نظر مشورتي 7/1402/1169 مورخ 1403/02/15 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : آيا بزه كلاهبرداري رايانه‌اي موضوع ماده 741 قانون جرايم رايانه‌اي با بزه كلاهبرداري و جرايم در حكم كلاهبرداري از لحاظ اعمال ماده 134 قانون مجازات اسلامي، جرايم مختلف مي‌باشد يا غير مختلف؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- ارتكاب يك جرم خاص به صورت متعدد؛ مانند ارتكاب متعدد سرقت‌هاي منطبق با يك ماده مشخص. مثال مذكور در فرض استعلام از مواردي است كه جرم غير مختلف محسوب مي‌شود؛ 2- جرايمي كه به‌رغم تعدد عنصر قانوني و متفاوت بودن مجازات‌ها، تحت عنوان جرم واحد شناخته ‌مي‌شوند؛ مانند سرقت‌هاي متعدد، جعل اسناد مختلف، صدور چك بلامحل به هر شيوه كه در قانون مقرر شده است؛ 3- رفتارهاي متعدد مجرمانه كه موضوع آن‌ها واحد است؛ مانند حمل، نگهداري، فروش، صادرات، واردات و ساخت مواد مخدر از نوع واحد، مشروبات الكلي، تجهيزات دريافت از ماهواره و اسلحه و مهمات از نوع واحد؛ 4- دو يا چند رفتار مجرمانه كه در يك ماده قانوني ذكر و براي آن‌ها مجازات پيش‌بيني شده است؛ 5- ارتكاب جرايمي كه مجازات جرم ديگر درباره آن‌ها مقرر شده است يا طبق قانون جرم ديگري محسوب مي‌شود؛ مانند كلاهبرداري و جرايمي كه مجازات كلاهبرداري درباره آن‌ها مقرر شده است و يا طبق قانون كلاهبرداري محسوب مي‌شود؛ 6- شروع، معاونت و مباشرت در يك جرم. ضمناً در مواردي كه به موجب نص خاص يا رأي وحدت رويه ديوان ‌عالي كشور از قبيل رأي شماره 624 مورخ 18/1/1377 هيأت عمومي ديوان ‌عالي كشور (جعل و استفاده از سند مجـعول) بر خلاف ضوابط و معيارهاي فوق احكام خاصي مقرر شده است، به همان ترتيب عمل مي‌شود. بنابراين كليه سرقت‌هاي موضوع بندهاي مختلف ماده 656 و همچنين سرقت‌هاي مسلحانه و عادي كه در مواد 651 به بعد قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) مصوب 1375 آمده است، تحت عنوان كلي سرقت‌هاي تعزيري، از نوع جرايم مشابه تلقي مي‌شوند.