رأي شماره 84 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع بخشنامه شماره 3363/ص/25004- 1398/12/5 سازمان بازنشستگي كشوري مديرصندوق بازنشستگي استان اصفهان در خصوص كسر كسور بازنشستگي كاركنان آموزش و پرورش استثنايي ابطال شد

شماره 0002139 – 5 /2 /1401 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140109970905810084 مورخ 20 /1 /1401 با موضوع: «بخشنامه شماره 3363 /ص /25004 – 5 /12 /1398 سازمان بازنشستگي كشوري (مدير صندوق بازنشستگي استان اصفهان) در خصوص كسر كسور بازنشستگي كاركنان آموزش و پرورش استثنايي ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مدير كل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري – يدالله اسمعيلي فرد شماره دادنامه: 140109970905810084 تاريخ دادنامه: 20؍1؍1401 شماره پرونده: 0002139 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: خانم ويدا موسوي موضوع شكايت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 3363؍ص؍25004- 5؍12؍1398 سازمان بازنشستگي كشوري (مدير صندوق بازنشستگي استان اصفهان) گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بخشنامه شماره 3363؍ص؍25004- 5؍12؍1398 سازمان بازنشستگي كشوري (مدير صندوق بازنشستگي استان اصفهان) را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه: " به موجب ماده 59 آيين نامه خاص استخدامي آموزش و پرورش استثنايي مقرر شده است كه « در اجراي تبصره 5 ماده واحده قانون تشكيل سازمان هر 5 سال خدمت در آموزش و پرورش استثنايي از لحاظ بازنشستگي، ازكارافتادگي، وظيفه و وراث 6 سال محسوب گردد.» و بر اساس رأي صادر شده در هجدهمين جلسه شوراي سازمان آموزش و پرورش استثنايي مورخ 17؍12؍1379 اين امر به كليه مستخدمين رسمي و پيماني سازمان تسري داده شده است. نظر به مراتب فوق الذكر اخيراً صندوق بازنشستگي اصفهان به استناد نامه شماره 3363؍ص؍25004 -5؍12؍1398 اداره كل آمـوزش و پرورش را ملزم به ادامـه كسورات صندوق بازنشستگي از همكاراني كه تمايل به ادامه خدمت بالاي سي سال سنوات رادارند نموده است. اين در حالي است كه بر اساس تبصره 2 ماده 3قانون اصلاح مقررات بازنشستگي مصوب 13؍12؍1368 صرف داشتن سي سال سابقه خدمت ملاك برخورداري از معافيت مقرر در تبصره مذكور نمي باشد و پرداخت سي سال كسورات بازنشستگي را ملاك بهره مندي و قطع كسورات قرار داده و به رأي وحدت رويه موضوع دادنامه هاي شماره 148-6؍12؍1373 اسناد مي نمايد. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در رأي شماره 592- 3؍9؍1387 اخذ كسورات بازنشستگي از مستخدم را غيرقانوني و من غير حق دانسته است. " متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است: " اداره كل آموزش و پرورش استان اصفهان با سلام و احترام عطف به نامه شماره 710؍463670- 29؍11؍1398 در خصوص معافيت از كسر كسور بازنشستگي كاركنان آموزش و پرورش استثنايي و با عنايت به نظريه شماره 15554؍د؍22002- 19؍9؍1398 اداره كل درآمد و هزينه اين صندوق اشعار مي دارد: همان گونه كه عنايت دارند مستخدميني مشمول تبصره 2 ماده 3 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه قانون استخدام كشوري مصوب 13؍12؍1368 مي شوند كه بابت سنوات خدمت قابل قبول خود مدت سي سال تمام كسور بازنشستگي و يا حق بيمه پرداخت كرده باشند و صرف داشتن سي سال سابقه خدمت ملاك برخورداري از معافيت مقرر در تبصره مذكور نمي باشد. در عين حال با عنايت به مفاد آراي وحدت رويه موضوع دادنامه هاي شماره 148- 6؍12؍1373 و كلاسه هـ؍74؍54- 7؍8؍1374 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري، معافيت از پرداخت كسور بازنشستگي از تاريخ تاديه آن به مدت سي سال تمام و استهلاك كامل بدهي خواهد بود و صرف داشتن سي سال سابقه خدمت ملاك برخورداري از معافيت مقرر در تبصره 2 ماده قانوني صدرالاشاره نمي باشد.- مدير صندوق بازنشستگي استان اصفهان" در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل دفتر حقوقي و امور املاك صندوق بازنشستگي كشوري به موجب لايحه شماره 18995؍ص؍235- 18؍11؍1399 به طور خلاصه توضيح داده است كه: " در خصوص نحوه احتساب سنوات ارفاقي كاركنان بابت خدمت در سازمان آموزش و پرورش استثنايي در حد فاصل 1؍1؍1388 الي 12؍10؍1391 به موجب تفاهم نامه مورخ 2؍12؍1395 صورتجلسه تنظيم و وظايف هر يك از طرفين مشخص شده است. لذا كسور بازنشستگي سنوات ارفاقي كاركنان مورد بحث مي بايستي همانند كسور سنوات ارفاقي ساير مستندات قانوني مشابه بر اساس حقوق و فوق العاده هاي مشمول كسور در آخرين حكم كارگزيني زمان اشتغال مستخدم محاسبه و به حساب اين صندوق واريز گردد. ضمن اينكه به موجب دادنامه شماره 5923؍9؍1378 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري كسور بازنشستگي سنوات ارفاقي شامل سهم مستخدم و كارفرما بايد به وسيله سازمان آموزش و پرورش استثنايي واريز و پرداخت كسور سنوات ارفاقي مورد بحث توسط شخص مستخدم وجاهت قانوني ندارد. با عنايت به مراتب فوق احتساب سنوات ارفاقي براي ايام فوق براي افراد مشمول (شاغل و بازنشسته) از جمله شاكي پس از وصول كسور بازنشستگي بلامانع بوده و مادام كه كسور متعلقه سنوات ارفاقي كاركنان مدارس آموزش و پرورش استثنايي به اين صندوق پرداخت نشده باشد احتساب سنوات موصوف از نظر بازنشستگي مجاز نمي باشد. بنابراين با عنايت به مطالب معروضه رد دعواي مطروحه مورد استدعاست." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 20؍1؍1401 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي اولاً: براساس تبصره 5 ماده واحده قانون تشكيل سازمان آموزش و پرورش استثنايي مصوب سال 1369 مقرر شده است كه : «پنج سال خدمت دولتي رضايت‌ بخش در سازمان از هر نظر از جمله بازنشستگي شش سال محسوب مي‌گردد» و برمبناي رأي شماره 1330-2؍7؍1398 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري اعلام شده است كه : «...در قانون مديريت خدمات كشوري حكمي مغاير با مقرره قانوني فوق‌الذكر بيان نشده تا مستند به ماده 127 قانون مديريت خدمات كشوري لغو شود، مضافاً استناد به تبصره مذكور در مصوبه مورخ 3؍10؍1391 هيأت وزيران مؤيد آن است كه هيأت وزيران نيز قائل به عدم نسخ تبصره مذكور بوده است...» و بر همين اساس، ماده واحده قانون تشكيل سازمان آموزش و پرورش استثنايي مصوب سال 1369 و تبصره 5 آن با تصويب قانون مديريت خدمات كشوري مصوب سال 1386 نسخ نشده و در حال حاضر مجري و لازم‌الرعايه است. ثانياً: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براساس رأي وحدت رويه شماره 592-3؍9؍1387 اعلام كرده است كه : «قانونگذار با عنايت به اهميت و ويژگيهاي توانبخشي تعليم و تربيت كودكان و دانش‌آموزان استثنايي، ضرورت تأسيس سازمان آموزش و پرورش استثنايي را مورد تأكيد قرار داده و با توجه به صعوبت خدمت در آن سازمان به موجب تبصره 5 ماده واحده مزبور پنج سال خدمت دولتي رضايت بخش در سازمان را از هر نظر از جمله بازنشستگي شش سال محسوب داشته است... و احتساب مدت خدمت مستخدمين آن سازمان به كيفيت فوق‎الذكر ملازمه‎اي با دريافت كسور بازنشستگي مدت اضافي از مستخدمين مشمول تبصره مذكور ندارد و دريافت هرگونه وجه از اشخاص منوط به حكم مقنّن مي‎باشد و در اين باب نيز حكمي انشاء نشده است...» و در نتيجه، دريافت كسور بازنشستگي مدت اضافي از مستخدمين مشمول تبصره فوق مجوز قانوني ندارد. ثالثاً: براساس رأي وحدت رويه شماره 148-6؍12؍1373 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري كه مستند بخشنامه معترض‌عنه قرار گرفته، اعلام شده است كه : «به موجب تبصره 2 ماده 3 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و و‌ظيفه قانون استخدام كشوري مصوب 13؍12؍1368 مستخدمين موضوع اين ماده كه سي سال كسور بازنشستگي و يا حق بيمه پرداخته‌اند از پرداخت كسور بازنشستگي معاف خواهند بود‌... نظر به اينكه حكم تبصره مزبور مفيد معافيت از پرداخت كسور بازنشستگي از تاريخ تأ‌ديه آن به مدت 30 سال تمام است، دادنامه شماره 1634-29؍8؍72 شعبه چهاردهم ديوان كه متضمن اين معني مي‌باشد، موافق اصول و موازين قانوني تشخيص داده مي‌شود...» و مفاد اين رأي درخصوص سنوات خدمت غيررسمي است و ارتباطي به دريافت كسور بازنشستگي مدت اضافي از مستخدمين مشمول تبصره 5 ماده واحده قانون تشكيل سازمان آموزش و پرورش استثنايي مصوب سال 1369 ندارد. بنا به مراتب فوق، بخشنامه شماره 3363؍ص؍25004-5؍12؍1398 سازمان بازنشستگي كشوري با مفاد تبصره 5 ماده واحده قانون تشكيل سازمان آموزش و پرورش استثنايي مصوب سال 1369 و رأي وحدت رويه شماره 592-3؍9؍1387 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مغايرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود./ مهدي دربين هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري