نظر مشورتي 7/1403/993 مورخ 1404/01/29 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : آيا در جرايم مشهود در ايام تعطيل نسبت به مرتكبان زير هجده سال (طفل و نوجوان) با رعايت حداكثر مدت 24 ساعت، نگهداري تحت‌الحفظ نزد ضابطين قضايي امكان‌پذير است؟ آيا مي‌توان از ظرفيت مددكاري اجتماعي موضوع ماده 40 قانون حمايت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 در سپردن نوجوانان به بهزيستي در بدو دستگيري و تحويل به مددكاري اجتماعي جهت انجام تحقيقات مقدماتي از نوجوانان با رعايت حداكثر 24 ساعت اقدام نمود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، مطابق نص تبصره 2 ماده 285 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392، در جرايم مشهود هر‌گاه مرتكب، طفل يا نوجوان باشد، ضابطان دادگستري مكلفند نسبت به حفظ آلات، ادوات، آثار، علائم و دلايل جرم اقدام نمايند؛ لكن اجازه تحقيقات مقدماتي از طفل يا نوجوان را ندارند و در صورت دستگيري وي موظفند متهم را به دادسرا يا دادگاه اطفال و نوجوانان تحويل دهند و انقضاء وقت اداري و يا تقارن دستگيري با ايام تعطيل مانع از رجوع به دادسرا يا دادگاه اطفال و نوجوانان نيست. بر اين اساس و با عنايت به اين كه تحت نظر قرار دادن به عنوان يك اقدام سالب آزادي، امري استثنايي و خلاف اصل است و لحاظ افتراقي بودن تحقيقات مقدماتي جرايم اطفال و نوجوانان (در ذيل فصل نهم قانون پيش‌گفته) از تحقيقات مقدماتي جرايم بزرگسالان و حكم خاص تبصره 2 ماده 285 قانون پيش‌گفته، تحت نظر قرار دادن اطفال و نوجوانان نزد ضابطان فاقد وجاهت قانوني است. ثانياً، قطع نظر از سالبه به انتفاء موضوع شدن قسمت دوم سؤال به لحاظ پاسخ قسمت اولاً، محل اعمال و اجراي ماده 40 قانون حمايت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 (مبني بر محول كردن انجام تحقيقات مقدماتي در‌باره وضعيت جسمي، روحي و رواني طفل يا والدين، اولياء و يا سرپرستان قانوني او، وضع خانوادگي و محيط سكونت، اشتغال و تحصيل با در نظر گرفتن غبطه و مصلحت طفل يا نوجوان به مددكاران اجتماعي) با عنايت به سياق ماده و به قرينه ماده 287 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و مواد 32، 33 و بند «پ» ماده 42 و 44 قانون حمايت از اطفال و نوجوانان، منصرف از موارد دستگيري در جرايم مشهود است.