قوانین — بایگانی محلی مرورگر آفلاین دادهٔ دریافت‌شده از qavanin.ir
« بازگشت به فهرست

بخشنامه بانك مركزي در رابطه با ابلاغ ضوابط ارائه خدمات تامين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري

متن‌دار
تاریخ تصویب: 1403/07/04
مرجع تصویب: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران
مشاهدهٔ اصل سند در qavanin.ir ↗

اطلاعات پایه

طبقه بندیعادي
نوع قانونمقرره
تاريخ اجرا
مرجع ابلاغمديريت كلي عمليات پولي و اعتباري اداره تأمين مالي زنجيره توليد بانك مركزي
مرجع تصويببانك مركزي جمهوري اسلامي ايران
آخرین وضعیت
تاريخ تصويب1403/07/04
تاریخ ابلاغ1403/07/17
شماره ابلاغ03/166704
تاریخ انتشار
تاریخ سند تصويب
شماره سند تصویب
تاریخ روزنامه رسمي0000/00/00
شماره روزنامه رسميندارد
مجریانبانك ملي ايران، مدير عامل بانك سپه، مدير عامل شركت دولتي پست بانك، بانك مسكن، بانك كشاورزي، بانك صنعت و معدن، مدير عامل بانك توسعه تعاون، مدير عامل بانك توسعه صادرات ايران، مدير عامل بانك ملّت، مدير عامل بانك صادرات ايران، مدير عامل بانك تجارت، بانك رفاه كارگران، مدير عامل بانك سرمايه، مدير عامل بانك سينا، مدير عامل بانك دي، مدير عامل بانك خاورميانه، مدير عامل بانك آينده، مدير عامل بانك پاسارگاد، مدير عامل بانك كارآفرين، مدير عامل بانك اقتصاد نوين، مدير عامل بانك سامان، مدير عامل بانك پارسيان، مدير عامل بانك ايران زمين، مدير عامل بانك گردشگري، مدير عامل بانك شهر، مدير عامل بانك مشترك ايران- ونزوئلا، مدير عامل مؤسسه اعتباري ملل، مدير عامل بانك قرض الحسنه رسالت، مدير عامل بانك قرض الحسنه مهر ايران

متن قانون

راهنمای رنگ‌بندی: معتبراصلاحی / الحاقیمنسوخهتفسیر
بخشنامه بانك مركزي در رابطه با ابلاغ ضوابط ارائه خدمات تامين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري مصوب 1403,07,04 با اصلاحات و الحاقات بعدي
پيرو ابلاغ «دستورالعمل ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره تأمين توسط مؤسسات اعتباري» طي بخشنامه شماره 283728‏‏‏/00 مورخ 29‏‏‏/09‏‏‏/1400 و با عنايت به بازخوردهاي دريافتي از شبكه بانكي و لزوم انجام اصلاحات ضروري به ويژه درخصوص ارائه ابزارهاي نوآورانه توسط موسسات اعتباري و تعيين دقيق سازوكار اخذ مجوز و پايش ابزارهاي موصوف، اصلاح و بازنگري دستورالعمل در يازدهمين جلسه كميسيون عمليات پولي و اعتباري مورخ 04‏‏/07‏‏/1403 با عنوان «ضوابط ارائه خدمات تامين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري» مورد تصويب قرار گرفت و جايگزين «دستورالعمل ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسات اعتباري» مصوب جلسه مورخ 21‏‏/09‏‏/1400 كميسيون عمليات پولي و اعتباري شد. اهم اصلاحات صورت گرفته در ضوابط جديد به شرح ذيل مي باشد:
۱)
الزام موسسات اعتباري به ثبت برخط اطلاعات ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد اعم از عمليات صدور، انتقال، تنزيل و ... در سامانه هاي نظارتي اين بانك
۲)
الزام موسسات اعتباري به اخذ مجوز از بانك مركزي جهت طراحي ابزارهاي جديد و ابزارهاي طراحي شده در حوزه تامين مالي زنجيره توليد
3)
الزام موسسات اعتباري به فعاليت پلتفرم هاي تامين مالي زنجيره توليد ذيل واحد ديجيتال
4)
اعمال مجازات انتظامي در صورت احراز تخلف موسسات اعتباري در حوزه تامين مالي زنجيره توليد
5)
ارائه گزارشات عملكردي ابزارهاي مورد استفاده به صورت دوره اي به بانك مركزي
بر اين اساس، ضمن ارسال «ضوابط ارائه خدمات تامين مالي زنجيره توليد»، خواهشمند است دستور فرمايند مراتب به قيد تسريع به تمامي واحدهاي ذي ربط آن بانك‏‏‏‏‏/ مؤسسه اعتباري غيربانكي ابلاغ و بر حسن اجراي آن تأكيد و نظارت دقيق شود.
مديريت كل عمليات پولي و اعتباري اداره تامين مالي زنجيره توليد محمد نادعلي - اسمعيل محمدجاني
ضوابط ارائه خدمات تامين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري
در راستاي اجراي بند (ث) ماده (2) و جزء (12) بند (الف) ماده (4) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران مصوب 1402/03/30 مجلس شوراي اسلامي ايران مبني بر توسعه روش هاي تأمين مالي بانكي زنجيره توليد و با هدف ارتقاي سهم ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد در نظام اقتصادي كشور و بهبود عملكرد بانك ها و افزايش كارايي سياست هاي اعتباري شبكه بانكي، «ضوابط ارائه خدمات تامين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري» كه از اين پس به اختصار «ضوابط» ناميده مي شود، به شرح زير تدوين مي شود.
ماده 1
در اين ضوابط، عبارت ها در معاني مشروح زير استفاده شده است :
1)
«بانك مركزي»: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران؛
2)
«مؤسسه اعتباري»: بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي كه به موجب قانون يا با مجوز بانك مركزي تأسيس شده و تحت نظارت بانك مركزي مي باشد؛
3)
«زنجيره توليد»: شبكه اي بين توليدكنندگان و تأمين كنندگان آنان كه اقدام به توليد و توزيع كالا و ارائه خدمات مي كنند. اين شبكه شامل طيفي از فعاليت ها، افراد، نهادها، اطلاعات و منابع مي باشد؛
4)
«تأمين مالي زنجيره توليد»: به كارگيري روش ها و عمليات تأمين مالي و كاهش ريسك در جهت بهينه سازي مديريت سرمايه در گردش و جريان نقدي در فرايندها و مبادلات زنجيره توليد؛
5)
«شيوه هاي تأمين مالي زنجيره توليد»: شيوه هايي مانند فاكتورينگ، فاكتورينگ معكوس، تامين مالي قراردادي، تنزيل اسناد دريافتني توسط دارنده اسناد، خريد دين، پرداخت تسهيلات، اوراق بهادارسازي اسناد دريافتني توسط مؤسسه اعتباري، تامين مالي جمعي، تامين مالي تجاري و ... ، كه اقدام به تأمين مالي مشتري در زنجيره توليد مي نمايد؛
6)
«ابزار تأمين مالي زنجيره توليد»: ابزارهايي مانند اوراق گواهي اعتبار مولد (گام)، برات الكترونيكي، كارت رفاهي متصل به اوراق گام، سند تعهد پرداخت اعتبار اسنادي داخلي- ريالي و ساير ابزارهاي مالي و تجاري داراي مجوز از بانك مركزي، كه مؤسسه اعتباري با به كارگيري آن مي تواند اقدام به ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد و گردش اعتبار در طول زنجيره هاي توليد نمايد؛
7)
«سقف مجاز»: سقف مجاز صدور ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به تفكيك مؤسسه اعتباري كه توسط بانك مركزي به صورت سالانه به شبكه بانكي ابلاغ مي شود؛
8)
«سقف اعتباري»: حداكثر ميزان تامين مالي مشتري از ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد كه توسط بانك مركزي تعيين مي شود؛
9)
«ظرفيت اعتباري مشتري»: حداكثر ميزان تخصيص اعتبار و منابع مالي به هر مشتري براي هر يك از ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد كه توسط موسسه اعتباري تعيين مي شود؛
10)
«مشتري»: كليه اشخاص در زنجيره توليد از قبيل بنگاه هاي توليدي، شبكه فروش و تأمين كنندگان كه متقاضي دريافت خدمات تأمين مالي زنجيره توليد مي باشند؛
11)
«تأمين كننده»: هر واحد اقتصادي در زنجيره توليد كه مواد اوليه، قطعات، ملزومات و خدمات مورد نياز حلقه هاي زنجيره توليد را فراهم مي نمايد؛
12)
«پلتفرم(سكو) تأمين مالي زنجيره توليد»: زيرساخت الكترونيكي و برنامه هاي كاربردي كه امكان تبادل اطلاعات مالي و تجاري بين اجزاي زنجيره توليد را در چارچوب ضوابط ناظر بر نحوه ايجاد، فعاليت و نظارت بر واحد ديجيتال ارائه خدمات بانكي (مصوب جلسه مورخ 1402/07/23 كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري) توسط مؤسسه اعتباري فراهم مي نمايد؛
13)
«سامانه جامع تأمين مالي زنجيره توليد»: سامانه جامع يكپارچه ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد بانك مركزي كه توسط بانك مركزي طراحي و راه اندازي مي شود؛
14)
«سامانه هاي نظارتي»: كليه سامانه هاي نظام بانكي از قبيل سامانه جامع تأمين مالي زنجيره توليد، سامانه گام، سپام، سمات و سامانه هاي دستگاه هاي اجرايي مربوطه از جمله برات الكترونيكي، فاكتورينگ و ... جهت اجراء و نظارت فرآيند تأمين مالي زنجيره توليد؛
15)
«خدمات تأمين مالي زنجيره توليد»: انواع خدماتي كه با تلفيق ابزارها و شيوه هاي تأمين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري به مشتري ارائه مي شود؛
ماده 2
خدمات تأمين مالي زنجيره توليد قابل ارائه توسط مؤسسه اعتباري شامل موارد زير است :
1)
صدور ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد براي اشخاص حقوقي و حقيقي جهت خريد كالا و خدمت؛
2)
طراحي و ايجاد پلتفرم تأمين مالي زنجيره توليد؛
3)
ارائه خدمات مديريت سرمايه در گردش نقدي و تعهدي به حلقه هاي زنجيره توليد؛
4)
انجام امور مربوط به خريد و فروش و انتقال اسناد مالي و تجاري مشتري به وكالت از وي در چارچوب قراردادهاي معين؛
5)
طراحي و ابداع راهكارها و نوآوري هاي مالي مربوط به تأمين مالي زنجيره توليد در چارچوب سياست هاي بانك مركزي با هدف افزايش كارايي و كاهش هزينه تأمين مالي؛
6)
ارائه خدمات مديريت ريسك زنجيره توليد و مديريت سبد دارايي هاي مالي حلقه هاي زنجيره توليد؛
7)
ساير امور بانكي و اعتباري مربوط به مشتري در زنجيره توليد؛
تبصره
نوآوري در نحوه ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري، مشروط به انطباق با ضوابط و مقررات مربوطه و اخذ مجوز از بانك مركزي، مجاز است.
ماده 3
به منظور افزايش كارايي در تأمين مالي زنجيره توليد و در چارچوب مفاد اين ضوابط و ساير ضوابط و مقررات ابلاغي بانك مركزي، مؤسسه اعتباري حسب توافق و بنا به درخواست مشتري مي تواند در مراحل مختلف فرايند تأمين مالي زنجيره توليد، اقدام به ايجاد/صدور/تخصيص اعتبار، تضمين، انتقال، تنزيل و تسويه ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد نمايد.
ماده 4
تمام فعاليت هاي موسسه اعتباري در چارچوب تأمين مالي زنجيره توليد مشروط به استفاده از ابزارهاي ابلاغي بانك مركزي يا ابزارهاي نوآورانه داراي مجوز از بانك مركزي مي باشد و مؤسسه اعتباري موظف است قبل از انجام هرگونه فعاليت به منظور ايجاد پلتفرم تأمين مالي زنجيره توليد و طراحي ابزارهاي تامين مالي مرتبط، پس از تصويب هيئت مديره خود، بر اساس اين «ضوابط» و ساير ضوابط ابلاغ شده بانك مركزي، نسبت به ارائه درخواست، مدارك و مستندات لازم و خدمات قابل ارائه در زمينه تأمين مالي زنجيره توليد، به منظور اخذ مجوز از بانك مركزي اقدام نمايد.
تبصره 1
مؤسسه اعتباري موظف است كليه اطلاعات در زمينه ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد شامل جزئيات مربوط به پلتفرم تأمين مالي زنجيره توليد، نحوه مشاركت با ساير مؤسسات اعتباري و بازار سرمايه، جزئيات خدمات تأمين مالي زنجيره توليد، ابزارها و زيرساخت هاي مالي و تجاري مورد استفاده جهت ارائه خدمت به مشتري، نحوه تسويه و تبادل اسناد مالي و تجاري، شرح خدمات قابل ارائه در خصوص مديريت مالي زنجيره توليد و نحوه برون سپاري خدمات مورد نياز در زمينه پشتيباني تأمين مالي زنجيره توليد به ساير اشخاص را به بانك مركزي ارائه نمايد.
تبصره 2
مؤسسه اعتباري موظف است سازوكارهاي لازم براي كنترل داخلي، امنيت اطلاعات، حسابرسي، بررسي و مديريت ريسك فرايندهاي تأمين مالي زنجيره توليد را پيش بيني نمايد.
تبصره 3
مؤسسه اعتباري موظف است قبل از ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد، زيرساخت ها و الزامات مورد نياز جهت اتصال به سامانه هاي نظارتي را فراهم نمايد.
تبصره 4
موسسه اعتباري موظف به رعايت سقف مجاز و سقف اعتباري ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد بر اساس ضوابط و مقررات ابلاغي بانك مركزي مي باشد.
تبصره 5
كارمزد خدمات و نرخ وجه التزام تاخير تاديه دين ارائه شده در فرايندهاي مرتبط با تأمين مالي زنجيره توليد توسط ضوابط ابلاغي بانك مركزي به تفكيك ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد تعيين مي شود.
تبصره 6
هر موسسه اعتباري به منظور تمركز فعاليت ها و فرآيندهاي مرتبط با تأمين مالي زنجيره توليد مي تواند واحد مستقل تأمين مالي زنجيره توليد در ساختار سازماني خود ايجاد نمايد.
ماده 5
تمام فعاليت هاي مؤسسه اعتباري در زمينه تأمين مالي زنجيره توليد، اعم از فعاليت هايي كه رأساً توسط مؤسسه اعتباري انجام مي شود يا هرگونه اموري كه توسط مؤسسه اعتباري به ساير اشخاص برون سپاري مي شود از قبيل فرايندهاي مربوط به شناسايي، اعتبارسنجي و اخذ وثايق از مشتري، بايد انطباق كامل با قوانين و مقررات جاري به ويژه ضوابط و مقررات اعتباري و نظارتي، مقررات ناظر بر نظام هاي پرداخت، مقررات مبارزه با پول شويي و تامين مالي تروريسم و نظاير آن داشته باشد.
ماده 6
مؤسسه اعتباري مي تواند به منظور ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد و اجراي شيوه هاي تأمين مالي زنجيره توليد، رأساً يا با مشاركت ساير مؤسسات اعتباري، بخشي از خدمات مورد نياز خود از قبيل طراحي، ايجاد، توسعه و راهبري پلتفرم تأمين مالي زنجيره توليد بين اجزاي زنجيره توليد، ايجاد و نگهداري بانك اطلاعات مشتري، داده پردازي و داده كاوي گردش مالي و تجاري مربوط به زنجيره توليد و ساير نيازهاي فناوري اطلاعات مرتبط با تأمين مالي زنجيره توليد را در چارچوب ضوابط و مقررات، برون سپاري نمايد.
تبصره 1
مسئوليت ناشي از برون سپاري خدمات مورد نياز مؤسسه اعتباري به ساير اشخاص، به لحاظ انطباق با قوانين و مقررات، ملاحظات مربوط به حفظ محرمانگي و امنيت اطلاعات، مديريت ريسك، ساير مخاطرات احتمالي و رعايت مفاد «دستورالعمل حداقل الزامات ناظر بر ريسك فناوري اطلاعات» بر عهده مؤسسه اعتباري است.
تبصره 2
برون سپاري انجام عمليات مجاز بانكي به اشخاص ثالث تحت هر عنوان (اشخاص ثالث بانكي يا غيربانكي) توسط موسسه اعتباري ممنوع و دامنه فعاليت هاي برون سپاري شده صرفاً محدود به فعاليت هايي غير از عمليات مجاز بانكي مي باشد.
تبصره 3
موضوع نگهداري بانك اطلاعات مشتري به استناد مفاد قانون انتشار و دسترسي آزاد به اطلاعات (ابلاغ شده مورخ 1388/11/11) نيازمند اخذ رضايت از مشتري است، لذا مؤسسه اعتباري موظف به اخذ رضايت از مشتري پيش از ارائه هرگونه خدمات جهت اجراي موضوع اين ضوابط مي باشد.
ماده 7
مؤسسه اعتباري، حسب الزامات ابلاغي بانك مركزي و در چارچوب توافق با مشتري، به منظور تامين مالي، پس از دريافت و تكميل اسناد و مدارك مشروح در ضوابط و مقررات مربوطه و انجام مراحل لازم از قبيل ثبت درخواست مشتري، اعتبارسنجي، تعيين وثايق، وثيقه سپاري، رعايت كامل سقف مجاز، سقف اعتباري و تعيين ميزان ظرفيت اعتباري، اقدام به صدور ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد مي نمايد. فرايند گردش اعتبار در طول زنجيره توليد، متناسب با جريان توليد كالا و خدمت و حسب تقاضاي مشتري، توسط مؤسسه اعتباري مديريت مي شود.
ماده 8
مؤسسه اعتباري موظف است هرگونه آمار و اطلاعات، اسناد و مدارك و گزارش مالي را حسب درخواست بانك مركزي و گزارش عملكرد را به صورت ادواري (پايان هر فصل) به بانك مركزي ارائه نمايد و امكان دسترسي برخط بانك مركزي را به داده ها، اطلاعات و سامانه هاي خود فراهم نمايد و همكاري لازم را با بازرسان بانك مركزي به انجام رساند.
ماده 9
مؤسسه اعتباري مطابق ضوابط و مقررات جاري بانك مركزي، موظف است تمامي جزئيات اطلاعات مالي و اعتباري مربوط به عمليات تأمين مالي زنجيره توليد اعم از صدور، ظهرنويسي، انتقال، تنزيل، توثيق، تسويه و ابطال هرگونه ابزار و اسناد تجاري و مالي با رعايت الزامات شبكه خدمات پرداخت در سامانه هاي نظارتي به صورت برخط ثبت نمايد.
ماده 10
در صورت تخطي مؤسسه اعتباري از مفاد اين ضوابط يا ساير مقررات ذي ربط و عدم ارائه اطلاعات يا ارائه اطلاعات نادرست و يا عدم رعايت ضوابط ابلاغي بانك مركزي و نظاير آن توسط مؤسسه اعتباري، حسب مورد نسبت به اعمال مجازات انتظامي موضوع ماده (23) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و اصلاحات بعدي آن اقدام مي شود. تشخيص موارد تخلف از مفاد اين ضوابط با بانك مركزي است و با متخلفين مطابق قوانين و مقررات مربوطه رفتار مي شود.
ماده 11
ساير موارد مربوط به فرايند ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد كه در اين ضوابط به آن اشاره نشده است، تابع قوانين موضوعه، آيين نامه ها، ضوابط و مقررات ابلاغي از سوي بانك مركزي و ساير ضوابط مرتبط است.
ماده 12
مؤسسه اعتباري از زمان ابلاغ اين ضوابط موظف است كليه فعاليت هاي مربوط به تأمين مالي زنجيره توليد از قبيل ابزارهاي مورد استفاده پيشين و پلتفرم (سكو) هاي تامين مالي خود را به منظور اخذ مجوز و تطبيق با ضوابط و مقررات جاري به بانك مركزي ارائه نمايد.
تبصره
فعاليت پيشين و آتي كليه پلتفرم هاي(سكو) تأمين مالي زنجيره توليد ذيل واحد ديجيتال مؤسسه اعتباري و در چارچوب ضوابط ناظر بر نحوه ايجاد، فعاليت و نظارت بر واحد ديجيتال ارائه خدمات بانكي امكان پذير مي باشد.
ضوابط ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسه اعتباري در (12) ماده و (11) تبصره در يازدهمين جلسه مورخ 1403/07/04 كميسيون عمليات پولي و اعتباري مورد تصويب قرار گرفت و جايگزين «دستورالعمل ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره توليد توسط مؤسسات اعتباري» مصوب جلسه مورخ 1400/09/21 كميسيون پولي و اعتباري شد.