قانون راجع باجازه قبول و اجراي اصول پيشنهادي توصيه نامه بين المللي شماره 102 مربوط برفاه اجتماعي كارگران

قبول اجراي اصول پيشنهادي توصيه ‌نامه بين ‌المللي شماره 102 راجع برفاه اجتماعي كارگران (1656) مشتمل بر نه قسمت از طرف دولت شاهنشاهي ايران ‌تصويب ميگردد.

وزارت كار مكلف است آئين ‌نامه‌ هاي اجرائي اين قانون را با توجه بپيشنهادات توصيه ‌نامه مزبور و اوضاع و احوال كشور تهيه و پس از‌ تصويب هيئت وزيران بموقع اجرا گذارد.

كارفرماياني كه بر خلاف مقررات آئين ‌نامه‌ هاي اجرائي مذكور در تبصره 1 رفتار نمايند در هر نوع بپرداخت غرامت نقدي از پنج هزار ‌ريال تا پنجاه هزار ريال محكوم خواهند شد.

قانون فوق كه مشتمل بر ماده واحده و دو تبصره و متن توصيه ‌نامه ضميمه است پس از تصويب مجلس سنا در جلسه سه‌شنبه بيست و يكم‌ ارديبهشت ماه يكهزار و سيصد و سي و هشت بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد.

رئيس مجلس شوراي ملي - رضا حكمت

قانون بالا در جلسه 6 /12 /1337 بتصويب مجلس سنا رسيده است.

كنفرانس بين ‌المللي كار توصيه ‌نامه شمارة 102: ‌ راجع برفاه اجتماعي كارگران طبق تصميمي كه در سي و نهمين دوره اجلاسيه مورخه 26 ژوئن 1956 در ژنو اتخاذ گرديده است. توصيه ‌نامه شماره 102: ‌ راجع برفاه اجتماعي كارگران كنفرانس عمومي سازمان بين ‌المللي كار كه سي و نهمين دورة اجلاسيه آن طبق دعوت هيأت مديره دفتر بين ‌المللي كار در تاريخ ششم ژوئن 1956‌تشكيل شد پس از قبول چند فقره پيشنهاد نسبت برفاه اجتماعي كارگران كه قسمت پنجم دستور جلسه را تشكيل ميدهد و پس از اتخاذ تصميم ‌نسبت به اينكه پيشنهادهاي مزبور بصورت توصيه ‌نامه درآيد در تاريخ بيست و ششم ژوئن يكهزار و نهصد و پنجاه و شش توصيه ‌نامة زير را‌تصويب نمود. (‌براي عطف به اين توصيه ‌نامه ممكن است عنوان آنرا توصيه ‌نامه راجع برفاه اجتماعي (1956 قرار داد). نظر بلزوم تعريف بعضي اصول و تعيين پاره ‌اي موازين براي وسايل زير كه موجب آسايش كارگران ميباشد يعني (‌الف) وسايل تغذيه در محل كار يا‌نزديك آن (ب) وسايل استراحت در محل كار يا نزديك آن و همچنين وسايل تفريح به استثناي آنچه مربوط بتعطيلات است و (ج) وسايل اياب و‌ذهاب بمحل كار و بعكس در موارديكه وسائط نقليه غيرمكفي يا استفاده از آنها عملي نباشد. كنفرانس توصيه مينمايد كه با كليه وسايل ممكنه اعم از اقدام مستقيم بر حسب اراده خود كنفرانس يا اقدام از طرف دولت و غير آن مقررات زير كاملا و ‌بسرعتي كه اوضاع ملي اجازه دهد بموقع اجرا گذارده شود و هر يك از اعضاء گزارش لازم راجع به اقداماتي كه بايد براي اجراي آن مقررات بعمل ‌آيد بر حسب تقاضاي هيأت مديره دفتر بين ‌المللي كار به اداره نامبرده تسليم نمايد. ‌

حدود

اين توصيه ‌نامه شامل كارگراني است كه با دست يا ماشين در دستگاههاي عمومي يا خصوصي كار ميكنند و كارگران كشاورزي حمل و نقل دريائي‌ مشمول آن نميباشند.

در هر مورد كه مطابقت كار بخصوصي با حدود به اين توصيه ‌نامه مشكوك باشد يا بايد مرجع صلاحيتدار پس از مشورت با سازمانهاي كارفرمايان و ‌كارگران وابسته قضيه را فيصله دهد يا طبق قانون و معمول بكشور حل و فصل شود.

نحوة عمل

با در نظر گرفتن تعدد وسائل آسايش و طرق مختلف ملي براي فراهم كردن آن وسايل ممكن است كنفرانس با اقدام آزادي از پيش خود يا بوسيله ‌مقامات عمومي يكي از شقوق زير را براي تأمين آن وسايل نحوه عمل قرار دهد: الف - توسل بقوانين و آئين‌نامه‌ها. ب - توسل بهر نحوه ديگريكه مرجع صلاحيتدار پس از مشورت با سازمانهاي كارفرمايان و كارگران تصويب نمايد. ج - حصول موافقت دسته‌جمعي يا غير آن بر حسب توافق كارفرمايان و كارگران.

وسايل تغذيه

سفره‌ خانه‌ ها (Cantines)

در موارديكه لازم و مطلوب تشخيص داده شود بايستي سفره‌ خانه هائي در محل كار يا نزديك آن تأسيس و اداره نمود و در انجام اين امر بايستي ‌موضوعات زير را در نظر گرفت: تعداد كارگران استخدام شده. مقدار احتياجي كه بوسايل مورد بحث هست. ‌ تا چه اندازه انتظار ميرود در آينده اين وسايل مورد استفاده واقع شود. عدم وسايل مناسب ديگر براي تهيه غذا. ساير شرايط و اوضاع مربوطه.

چنان چه سفره ‌خانه بموجب قوانين يا آئين ‌نامه‌ هاي ملي تهيه شده باشد بمرجع صلاحيتدار بايد اختيار داده شود تا تأسيس و اداره كردن آنها را‌ در كارگاه يا نزديك آن در موارديكه تعداد كارگران از حداقل معينه بيشتر باشد خواستار شود. مرجع مزبور ميتواند بدلايل ديگري نيز كه خود ‌تشخيص دهد تقاضاي تأسيس و اداره كردن سفره‌ خانه را بنمايد.

هرگاه تأسيس سفره‌ خانه در حوزه صلاحيت كميسيونهاي كار باشد كه بموجب قوانين ملي ايجاد ميشوند كميسيونهاي مزبور بايستي در‌ كارگاههائيكه تأسيس و اداره كردن چنين سفره‌ خانه ‌هائي لازم بنظر برسد اقدام بتأسيس آنها بنمايند.

چنانچه سفره‌ خانه ها بموجب قرارداد دسته‌ جمعي يا بهر ترتيب ديگر جز آنچه در بندهاي 5 و 6 ذكر شد داير شده باشند آن قراردادها يا ترتيبات ‌بايستي شامل كارگاههائي گردد كه لزوم آنها را كارفرمايان و كارگران بتوافق لازم بدانند.

مرجع صلاحيتدار يا هر هيأت ديگريكه داراي صلاحيت باشد بايستي ترتيب مناسبي برقرار كند كه بوسيله آن بتوان نسبت بمسائل فني كه در‌نتيجه تأسيس و اداره كردن سفره‌ خانه پيش ميآيد اطلاعات و راهنمائي لازم بكارگاهها بدهند.

1 - در جاهائيكه وسايل كافي براي انتشار مطبوعات نيست مرجع صلاحيتدار يا هر هيأت ديگريكه داراي صلاحيت باشد بايد اطلاعات ‌راهنمائي‌ ها و نظرياتي را كه مناسب اوضاع ويژة كشور ميدانند درباره طرق تأسيس و اداره كردن سفره ‌خانه ‌ها بتفصيل تهيه نموده و بچاپ برسانند. 2 - اسناديكه بدينوسيله منتشر ميگردد بايستي نظرياتي درباره نكات زير متضمن باشد: الف - موقعيت سفره‌ خانه ها در هر كارگاه نسبت به ابنيه مختلف يا دوائر همان كارگاه. ب - تأسيس يك سفره‌ خانه مشترك براي چند كارگاه در حدوديكه مقتضي تشخيص داده شود. ج - تهيه وسايل سكونت در سفره‌ خانه با رعايت قواعدي كه براي فضا و روشنائي و درجه گرما و وسايل گرم كردن و تهويه استاندارد شده‌ اند. د - طرح قسمت ‌هاي مختلف سفره‌ خانه از قبيل اطاق يا اطاقهاي ناهارخوري و فضا براي سرويس و آشپزخانه و جاي ظرف شوئي و محل ويژه براي ‌نگهداري اغذيه و اطاق دفتر اداري و رخت كن و دستشوئي براي كاركنان سفره‌ خانه. هـ - اثاثيه و لوازم و تزئينات سفره‌ خانه لوازم تهيه و پخته غذا و سرد نگاه داشتن و ذخيره آن و شستشوي ظروف و انواع سوخت براي پختن و اشكال‌ مختلف ميز و صندلي براي ناهارخوري و رنگ‌ كاري و تزئين اطاقها. و - نوع خوراكهاي سه ‌گانه روزانه - صورت غذا طبق استاندارد يا آلاكارت و بر حسب انتخاب - غذاهاي ويژه طبق دستور پزشك - غذاهاي كارگرانيكه كارهاي غيرصحي انجام ميدهند صبحانه خوراك وسط روز يا ساير ساعات بر حسب نوبت كارگران. ز - قواعد استاندارد تغذيه - ارزش غذائي مواد گوناگون خواربار - تهيه صورت هاي خوراك طبق طرح هاي قبلي و موازنه رژيم‌ هاي غذائي. ح - نوع سرويس در سفره‌ خانه دادن غذا از يك دريچه يا باجه يا گذاردن آن روي ميز يا اين ترتيب كه هر كس خودش غذاي خود را در بشقاب بريزد -‌ عده كاركنان لازم براي هر يك از اين شقوق. ط - قوانين معمولي بهداشت كه بايستي در آشپزخانه و سالن هاي ناهارخوري رعايت شود. ي - مسايل مالي - گذاردن سرمايه اوليه براي ساختمان و تهيه اثاثيه و لوازم هزينه ‌هاي اداري و نگهداري و مخارج غذا و حقوق كاركنان - نگهداري‌ نرخهاي اغذيه.

بوفه ‌ها و ميزهاي غلتك‌ دار براي بردن غذا

(1) - در كارگاههائيكه تأسيس سفره ‌خانه براي تهيه غذاهاي مناسب عملي نيست و همچنين در كارگاههائيكه هم اكنون داراي چنين ‌سفره‌ خانه‌ هائي هستند بايستي در موارد لازم و در صورت عملي بودن بوفه‌ ها يا ميزهاي غلتك‌ دار تهيه شود كه غذاهاي حلب ‌كرده يا ساندويچ و چاي ‌و قهوه و شير و ساير آشاميدني را نزد كارگران برده و به ايشان بفروشد ليكن در كارگاههائيكه بعلت عمليات خطرناك يا زيان‌آور صرف خوراكي و‌آشاميدني در محل كار مناسب نيست نبايستي ميزهاي غلتك دار بكار برده شود. (2) - بعضي از وسايل مذكوره فوق بايستي نه تنها در موقع ناهار يا فواصلي كه نوبت‌كاران استراحت ميكنند در اختيار كارگران گذاشته شود بلكه در‌ساعات مجازي كه براي استراحت تنفس معين شده نيز بايد در اختيار ايشان گذاشته شود.

ناهارخوريهاي خصوصي يا اطاقهاي مناسب ديگر

(1) - در كارگاههائيكه تأسيس سفره ‌خانه براي تهيه غذاهاي مناسب عملي نيست و همچنين در كارگاههائيكه هم اكنون داراي چنين ‌سفره‌ خانه ‌هائي ميباشند بايستي در صورتيكه عملي و مقتضي تشخيص داده شود ناهارخوري هاي خصوصي براي افراد كارگر تهيه شود تا بتوانند ‌خودشان غذاهاي خود را تهيه و يا گرم كرده بخورند. (2) - حداقل لوازم تسهيلات فوق عبارت است از: الف - يك اطاق داراي وسايل مناسب براي كم كردن ناراحتي ‌هاي ناشي از گرما و سرما. ب - تهويه و روشنائي كافي. ج - جا براي نشستن و ميزهاي مناسب بتعداد كافي. د - وسايل مناسب براي گرم كردن خوراك و آشاميدنيها. هـ - مقدار كافي آب خوردن كه براي بهداشت بدن مضر نباشد.

در موارديكه كارگران در اراضي وسيع كار پراكنده شده باشند شايسته است كه در صورت عملي بودن و فراهم بودن وسايل مناسب‌ سفره ‌خانه ‌هاي سيار براي فروش اغذيه بكارگران داير شود.

- تسهيلات ديگر

توجه مخصوصي بايد به اين موضوع داشت كه براي كارگران نوبت كار تسهيلاتي موجود باشد تا بتوانند در مواقع مقتضي خوراك و آشاميدنيهاي ‌كافي تهيه نمايند.

در جاهائيكه وسايل كافي براي خريد خوراك و آشاميدني‌ و ناهار و شام موجود نباشد اقداماتي بايد بعمل آورد تا وسايل مزبور در اختيار‌ كارگران گذاشته شود.

استفاده از وسايل

كارگران را در هيچ مورد نبايستي مجبور كرد كه از وسايل تغذيه كه در كارگاهها فراهم گرديده استفاده نمايند مگر بموجب قوانين و آئين ‌نامه‌ هاي‌ ملي كه مبني بر دلايل بهداشتي باشند.

وسايل استراحت

جاها

(1) - هرگاه كارگران يك كارگاه بخصوص زنان و كارگران خردسال در ضمن كار كردن فرصت پيدا كنند كه بنشينند و لطمه‌ اي هم بكار آنها وارد ‌نيايد بايد جهت آنها جا براي نشستن تهيه شود. (2) - جاهائيكه بدين ترتيب تهيه ميشود بتعداد كافي و تا حدودي كه معقول باشد در نزديكي محل كار باشد.

(1) - در كارگاههائيكه قسمت مهمي از كار را بتوان بخوبي نشسته انجام داد بايد جاهائي در اختيار كارگران ذيعلاقه گذاشته شود. (2) - جاهائيكه براي نشستن كارگران تهيه ميشود بايستي از حيث طرح و ساختمان و ابعاد با وضع خود آنها و همچنين با ماهيت كار مناسب باشد ‌بايد زيرپائي براي كارگران تهيه نمود.

اعم از اينكه جاهاي مناسب براي كارگران بموجب قوانين يا آئين ‌نامه‌ هاي ملي تهيه شود. مرجع صلاحيتدار هر كشور بايستي بمأمورين ‌مربوطه دولتي اجازه دهند كه نسبت بمسايل فني كه در تهيه جاهاي مناسب پيش ميآيد اطلاعات لازم بدهند و راهنمائيهائي بكنند بويژه در‌ موارديكه قسمت مهمي از كار را بتوان بخوبي نشسته انجام داد.

تالارهاي استراحت

(1) - در كارگاههائيكه تسهيلات ديگري جهت كارگرانيكه احتياج بيك استراحت موقتي در ضمن ساعات كار دارند وجود نداشته باشد بايد ‌يك تالار استراحت در محلي مناسب و با توجه بكيفيت و كليه شرايط و احوال مربوطه به آن ايجاد شود. علي ‌الخصوص بمنظور تأمين نيازمنديهاي‌ كارگران زن و مرد كه بكارهاي مخصوصاً پر زحمت و يا بكارهاي ويژه‌ ايكه ضمن ساعات كار استراحتي موقتي ايجاب مينمايند اشتغال دارند نيز‌جهت كارگران نوبت كار جهت فواصل كار بايد تالارهاي استراحت ساخته شود. (2) - قوانين ملي بايد در موارديكه مناسب و ضروري باشد اختيار لازم به ايجاد تالارهاي استراحت را در بعضي از كارگاهها و يا گروه مؤسساتي كه ‌مقامات مربوطه با توجه بشرايط و مقتضيات كار ايجاد آنها را خواستار ميشوند به آنمقامات واگذار نمايند.

تأسيساتي كه بدين ترتيب در نظر گرفته ميشوند اقلا بايد شامل قسمتهاي زير باشند: الف - محلي با وسايل لازمه جهت تخفيف و تقليل ناراحتي‌ هاي ناشيه از سرما و گرما. ب - تهيه و روشنائي با وضعي مطلوب. ج - جا و صندلي بتعداد كافي.

وسايل تفريح

(1) - اقدامات مقتضي بايد براي تشويق متصديان بتهيه وسائل تفريح جهت كارگران در كارگاهها در نزديكي آنها بعمل آيد مشروط بر اينكه‌ هم اكنون وسايل مناسب از طرف هيأتهاي مخصوص يا بر اثر اقدامات دسته ‌جمعي موجود نشده باشد و نمايندگان كارگران نشان بدهند كه حقيقتاً ‌احتياج به ايجاد وسايل تفريح هست. (2) - در موارديكه لازم تشخيص داده شود اقدامات فوق بايستي از طرف كميسيونهاي كارگاه يا اشخاص ديگري كه بموجب قوانين يا آئين ‌نامه‌ هاي ‌ملي تعيين ميشوند بعمل آيد مشروط بر اينكه در اين رشته از امور صلاحيت داشته باشند و الا كارفرمايان يا كارگران ذيمدخل بايد پس از مشورت با يكديگر با‌ اراده خود اقدام بتهيه وسايل فوق بنمايند و بهتر است طرز اقدام طوري باشد كه مقامات عمومي هم تحريك و تشويق شوند كه از جامعه پشتيباني بنمايند تا بتوانند احتياجات مربوط بوسايل تفريح را تأمين نمايند.

طرقي كه براي تهيه وسايل تفريح اتخاذ ميشود هر چه ميخواهد باشد فقط كارگران را نبايستي در هيچ مورد مجبور نمود كه از وسايل موجود‌ استفاده نمايند.

اداره امور مربوط بوسايل تغذيه و تفريح

هر چند امور مربوط بوسايل تغذيه و تفريح ممكن است بطرق گوناگون طبق رسوم كشور يا محل مربوطه يا از طريق واگذاري مسئوليت كلي ‌وسايل رفاه بسازمانهاي مخصوصي اداره شود با اينحال بعضي از شيوه‌ هائيكه بايد مورد توجه مقامات صلاحيتدار كارفرما و كارگر قرار گيرد ذيلا ‌درج ميگردد: الف - در مورد وسايل تغذيه: 1 - در كشورهائيكه تهيه وسايل تغذيه جزء وظايف كميته‌ هائي است كه بموجب قوانين يا آئين ‌نامه ‌هاي ملي در كارگاه تشكيل يافته‌ اند امور مربوط بوسايل تغذيه توسط كميته‌ هاي مزبور با كميته‌ هاي فرعي كه آنها انتخاب ميكنند اداره شود. 2 - در ساير كشورها اداره امور اينگونه وسايل بعهدة هيأت مديره كارگاه مربوطه يا مقاطعه‌ كارانيكه از طرف آن تعيين شده ‌اند واگذار و ترتيباتي داده‌ شود كه مثلا با تشكيل كميته مخصوصي مركب از نمايندگان كارگران كارگاه با كارگران مربوطه در اين زمينه مشورت بعمل آيد. ب - در مورد وسايل تفريح. 1 - در كشورهائيكه تأمين وسائل تفريح جزء وظائف كميته ‌هائي است كه طبق قوانين يا آئين ‌نامه ‌هاي ملي در كارگاه تشكيل گرديده ‌اند امور مربوط به‌اينگونه وسايل توسط كميته ‌هاي مزبور يا كميته‌ هاي فرعي كه از طرف آنها تعيين شده اداره شود. 2 - در ساير كشورها اينكار بعهده يك كميته مركزي امور تفريحي كه از طرف كارگران كارگاه انتخاب ميگردد (‌با شركت نماينده هيأت مديره كارگاه يا‌بدون شركت او) و يا بعهده چند باشگاه مختلف واگذار شود كه توسط دسته‌ هائي از كارگران كارگاه كه در انواع بخصوصي از تفريحات علاقه‌ مند ‌ميباشند تشكيل يافته باشد.

مقامات صلاحيتدار هر كشور بايد ترتيباتي بدهند كه سازمانهاي كارگران و كارفرمايان راجع بنحوه اداره امور و همچنين نظارت بر وسايل رفاهي‌ كه بموجب قوانين يا آئين ‌نامه ‌هاي ملي تأمين گرديده با هم مشورت نمايند.

تأمين بودجه وسايل تغذيه و رفاه

هر چند بودجه وسايل تغذيه و تفريح ممكن است بطرق مختلف طبق رسوم كشور يا محل مربوطه يا از طريق واگذاري مسئوليت كلي وسايل‌ رفاه بسازمانهاي مخصوصي تأمين شود با اينحال بعضي از طرق تأمين بودجه كه بايد مورد توجه مقامات صلاحيتدار و كارفرمايان و كارگران قرار‌گيرد ذيلا نگاشته ميشود.

در مورد وسايل تغذيه: 1 - هزينه ساختمان يا اجاره يا تهيه محل براي وسايل تغذيه به انضمام لوازم و اثاثيه مورد نياز و همچنين هزينه‌ هاي مستمر جاري و مخارج نگاهداري‌از جمله سوخت و روشنائي و نظافت و عوارض و مالياتها و بيمه و حفاظت ابنيه و لوازم و اثاثيه از طرف كارفرما تقبل شود. 2 - مخارج غذا و خواربار توسط كارگراني پرداخت شود كه از وسايل مورد بحث استفاده ميكنند. 3 - بودجة دستمزد و بيمة كاركنان سرويس تغذيه يا از طرف كارفرما تأمين شود و يا كارگران با پرداخت بهاي غذا و ساير مواد خواربار مصرفي اعتبار‌ هزينه‌ هاي مزبور را تأمين نمايند.

در مورد وسايل تفريح: 1 - هزينة ساختمان يا اجاره يا تهية محل براي وسايل تفريح در جاههاي سرپوشيده زمين و تأسيسات براي وسايل تفريح در هواي آزاد به انضمام لوازم و‌ اثاثية ثابت مورد نياز و همچنين هزينه‌ هاي مستمر جاري و مخارج نگاهداري از جمله سوخت و روشنايي و نظافت و عوارض و ماليات ها و حفاظت ابنيه ‌و زمين ها و تأسيسات و لوازم و اثاثيه از طرف كارفرما تقبل شود. 2 - هزينه جاري روزمره بويژه مخارج تهية اجناس و لوازم از طرف كارگران تأمين شود و اينكار با پرداخت حق عضويت و حق شركت در بازيها و‌ همچنين از محل فروش بليط ورودي در مسابقات و غيره عملي گردد.

در كشورهايي كه از لحاظ اقتصادي عقب ‌مانده هستند هرگاه تعهدات قانوني ديگري راجع بوسايل رفاه وجود نداشته باشد بودجة وسايل تفريح ‌ممكن است از محل اعاناتي تأمين گردد كه توسط مقامات صلاحيتدار تعيين و امور مربوط به آن تحت نظر كميته ‌هايي مركب از نمايندگان كارفرما و‌كارگر (‌بتعداد مساوي) اداره خواهد شد.

(1) - در موارديكه غذا و خواربار مستقيماً از طرف كارفرما در اختيار كارگران گذاشته ميشود بهاي آن بايد مناسب باشد و سودي از اينراه عايد ‌كارفرما نگردد و كليه وجوه اضافي حاصله از فروش بصندوق يا حساب مخصوص ريخته شود و بر حسب مقتضيات يا براي جبران زيانهاي احتمالي‌ و يا بهبود وسايلي كه در اختيار كارگران گذاشته ميشود بمصرف برسد. (2) - در موارديكه غذا و خواربار از طرف يك پيمانكار در اختيار كارگران گذاشته ميشود بهاي آن بايد مناسب بوده و متضمن سودي براي كارفرما ‌نباشد. (3) - در موارديكه وسايل مورد بحث طبق قراردادهاي دسته‌ جمعي يا بموجب قراردادهاي مخصوصي كه بين كارگاهها گذاشته تهيه ‌ميشود امور‌ مربوط بوجوه پيش ‌بيني شده در بند (1) فوق يا بايد بوسيله يك سازمان مشترك و يا توسط كارگران اداره شود.

(1) - بهيچوجه نبايد بكارگري تكليف شود كه بابت وسايل رفاهي كه شخصاً مايل به استفاده از آنها نيست وجهي بپردازد. (2) - در موارديكه كارگران بايد بابت وسايل رفاه وجوهي بپردازند پرداخت به اقساط تأخير در تأديه نبايد جايز شمرده شود. ‌

وسايط نقليه

در موارديكه طبق رسوم ملي يا محلي كارگران وسائط نقليه براي اياب و ذهاب بكارگاه را شخصاً تهيه ميكنند وسائل پاركينگ يا حفاظت بايد ‌در صورت لزوم و امكان فراهم شود.

در جاهائيكه عده كثيري از كارگران براي اياب و ذهاب بكارگاه بعلت كافي نبودن سرويس هاي نقلية عمومي يا عدم تناسب ساعات كار مواجه ‌با مشكلات خاصي ميباشند كارگاههاي مربوطه بايد سازمانهاي مسئول نقليه عمومي محل را وادار به تعديل يا اصلاح سرويسهاي كار خود بنمايند.

در موارديكه اشكالات اياب و ذهاب كارگران در وهلة اول ناشي از تراكم عبور و مرور در ساعات بخصوصي است و رفع اينگونه اشكالات بطريق ديگر ميسر نيست در اين صورت كارگاههاي ذيمدخل بايد در نظر كارگران مربوطه و همچنين با نظر مقامات مسئول نقليه عمومي و راهنمائي و‌ رانندگي و عندالاقتضاء با نظر ساير كارگاههاي همان محل ساعات شروع و ختم كار را در تمام كارگاه‌ يا بعضي از قسمت هاي آن تعديل يا كارگران را از‌ نظر ساعات اياب و ذهاب دسته ‌بندي كنند.

در موارديكه وسايط نقليه كافي و قابل استفاده براي كارگران لازم است و تهيه آن بهيچ طريق ديگري ممكن نيست كارگاههاي مربوطه بايد ‌وسيله اياب و ذهاب كارگران را شخصاً فراهم كنند.

در كشورها و نواحي و صنايع بخصوصي كه وسايط نقليه عمومي غير كافي است و يا بسهولت قابل استفاده نميباشد كارگاه بايد بجاي آنكه ‌شخصاً وسايل نقليه فراهم سازد فوق‌العاده اياب و ذهابي با حصول توافق نظر بين كارفرما و كارگر بكارگران خود بپردازد.

در صورت لزوم كارگاهها بايد از طريق سرويسهاي نقليه عمومي يا غير آن ترتيب تهيه وسايط نقليه را بتعداد كافي بدهند تا احتياجات كارگران ‌نوبت كار در اوقات روز و شبكه وسايط نقليه عمومي كافي يا عملي يا اصولاً موجود نيست مرتفع گردد.

مقررات عمومي

در مورد يك كشور "‌فدرال" عبارت "‌قوانين يا مقررات ملي" كه در پيشنهاد حاضر ذكر شده شامل قوانين و مقررات آن كشور فدرال و همچنين ‌قوانين و مقررات كشورها يا ايالات يا كانتونهاي عضو آن بر طبق قانون اساسي هر يك از آنها ميباشد. مراتب فوق متن صحيح و معتبر پيشنهادي است كه كنفرانس عمومي سازمان بين ‌المللي كار در سي و نهمين دورة اجلاسيه خود كه در ژنو تشكيل يافت ‌و در 28 ژوئن 1956 ختم آن اعلام گرديد بتصويب رسانيد. بتاريخ 6 ژوئية 1956 رئيس كنفرانس - دكتر محسن نصر مديركل دفتر بين ‌المللي كار - داويد آ. مورس از طرف مديركل دفتر بين ‌المللي كار رئيس دايرة حقوقي دفتر بين ‌المللي كار ‌فرانسيس وولف ‌ متن توصيه ‌نامه فوق مشتمل بر نه قسمت ضميمه قانون راجع به اجازه قبول و اجراي اصول پيشنهادي توصيه ‌نامه بين ‌المللي شماره 102 مربوط برفاه‌ اجتماعي كارگران بوده و صحيح است. رئيس مجلس شوراي ملي - رضا حكمت