برنامه ملي راهبردي مديريت پسماندها موضوع جز (1) و تبصره جزء (3) بند (چ) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران

هيئت وزيران در جلسه 1404/7/30 به پيشنهاد سازمان حفاظت محيط زيست با همكاري وزارتخانه هاي كشور، صنعت، معدن و تجارت، نيرو، نفت، جهاد كشاورزي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و به استناد جز (1) و تبصره جزء (3) بند (چ) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 و اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، برنامه ملي راهبردي مديريت پسماندها را به شرح زير تصويب كرد:

در اين تصويب نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

قانون برنامه: قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.

سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست.

پسماند: مواد جامد، مايع و گاز (غير از فاضلاب) كه به طور مستقيم يا غيرمستقيم حاصل از فعاليت انسان بوده و از نظر توليدكننده زائد تلقي مي شود.

برنامه ملي: برنامه ملي راهبردي مديريت پسماندها.

نظام اقتصاد چرخشي: يك الگوي (مدل) اقتصادي كه هدف آن كمينه كردن پسماندها و بيشترين استفاده از منابع است. اقتصاد چرخشي، تمام چرخه محصول از استخراج مواد اوليه تا طراحي، توليد، فروش، مصرف، استفاده مجدد، بازيافت مواد و انرژي را شامل مي شود.

امتداد مسئوليت توليدكننده: مسئوليت توليدكنندگان و واردكنندگان كالا يا محصول نسبت به مديريت پسماندهاي ناشي از آنها.

برنامه ملي براي اجرا در سطح راهبردي (شامل چشم انداز، اهداف، راهبردها و سياست ها) و برنامه هاي اقدام، با رعايت قوانين و مقررات مربوط به شرح پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است، تعيين مي شود.

دستگاه هاي اجرايي ذي ربط مكلفند برنامه اقدام خود را به صورت ساليانه تا پايان قانون برنامه به نحوي كه اهداف كلان و عملياتي برنامه مصوب تحقق يابد ظرف سه ماه پس از ابلاغ اين تصويب نامه تهيه و به سازمان ارائه نمايند.

دستگاه هاي اجرايي ذي ربط موظفند به تفكيك اقدامات مشخص شده در برنامه ملي اقدام و گزارش پيشرفت سالانه و موردي را به سازمان ارائه كنند.

سازمان مسئول نظارت، پايش و ارزيابي برنامه ملي مي باشد و گزارش عملكرد سالانه اين برنامه را به كارگروه ملي پسماند موضوع مواد (2) و (3) آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها موضوع تصويب نامه شماره 28488/ت32561هـ مورخ 1384/5/10 ارائه و پس از بررسي، نتيجه را به هيئت وزيران و سازمان برنامه و بودجه كشور ارائه مي كند.

وزارت كشور (سازمان شهرداري ها و دهياري هاي كشور) مكلف است در چهارچوب دستورالعمل هاي ابلاغي سازمان، بر عملكرد شهرداري ها در مديريت پسماند شهري نظارت كرده و گزارش آن را به صورت دوره اي (فصلي) به سازمان ارائه نمايد.

منابع مالي مورد نياز اجراي برنامه ملي از محل مشاركت عمومي - خصوصي، منابع داخلي شهرداري ها و نهادهاي عمومي غيردولتي، امتداد مسئوليت توليدكننده، مسئوليت هاي اجتماعي، تسهيلات بانكي، صندوق ملي محيط زيست و ساير منابع قانوني تأمين مي شود.

اعتبارات حمايتي دولت براي اجراي برنامه ملي بر اساس پيشنهاد دستگاه هاي اجرايي در سقف بودجه سنواتي و تأييد سازمان برنامه و بودجه كشور در لوايح بودجه سنواتي پيش بيني و در قالب موافقتنامه متبادله عملياتي مي گردد.

انعقاد قرارداد براي اجراي پروژه هايي كه تمام يا بخشي از آن از محل وجوه عمومي تأمين اعتبار مي شوند صرفاً با اشخاص حقيقي و حقوقي داراي صلاحيت از مراجع قانوني ذي ربط مجاز مي باشد.

سازمان مكلف است با رعايت بند (ت) ماده (107) قانون برنامه با همكاري وزارتخانه هاي كشور، صنعت، معدن و تجارت، نيرو، نفت، جهاد كشاورزي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با راه اندازي سامانه يكپارچه مديريت پسماندها، سطوح دسترسي را براي كاربران ايجاد كرده و نسبت به بررسي و صحت سنجي اطلاعات وارد شده توسط توليدكننده، پذيرنده و حمل كننده پسماند اقدام نموده و در صورت مغايرت، مراتب را براي اصلاح به واحد مربوط ابلاغ نمايد. كليه وزارتخانه ها، سازمان ها، مؤسسات و نهادهاي دولتي و عمومي غيردولتي و كليه شركت ها و مؤسسات و اشخاص حقيقي و حقوقي موظفند مقررات و سياست هاي مقرر در راستاي فعاليت هاي سامانه را رعايت كنند.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور

برنامه ملي راهبردي مديريت پسماندها

مقدمه نظام مديريت پسماندهاي ايران در شرايط فعلي در وضعيت نامطلوبي قرار دارد. رشد جمعيت و تمركز آن در برخي مراكز شهريِ بزرگ، تغيير سبك و الگوهاي زندگي، تمايل روزافزون به مصرف (مصرف گرايي)، تنوع محصولات و كالاهاي تجاري و صنعتي و به دنبال آن تحولات پديد آمده در ميزان و كيفيت مواد مصرفي مسئله مذكور را در كشور پيچيده تر كرده است. با وجود اينكه ايران ميانگين سرانه توليد پسماند كمتري (پسماندهاي شهري و روستايي) نسبت به ديگر كشورهاي جهان و حتي كشورهاي همسايه دارد، ولي برعكس با مشكلات محيط زيستي شديدتري مواجه مي باشد. لذا بايد پيش بيني هاي لازم براي بهبود ساختار مديريت پسماند در كشور از ابعاد مختلف فني - زيرساختي، اقتصادي - مالي، فرهنگي - اجتماعي، زيست محيطي، نهادي و قانوني اتخاذ شود. چالش هايي كه پسماند ها براي دولت ها و جوامع ايجاد مي كنند، متعدد و متنوع هستند. مديريت صحيح پسماند ها نه تنها براي اجتناب از تأثيرات مخرب مرتبط با پسماند ها اساسي است؛ در عين حال بستري براي بازيابي منابع، تحقق منافع زيست محيطي، اقتصادي و اجتماعي و گام برداشتن در مسير آينده اي پايدار را نيز فراهم مي كند. اين مزايا زماني حاصل مي شوند كه پسماندها به عنوان منبعي كه مي تواند بازيابي و براي استفاده هاي توليدي و سودآور به كار گرفته شود، تلقي شوند. ضمن اينكه حكمرانيِ متناسب با ساختارها و تشكيلات نظام مديريت پسماندها بايد شكل بگيرد تا با شناخت پيچيدگي ها و روابط متقابل درون و خارج از دولت، در يك فرايند مشاركتي (دولت، شهروندان، بخش خصوصي، بخش غيررسمي، سازمان هاي مردم نهاد)، بهينه سازي نظام مديريت پسماندها را راهبري كند. تدوين برنامه ملي با رسالت تبديل مديريت پسماند به اولويت ملي و ارائه تقسيم كار مليِ سازمان يافته و منطقه اي، براي رسيدگي به اين اولويت با مشخص نمودن خطوط كلي سياستي بر اساس حوزه هاي اصلي در دستور كار قرار گرفته است. با توجه به جنبه هاي مختلف سياست گذاري دولتي، برنامه ملي در انطباق كامل با قانون مديريت پسماندها مصوب 1383 تدوين شده است.

چشم انداز ايران با اصلاح الگوي توليد و مصرف، پياده سازي اقتصاد چرخشي، بهره گيري از فناوري هاي نوين و توسعه آموزش و فرهنگ سازي عمومي، كشوري برخوردار از مديريت هوشمند، پايدار و بومي پسماند خواهد بود.

بيانيه مأموريت بهبود نظام مديريت پسماندهاي كشور به نحوي كه ضمن اثربخشي، پايداري و ارتقاي كارآيي، باعث حفظ سلامت عمومي، محيط زيست و منابع گردد.

ارزش ها 1- حفظ سلامت عمومي. 2- حفاظت از محيط زيست. 3- استفاده مناسب از منابع.

اصول 1- اولويت بندي اقدامات با تمركز بر كلان شهرها و استان هاي ساحلي شمالي. 2- اولويت بندي اجراي اقدامات توسط دستگاه‎ هاي اجرايي ذي ربط. 3- تغيير روند مديريت پسماندها به سمت تحقق اقتصاد چرخشي. 4- توسعه مشاركت بخش غيردولتي و استفاده از ظرفيت هاي بومي. 5- ارتقاي سطح فرهنگ مسئوليت پذيري در تأمين منابع مالي پايدار در مديريت پسماند. 6- مشاركت فراگير ذي نفعان. 7- بهبود حكمراني مديريت پسماندها.

اهداف كلان 1- كاهش حداكثري توليد پسماندها. 2- بازيابي حداكثري منابع (مواد و انرژي). 3- بهبود سلامت عمومي و محيط زيست.

اهداف راهبردي (استراتژيك) رديف هدف راهبردي (استراتژيك) واحد وضع موجود ظرفيت (تا پايان قانون برنامه) وضع مطلوب (تا پايان قانون برنامه) 1 به كارگيري سوخت مشتق شده از پسماند در صنايع سيمان درصد سوخت جايگزيني در صنايع سيمان 0 15 درصد سوخت در صنايع سيمان 30 درصد سوخت در صنايع سيمان 2 خريد تضميني كودهاي آلي حاصل از فرايندهاي بازيافت پسماندها بر اساس استاندارد ابلاغي سازمان ملي استاندارد ايران ميليون تن 0 يك و نيم ميليون تن سه ميليون تن 3 كاهش يا جايگزيني مصرف كيسه هاي پلاستيكي با ضخامت كمتر از (25) ميكرون هزار تن 500 250 0 4 افزايش مراكز دفن مهندسي و بهداشتي در كشور تعداد مراكز دفن (با حداقل 150 تن پذيرش در شبانه روز) 5 30 60 5 افزايش مراكز دفن مهندسي پسماندهاي صنعتي و خطرناك تعداد مراكز دفن 7 12 16 6 افزايش استحصال انرژي مگاوات 6 20 30 7 افزايش بازيافت پسماند خشك از كل پسماندهاي عادي درصد 7 12 16 8 افزايش تفكيك از مبدأ پسماندهاي عادي درصد 7 20 30 9 كاهش دفن پسماندهاي عادي در كشور درصد 71.4 - 50 10 كاهش سرانه پسماندهاي عفوني به ازاي هر تخت فعال كيلوگرم در روز 1.4 1.2 1 11 كاهش سرانه پسماندهاي پزشكي (غيرعفوني) به ازاي هر تخت فعال كيلوگرم در روز 3.4 3 2.4 12 افزايش بازيافت نخاله هاي ساختماني تن در روز 10.000 25.000 30.000 13 افزايش ثبت اطلاعات در سامانه يكپارچه مديريت پسماندها شهرداري ها و دهياري ها درصد 0 100 100 صنايع و واحدهاي صنعتي 10 100 100 واحدهاي ارائه دهنده خدمات بهداشتي- درماني خرد 5 100 100 بيمارستان هاي دولتي و خصوصي 80 100 100 پسماندهاي ويژه كشاورزي واحدهاي صنعتيِ دامپروري، آبزيان، كشت و صنعت، صنايع تبديلي و تكميلي 0 100 100

برنامه اقدام

برنامه اقدام - سرفصل پسماندهاي عادي راهكارها سياست اجرايي اقدامات دستگاه مسئول مجري/همكار هدف كمي/شاخص ارزيابي واحد وضع موجود وضع مطلوب توسعه زيرساخت ها و فن آوري هاي نوين در مديريت پسماندها ايجاد و ارتقاي سامانه هاي هوشمند جمع آوري داده هاي پسماندها در كشور و تقويت فرآيند ثبت دقيق داده ها بارگذاري اطلاعات مربوط به مديريت پسماندها در سامانه يكپارچه مديريت پسماند وزارت كشور شهرداري /دهياري درصد تكميل سامانه 0 100 فراهم كردن زيرساخت هاي اساسي براي تفكيك، جمع آوري، ذخيره و انتقال با پوشش كامل حوزه برنامه ريزي ارتقاء زيرساخت هاي هوشمند جمع آوري پسماندها با رويكرد پوشش كامل حوزه هاي برنامه ريزي وزارت كشور شهرداري/ دهياري تعداد/شهر 0 100 حمايت مالي، فني و آموزشي از شهرداري ها و دهياري ها و بخشداري ها براي تقويت زيرساخت هاي دفع پسماند وزارت كشور شهرداري/ دهياري ميليارد ريال 0 100.000 تصفيه شيرابه در مديريت پسماند عادي وزارت كشور شهرداري/ دهياري مترمكعب در روز 100 1000 كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي در مديريت پسماند عادي وزارت كشور شهرداري/ دهياري ميليون تن دي اكسيد كربن معادل در سال 13.3 12 پياده سازي اقتصاد چرخشي در راستاي اصلاح الگوي توليد و مصرف و كاهش حداكثري توليد پسماند توسعه سامانه(سيستم) تفكيك از مبدأ، استفاده مجدد و كاهش توليد در مديريت پسماندها الزام شهرداري ها به جمع آوري پسماندهاي عادي به صورت تفكيك شده و ايجاد زيرساخت هاي مربوط وزارت كشور شهرداري/ دهياري تعداد/شهر 0 100 شناسايي پتانسيل هاي بهبود سامانه­ (سيستم )هاي جمع آوري و تفكيك موجود با در نظر گرفتن ساير جريان هاي پسماند از جمله پسماند ناشي از رفت وروب معابر، پسماند حجيم وزارت كشور شهرداري كيفي - ارايه گزارش افزايش ظرفيت و بهبود راندمان خطوط پردازش و بازيافت در كشور توسعه مشاركت بخش خصوصي از قبيل بهبود محيط كسب و كار در زمينه مديريت پسماند، سرمايه گذاري در فناوري هاي بازيافت و ايجاد مراكز پردازش پسماند وزارت كشور شهرداري/ دهياري ميليارد ريال - 100.000 افزايش سهم استحصال انرژي از پسماندها ايجاد تسهيلات و امكانات لازم از طريق شهرداري ها جهت آماده سازي و توليد سوخت مشتق شده از پسماند و توليد انرژي از ساير روش ها وزارت كشور شهرداري تعداد/ شهرداري 0 30 توسعه صنعت و بازار بازيافت در كشور افزايش ظرفيت پردازش و دفع پسماندهاي عادي، ساختماني و عمراني وزارت كشور شهرداري تن در روز 10.000 30.000 حذف تدريجي محل هاي دفن پايش(كنترل) نشده پسماندها در كشور (توقف عمليات دفن غيرمهندسي و غيربهداشتي انواع پسماندها) ساماندهي و تجميع مراكز دفن با اولويت استان هاي گلستان، گيلان و مازندران و كلان شهرها و مراكز بالادست منابع تأمين آب شرب وزارت كشور شهرداري ها و دهياري ها (مجري) / وزارت نيرو (همكار) تعداد مركز دفن بهداشتي 5 مركز (حداقل 150 تني) 60 مركز دفن توسعه آموزش و فرهنگ سازي عمومي و جلب مشاركت هاي مردمي در فرايند مديريت پسماندها حمايت و ارائه برنامه هاي آموزشي به منظور ارتقاي مهارت ها، آگاهي و مشاركت در فرايند مديريت پسماندها اجراي برنامه آموزشي و اطلاع رساني مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت كشور شهرداري ها و دهياري ها (مجري) / سازمان صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران و وزارت آموزش و پرورش (همكار) كيفي - ارايه گزارش ساماندهي فعاليت هاي غيررسمي پسماند با اولويت كلان شهرها، مراكز استان ها و شهرهاي استان هاي ساحلي وزارت كشور / وزارت امور اقتصادي و دارايي/ وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي شهرداري ها و دهياري ها تعداد/شهر - همه شهرها ترويج و نهادينه سازي مسئوليت پذيري اجتماعي در حوزه مديريت پسماند استفاده از ظرفيت مشاركت هاي داوطلبانه در حوزه مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت كشور فرمانداري ها و شهرداري ها كيفي - ارايه گزارش پايدارسازي منابع مالي و جلب مشاركت بخش خصوصي استقرار سازوكار(مكانيزم )هاي تشويقي و تنبيهي مؤثر در سامانه(سيستم) مديريت پسماند تهيه و پيگيري تصويب بازنگري در سازوكار و قوانين تعيين و وصول هزينه هاي خدمات مديريت پسماندهاي شهري و روستايي و تامين منابع پايدار مالي وزارت كشور - كيفي - انجام و تصويب بازنگري مطالعات امكان سنجي پياده سازي سامانه(سيستم )هاي PAYT (پرداخت به اندازه دورريز) در نظام مديريت پسماند كشور و ارائه نتايج به كارگروه ملي پسماند وزارت كشور - كيفي - ارائه گزارش مطالعات امكان سنجي ماليات بر دفن پسماندها با اولويت كلان شهرها، مراكز استان ها و شهرهاي استان هاي ساحلي و ارائه نتايج به كارگروه ملي پسماند وزارت كشور شهرداري/ دهياري كيفي - ارائه گزارش بهبود نظام حكمراني مديريت پسماندها در كشور ايجاد و يا تقويت ساختارهاي تخصصي در سطح استان و يا شهرستان براي تقويت بسترهاي قانوني و نظارتي در سطح محلي ايجاد ساختار تخصصي مديريت پسماند در ستاد وزارت كشور وزارت كشور سازمان اداري و استخدامي كشور كيفي - تشكيل ساختار تخصصي تهيه، اجرا و بازنگري طرح هاي جامع مديريت پسماند، تصويب در كارگروه استاني و تاييد شوراي برنامه ريزي و توسعه استان وزارت كشور شهرداري / استانداري تعداد/ استان 0 31 زمينه سازي براي بهبود عملكرد و نقش نظارت نهادها در حوزه مديريت پسماند نظارت بر اجراي برنامه هاي پيشنهادي در برنامه هاي عملياتي مديريت پسماند كشور سازمان - كيفي - ارايه گزارش تدوين دستورالعمل هاي ممنوعيت ها و عوارض بر پلاستيك هاي يكبار مصرف سازمان - كيفي - تهيه و تصويب دستورالعمل

برنامه اقدام - سرفصل پسماندهاي صنعتي و معدني راهكارها سياست ها اقدامات دستگاه مسئول مجري/همكار هدف كمي/شاخص ارزيابي واحد وضع موجود وضع مطلوب توسعه زيرساخت ها و فن آوري هاي نوين در مديريت پسماندها به كارگيري فناوري هاي نوين و به روز در مديريت پسماندهاي كشور ايجاد سازوكار به كارگيري فناوري هاي دانش بنيان در مديريت پسماندهاي صنعتي و معدني و ارزيابي و تطبيق آنها هر (2) سال يك بار وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش ايجاد و ارتقاي سامانه هاي هوشمند جمع آوري داده هاي پسماندها در كشور و تقويت فرآيند ثبت دقيق داده ها پيگيري تصويب مقررات الزام توليدكنندگان پسماندهاي صنعتي و معدني به ثبت اطلاعات كمي و كيفي پسماندها و نحوه مديريت آن ها در سامانه يكپارچه مديريت پسماند وزارت صنعت، معدن و تجارت - درصد پيشرفت 10 100 الزام واحدهاي زيرمجموعه به ارايه اطلاعات كمي و كيفي پسماندهاي حوزه مربوطه و نحوه مديريت آنها در سامانه يكپارچه مديريت پسماند وزارت نفت - درصد تكميل سامانه 10 100 پيگيري و الزام توليدكنندگان براي بارگذاري اطلاعات مربوط به مديريت پسماندها در سامانه يكپارچه مديريت پسماند وزارت نيرو - درصد تكميل سامانه 10 100 پياده سازي اقتصاد چرخشي در راستاي اصلاح الگوي توليد و مصرف و كاهش حداكثري توليد پسماند تغيير رويكردها به سمت استراتژي جلوگيري از توليد پسماند پيگيري اجراي دستورالعمل كاهش توليد پسماندهاي صنعتي و معدني وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش توانمندسازي­ارائه دهندگان خدمات و توليدكنندگان براي كاهش مصرف كيسه هاي پلاستيكي با ضخامت كمتر از (25) ميكرون وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش توسعه سامانه(سيستم )هاي بازيافت و استحصال انرژي از پسماندها و حداكثرسازي بازيابي منابع (مواد و انرژي) افزايش سهم استحصال انرژي از پسماندها خريد تضميني برق حاصل از تبديل پسماند (معادل برق توليد شده) وزارت نيرو - مگاوات 6 30 خريد تضميني يا صدور مجوز فروش مواد سوختي مايع توليدي از پسماندها وزارت نفت - مترمكعب - به ميزان توليدشده تأمين بخشي از انرژي مورد نياز صنايع از سوخت جامد مشتق شده از پسماندها وزارت صنعت، معدن و تجارت - درصد جايگزيني در صنايع سيمان 0 100 درصد سوخت جامد مشتق شده از پسماندها حمايت از توسعه و ايجاد هاضم هاي بي هوازي در مقياس كوچك وزارت نيرو وزارت جهادكشاورزي/ وزارت كشور تعداد 30 100 توسعه صنعت و بازار بازيافت در كشور تهيه سند راهبرد ملي ارتقاي زنجيره ارزش بازيافت وزارت صنعت، معدن و تجارت - تعداد 0 1 ارايه تسهيلات به صنايع بازيافت كشور با اولويت صنايع مستقر در شهرك صنايع بازيافت و داراي فن آوري هاي نوين دوست دار محيط زيست صندوق ملي محيط زيست - تعداد/ صنايع - 50 تسهيل در ايجاد تأسيسات بازيافت تخصصي براي مديريت پسماندهاي صنعتي وزارت صنعت، معدن و تجارت - تعداد/ تأسيسات - 50 تدوين برنامه و تمهيدات اجرايي مديريت پسماندها در شهرك هاي صنعتي وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش طراحي و پياده سازي نظام يكپارچه پشتيباني(لجستيك) معكوس ايجاد ساز و كارهاي تشويقي براي توليد محصولات با قابليت پشتيباني(لجستيك) معكوس در راستاي اقتصاد چرخشي سازمان - تعداد 0 50 حمايت از توسعه پشتيباني(لجستيك) معكوس وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش كاهش انتشارات ناشي از عمليات مديريت پسماند توسعه مشاركت بخش خصوصي در بهره برداري از محل هاي دفن پسماندهاي صنعتي و معدني (از قبيل مقررات زدايي و بهبود محيط كسب وكار) وزارت صنعت، معدن و تجارت - تعداد 7 16 ارتقاي كارايي سامانه(سيستم )هاي مديريت پسماندهاي خطرناك حمايت از توليدكنندگان براي كاهش استفاده و جايگزيني مواد خطرناك مشمول كنوانسيون هاي مرتبط با مديريت پسماند وزارت صنعت، معدن و تجارت سازمان كيفي - ارايه گزارش حمايت از توليدكنندگان براي كاهش استفاده و جايگزيني مواد خطرناك مشمول كنوانسيون هاي مرتبط با مديريت پسماند وزارت نيرو سازمان/ وزارت صنعت، معدن و تجارت كيفي - ارايه گزارش حمايت از توليدكنندگان براي كاهش استفاده و جايگزيني مواد خطرناك مشمول كنوانسيون هاي مرتبط با مديريت پسماند وزارت نفت سازمان كيفي - ارايه گزارش مديريت و نظارت بر فرايند امحاء سيالات حاوي بي فنيل هاي چندكلره و وسائل آلوده به بي فنيل هاي چندكلره داراي بيش از پنج هزارم درصد (0.005%) مطابق كنوانسيون استكهلم تا پايان سال 1404 وزارت نيرو - كيفي - مديريت و دفع اصولي توسعه آموزش و فرهنگ سازي عمومي و جلب مشاركت هاي مردمي در فرايند مديريت پسماندها ترويج، حمايت و ارائه برنامه هاي آموزشي به منظور ارتقاي مهارت ها، آگاهي و مشاركت در فرايند مديريت پسماندها اجراي برنامه آموزش مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت نفت - كيفي - ارايه گزارش اجراي برنامه آموزش مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش اجراي برنامه آموزش مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت نيرو - كيفي - ارايه گزارش ترويج و نهادينه سازي مسئوليت پذيري اجتماعي در حوزه مديريت پسماند استفاده از ظرفيت مسئوليت اجتماعي در حوزه مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت نيرو - كيفي - ارايه گزارش استفاده از ظرفيت مسئوليت اجتماعي در حوزه مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت نفت - كيفي - ارايه گزارش استفاده از ظرفيت مسئوليت اجتماعي در حوزه مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش پايدارسازي منابع مالي و جلب مشاركت بخش خصوصي افزايش و ايجاد تنوع در سازوكار (مكانيزم )هاي مشاركت بخش خصوصي در سامانه(سيستم) مديريت پسماند توسعه مشاركت بخش خصوصي در زمينه مديريت پسماند صنعت نفت وزارت نفت - كيفي - ارايه گزارش بهبود نظام حكمراني مديريت پسماندها در كشور تقويت ارتباط و هماهنگي ميان دستگاه هاي اجرايي ذي­ربط در راستاي كاهش موازي كاري ها و تطابق وظايف و برنامه هاي جاري و آتي همكاري در اجراي مفاد كنوانسيون­هاي بين المللي حوزه مديريت پسماندها وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - ارايه گزارش همكاري در اجراي مفاد كنوانسيون هاي بين المللي حوزه مديريت پسماندها وزارت نفت - كيفي - ارايه گزارش همكاري در اجراي مفاد كنوانسيون هاي بين المللي حوزه مديريت پسماند وزارت نيرو - كيفي - ارايه گزارش ايجاد و يا تقويت ساختارهاي تخصصي در سطح استان و يا شهرستان براي تقويت بسترهاي قانوني و نظارتي در سطح محلي پيگيري ايجاد ساختار تخصصي مديريت پسماند در ستاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و به تبع آن ادارات كل استان ها با همكاري سازمان اداري و استخدامي كشور وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - تشكيل ساختار زمينه سازي براي بهبود عملكرد و نقش نظارت نهادها در حوزه مديريت پسماند تهيه برنامه مديريت محيط زيستي­پسماندهاي زيرمجموعه هاي تابعه وزارت نيرو - تعداد/ برنامه - 30 مديريت لجن تصفيه خانه هاي فاضلاب شهري و روستايي مطابق با دستورالعمل ها و استانداردهاي ملي وزارت نيرو وزارت كشور/ وزارت جهاد كشاورزي كيفي - ارايه گزارش تدوين دستورالعمل فني برآورد كمي و كيفي پسماندهاي توليدي در واحدهاي صنعتي با نيروي كار بيش از (500) نفر وزارت صنعت، معدن و تجارت - كيفي - به تعداد مورد توافق

برنامه اقدام - سرفصل پسماندهاي پزشكي راهكارها سياست ها تكاليف دستگاه مسئول مجري/ همكار هدف كمي/شاخص ارزيابي واحد وضع موجود وضع مطلوب توسعه زيرساخت ها و فن آوري هاي نوين در مديريت پسماندها به كارگيري فناوري هاي نوين و به روز در مديريت پسماندهاي كشور حمايت از پژوهش هاي كاربردي علمي و فناوري در زمينه مديريت پسماند پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي - كيفي - ارايه گزارش ارتقاي مديريت پسماندهاي ويژه پزشكي در بيمارستان ها و مراكز بهداشتي درماني با استفاده از فناوري هاي نوين و پيشرفته وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي واحدهاي ارائه دهنده خدمات بهداشتي درماني كيفي - ارايه گزارش ايجاد و ارتقاي سامانه هاي هوشمند جمع آوري داده هاي پسماندها در كشور و تقويت فرآيند ثبت دقيق داده ها الزام بيمارستان هاي دولتي و خصوصي براي بارگذاري اطلاعات مربوط به انواع پسماندهاي پزشكي در سامانه يكپارچه مديريت پسماند وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بيمارستان هاي دولتي و خصوصي درصد تكميل سامانه 80 100 الزام واحدهاي ارائه دهنده خدمات بهداشتي-درماني خرد و يا پيمانكاران (مديريت اجرايي) پسماند پزشكي براي بارگذاري اطلاعات مربوط به انواع پسماندهاي پزشكي در سامانه يكپارچه مديريت پسماند سازمان نظام پزشكي كشور وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (همكار) درصد تكميل سامانه 5 100 پياده سازي اقتصاد چرخشي در راستاي اصلاح الگوي توليد و مصرف و كاهش حداكثري توليد پسماند توسعه سامانه(سيستم) تفكيك از مبدأ و كاهش توليد در مديريت پسماندها تدوين و اجراي شيوه نامه ي تفكيك پسماندهاي پزشكي در مبداء با هدف كاهش پسماند عفوني وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي واحدهاي ارائه دهنده خدمات بهداشتي درماني كيلوگرم به ازاي هر تخت در روز 1.4 كيلوگرم به ازاي هر تخت در روز (ميانگين) 1 كيلوگرم به ازاي هر تخت در روز ارتقاي كارايي سامانه (سيستم) هاي مديريت پسماندهاي خطرناك نظارت و ارزيابي مستمر عملكرد مديريت اجرايي پسماند پزشكي در زمينه تصفيه و دفع نهايي پسماند ويژه، همراه با آسيب شناسي روش ها و فرآيندهاي مورد استفاده، به منظور ارتقاي اثربخشي و بهبود مستمر نظام مديريت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي - كيفي - ارايه گزارش توسعه آموزش و فرهنگ سازي عمومي و جلب مشاركت هاي مردمي در فرايند مديريت پسماندها ترويج، حمايت و ارائه برنامه هاي آموزشي به منظور ارتقاي مهارت ها، آگاهي و مشاركت در فرايند مديريت پسماندها اجراي برنامه آموزش مديريت پسماند پزشكي و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي - كيفي - ارايه گزارش افزايش و ايجاد تنوع در سازوكار (مكانيزم) هاي مشاركت بخش خصوصي در سامانه(سيستم) مديريت پسماند توسعه مشاركت بخش خصوصي در زمينه مديريت پسماند ويژه پزشكي، از جمله سرمايه گذاري در فناوري هاي نوين و به روز تصفيه و دفع نهايي پسماند و ايجاد مراكز منطقه اي متمركز تصفيه پسماند پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي - كيفي - ارايه گزارش بهبود نظام حكمراني مديريت پسماندها در كشور زمينه سازي براي بهبود عملكرد و نقش نظارت نهادها در حوزه مديريت پسماند اصلاح ضوابط پسماندهاي پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي سازمان كيفي - اصلاح ضوابط تدوين و اجراي دستورالعمل هاي مورد نياز مديريت پسماند پزشكي با اولويت: دستورالعمل مديريت پسماند در شرايط اضطرار و دستورالعمل نظارت و بازرسي مطب ها و مراكز خرد توليدكننده پسماند پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي - كيفي - تدوين دستورالعمل تهيه و نظارت بر اجراي شيوه نامه مديريت پسماندهاي حاوي جيوه و تركيبات آن وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي واحدهاي ارائه دهنده خدمات بهداشتي درماني كيفي - تهيه و نظارت بر اجراي شيوه نامه تدوين و نظارت بر اجراي شيوه نامه بهره برداري از مراكز متمركز جمع آوري و انتقال و تصفيه پسماندهاي پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي واحدهاي ارائه دهنده خدمات بهداشتي درماني كيفي - تهيه و نظارت بر اجراي شيوه نامه

برنامه اقدام - سرفصل پسماندهاي كشاورزي راهكارها سياست ها تكاليف دستگاه مسئول مجري/ همكار هدف كمي/شاخص ارزيابي واحد وضع موجود وضع مطلوب توسعه زيرساخت ها و فن آوري هاي نوين در مديريت پسماندها ايجاد و ارتقاي سامانه هاي هوشمند جمع آوري داده هاي پسماندها در كشور و تقويت فرآيند ثبت دقيق داده ها ثبت اطلاعات كمي و كيفي پسماندها و نحوه مديريت آنها در سامانه يكپارچه مديريت پسماند وزارت جهاد كشاورزي - 0 100 درصد تكميل سامانه ايجاد سامانه نظارتي و ارزيابي عملكرد كشاورزان در زمينه اجراي شيوه هاي پايدار مديريت پسماند كشاورزي به منظور تضمين اعتبار گواهينامه هاي سبز و بهبود مستمر عملكرد زيست محيطي در بخش كشاورزي وزارت جهاد كشاورزي - تكميل سامانه 0 100 درصد پياده سازي اقتصاد چرخشي در راستاي اصلاح الگوي توليد و مصرف و كاهش حداكثري توليد پسماند تغيير رويكردها به سمت كاهش توليد پسماند حمايت از گسترش صنايع تبديلي و تكميلي بخش كشاورزي به منظور افزايش درصد محصولات فرآوري شده و كاهش توليد پسماند (از قبيل مقررات زدايي و بهبود محيط كسب و كار) وزارت جهاد كشاورزي كيفي - ارايه گزارش توسعه استانداردهاي كيفي و مقررات فني در زمينه توليد و بسته بندي محصولات كشاورزي، حمل ونقل، بهره گيري از سردخانه هاي سيار، آموزش تخصصي عوامل پشتيباني(لجستيكي) و دسته بندي دقيق محصولات بر اساس ميزان حساسيت به فساد، به ويژه سبزي ها و صيفي جات وزارت جهاد كشاورزي - كيفي - ابلاغ استانداردها و مقررات فني ايجاد امكانات ذخيره سازي، ظرفيت بهينه براي صنعت ذخيره سازي از جمله سردخانه براي محصولات فسادپذير و سيلو براي محصولات كمتر فسادپذير وزارت جهاد كشاورزي - تعداد - 500 توسعه سامانه (سيستم) هاي بازيافت و استحصال انرژي از پسماندها و حداكثرسازي بازيابي منابع (مواد و انرژي) افزايش ظرفيت و بهبود راندمان خطوط پردازش و بازيافت در كشور تدوين و اجراي بخشنامه خريد تضميني كودهاي آلي حاصل از فرايندهاي بازيافت پسماندها وزارت جهاد كشاورزي وزارت كشور ميليون تن 0 كل كود آلي توليد شده استاندارد توسعه صنعت و بازار بازيافت در كشور توسعه بازار محصولات بازيافتي (مانند كود آلي، بيوچار، انرژي زيستي) وزارت جهاد كشاورزي وزارت كشور كيفي - ارايه گزارش طراحي و پياده سازي نظام يكپارچه پشتيباني (لجستيك) معكوس تدوين و ابلاغ شيوه نامه ها و دستورالعمل هاي اجرايي جمع آوري و خروج پسماندهاي پلاستيكي از اراضي كشاورزي وزارت جهاد كشاورزي - كيفي - تدوين و ابلاغ شيوه نامه ها و دستورالعمل ها ارائه مشوق هاي لازم در ازاي بازگشت و تحويل ظروف سموم وزارت جهاد كشاورزي - كيفي - ارايه گزارش توسعه آموزش و فرهنگ سازي عمومي و جلب مشاركت هاي مردمي در فرايند مديريت پسماندها ترويج، حمايت و ارائه برنامه هاي آموزشي به منظور ارتقاي مهارت ها، آگاهي و مشاركت در فرايند مديريت پسماندها اجراي برنامه جامع آموزش مديريت پسماند كشاورزي و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت جهاد كشاورزي - كيفي - ارايه گزارش ترويج و نهادينه سازي مسوليت پذيري اجتماعي در حوزه مديريت پسماند اجراي برنامه جامع نهادينه سازي مسئوليت پذيري اجتماعي در حوزه مديريت پسماند و ارائه گزارش عملكرد سالانه وزارت جهاد كشاورزي - كيفي - ارايه گزارش پايدارسازي منابع مالي و جلب مشاركت بخش خصوصي استقرار سازوكار (مكانيزم) هاي تشويقي و تنبيهي مؤثر در سامانه(سيستم) مديريت پسماند طراحي فرآيند ارزيابي و اعطاي گواهينامه سبز به كشاورزان وزارت جهاد كشاورزي - كيفي - طراحي و اجراي فرايند بهبود نظام حكمراني مديريت پسماندها در كشور زمينه سازي براي بهبود عملكرد و نقش نظارت نهادها در حوزه مديريت پسماند اصلاح ضوابط مديريت پسماندهاي كشاورزي از طريق شوراي­عالي حفاظت محيط زيست وزارت جهاد كشاورزي - كيفي - اصلاح ضوابط

برنامه اقدام سرفصل پسماندها راهكارها سياست ها تكاليف دستگاه مسئول هدف كمي/شاخص ارزيابي واحد وضع موجود پايان برنامه توسعه زيرساخت ها و فن آوري هاي نوين در مديريت پسماندها به كارگيري فناوري هاي نوين و به روز در مديريت پسماندهاي كشور حمايت از پژوهش هاي علمي و فناوري در زمينه مديريت پسماند سازمان كيفي - تعداد پژوهش ها ايجاد سامانه هوشمند پايش و ارزيابي برنامه ملي سازمان درصد تكميل سامانه - 100 ايجاد و ارتقاي سامانه هاي هوشمند جمع آوري داده هاي پسماندها در كشور و تقويت فرآيند ثبت دقيق داده ها توسعه و اجراي سامانه يكپارچه مديريت پسماندها سازمان درصد تكميل سامانه 50 100 توسعه سامانه(سيستم) هاي بازيافت و استحصال انرژي از پسماندها و حداكثرسازي بازيابي منابع (مواد و انرژي) حذف تدريجي محل هاي دفن پايش (كنترل) نشده پسماندها در كشور (توقف عمليات دفن غيرمهندسي و غيربهداشتي انواع پسماندها) نظارت بر بهره برداري اصولي از محل هاي دفن انواع پسماند سازمان كيفي - ارايه گزارش كاهش انتشارات ناشي از عمليات مديريت پسماند نظارت بر فرآيند نقل و انتقال پسماند سازمان تعداد درخواست 5.000 20.000 توسعه آموزش و فرهنگ سازي عمومي و جلب مشاركت هاي مردمي در فرايند مديريت پسماندها ترويج، حمايت و ارائه برنامه هاي آموزشي به منظور ارتقاي مهارت ها، آگاهي و مشاركت در فرايند مديريت پسماندها تدوين و اجراي برنامه آموزش مديريت پسماند در سطح كشور سازمان كيفي - ارايه گزارش تدوين و اجراي برنامه آموزش مديريت پسماند در سطح كشور وزارت ورزش و جوانان كيفي - ارايه گزارش ترويج و فرهنگ سازي جهت مشاركت آحاد مردم در راستاي كاهش توليد و تفكيك از مبدأ پسماند سازمان كيفي - ارايه گزارش تهيه و پخش برنامه هاي آموزشي و فرهنگ سازي در راستاي كاهش توليد، تفكيك از مبدأ و شيوه هاي ذخيره سازي و دفع پسماندها به صورت مستمر و هدفمند پخش (سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران)/ توليد(دستگاه هاي اجرايي حسب مورد) دقيقه 500 2000 تدوين و اجراي برنامه آموزش مديريت پسماند در مدارس كشور وزارت آموزش و پرورش كيفي - ارايه گزارش حمايت از پژوهش هاي علمي و كاربردي مرتبط با روش هاي نوين مديريت انواع پسماند شامل تخصيص اعتبارات پژوهشي، ايجاد فرصت هاي مطالعاتي، حمايت از رساله و پايان نامه هاي تحصيلات تكميلي و ايجاد مركزهاي نوآوري و فناوري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري تعداد پژوهش ها - 500 ترويج و نهادينه سازي مسوليت پذيري اجتماعي در حوزه مديريت پسماند نهادينه سازي مسئوليت اجتماعي در حوزه مديريت پسماند سازمان كيفي - ارايه گزارش طراحي نظام امتداد مسئوليت توليدكننده با همكاري دستگاه هاي اجرايي سازمان كيفي - طراحي نظام زمينه سازي براي بهبود عملكرد و نقش نظارت نهادها در حوزه مديريت پسماند تدوين ضوابط و شيوه نامه هاي محيط زيستي در حوزه مديريت پسماند براي بررسي و تصويب در مراجع ذي­ربط سازمان كيفي - ارايه گزارش/ ضوابط و شيوه نامه هاي مصوب ايجاد سازوكاري براي استفاده از ظرفيت آزمايشگاه هاي معتمد و همكار در عمليات مديريت پسماند سازمان كيفي - ارايه گزارش/ طراحي و اجراي سازوكار تدوين استاندارد كيفي و بهداشتي مواد بازيافتي و استفاده هاي مجاز آن ها سازمان ملي استاندارد ايران كيفي - ارايه گزارش مشاركت فعال در تدوين سياست ها و قوانين بين المللي مديريت پسماند و اجراي وظايف محوله در مفاد كنوانسيون ها سازمان كيفي - ارايه گزارش تدوين و اجراي شيوه نامه ملي مديريت بهينه پسماند در مسيرهاي كوهنوردي و طبيعت گردي وزارت ورزش و جوانان كيفي - ارايه گزارش/ تدوين و اجراي شيوه نامه