آيين نامه اجرايي ماده (135) قانون حمايت از مالكيت صنعتي (موضوع پشتيباني و مانع زدايي در مسير تجاري سازي اختراعات ثبت شده)

هيئت وزيران در جلسه 1405/5/4 به پيشنهاد شماره 5549666 مورخ 1404/4/10‌ وزارت صنعت، معدن و تجارت و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي و ماده (135) قانون حمايت از مالكيت صنعتي مصوب 1403، آيين نامه ماده يادشده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

كارگروه: كارگروه پشتيباني و مانع زدايي از تجاري سازي اختراعات موضوع ماده (135) قانون حمايت از مالكيت صنعتي مصوب 1403.

اختراع ثبت شده: اختراعاتي كه فرايند ثبت آنها خاتمه يافته و به صدور گواهي نامه اختراع از مرجع ثبت منجر شده است اعم از آنكه متقاضي ثبت ايراني بوده يا خارجي و مشتمل بر نمونه اشياء مصرفي باشد.

تجاري سازي: بهره برداري از هر يك از حقوق مالي ناشي از ثبت اختراع در صنعت يا بازار مربوط.

تركيب كارگروه به شرح زير است:

وزير صنعت، معدن و تجارت (رئيس كارگروه)؛

وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يا معاون ذي ربط؛

وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات يا معاون ذي ربط؛

وزير جهاد كشاورزي يا معاون ذي ربط؛

وزير دادگستري يا معاون ذي ربط؛

وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح يا معاون ذي ربط؛

وزير نفت يا معاون ذي ربط؛

وزير نيرو يا معاون ذي ربط؛

وزير امورخارجه يا معاون ذي ربط؛

وزير علوم، تحقيقات و فناوري يا معاون ذ ي ربط؛

معاون علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور؛

دادستان كل كشور؛

رئيس سازمان حفاظت محيط زيست؛

رئيس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران؛

رئيس اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران؛

رئيس اتاق تعاون ايران؛

رئيس اتاق اصناف ايران؛

رئيس سازمان ثبت اسناد و املاك كشور؛

جلسات كارگروه با حضور اكثريت مطلق اعضاء رسميت مي يابد و تصميمات آن با اكثريت آراي اعضاي حاضر اتخاذ مي شود. كارگروه در اولين جلسه با اكثريت دو سوم آراء، آيين نامه داخلي خود را تصويب مي كند.

دبيرخانه كارگروه در وزارت صنعت، معدن و تجارت و با استفاده از ظرفيت هاي اين وزارتخانه تشكيل مي شود. انجام مطالعات پشتيبان، تهيه پيش نويس مصوبات، پيگيري اجراي مصوبات، ارزيابي تأثيرات و تهيه گزارش هاي ادواري از پايش اجراي اين آيين نامه و فراهم كردن امكانات نرم افزاري و سخت افزاري لازم براي اجراي وظايف مقرر در اين آيين نامه، از جمله وظايف دبيرخانه است كه با استفاده از ظرفيت هاي اعضاي كارگروه قابل انجام است.

كارگروه مي تواند براي انجام وظايفي كه در اين آيين نامه پيش بيني شده است كارگروه (كميته) هاي تخصصي از جمله برحسب طبقه هاي مختلف اختراعات ثبت شده يا زيست بوم هاي اقتصادي تشكيل دهد.

به منظور شناسايي اختراعات واجد شرايط تجاري سازي، سازمان ثبت اسناد و املاك كشور موظف است فهرست اختراعات ثبت شده را در قالبي كه از سوي كارگروه مشخص خواهد شد به صورت ماهيانه در دسترس كارگروه قرار دهد. به منظور تسريع در شناسايي اختراعات واجد شرايط تجاري سازي، سازمان مذكور پس از صدور گواهي نامه ثبت اختراع، به متقاضي ثبت اعلام مي كند در صورت تمايل، طرح تجاري سازي اختراع خود را نيز ارائه دهد تا در اختيار كارگروه قرار گيرد. اختراعات داراي طرح تجاري سازي در اولويت كارگروه خواهد بود. الگوي (فرم) اطلاعات طرح تجاري سازي به تصويب كارگروه خواهد رسيد.

كارگروه با به كارگيري روش غربالگري بازارمحور، نسبت به شناسايي اختراعات داراي قابليت تجاري سازي اقدام خواهد كرد. شيوه نامه غربالگري بازارمحور توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و با مشاركت اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران، اتاق اصناف ايران و اتاق تعاون ايران (بخش خصوصي) ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و به تصويب كارگروه خواهد رسيد.

كارگروه بر اساس نيازمندي هاي ملي يا بخشي اعلامي از سوي دستگاه هاي اجرايي نسبت به تعيين اختراعات ثبت شده واجد اولويت تجاري سازي اقدام خواهد كرد. چگونگي شناسايي نيازهاي ملي و بخشي توسط كارگروه تعيين خواهد شد.

كارگروه فهرست اختراعات ثبت شده دريافتي را بر اساس طبقه بندي موضوعي آن ها به رؤساي دستگاه هاي ذي ربط ارجاع داده تا حسب مورد در خصوص امكان بهره برداري يا حمايت از آن ها در دستگاه متبوع خود يا كم و كيف پشتيباني از تجاري سازي آن حداكثر ظرف يك ماه اعلام نظر كنند.

با توجه به نيازهاي اعلامي از سوي دستگاه هاي اجرايي و بخش خصوصي، كارگروه نسبت به شناسايي اختراعات ثبت شده واجد شرايط صدور پروانه بهره برداري اجباري اقدام كرده و ظرفيت هاي فناورانه كشور را براي تجاري سازي آنها هدايت خواهد كرد.

كارگروه مكلف است به منظور شناسايي و تجاري سازي اختراعات خفته، برنامه هاي لازم را با مشاركت ذي نفعان هر برنامه در سطوح ملي يا بخشي تصويب كند.

در خصوص تجاري سازي اختراعات دفاعي با رعايت آيين نامه اجرايي تبصره (1) ماده (134) قانون حمايت از مالكيت صنعتي موضوع تصويب نامه شماره 149993/ت64228هـ مورخ 1404/9/9‌ و نظر كارگروه اختراعات دفاعي اقدام خواهد شد.

براي فراهم كردن امكان ارتباط و تعامل كارگروه با مخترعان و متقاضيان تجاري سازي اختراعات، كارگروه بايد با استفاده از ظرفيت هاي موجود به ويژه فناوري هاي ارتباطي هوشمند نسبت به ايجاد نقطه تماس ملي اقدام كرده و با اطلاع رساني گسترده نسبت به دريافت تقاضاهاي تجاري سازي اقدام نمايد.

كارگروه براي تسهيل و تشويق بهره برداري از اختراعات و رفع موانع موجود از جمله موانع مالي، حقوقي و فني نسبت به موارد زير اقدام خواهد كرد:

تسهيل دسترسي قابل اعتماد به خدمات ارزش گذاري حرفه اي اختراعات با همكاري دستگاه هاي ذي ربط؛

طراحي و تسهيل دسترسي به ابزارها و روش هاي تأمين مالي نو براي تجاري سازي اختراعات با همكاري دستگاه هاي ذي ربط؛

تسهيل، تسريع و رفع موانع صدور انواع مجوزهاي مرتبط با تجاري سازي انواع اختراعات؛

ضرورت سنجي ايجاد يا ارتقاي ساز و كارهاي اثبات مفهوم و بالغ سازي فناوري در دانشگاه ها و مراكز آموزشي و پژوهشي و ديگر دستگاه هاي اجرايي واجد شرايط با تصويب شرايط و ضوابط مربوط؛

تشويق و تسهيل ايجاد ائتلاف هاي فناوري و ساز و كارهاي بهره برداري اشتراكي از اختراعات با تصويب شرايط و ضوابط مربوط؛

تنظيم و در دسترس قراردادن متن پيش نويس انواع قراردادهاي همكاري، مشاركت و سرمايه گذاري در فرايند تجاري سازي اختراعات از جمله قراردادهاي تشريك و تسهيم منافع ناشي از تجاري سازي اختراعات و تشويق كاربست آن ها؛

فراهم كردن امكان دسترسي مخترعان يا مالكان اختراع به آزمايشگاه هاي مرجع يا ساير آزمايشگاه ها و كارگاه هاي نمونه سازي و توليد آزمايشي، امكانات و تسهيلات قابل دسترس در دستگاه هاي اجرايي يا بخش خصوصي براي كمك به طراحي مهندسي، توليد نمونه اوليه و انجام ساير اقدامات مقدماتي براي آماده سازي اختراعات جهت تجاري سازي؛

تشويق و تسهيل استفاده از محيط هاي آزمون متناسب با موضوعات اختراعات يا ايجاد محيط هاي جديد براساس شرايط و ضوابط مصوب كارگروه؛

فراهم نمودن خدمات مشاوره حرفه اي به مخترعان يا مالكان اختراعات يا بخش هاي صنعتي نيازمند كمك و مشورت هاي تخصصي جهت تجاري سازي اختراعات با تصويب شرايط و ضوابط مربوط.

كارگروه موظف است برنامه هاي لازم را براي تشويق مخترعان و مالكان اختراعات به تجاري سازي اختراعات و آموزش مهارت ها و فرايندهاي لازم تصويب كرده و با برگزاري انواع دوره هاي آموزشي از جمله در دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي و آموزش و پرورش، فرهنگ ايجاد ثروت از طريق تجاري سازي اختراعات را ارتقا دهد.

سازمان برنامه و بودجه كشور مكلف است در همكاري با وزارت صنعت، معدن و تجارت و معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور، بخشي از منابع تسهيلات مرتبط با اشتغال را مطابق قوانين بودجه سنواتي به حمايت از تأسيس و توسعه زيرساخت هاي مذكور در اين آيين نامه و تأمين تجهيزات و فناوري هاي سخت و نرم مربوط بر اساس مصوبات كارگروه تخصيص دهد.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور