رأي شماره 993363 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در خصوص ابطال 1 - بند 6 صورتجلسه مورخ 1398/2/30 كارگروه زمين‌هاي معوض ورزشگاه بزرگ اصفهان ابلاغي به شماره 98/203/3406 ـ 1398/3/7 و 2 - ابطال بند 3 صورتجلسه مورخ 1398/9/18 كارگروه تعيين تكليف پلاك‌هاي معوض اراضي ورزشگاه بزرگ اصفهان

مرجع تصويب: هيات عمومي ديوان عدالت اداري شماره ويژه نامه: 1714 دوشنبه،20 شهريور 1402 سال هفتاد و نه شماره 22857 رأي شماره 993363 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: بند 6 صورتجلسه مورخ 1398/2/30 كارگروه زمين‌هاي معوض ورزشگاه بزرگ اصفهان و بند 3 صورتجلسه مورخ 1398/9/18 كارگروه تعيين تكليف پلاكهاي معوض اراضي ورزشگاه بزرگ اصفهان در قطعه چهل هكتاري بهارستان كه صرفا تصميماتي در خصوص افرادي كه در طرح احداث ورزشگاه مذكور اراضي متعلق به آنها مورد تملك قرار گرفته اتخاذ گرديده است قابل طرح در هيات عمومي ديوان عدالت اداري تشخيص نگرديد و جهت رسيدگي به شعبه ديوان عدالت اداري ارجاع مي‌گردد تاريخ دادنامه: شماره دادنامه: 140231390000993363 شماره پرونـده: 0106680 (0106679 ـ 0106678) 0106677 ـ 0106676 ـ 0106653ـ 0106652 ـ 0106684ـ 0106683ـ 0106682ـ 0106681 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكيان: آقايان و خانم ها: فخري پور حقاني، زهرا خاكسار بلداجي، فاطمه ايزدپناهي، كمال نفيسي‌نژاد، افسر صالح شهرضائي، رسول مهرساب، حسين جعفري، منيژه هادي پور، محمدعلي ميرجاني، مرتضي سيدميررمضاني طرف شكايت: اداره كل ورزش و جوانان استان اصفهان و استانداري اصفهان موضوع شكايت و خواسته: 1ـ ابطال بند 6 صورتجلسه مورخ 1398/2/30 كارگروه زمين‌هاي معوض ورزشگاه بزرگ اصفهان ابلاغي به شماره 98/203/3406 ـ 1398/3/7 و 2ـ ابطال بند 3 صورتجلسه مورخ 1398/9/18 كارگروه تعيين تكليف پلاك‌هاي معوض اراضي ورزشگاه بزرگ اصفهان گردش كار: شاكيان به موجب دادخواست‌هاي جداگانه ابطال بند 6 صورتجلسه مورخ 1398/2/30 ابلاغي به شماره 98/203/3406 ـ 1398/3/7 كارگروه زمين‌هاي معوض ورزشگاه بزرگ اصفهان و ابطال بند 3 صورتجلسه مورخ 1398/9/18 كارگروه تعيين تكليف پلاك‌هاي معوض اراضي ورزشگاه بزرگ اصفهان را خواستار شده‌اند و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده‌اند كه : " اداره كل ورزش و جوانان استان اصفهان به بهانه احداث ورزشگاه نقش جهان، چندين سال است كه زمين‌هايي را تملك نموده است. صرف نظر از اينكه تملك مطابق قانون بوده يا خير، متعاقباً اداره كل تربيت بدني استان تفاهم‌نامه‌اي بابت يك قطعه زمين 200 متري با مالكين زمين‌هاي مذكور منعقد نموده و طبق‌بندي از آن مقرر گرديد يك پلاك از اراضي شهر جديد بهارستان به هر يك از مالكين واگذار و پس از واگذاري و تحويل، كليه خدمات زيربنايي تا سرپلاك واگذار شده در تعهد تربيت بدني باشد تا به تدريج و با مساعدت استانداري و ساير دستگاه‌هاي مرتبط صورت پذيرد. لازم به ذكر است بابت كليه مجوزهاي آن 1200 نفر، در محدوده 40 هكتار در شهر جديد بهارستان، زمين در نظر گرفته شد. طي مراجعات مكرر و ده‌ها جلسه در اين خصوص كه تربيت بدني، متعهد گرديده كه خدمات زيربنايي و مقدمات را فراهم نمايد پاسخ شايسته اي دريافت ننموديم. متأسفانه تربيت بدني، به بهانه تعويض تفاهم‌نامه‌هاي قديم با تفاهم‌نامه‌هاي جديد و با اين ترفند كه تفاهم‌نامه‌هاي جديد، ضد جعل است، در يك اقدام متخلفانه و يك طرفه طي بند 6 صورتجلسه كارگروه زمين‌هاي معوض ورزشگاه بزرگ اصفهان مورخ 1398/2/30 كه در دفتر معاون و هماهنگي امور عمراني استانداري اصفهان برگزار نموده‌اند، از جانب خودشان چنين مقرر نموده‌اند (در راستاي جلوگيري از جعل و سوء استفاده از تفاهم‌نامه‌هاي تنظيمي در خصوص اراضي معوض چهل هكتاري بهارستان مقرر شد اوراق ضد جعل داراي ضرايب امنيتي تهيه و مفاد آن بدون ايجاد هرگونه تعهد براي دولت تنظيم‌گردد.) محل نزاع در همين جمله اخير است كه كارگروه بر خلاف تفاهم‌نامه‌هاي منعقده با مالكين كه نوعي عقد محسوب و طبق مواد 10 و 210 و 211 و 212 قانون مدني لازم‌الاجرا است، مبادرت به تصويب يك طرفه تفاهم‌نامه نموده‌اند كه تفاهم‌نامه جديد بدون ايجاد هرگونه تعهد براي دولت تنظيم‌گردد. در حالي كه طبق بند 4 تفاهم‌نامه اوليه، ارائه خدمات زيربنايي، در تعهد اداره تربيت بدني و اداره كل ورزش و جوانان بوده و هست . متعاقباً صورتجلسه كارگروه مزبور در مورخ 1398/9/18 نيز تنظيم و طبق بند 3 آن صورت جلسه مقرر شد تفاهم‌نامه‌ها و فرم‌هاي قديمي واگذاري به هر سهم يا مساحتي از طرف اداره ورزش و جوانان استان اصفهان تعويض و به اوراق ضد جعل تبديل شود. لازم به ذكر است در اين صورتجلسه، سخني از عدم تعهد دولت به ميان نيامده و همچنين در صورتجلسه مورخ 1398/11/15 نيز اشاره اي به ايجاد هزينه براي دولت نشده است . متأسفانه اداره كل ورزش و جوانان استان با اعمال فشار ناروا تفاهم‌نامه جديدي از برخي مالكين مانند بنده اخذ نموده و برخي از مالكين نيز تفاهم‌نامه جديد را امضا ننموده كه كماكان تفاهم‌نامه سابق پابرجاست . في‌الحال در راستاي تشريح خواسته‌هاي مطروحه لازم به ذكر است عنوان كارگروه، به هيچ وجه در قانون پيش‌بيني نشده است. اين مورد نيز مانند كميسيون توافقات شهرداري است كه به هيچ وجه در قانون جايگاهي ندارد. لذا مصوبات كارگروه به صورت يكطرفه براي مسئولين استاني كارگروه تعهد ايجاد ميكند نه براي مالكين ." متن مقرره‌هاي مورد شكايت به شرح زير است : الف ـ صورتجلسه مورخ 1398/2/30 كارگروه زمين‌هاي معوض ورزشگاه بزرگ اصفهان ابلاغي به شماره 98/203/3406 ـ 1398/3/7 : " 6 ـ در راستاي جلوگيري از جعل و سوء استفاده از تفاهم‌نامه‌هاي تنظيمي در خصوص اراضي معوض 40 هكتاري بهارستان مقرر شد اوراق ضد جعل داراي ضرايب امنيتي تهيه و مفاد آن بدون ايجاد هرگونه تعهد براي دولت تنظيم‌گردد ." ب ـ صورتجلسه مورخ 1398/9/18 كارگروه تعيين تكليف پلاك‌هاي معوض اراضي ورزشگاه بزرگ اصفهان : " 3ـ مقررگرديد پيرو بند 6 كارگروه مورخ 1398/2/30 كه صورتجلسه آن طي نامه شماره 98/203/3406/ص ـ 1398/3/7 اداره ورزش و جوانان استان اصفهان به دستگاههاي اجرايي ابلاغ گرديد تفاهم‌نامه‌ها و فرم‌هاي قديمي به اوراق ضد جعل تبديل شود و با توجه به اينكه اعطاي معوض مربوط به پلاكهاي ثبتي به شماره‌هاي 393 اصلي 32 اصلي 309 ـ اصلي ـ 314 اصلي ـ 26 اصلي ـ 25 اصلي ـ 43 اصلي ـ 310 اصلي ـ 1/34 اصلي ـ 98 اصلي همگي بخش 16 ثبت اصفهان بوده و همگي در محدوده ورزشگاه بزرگ اصفهان قرار دارد تمامي تفاهم‌نامه‌ها و فرمهاي قديمي واگذاري به هر سهم يا مساحتي از طرف اداره ورزش و جوانان استان اصفهان تعويض و به اوراق ضد جعل تبديل شود ." در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل ورزش و جوانان استان اصفهان به موجب لايحه شماره 7941ـ 1400/10/5 توضيح داده است كه : " اين اداره كل در راستاي اجراي طرح و احداث ورزشگاه بزرگ اصفهان اقدام به تملك اراضي زراعي و كشاورزي مشمول طرح با مساحتي بيش از 850 هكتار نموده و مستنداً به تبصره 6 ماده 9 قانون زمين شهري با رعايت كليه مقررات و قوانين مربوطه علي‌الخصوص توديع قيمت منطقه‌بندي و ثبت آن در صندوق دولت اين اقدام به عمل آمده است . در ابتداي امر به منظور پرداخت حق و حقوق مالكين اراضي مزروعي موضوع تملك، موسسه‌اي به نام موسسه فرهنگي ورزشي ورزشگاه بزرگ اصفهان تاسيس و از سال 1374 الي 1384 با توجه به خريد قطعه زميني به مساحت 40 هكتار در شهر بهارستان اصفهان اقدام به واگذاري اراضي معوض با تنظيم تفاهم‌نامه و درج مشخصات پلاك‌هاي مربوطه به مالكين نموده است و متعاقباً با اعلام انحلال مؤسسه فرهنگي ورزشي ورزشگاه بزرگ صرف نظر از عدم تصفيه قانوني آن امور مربوطه به تربيت بدني وقت (ورزش و جوانان فعلي) محول گرديده است . با وجود معارضين متعدد در اراضي موضوع تملك و مشمول طرح ورزشي و عدم تخصيص اعتبارات لازم به منظور اجراي كامل طرح ورزشي در كليه اراضي تملك شده پس از پيشنهاد وزارت ورزش و جوانان و درخواست‌هاي متعدد و طرح موضوع در هيأت وزيران مبتني بر ماده 6 قانون حفظ اراضي زراعي و باغها نهايتاً به استناد مصوبه شماره 197281/ت48669هـ ـ 1391/10/9 مقرر گرديد اجراي طرح ورزشي به سيصد هكتار كاهش يافته و الباقي اراضي جهت حل و فصل دعاوي معارضين در اختيار استانداري اصفهان قرارگيرد و جهت تحقق اين امر كارگروهي در استانداري اصفهان متشكل از رياست دادگستري شهرستان يا نماينده وي و مديركل اداره دارايي و مديركل جهاد كشاورزي و مديركل منابع طبيعي و مديركل ورزش و جوانان استان و معاونت امور هماهنگي و عمراني استانداري و مديركل دفتر فني استانداري و مديركل ثبت اسناد و املاك و كارشناسان هر يك از دستگاه‌هاي اجرايي تشكيل و كليه امور مربوط به ورزشگاه بزرگ اصفهان به اين كارگروه جهت رسيدگي ارجاع مي‌گردد . با توجه به اقدامات مجرمانه و غيرقانوني اشخاص و فروش اراضي معوض در شهر بهارستان و جعل تفاهم‌نامه‌هاي واگذار شده و شكايات متعدد در مراجع قضايي به منظور جلوگيري از اقدامات مجرمانه و عدم سوء استفاده و يا جعل تفاهم‌نامه، موضوع در كارگروه مستقر در استانداري اصفهان مطرح و پس از تصويب آن و فراخوان و اعلام به مالكين در راستاي تعويض تفاهم‌نامه‌هاي قبلي با تفاهم‌نامه‌هاي جديد و تفهيم و توضيح و طرح موارد مندرج در تفاهم‌نامه كه مورد تاييد عمده مالكين وحتي شاكي نيز قرار گرفته است، لذا اقدامات مقتضي در خصوص تعويض تفاهم‌نامه‌ها انجام گرديد و پس از حضور مالكين در اين اداره كل و پذيرش شرايط مربوطه و استقبال از آن با التفات به طولاني شدن بلاتكليفي اراضي مذكور به منظور تسريع در امر خدمات عمومي تفاهم‌نامه‌هاي جديد تنظيم‌گرديده است . پس از مذاكرات و توافق با مالكين و نمايندگان تعرفه شده و حضور در اين اداره كل و پذيرش شرايط تفاهم‌نامه‌هاي صادره بر اساس تقاضا و درخواست شاكي مبني بر تعويض فرم تفاهم‌نامه‌هاي جديد با تفاهم‌نامه قبلي و پذيرش مصوبات استانداري اقدام به امضاي تفاهم‌نامه نموده‌اند و به شرح مندرج در تفاهم‌نامه پلاكي به عنوان معوض با كاربري مسكوني به شاكي واگذار گرديده است و همانگونه كه مستحضريد مبناي هر ادعا و اقدام آخرين اراده طرفين مي‌باشد و هرگونه اعتراض و عدول از آن مسموع نمي‌باشد . علي ايحال نظر به موارد فوق‌الذكر و ملاحظه اسناد و مدارك مضبوط در پرونده و اينكه اين اداره كل با تنظيم تفاهم‌نامه‌هاي جديد با شرايط مقرر كه مورد پذيرش شاكي نيز واقع گرديده در راستاي همكاري و ارائه هر چه سريعتر امور مربوطه به خدمات متعلقه اقدام به اجراي مصوبات كارگروه مستقر در استانداري اصفهان نموده و تفاهم‌نامه و مفاد آن طرفيني بوده و تصميم يك طرفه اين اداره كل نبوده و مورد قبول شاكي نيز قرار گرفته و با علم و اطلاع و بدون هرگونه تضييع حقوقي و با اراده طرفين صورت پذيرفته، همچنين با عنايت به آراء صادره از ساير شعب بدوي ديوان عدالت اداري در پرونده‌هاي مشابه كه با استدلال ترافعي بودن موضوع و عدم احراز وقوع تخلف رأي و تاكيد بر اين موضوع كه اين تصميم در راستاي احقاق حقوق اشخاص حقيقي و مالكين و يا رعايت غبطه شاكي به منظور دسترسي هرچه سريع تر به انشعابات مورد نياز جهت احداث بنا در اراضي مذكور تقاضاي رسيدگي و صدور رأي شايسته مورد استدعاست ." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/4/20 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي براساس بند 1 ماده 12 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 رسيدگي به شكايات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقيقي يا حقوقي از آيين‌نامه‌ها و ساير نظامات و مقررات دولتي و شهرداريها و مؤسسات عمومي غيردولتي در مواردي كه مقررات مذكور به علّت مغايرت با شرع يا قانون و يا عدم صلاحيت مرجع مربوط يا تجاوز و يا سوء استفاده از اختيارات يا تخلّف در اجراي قوانين و مقررات يا خـودداري از انجـام وظايف مـوجب تضييع حقوق اشخاص مي‌شود، از جملـه صلاحيت‌ها و وظايف هيأت عمومي ديوان عدالت اداري است. با عنايت به اينكه به موجب بند 6 صورتجلسه شماره 98/203/3406 مورخ 1398/3/7 كارگروه زمينهاي معوض ورزشگاه بزرگ اصفهان و بند 3 صورتجلسه مورخ 1398/9/18 كارگروه تعيين تكليف پلاكهاي معوض اراضي ورزشگاه بزرگ اصفهان در قطعه چهل هكتاري بهارستان صرفاً تصميماتي درخصوص افرادي كه در طرح احداث ورزشگاه مذكور اراضي متعلّق به آنها مورد تملك قرار گرفته اتّخاذ گرديده است، بنابراين بندهاي مذكور از مصاديق مقررات موضوع بند 1 ماده 12 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 محسوب نمي‌شود و رسيدگي به آنها در هيأت عمومي ديوان عدالت اداري قابل طرح و بررسي نيست و جهت رسيدگي به شعبه ديوان عدالت اداري ارجاع مي‌گردد . هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين