مشاوران مدارس و مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي

توان مديريت تخصصي ارائه خدمات، راهنمايي و مشاوره و مددكاري در سطوح مختلف و دوره هاي تحصيلي را دارد.

توانايي لازم براي شناخت و تشكيل پرونده تخصصي دانش آموزان و كاركنان مدرسه را دارد.

توانايي لازم براي شناخت و ارتقاء توانمنديهاي دانش آموزان، اولياء، معلمان و كاركنان را دارد.

توان مشورت دهي و تسهيل گري جهت كيفيت بخشي به فرايند ياددهي ـ يادگيري دانش آموزان، معلمان و كاركنان مدرسه را دارد.

توانايي آگاهي بخشي به معلمان، مربيان، كاركنان مدرسه و اوليا از طريق ترسيم نيمرخ رواني ـ اجتماعي و استعداديابي (استعداد برتر و عمومي) دانش آموزان را به صورت فردي و مدرسه اي دارد.

توانايي علمي براي انجام مشاوره فردي و گروهي در سطح مدارس و مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي را دارد.

خانواده

زمينه رشد و شكوفايي دانش آموزان را با توجه به شناخت كافي و همه جانبه از ويژگي هاي دانش آموزان فراهم مي نمايد.

بستر لازم در جهت كمك به دانش آموز در خودشناسي و محيط شناسي تربيتي، تحصيلي ـ شغلي را مهيا مي كند.

مدير مدرسه

توانايي برنامه ريزي، نظارت، تأمين شرايط و فراهم نمودن محيط مناسب براي ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره را دارد.

توانايي و تجربه لازم براي برقراري روابط صحيح، سازنده و پويا، امكان مشاركت همه معلمان، مربيان، كاركنان مدرسه، والدين و عوامل برون سازماني را براي ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره دارد.

توانايي لازم براي بهره گيري از نتايج نيم رخ هاي روان شناختي و استعدادي دانش آموز را براي برنامه ريزي تربيتي و آموزشي دارد.

توانايي ارتقاء و توانمندسازي معلمان، مربيان، كاركنان، اوليا و دانش آموزان مدرسه به عنوان كنشگران و عاملان عمومي جريان راهنمايي و مشاوره را دارد.

آگاهي لازم براي نظارت و ارزشيابي تمامي برنامه ها و فعاليت هاي حوزه راهنمايي و مشاوره را در سطح مدرسه دارد.

مبتني بر ارزش هاي ديني و فرهنگي، تجارب داخلي و متناسب با نياز رشدي، خانوادگي، اجتماعي حال و آينده است.

در برگيرنده مهارت هاي اساسي و شايستگي هاي پايه زندگي، فرزندپروري، تعاملات اجتماعي، روانشناختي، تربيتي، تحصيلي و شغلي است.

كتب درسي دانش آموزان بر اساس نياز هاي رشدي، روان شناختي و استعدادي دانش آموزان در حيطه هاي سازگاري، تربيتي، تحصيلي و طرح ريزي مسير تحصيلي ـ شغلي از سوي معلم متناسب سازي و به صورت كاربردي ارائه مي شود.

آموزش و توانمندسازي مستمر معلمان، مربيان، كاركنان، اوليا و دانش آموزان مدرسه به عنوان عاملان و كنشگران عمومي جريان راهنمايي و مشاوره مورد توجه جدي است.

با همكاري نهادها، سازمانها و مشاركت بخش خصوصي و با برگزاري اردوهاي علمي، بازديدهاي شغلي، نشست ها و سمينارها و تهيه محتواهاي مناسب، نسبت به آشناسازي دانش آموزان از نيازهاي شغلي و تحصيلي كشور اقدام مي گردد.

از طريق انجام برنامه هاي اختصاصي درون سازماني مانند هميار مشاور، برنامه هاي ائتلافي نظير نظام مراقبت اجتماعي دانش آموزان (نماد)،كانون ياريگران زندگي و... بسترسازي لازم براي ارائه خدمات فراگير روان شناختي، صورت مي پذيرد.

برنامه هايي نظير هفته معرفي مشاغل، هفته بهداشت روان، هفته مبارزه با مواد مخدر متناسب با نياز مخاطبان در تمامي دوره هاي تحصيلي انجام مي شود.

در طرح ريزي مسير زندگي تحصيلي ـ شغلي و پيشگيري از مشكلات رواني ـ اجتماعي به نقش بي نظير معلمان و مربيان در ترويج فرهنگ راهنمايي و مشاوره توجه لازم صورت مي پذيرد.

شناسايي استعدادها، توانمنديها، رغبت ها، شخصيت، مشكلات رواني و اجتماعي دانش آموزان به طور مستمر و سالانه صورت مي پذيرد.

از همه ظرفيت هاي درون و برون سازماني در شناسايي، تشخيص و غربالگري استفاده مي گردد.

سنجش مسائل و مشكلات و توانمندي هاي روان شناختي و شخصيتي تمامي معلمان، مربيان، مشاوران و كاركنان مدرسه به طور مستمر انجام مي شود.

نيم رخ رواني ـ اجتماعي، استعدادي (برتر و عمومي) و شخصيتي دانش آموزان در برنامه ريزي هاي تربيتي، طرح ريزي مسير تحصيلي ـ شغلي، پيشگيرانه، هدايتي، مراقبتي و مداخلهاي صورت مي ذپ يرد.

شناسايي نيازمندي هاي روان شناختي والدين در فرايند فرزند پروري به طور ويژه صورت مي پذيرد.

مداخلات روان شناختي مختصر در مدارس به صورت همگاني توسط معلمان، مربيان و كاركنان مدرسه انجام مي شود.

مداخلات درماني روانشناختي و مشاورهاي تخصصي توسط مشاوران مدارس و مراكز مشاوره و خدمات روانشناختي صورت مي پذيرد.

سيستم ارجاع به طور مستمر در تمامي سطوح به صورت عمومي و تخصصي صورت مي پذيرد.

انجام مداخلات حمايتي، معاضدتي، مددكاري، پزشكي توسط دستگاه هاي مرتبط با نظارت مدرسه انجام مي پذيرد.

ترسيم نيم رخ رواني/ فردي، اجتماعي/ فرهنگي/ خانوادگي، تحصيلي و شغلي دانش آموزان، معلمان، مربيان و كاركنان در سطح مدرسه، منطقه، استان و كشور برابر با ضرورت و نيازهاي هر يك از مخاطبان؛

تدوين و اجراي برنامه هاي راهنمايي و مشاوره بر اساس نيم رخ رواني/ فردي، اجتماعي/ فرهنگي/ خانوادگي و تحصيلي؛

تشكيل پرونده مشاوره اي (اطلاعات فردي و خانوادگي/ بررسي هاي شخصيتي، توانمندي ها، مشكلات و اختلالات روان شناختي، نتايج آزمونها / نمون برگ هاي هدايت تحصيلي دانش آموزان) براي هر يك از مخاطبان برابر ضرورت و نياز هر يك از مخاطبان؛

غربالگري، شناسايي، تشخيص، مداخله، ارجاع و پيگيري مراجعان و مخاطبان؛

هدايت، راهنمايي و مشاوره تحصيلي/ شغلي/ تربيتي/ خانوادگي و اجتماعي؛

برقراري ارتباط موثر و ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره اي مطلوب به مراجعان و مخاطبان؛

تدوين و اجراي برنامه هاي پيشگيرانه، بهداشت روان و توانمند سازي فردي و گروهي براي تمامي دانش آموزان، معلمان، مربيان، كاركنان مدرسه و اوليا؛

تدوين و اجراي برنامه هاي طرح ريزي مسير زندگي تحصيلي ـ شغلي؛

آموزش دروس مرتبط با حوزه راهنمايي و مشاوره؛

تدوين و اجراي برنامه هاي مرتبط با مديريت بحران ها و مداخله به موقع در فوريت هاي رواني ـ اجتماعي؛

آموزش مهارتهاي تحصيلي (تمركز حواس، برنامه ريزي درسي، ايجاد انگيزه) به دانش آموزان؛

آموزش سبك هاي ياددهي ـ يادگيري به معلمان و كاركنان مدرسه در راستاي تسهيل فرايند ياددهي ـ يادگيري.

عنوان برنامه هاي راهنمايي و مشاوره مبتني بر راهكارها و زيرنظام هاي سند تحول بنيادين

برنامه هاي توسعه راهنمايي و مشاوره رديف برنامه/ اقدام عنوان زيرنظام /راهكار برنامه - طراحي و استقرار نظام راهنمايي و مشاوره با تأكيد بر تربيت و تأمين مشاوران حرفه اي براي ارائه خدمات به دانش آموزان همه دوره هاي تحصيلي تربيت معلم و تامين منابع انساني (1 – 4 – 21) - تدوين و استقرار استانداردهاي محتوايي مشاوره مدرسه و بازنگري برنامه هاي درسي تربيت مشاور بر اساس آن تربيت معلم و تامين منابع انساني (2 – 4 – 21) - توسعه و تقويت رشته مشاوره در دانشگاه هاي وابسته به آموزش و پرورش در دوره هاي تحصيلات تكميلي (ت3) تربيت معلم و تامين منابع انساني (3 – 4 – 21) - ارائه خدمات جامع مشاوره اي از دوره ابتدايي تا متوسطه دوم در حوزه سلامت جسمي و روحي دانش آموزان راهبري و مديريت (1 – 7 – 3) - بازنگري و به روزآوري شاخص نسبت مشاور به دانش آموز،‌متناسب با شرايط رواني - اجتماعي راهبري و مديريت (7 – 3) - تدوين برنامه جامع راهنمايي و مشاوره تربيتي از دوره ابتدايي تا پايان دوره متوسطه با مشاركت معلمان و مراجع تخصصي راهبري و مديريت (1 – 4 – 21) - برنامه توسعه خدمات مشاوره اي در مدارس و استفاده از مشاوران متخصص مقيم در مدارس كشور راهبري و مديريت (3 – 7 – 3) - ارتقاء و پايش اثربخشي آموزش و پرورش مدارس غيردولتي راهبري و مديريت (2 – 4 – 9) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. استخدام و به كارگيري مشاور با شاخص يك دوازدهم براي تمامي مدارس متوسطه اول و دوم حداكثر تا پايان برنامه هفتم توسعه (تا تأمين نيروي مشاور متخصص و رسمي، اين كسري از طريق حق التدريس و يا خريد خدمات صورت مي گيرد). 2. تدوين شاخص ها و استانداردهاي مشاوره حرفه اي در مدارس در تمامي دوره هاي تحصيلي به صورت تفكيكي ظرف مدت يك سال پس از تصويب 3. تأمين مشاور متخصص در همه دوره هاي تحصيلي بر اساس شاخص هر دوازده نفر دانش آموز يك ساعت فعاليت مشاوره اي 4. بهره گيري از مشاركت معلمان و مربيان واجد شرايط براي ارائه خدمات راهنمايي به ازاي هر 40 نفر دانش آموز يك ساعت خدمات راهنمايي (به عنوان معلم راهنما) با هدايت مشاور متخصص در مدارسي كه امكان اختصاص مشاور مقيم وجود ندارد (يك مشاور ناظر تا تأمين مشاور مقيم براي اين مدارس با استانداردي مشخص تعيين مي شود) 5. تدوين استانداردهاي تخصصي براي جذب، آموزش، نظارت بر مشاوران مدارس غيردولتي با هماهنگي بخش هاي مرتبط ظرف مدت يك سال پس از تصويب 6. تأمين فضا و تجهيزات و ابزار استاندارد مشاوره در حداقل 80 درصد مدارس متوسطه اول و دوم تا پايان برنامه ششم توسعه 7. ساماندهي و يكپارچه سازي و توسعه مراكز مشاوره آموزش و پرورش در تمامي مراكز استان ها،‌ شهرستان ها و نواحي و مناطق با رعايت استانداردها از نظر منابع انساني و فيزيكي و نحوه خدمات رساني حداكثر ظرف مدت دو سال پس از تصويب 8. تدوين شاخص ها و استانداردهاي خدمات كيفي مشاوره و رتبه بندي مراكز بر اساس آن تا پايان برنامه هفتم توسعه 9. استفاده از ظرفيت نهادها و مراكز تخصصي ساير دستگاه ها در ارائه خدمات مشاوره اي با تأكيد بر نظام ارجاع 10. بازنگري در ارزشيابي سالانه كاركنان مدرسه با تأكيد بر مشاركت و حمايت آنان از برنامه راهنمايي و مشاوره به ميزان 20 امتياز ظرف مدت يك سال پس از تصويب 11. توانمند سازي عوامل آموزشي، پرورشي و اجرايي مدرسه در زمينه راهنمايي و مشاوره و تقويت تعاملات درون و بين مدرسه اي در سطح منطقه، استان و كشور 2 برنامه توســعه خريــد خــدمات دولتــي از مدارس و مراكز غيردولتي تأمين و تخصيص منابع مالي (7ـ 20) تربيت معلم و تأمين منابع انساني (8 ـ 5) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي استفاده از ظرفيت و توانمندي مؤسـسات، مراكـز و انجمـن هـاي علمـي ـ تخصصي غيردولتي و سازمانهاي مردم نهـاد بـه ميـزان حـداقل ده درصـد از طريق خريد خدمات مشاورهاي تا پايان برنامه هفتم توسعه 3 برنامه - تربيـت و تـأمين مـشاوران حرفـهاي و تخصـصي مـورد نيـاز دوره هاي مختلـف تحصيلي با استفاده از ظرفيت دانشگاه ها - ايجـاد سـاز و كارهـاي لازم در توسـعه رشـته مـشاوره دانـشگاه هاي مـرتبط بـا آموزش و پرورش تربيت معلم و تأمين منابع انساني (1 ـ 4ـ 21) و (3 ـ 4ـ 21) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. برآورد و تحليل مستمر تعداد مشاور و كيفيت خدمات مورد نياز بـر اسـاس شاخصها و استانداردهاي مصوب و اعلام و مطالبـه آن از مؤسـسات آمـوزش عالي و دانشگاهها 2. همكاري و ارائه پيشنهادات به مؤسسات و مراكـز آمـوزش عـالي بـه ويـژه دانشگاه فرهنگيان در تعيين سرفصلها و محتواي برنامه درسي مشاور مدرسه 3. كمك به توسعه و پيگيري گـسترش رشـته راهنمـايي و مـشاوره مدرسـه بـه ويـژه در سـطح كارشناسـي ارشـد پيوسـته در دانـشگاه هاي وابـسته بـه آموزش وپرورش تا پايان برنامه هفتم توسعه 4 برنامه بــازنگري برنامــه هــاي درســي تربيــت مشاور متناسب با استانداردهاي مربوط تربيت معلم و تأمين منابع انساني (2 ـ 4 ـ 21) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. بازتعريف استانداردهاي تربيت مشاور با توجـه بـه نيازهـا و ويژگـي دانش آموزان با همكاري مراجع ذي ربط 2.ساماندهي و استفاده از ظرفيت برنامـه درسـي رسـمي و غيررسـمي براي توسعه مفـاهيم و خـدمات راهنمـايي ومـشاوره و بهبـود فراينـد ياددهي ـ يادگيري بر مبناي آن 5 برنامه تدوين و استقرار نظـام جـامع و يـك پارچـه خدمات رفـاهي، بهداشـتي و درمـان ي ويـژه معلمان شاغل و بازنشسته بـا ارائـه خـدمات بيمه اي كامل و كارآمد تربيت معلم و تأمين منابع انساني (2 ـ 8) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. تدوين و تصويب آيين نامه و شيوه نامه ارائه خـدمات مـشاورهاي بـه تمامي كاركنان آموزش و پرورش تحت پوشـش بيمـه كاركنـان ظـرف مدت دو سال پس از تصويب 6 برنامه طراحــي و اســتقرار پايگــاه جــامع اطلاعاتي و سامانه يك پارچه مديريت منابع انساني تربيت معلم و تـأمين منـابع انساني (8 ـ 5) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. راه اندازي پايگاه جامع اطلاعاتي مشاوران و راهبري خدمات مـشاورهاي در وزارت آموزش و پرورش ظرف مدت دو سال پس از تصويب 7 برنامه تـدوين سـاز و كارهـاي مناسـب بـراي نقـش آفرينـي انجمـن اوليـاء و مربيـان مدرسه در مداخله فعال موثر خانوادهها راهبري و مديريت (3ـ 3) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. تدوين ساز و كارهاي مناسب در تـسهيل همكـاري انجمـن اوليـا و مربيان مدرسه در برنامه هاي راهنمايي و مشاوره ظرف مدت يك سـال پس از تصويب 8 برنامه طراحـــي ســـاز و كارهاي مـــشاركت گروه هاي آموزشي و انجمن هاي علمي معلمان در برنامه ريزي درسي مـدارس با اصلاح ضوابط و مقررات مربوط تربيت معلم و تأمين منابع انساني (6 ـ 11) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. بهره گيري از ظرفيت ها و توانمندي هاي انجمن هاي علمي معلمـان در برنامه ريزي و ارايه خدمات راهنمايي و مشاوره 9 برنامه حمايت از توليد دانش بومي در حوزه آموزش وپرورش با همكاري ساير دانشگاه ها و مؤسسات آموزشي، به ويژه دانشكده هاي علوم تربيتي تربيت معلم و تأمين منابع انساني (9 ـ 11) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. بسترسازي لازم برا ي تعامل نظام مند مدارس و دانشگاه هـا و مراكـز علمي در بهره مندي و كاربست يافته هاي دانش بومي حوزه راهنمايي و مشاوره در مدارس 10 برنامه تقويت جايگاه و كاركردهاي گروه هاي آموزشي پژوهش و ارزشيابي (7 ـ 11) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. بازنگري در نحوه فعاليت گروههاي آموزشي مشاوره با رويكرد تقويت جايگاه گروه و مرجعيت علمي مشاوران در مدرسه ظرف مدت سه سال پس از تصويب

برنامه هاي آموزش،‌ پيشگيري و توانمندسازي رديف برنامه /اقدام عنوان زيرنظام /راهكار 1 برنامه ـ آسيب شناسي مستمر اجتماعي و فردي دانش آموزان در تمامي دورههاي تحصيلي ـ تدوين بسته هاي آموزشي ويژه معلمان و مربيان در تمامي دورهها براي مداخله آنها در مشاوره هاي تربيتي حين آموزش پژوهش و ارزشيابي (7 ـ 2) راهبري و مديريت (4 ـ 21) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. تقويت فعاليت هاي راهنمايي رشـدي، پايش و بهـره گيـري مـستمر از نتـايج آسيب شناسي داده محور در آمـوزش و توانمندسـازي دانـش آمـوزان، معلمـان و خانواده ها 2. توليد محتواي آموزشي و پرورشي مورد نياز براي احياي نقش راهنمايي و تربيتي معلمان با همكاري مراكز علمي و دانشگاهي ظرف مدت يك سال پس از تصويب رديف برنامه /اقدام -عنوان زيرنظام /راهكار 2 برنامه تدوين برنامه هاي عملياتي لازم در راسـت اي تـرويج ، تقويـت مـستمر و تحكـيم فـضايل اخلاقي در محيط هاي تربيتي با اسـتفاده از تمام ظرفيت هاي آموزشي و تربيتي با تأكيد بر اولويت كرامت و عزت نفـس و شـجاعت ، حيا و عفت، صـداقت ، مـسئوليت پـذيري و نظم در تمام دوره هاي تحصيلي برنامه درسي (2 ـ 1) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. توانمندسازي رواني اجتماعي دانش آموزان در تمامي دوره هاي تحصيلي مبتني بر يافته هاي آسيب شناسي (آموزش همزمان دانش آموز، هميار مشاوران، والدين، معلمان) با استفاده از ظرفيت برنامه درسي، راهنمايي رشدي و فوق برنامه 2. تقويت و بهره گيري از ظرفيت هاي برنامه درسي، راهنمايي رشدي و هدف مند در فضاها و موقعيت هاي يادگيري و تربيتي. 3. تعيين سطوح مشاركت معلمان و مربيان در اجراي برنامه هاي راهنمايي و مشاوره در قالب «معلم راهنما» ظرف مدت يك سال پس از تصويب 4. بازنگري در شرح وظايف مديران، مربيان و معلمان در راستاي افزايش نقش راهنمايي و مشاوره اي آنان و پيش بيني ساز و كارهاي اجرايي لازم براي ايفاي آن ظرف مدت يك سال پس از تصويب رديف برنامه /اقدام -عنوان زيرنظام /راهكار 3 برنامه ـ تدوين پودمانهاي آموزشي خانواده (خودآگاهي، خودمحتوا، خودآموزي) ابري ارتقاء سواد رسانه اي و توانمندسازي خانواده در برخورد هوشمندانه با رسانه ها ـ ايجاد شبكه جامع آموزش خانواده در بستر فناوري اطلاعات و رسانه با محوريت انجمن اوليا و مربيان - تــدوين دوره هاي آموزشــي الزامــي خانواده ها پيش از ورود كودك بـه مدرسـه مبتني بر سنجش شايستگي هاي تربيتـي والدين با استفاده از ظرفيت رسانه ها راهبري و مديريت (1 ـ 4) راهبري و مديريت (4 ـ 4) راهبري و مديريت (1 ـ 4) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. طرح ريزي و تقويت مهارت هاي تربيتي والدين ظرف مـدت 2 سـال پـس از تصويب 2. تدوين پودمان هاي آموزشي و توليد محتوا مبتني بر نياز و آمـوزش رسـانه اي ظرف مدت يك سال پس از تصويب 3. راه اندازي شبكه اجتماعي حضوري و غيرحضوري خـانواده، مدرسـه و رسـانه در تمامي مدارس تا پايان برنامه ششم توسعه 4. حضور فعال و استفاده مؤثر از ظرفيت شوراها، نهادها و مراكز تصميم گيري براي ايجاد هماهنگي و همسويي نهاد مدرسه، خانواده و رسانه

برنامه هاي استعداديابي و هدايت تحصيلي رديف برنامه /اقدام -عنوان زيرنظام /راهكار برنامه ـ تدوين برنامه جـامع اسـتعداديابي در دوره پــيش دبــستاني، ابتــدايي و متوســطه در ساحت هاي ششگانـه تربيتـي بـراي كـشف استعدادهاي دانش آموزان. ـ تدوين و استقرار نظام جامع هدايت تحصيلي دانش آموزان در پايه نهم براي انتخاب و توسعه متوازن رشته ها راهبري و مديريت (3 ـ ٣ـ ٢١) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي 1. طراحي الگـوي علمـي و اجرايـي نظـام رشـدي شناسـايي و هـدايت استعدادها از دوره پيش دبستاني تا پايان دوره متوسطه ظرف مدت يك سال پس از تصويب. 2. تقويت نظام استعداديابي و راهنمايي (هدايت) تحـصيلي فراينـدي از دوره پيش دبستاني تا پايان دوره دوم متوسطه ( تا پايان برنامه ششم توسعه) رديف برنامه /اقدام -عنوان زيرنظام /راهكار برنامه ـ پايش مستمر مطالعات آينده پژوهانه براي شناسايي نيازهاي حال و آتي جامعه و هدايت تحصيلي دانش آموزان در تعامل با دستگاه هاي ذي ربط - گسترش و تنوع دادن به حرف و مهارت هاي مورد نياز جامعه و تعليم متناسب و برنامه ريزي شده آن در همه دوره هاي تحصيلي راهبري و مديريت (3 – 3 – 21) برنامه درسي (٦ ـ ١) اقدام اساسي/ برنامه عملياتي ١. ايجاد ساز و كار مناسب بـرا ي جمـع آوري، تحليـل و ارائـه اطلاعـات مربوط به تغييرات اجتماعي ـ شغلي، جمعيـت شـناختي، هـرم سـني و جنسيتي با نگاه آسيب شناسي و آينده پژوهي براي ارئه بـه مـشاوان و ارائه خدمات بهينه مشاوران مدارس. 2. بررسي ساماندهي متوازن شاخه ها و رشته هاي تحصيلي با توجه بـه نيازها و استعدادهاي دانش آموزان بـا اسـتفاده از ظرفيـت هاي درون و برون سازماني به طور مستمر.

وزارت آموزش و پرورش موظف است با تشكيل شوراي سياست گذاري اجرايي نظام راهنمايي و مشاوره، ساختار اداري و آموزشي راهنمايي و مشاوره از سطح ستاد تا مدرسه را متناسب با مأموريت نظام و رعايت موارد زير به منظور تسهيل فرايند ها به صورت تخصصي طراحي و اجرا كند.

؛

؛

؛

4. معاون برنامه ريزي و توسعه منابع؛

5. معاون آموزش متوسطه؛

6. معاون آموزش ابتدايي؛

7. رئيس سازمان آموزش و پرورش دانش آموزان استثنايي؛

8. رئيس سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان و دانش پژوهان جوان؛

9. رئيس سازمان ملي تعليم و تربيت كودك؛

10. معاون ذي ربط سازمان برنامه و بودجه كشور يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

11. معاون ذي ربط سازمان اداري و استخدامي كشور يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

12. معاون ذي ربط وزارت كشور يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

13. معاون ذي ربط وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

14. معاون ذي ربط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

15. معاون ذي ربط وزارت امور اقتصادي و دارايي يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

16. معاون ذي ربط وزارت علوم، تحقيقات و فناوري يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

١٧. معاون ذي ربط وزارت صنعت، معدن و تجارت يا يكي از مديران كل وي به عنوان نماينده ثابت؛

18. چهار نفر از اساتيد صاحب نظر در حوزه راهنمايي و مشاوره بنا بر نياز؛

19. چهار نفر از مديران صاحب نظر واحدهاي آموزشي در دوره هاي مختلف تحصيلي به پيشنهاد دبير شورا و تأييد معاون پرورشي و فرهنگي؛

20. نماينده روساي مراكز راهنمايي، مشاوره و خدمات روان شناختي به انتخاب دبير شورا و تأييد معاون پرورشي و فرهنگي؛

21. يك نماينده از مشاوران شاغل در مدرسه به پيشنهاد دبير شورا و تأييد معاون پرورشي و فرهنگي.

اعضاي استاني و منطقه اي متناظر با تركيب شوراي سياست گذاري اجرايي نظام راهنمايي و مشاوره وزارت آموزش و پرورش و اعضاي مدرسه با تركيب شوراي مدرسه خواهند بود.

1. تعيين سياست ها و خط مشي هاي لازم براي اجراي نظام جامع راهنمايي و مشاوره بر مبناي اهداف مندرج در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش؛

2. تصويب سياست هاي لازم در خصوص استفاده از ظرفيت معلمان و كاركنان مدرسه به عنوان كنشگران و عاملان راهنمايي و مشاوره عمومي؛

3. سياست گذاري تمامي فعاليت هاي راهنمايي و مشاوره از جمله نحوه مديريت مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي، مراكز مشاوره خانواده، مراكز اختلالات يادگيري و مشاوران مدارس؛

5. انسجام بخشي به فعاليت هاي نظام راهنمايي و مشاوره وزارت آموزش و پرورش؛

6. تصويب سياست هاي لازم به منظور شناسايي و بهره گيري از ظرفيت نهادها، مؤسسات و مراكز تخصصي دولتي و غيردولتي؛

7. تصويب استراتژي هاي لازم به منظور توسعه قابليت ها و شايستگي هاي حرفه اي مشاوران معلمان، مربيان، كاركنان مدرسه، اوليا و دانش آموزان؛

8. سياست گذاري توسعه فعاليت هاي علمي و پژوهشي در راستاي ارتقاي فعاليت هاي راهنمايي، مشاوره؛

9. تصويب شاخص هاي لازم به منظور توسعه كمي و كيفي نيروي انساني و خدمات راهنمايي و مشاوره در مدرسه و مراكز راهنمايي و مشاوره و خدمات روان شناختي وزارت آموزش و پرورش؛

10. بررسي و تصويب آيين نامه هاي اداري و مالي نظام راهنمايي و مشاوره؛

11. بررسي پيشنهادها و گزارش هاي مطروحه از سوي ساير اركان نظام و اتخاذ تصميم لازم.

پيگيري مصوبات شوراي سياست گذاري اجرايي؛

نحوه جذب و به كارگيري نيروي انساني؛

هماهنگي و بهره گيري از ظرفيت نهادها، موسسات و مراكز تخصصي دولتي و غيردولتي؛

برنامه ريزي براي آموزش و ارتقاي دانش و صلاحيت هاي حرفه اي نيروي انساني؛

اطلاع رساني جامع از خدمات راهنمايي و مشاوره اي براي اوليا و دانش آموزان؛

برنامه ريزي براي توسعه ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره در تمامي دوره هاي تحصيلي؛

نظارت و ارزيابي از برنامه ها و فعاليت هاي راهنمايي و مشاوره در سطح استان/ منطقه/ مدرسه.

پيگيري مصوبات شوراي سياست گذاري اجرايي نظام راهنمايي و مشاوره در سطح استان و منطقه؛

برنامه ريزي و نظارت بر تشكيل پرونده راهنمايي و مشاوره براي تمامي دانش آموزان و ارائه خدمات فراگير تخصصي و عمومي؛

بهره گيري موثر از كليه معلمان/ مربيان و عوامل متخصص در ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره دانش آموزان؛

آموزش اوليا و دانش آموزان با موضوعات تربيتي، روان شناختي، تحصيلي و شغلي؛

راه اندازي سيستم ارجاع دانش آموزان نيازمند خدمات تخصصي.

نيروي انساني 1. به ازاي هر ١٢ نفر دانش آموز يك ساعت خدمات راهنمايي و مشاوره اختصاص مييابد. (بر اساس شاخص طرح طبقه بندي معلمان)؛ 2. به ازاي هر ٢٠٠ نفر دانش آموز يك ساعت خدمات مشاوره تخصصي در قالب فعاليت مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي به صورت موظف اختصاص داده مي شود.

تا زمان تأمين نيروي انساني مورد نياز حوزه راهنمايي و مشاوره، به صورت تدريجي و مستمر، نقش راهنمايي و مشاوره در مدارس ابتدايي به معلمان واگذار مي گردد.

تحصيلات مدرك تحصيلي كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري در يكي از رشته هاي تحصيلي گروه راهنمايي و مشاوره با تمامي گرايش ها و يا روان شناسي (با گرايش باليني، شخصيت، تربيتي، عمومي و استثنايي).

مهارت داراي توانايي 1. تدريس دروس تخصصي مربوط، مديريت كلاس درس، آشنايي با روش ها و فنون تدريس خوشه دروس آداب و مهارت هاي زندگي و درس تفكر و سبك زندگي ؛ 2. برقراري ارتباط و ايجاد اعتماد در دانش آموزان و والدين آن ها ؛ 3. برنامه ريزي و سازماندهي ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره و خدمات مشورتي در مدرسه؛ 4. شناخت، پرورش و هدايت استعدادهاي بالقوه دانش آموزان ؛ 5. طراحي و انجام مشاوره فردي و گروهي؛ 6. آشنايي با آزمون هاي مشاوره اي، اجرا و تجزيه و تحليل داده هاي آن به منظور ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره ؛ 7. آشنايي با شرايط اقتصادي، اجتماعي هر استان و منطقه و همچنين وضعيت مشاغل كشور در حال و آينده به طور مستمر.

دوره هاي آموزشي گذراندن دوره هاي آموزشي مورد نياز براي تمامي مشاوران در بدو و حين خدمت ضروري است.

ويژگي هاي اجتماعي و ارتباطي مشاوران 1. برخورداري از آراستگي ظاهري و جاذبه هاي مطلوب شخصيتي و سلامت جسماني و روان شناختي؛ 2. بهره مندي از قدرت ارتباطي و مهارت هاي اجتماعي؛ 3. بهره مندي از سلامت كلام و گويش روان؛ 4. داراي توانايي رهبري و مديريت گروهي.

ـ ويژگي هاي عاطفي و رواني مشاوران 1. سلامت روان و تعادل عاطفي؛ 2. اعتماد به نفس كافي و احساس خود ارزشمندي قوي؛ 3. نگرش غني نسبت به تعليم و تربيت و انگيزه قوي در تلاش و كار با دانش آموزان؛ 4. شخصيت متناسب با آميزه اي از عطوفت، محبت، منطق و استواري.

فضا و تجهيزات

سطح مدرسه • اختصاص يك اتاق مناسب و مستقل (برابر شاخص مندرج در زير نظام منابع و تجهيزات)

سطح مركز مشاوره منطقه / شهرستان / ناحيه / استان • يك ساختمان مستقل و استاندارد جهت ارائه خدمات تخصصي مشاوره اي و روان شناختي با تجهيزات و امكانات مناسب اختصاص مييابد؛ • هر شهرستان، منطقه يا ناحيه آموزشي حداقل داراي يك مركز مشاوره دولتي وابسته به آموزش و پرورش خواهد بود كه علاوه بر برخورداري از نيروي تخصصي مطابق با شاخص فوق، حداقل سه پست سازماني شامل: مدير، مسئول پذيرش و نيروي خدماتي نيز به آن اختصاص مي بايد. در مناطق پرجمعيت (بالاتر از ١٠ هزار نفر دانش آموز)، علاوه بر مركز مشاوره دولتي مي توان از ظرفيت مراكز مشاوره دولتي و غيردولتي با رعايت ضوابط و مقررات، در قالب خريد خدمات مشاور ه اي نيز استفاده كرد؛ •همچنين، علاوه بر مراكز مشاوره شهرستان ها، نواحي و مناطق، هر استان داراي يك مركز مشاوره و خدمات روان شناختي پژوهشي و تخصصي در مركز استان خواهد بود كه داراي حداقل هفت پست سازماني شامل چهار پست: مدير مركز، مسئول پذيرش، مشاور، روانشناس و سه نفر اعضاي هيئت علمي مي باشد.

مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي استان ها، وظيفه شناسايي، مصاحبه، به كارگيري نيروي انساني از بين نيروهاي موظف/غيرموظف مشاوره وزارت آموزش و پرورش، آموزش مستمر آنان، نظارت بر مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي مناطق ترسيم نيم رخ روان شناختي تمامي مناطق/ شهرستان، نواحي و توليد محتواي مورد نياز را بر عهده دارند.

سازمان نوسازي مدارس وزارت آموزش و پرورش موظف است نسبت به طراحي، ساخت، تأمين و تجهيز مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي جهت ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره اقدام نمايد؛

تخصيص پست هاي نيروي انساني مراكز مشاوره و خدمات روان شناختي از مجموع سرجمع نيروي انساني موجود وزارت آموزش وپرورش تامين مي گردد.

بر اساس شاخص هاي مصوب در نظام جامع راهنمايي و مشاوره، نيروي انساني مورد نياز از راه هاي زير تأمين مي شود:

استخدام افراد واجد صلاحيت بر اساس آزمون هاي استخدامي كشور به صورت رسمي، پيماني، حق التدريس؛

اختصاص سهميه براي جذب داوطلبان در رشته مشاوره مدرسه (راهنمايي و مشاوره) دانشگاه ها به خصوص دانشگاه فرهنگيان؛

خريد خدمات راهنمايي و مشاوره براي مدارس و مراكز مشاوره از طريق انجمن ها، مراكز و مؤسسات غيردولتي در چارچوب قوانين و مقررات؛

تبديل وضعيت معلمان رسمي شاغل در آموزش و پرورش با رعايت رشته تحصيلي / شغلي و صلاحيت هاي حرفه اي؛

استفاده از تمامي معلمان، مربيان و كاركنان مدرسه در ارائه خدمات عمومي و پيشگيرانه راهنمايي و مشاوره.

اختصاص بودجه مناسب و سرانه ويژه خدمات راهنمايي و مشاوره و پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي از محل منابع دولتي؛

جلب مشاركت، جذب منابع مالي در چارچوب ضوابط و مقررات از محل حمايت هاي دولتي، غيردولتي، عمومي و بين المللي، خيرين، واقفين و سايركمك هاي مردمي.

اختصاص فضاي مستقل و استاندارد در مدارس براي ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره (برابر زيرنظام فضا، تجهيزات و فناوري)؛

استفاده از فضاهاي فيزيكي قابل واگذاري خيرين و ساير نهادها و مراكز فرهنگي اجتماعي همانند شهرداري ها.

آيين نامه شرايط، ضوابط، درجه بندي و طرح تشخيص صلاحيت هاي حرفه اي و به كارگيري نيروي انساني مشاور، نحوه تأسيس مراكز تخصصي مشاوره و خدمات روان شناختي استان و مناطق و ارائه خدمات مشاوره اي در مدارس، مراكز مشاوره دولتي و غيردولتي توسط اداره كل امورتربيتي، مشاوره و مراقبت در برابر آسيب هاي اجتماعي و با هماهنگي مركز برنامه ريزي نيروي انساني مشخص و ابلاغ مي گردد.

وزارت آموزش و پرورش موظف است:

نسبت به طراحي و تدوين شاخص ها و استانداردهاي ارزيابي برنامه هاي راهنمايي و مشاوره در همه سطوح (ستادي، استاني، منطق هاي و مدرسه اي) اقدام كند.

هر ساله نسبت به ارزيابي از برنامه ها و فعاليت هاي راهنمايي، مشاوره و پيشگيري به صورت فرايندي اقدام و به شوراي عالي آموزش و پروش گزارش كند.

حداكثر تا ٦ ماه بعد از ابلاغ اين مصوبه، نسبت به تهيه و تدوين و ابلاغ آيين نامه ها و دستورالعمل هاي اجرايي مرتبط با نظام راهنمايي و مشاوره اقدام نمايد.

هر سه سال يك بار نسبت به ارزشيابي از روند اجراي نظام جامع راهنمايي و مشاوره از طريق پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش اقدام و نتايج آن را به شوراي عالي آموزش و پرورش گزارش كند.

موضوع : نظام جامع راهنمايي و مشاوره در آموزش و پرورش در نهصد و نود و چهارمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش، تاريخ 17 /3 /1400 به تصويب رسيد. محمود امامي – دبير شورا عليرضا كاظمي – سرپرست وزارت آموزش و پرورش نظام جامع راهنمايي و مشاوره در آموزش و پرورش مورد تأييد است، به اجرا گذاشته شود.

رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي آموزش و پرورش ـ سيدابراهيم رئيسي

پيوست 1: مدل نظام جامع راهنمايي و مشاوره

پيوست 2: ارجاعات 1 ـ راهنمايي يك جريان پيوسته و متوالي تربيتي است كه از پيش از دبستان آغاز مي شود و در دوره هاي بعدي تربيت با هدف تسهيل فرآيند دستيبابي متربيان به مرتبه اي از حيات طيبه ادامه مي يابد. ـ انواع راهنمايي و مشاوره شامل تحصيلي، تربيتي (سازشي) و شغلي بايد در كانون توجه نظام تربيت رسمي و عمومي قرار گيرد. ـ در راهنمائي و مشاوره بايد هويت ويژه متربيان و تنوع فرهنگها به ويژه نظام معيار اسلامي مورد توجه قرار گيرد. ـ تنوع هويت ويژه (علائق، استعدادها ونيازهاي فردي و اجتماعي) متربيان، انعطاف فزاينده در برنامه هاي درسي در مراحل تربيت را طلب مينمايد. ـ فرايند ياددهي و يادگيري بايد با نگاه مشاوره و راهنمايي ـ محور سامان يابد.