رأي شماره 3022754 هيئت تخصصي مالياتي، بانكي ديوان عدالت اداري با موضوع:رد شكايت ابطال جزء 1 و 2 از قسمت (ج) بند (د) نامه شماره 211 /24838 /ح مورخ 1402/04/19 مديركل دفتر طراحي و تحليل فرآيندهاي مالياتي سازمان امور مالياتي

هيئت تخصصي مالياتي، بانكي شماره پرونده: هـ ت/0300300 شماره دادنامه سيلور: 140431390003022754 تاريخ : 1404/11/25 شاكي : محمد مهدي زاهدي طرف شكايت: سازمان امور مالياتي كشور موضوع شكايت و خواسته: ابطال جزء 1 و2 از قسمت (ج) بند (د) نامه شماره 211 /24838 /ح مورخ 1402/04/19 مديركل دفتر طراحي و تحليل فرآيندهاي مالياتي سازمان امور مالياتي ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ شاكي دادخواستي به طرفيت سازمان امور مالياتي كشور به خواسته ابطال مصوبه موصوف به ديوان عدالت اداري تقديم كرده كه به هيئت عمومي ارجاع شده است متن مقرره مورد شكايت به قرار زير مي باشد: با عنايت به بسته اطلاعاتي مربوط به بارنامه ها به استحضار مي رساند اقلام موجود در اين بسته اطلاعاتي مورد بررسي قرار گرفت و نحوه بهره برداري از آنها به تفكيك نوع بارنامه به شرح ذيل براي بهره برداري و اقدام لازم ايفاد مي گردد. الف) بهره برداري از اطلاعات مؤسسات (شركت هاي) حمل و نقلي: اقلام موجود در اين بسته اطلاعاتي شامل موارد زير بوده است. 1ـ شناسه ملي شركت (موسسه) 2- استان 3- نام شركت 4- كد شركت 5- محدوده (داخلي/بين المللي) 6- نوع (كالا-مسافر) شرح اقدامات: شناسايي موديان و فعاليت هاي اقتصادي: 1ـ با توجه به اينكه اقلام موجود در اين بسته اطلاعاتي صرفاً مربوط به اطلاعات هويتي اشخاص حقوقي با موضوع فعاليت حمل و نقل مي باشد، لذا با جستجوي شناسه ملي در سامانه ثبت نام، وجود يا عدم وجود ثبت نام بررسي گردد. الف: در صورتيكه مؤدي در نظام مالياتي داراي پرونده باشد، اينتاكدهاي ثبت نام با اينتاكدهاي جدول پيوست مطالبت دهي شود. اگر حداقل يك اينتاكد از جدول پيوست مطابقت دهي شود. اگر حداقل يك اينتاكد از جدول پيوست در ثبت نام وجود نداشت ثبت نام تكميل گردد. ب: در صورتي كه مؤدي در نظام مالياتي پرونده نداشته باشد با استفاده از اطلاعات بسته مذكور ثبت نام جديد انجام شود. 1ـ چنانچه داده ها داراي نقص اطلاعاتي باشند مكاتبات لازم با مرجع ارسال كننده براي رفع نواقص ركوردهاي اطلاعاتي ناقص و يا ارسال اطلاعات تكميلي انجام شود. در صورت عدم ارسال پاسخ، مراتب به انضمام مكاتبات انجام شده به دادستاني انتظامي مالياتي براي اجراي مقررات ماده 274 قانون ماليات هاي مستقيم ارسال گردد. حسابرسي (رسيدگي و تشخيص): باتوجه به اينكه اين بسته اطلاعاتي شامل اقلام درآمدي نمي باشد لذا در حوزه حسابرسي قابليت استفاده ندارد. وصول و اجرا: باتوجه به نوع اقلام موجود در بسته اطلاعاتي قابليت استفاده در وصول و اجرا را ندارد. ب) بهره برداري از اطلاعات برنامه هاي راه آهن (داخلي): اقلام موجود در اين بسته اطلاعاتي شامل موارد زير بوده است. اطلاعات بارنامه 1- شماره بارنامه 2- تاريخ بارنامه 3- مبلغ بارنامه 4- كالا 5- كد و شرح مبدأ بارنامه 6 ـ كد و شرح مقصد بارنامه 7ـ مشتري 8 ـ ناحيه ايستگاه مبدأ 9ـ ناحيه ايستگاه مقصد اطلاعات شركت حمل و نقلي 10ـ كد اقتصادي شركت حمل و نقلي 11ـ شركت حمل و نقلي 12ـ شناسه ملي شركت حمل و نقلي شرح اقدامات: شناسايي موديان و فعاليت هاي اقتصادي: بررسي اقلام اين بسته اطلاعاتي نشان مي دهد با توجه به اينكه از اطلاعات مشتري تنها (نام مشتري) موجود مي باشد لذا صرفا اطلاعات يك وجه شركت حمل و نقل قابل بهره برداري خواهد بود. شرح اقدامات به صورت زير مي باشد. الف) براساس اطلاعات هويتي دريافتي شركت حمل و نقل صادر كننده بارنامه نسبت به شناسايي ثبت نام متناظر (پرونده مالياتي) و الصاق اطلاعات به آن اقدام شود. ب) چنانچه براي يك يا چند ركورد اطلاعاتي مرتبط با شركت حمل و نقل در نظام مالياتي ثبت نام وجود نداشته باشد اطلاعات هويتي به مركز فناوري اطلاعات جهت ثبت نام اوليه ارسال شود. حسابرسي (رسيدگي و تشخيص): الف) وجود ركورد اطلاعات براي يك شركت حمل و نقل، نشان دهنده فعاليت آن شركت در سال مربوطه است. عملكرد و سال مالي براساس تاريخ مندرج در تاريخ بارنامه تعيين مي شود. ب) براي استفاده از اطلاعات در فرآيندهاي حسابرسي لازم است دسترسي كاربران رسيدگي به اين منبع اطلاعاتي از طريق سامانه ويرايش و جستجوي اطلاعات براساس احكام رسيدگي صادره (پرونده مالياتي شركت حمل و نقل) ايجاد شود. پس از خاتمه فرآيند رسيدگي، دسترسي به منبع اطلاعاتي مذكور براي انجام امور مربوطه و بررسي و كنترل هاي بعدي در دسترس بخش خدمات و وصول قرار داده شود. ج) درخصوص تكميل اطلاعات هويتي مشتري مكاتبات لازم با مرجع ارسال كننده انجام گردد. در صورت عدم ارسال اطلاعات تكميلي موضوع به دادستاني انتظامي مالياتي براي اجراي مقررات ماده 274 قانون ماليات هاي مستقيم اعلام شود. د) در اجراي مقررات ماده 97 قانون ماليات هاي مستقيم براي تعيين ريسك اظهارنامه تسليمي مطابق با مقررات اعلامي اقدام و براي توليد اظهارنامه برآوردي با توجه به مبلغ بارنامه قاعده () F مورد استفاده قرارگيرد. وصول و اجرا: با توجه به اينكه امكان شناسايي اموال منقول و يا غيرمنقول شركت هاي حمل و نقلي از طريق اطلاعات بارنامه هاي صادره توسط آنها وجود ندارد، لذا از اين اطلاعات نمي توان در سامانه وصول و اجرا استفاده كرد. ج) بهره برداري از اطلاعات بازنامه هاي راه آهن (بين الملل): اقلام موجود در اين بسته اطلاعاتي شامل موارد زير مي باشد. كاريست بهره برداري از اطلاعات بارنامه هاي بين الملل طي نامه شماره 81691/211/د مورخ 1401/12/13 جهت بهره برداري ارسال گرديده است. اطلاعات برنامه 1- شماره بارنامه 2- تاريخ بارنامه 3- مبلغ بارنامه 4- ارزش افزوده 5- كالا 6- وزن حقيقي اطلاعات شركت حمل و نقلي 7- صاحب كالا 8- كد اقتصادي صاحب كالا 9- كدملي صاحب كالا 10- آدرس 11- تلفن اطلاعات فرستنده 12- فرستنده 13- كد اقتصادي فرستنده 14- كد ملي فرستنده 15- مبدأ اطلاعات گيرنده 16- گيرنده 17- كد اقتصادي گيرنده 18- كد ملي گيرنده 19- مقصد د) بهره برداري از اطلاعات حمل و نقل جاده اي: اقلام موجود در اين بسته اطلاعاتي موارد زير مي باشد: اطلاعات محوله 1- ليتراژ محموله 2- نام محموله 3- نوع بسته بندي 4- هزينه تخليه 5- ارزش ريالي كالا 6- وزن محموله 7- هزينه بارگيري 8- عوارض جاده اي 9- ماليات بر ارزش افزوده و عوارض 10- تاريخ صدور 11- شماره بارنامه 12- سري بارنامه اطلاعات فرستنده 13- نام فرستنده كالا 14- كدملي فرستنده كالا 15- كدشهر مبدأ 16- كدپستي مبدأ محل انبار كالا اطلاعات گيرنده 17- نام گيرنده كالا 18- كدملي گيرنده كالا 19- نوع گيرنده-نگاشت 20- كدپستي مقصد محل انبار كالا 21- كدشهر مقصد اطلاعات شركت حمل و نقل 22- نام شركت حمل و نقل 23- كميسيون دريافتي 24- شناسه ملي شركت حمل و نقل 25- درصد كميسيون اطلاعات خودرو ناوگان 26- شماره هوشمند راننده 27- شماره پلاك ماشين 28- شماره VIN خودرو 29- شماره هوشمند ناوگان اطلاعيه بيمه 30- نام شركت بيمه 31- شماره قرارداد بيمه 32- حق بيمه شرح اقدامات: اقلام اين بسته اطلاعاتي شامل پنج وجه زير مي باشد: 1ـ شركت حمل و نقل 2ـ اطلاعات فرستنده كالا(فروشنده) 3ـ اطلاعات گيرنده كالا(خريدار) 4ـ اطلاعات خودرو كار 5 ـ اطلاعات بيمه شناسايي موديان و فعاليت هاي اقتصادي: الف) براساس اطلاعات هويتي دريافتي شركت حمل و نقل، فرستنده كالا و گيرنده كالا نسبت به شناسايي ثبت نام متناظر(پرونده مالياتي) و الصاق اطلاعات به آن اقدام شود. به دليل اينكه اطلاعات هويتي خودرو كار و شركت بيمه از جمله كد/شناسه ملي و آدرس در فيلدهاي اطلاعاتي موجود نيست، امكان شناسايي و ثبت نام آنها وجود ندارد لذا نياز است اقلام اطلاعاتي كامل تري از مرجع ارسال كننده اطلاعات اخذ شود. ب) چنانچه براي يك يا چند ركورد اطلاعاتي مرتبط با موارد ياد شده (شركت حمل و نقل، فرستنده، گيرنده) در نظام مالياتي ثبت نام وجود نداشته باشد، اطلاعات هويتي به اداره كل فناوري اطلاعات جهت ثبت نام اوليه ارسال شود. ج) چنانچه داده ها داراي نقص اطلاعاتي است، مكاتبات لازم با مرجع ارسال كننده براي رفع نواقص ركوردهاي اطلاعاتي ناقص انجام شود. در صورت عدم رفع نقص مراتب به انضمام مكاتبات انجام شده به دادستاني انتظامي مالياتي براي اجراي مقررات ماده 274 قانون ماليات هاي مستقيم ارسال شود. حسابرسي(رسيدگي و تشخيص): 1- شركت حمل و نقل: 1- وجود ركورد اطلاعات براي يك شركت حمل و نقل نشان دهنده فعاليت آن شركت در سال مربوطه است.عملكرد و سال مالي بر اساس تاريخ مندرج در تاريخ بارنامه تعيين مي شود و ميزان فعاليت براساس كميسيون دريافتي خواهد بود. 2- اطلاعات فرستنده كالا (فروشنده): 2- وجود ركورد اطلاعات به عنوان فرستنده كالا نشان دهنده فعاليت فروش شخص حقيقي/حقوقي در سال مربوطه است. عملكرد و سال مالي براساس تاريخ مندرج در تاريخ بارنامه تعيين مي شود و ميزان فعاليت براساس ارزش ريالي كالا دريافتي خواهد بود. 3- اطلاعات گيرنده كالا (خريدار): 3- وجود ركورد اطلاعات به عنوان گيرنده كالا نشان دهنده فعاليت خريد شخص حقيقي/حقوقي درسال مربوطه است. عملكرد و سال مالي براساس تاريخ مندرج در تاريخ بارنامه تعيين مي شود و ميزان خريد براساس ارزش ريالي كالا دريافتي خواهد بود. نكته) براي استفاده از اطلاعات در فرآيندهاي حسابرسي لازم است دسترسي كاربران رسيدگي كننده به اين منابع اطلاعاتي (هر سه گروه فوق الذكر) از طريق سامانه ويرايش و جستجوي اطلاعات براساس احكام رسيدگي صادره ايجاد شود. پس از خاتمه فرآيند رسيدگي دسترسي به منبع اطلاعاتي مذكور براي انجام امور مربوطه و بررسي و كنترل هاي بعدي در دسترس بخش خدمات و وصول قرار داده شود. 4- اطلاعات خودرو كار فاقد اقلام درآمدي مي باشد لذا قابليت استفاده در فرآيند حسابرسي را ندارد. 5- با توجه به اينكه اطلاعات شركت بيمه فاقد شناسه ملي مي باشد به دليل عدم امكان شناسايي شركت مرتبط استفاده از فيلد(حق بيمه) درفرآيند حسابرسي مقدور نمي باشد لازم است اقدامات مقتضي براي تكميل اطلاعات دريافتي انجام شود. وصول و اجرا: با توجه به اينكه مكان شناسايي اموال منقول و يا غيرمنقول از طريق اطلاعات فوق وجود ندارد از اين اطلاعات نمي توان در سامانه وصول و اجرا استفاده كرد. دلايل شاكي براي ابطال مقرره مورد شكايت: مديركل دفتر طراحي و تحليل فرآيندهاي مالياتي سازمان امور مالياتي در جزء 1 و2 از قسمت ج بند دال نامه مورد شكايت فرستنده و گيرنده در بارنامه هاي حمل و نقل جاده اي را فروشنده و خريدار كالا و ميزان فعاليت اشخاص مذكور را برابر با ارزش ريالي كالاي حمل شده اعلام نموده است كه اين مصوبه مغاير با اصل 51 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران است. بارنامه در مقررات و قوانين تعريف خاص خود را دارد و جهت حمل محصولات و بيانگر اين موضوع است. در جلسه شوراي عالي هماهنگي ترابري، هم بارنامه صادره ويژه حمل خرده بار و هم بارنامه داخلي براي وسائط نقليه برون شهر لحاظ شده است و خرده بار يعني محموله هاي متعدد متعلق به اشخاص مختلف با مقاصد حمل مختلف. اين مقرره مورد شكايت مخالف صريح ماده 2 قانون الزام شركت ها و مؤسسات ترابري جاده اي به استفاده از صورت وضعيت مسافري و بارنامه مي باشد و همچنين مخالف نص صريح مواد 338 و 339 قانون مدني كه بارنامه را مبايعه نامه تلقي نموده است مي باشد. مقرره مورد شكايت برخلاف مباني شرع مقدس نيز مي باشد چون مخالف تعريف بيع در مباني فقهي و قاعده لاضرر و لاضرار است فلذا تقاضاي ابطال آن مورد استدعا مي باشد. خلاصه مدافعات طرف شكايت: مطابق جزء (7) بند (ب) ماده 169 مكرر قانون ماليات هاي مستقيم، «بارنامه و صورت وضعيت حمل و نقل بار و مسافر» يكي از اقلام اطلاعاتي است كه به منظور شفافيت فعاليت هاي اقتصادي و استقرار نظام يكپارچه اطلاعات مالياتي بايد در اختيار سازمان امور مالياتي قرار گيرد مي تواند به عنوان سند مثبته اي باشد كه در صورت وجود شرايط بخشنامه شماره 11/1403/200 مورخ 1403/06/07 اين سازمان متضمن تأييد وقوع معامله از جانب طرف دوم باشد، فلذا برخلاف ادعاي شاكي، بارنامه به عنوان مبايعه نامه در نظر گرفته نمي شود. بلكه بيانگر نحوه شناسايي فعاليت و ميزان آن در خصوص شركت هاي حمل و نقل جاده اي يا صاحبان كالا بر اساس بارنامه هاي صادره مي باشد. استفاده از اطلاعات مندرج در بارنامه هاي صادره توسط سازمان امور مالياتي به منظور شناسايي فعاليت اقتصادي مؤديان و يا تعيين ماليات متعلق (اعم از شركت هاي حمل و نقل يا صاحبان كالا) حسب مورد، با استناد به ماده فوق صورت مي گيرد. در همين راستا مفاد جزء (1) و همچنين جزء (2) قسمت حسابرسي بند (د) نامه مورد شكايت كه بيانگر نحوه شناسايي فعاليت و ميزان آن در خصوص شركت هاي حمل و نقل جاده اي يا صاحبان كالا براساس بارنامه هاي صادره مي باشد، نه تنها مغايرتي با قانون ندارد بلكه در راستاي اجراي قانون است. بديهي است چنانچه دريافت كننده و فرستنده كالا يك شخص باشد (مثلاً جهت جابجايي كالا بين انبارها) در هنگام رسيدگي چنين بارنامه هايي به عنوان فروش يا خريد شخص محسوب نخواهد شد. در زمينه استفاده از اطلاعات مندرج در بارنامه ها جهت تعيين درآمد مشمول ماليات اين سازمان اقدام به صدور بخشنامه شماره 11/1403/200 مورخ 1403/06/07 با موضوع «نحوه رسيدگي به اعتراضات اشخاص نسبت به اطلاعات و اطلاعيه هاي خريد و فروش و برنامه در فرآيند حسابرسي و دادرسي ماليات بر درآمد و ماليات بر ارزش افزوده» نموده است. بر اساس بند (1ـ4) بخشنامه ياد شده اسناد مثبته اسنادي است كه متضمن تأييد وقوع معامله از جانب طرف دوم باشد از قبيل صورتحساب الكترونيكي صادره وفق مفاد قانون پايانه هاي فروشگاهي و سامانه مؤديان، سند پرداخت مالي به حساب طرف معامله، قرارداد في مابين طرف اول و دوم، رسيد بار تأييد شده توسط طرف دوم. اطلاعات و اطلاعيه هاي درج شده در سامانه هاي مالياتي موضوع اين بخشنامه كه توسط طرف اول ابراز گرديده و مورد تأييد طرف دوم قرار نگرفته است، اسناد مثبته لحاظ نمي گردد. محرز است كه صرف درج اطلاعات بارنامه در سامانه هاي مالياتي، منجر به مطالبه ماليات از مودي نخواهد شد و لذا ادعاي شاكي مبني بر «تلقي از بارنامه به عنوان مبايعه نامه بين فرستنده و گيرنده كالا» بلاوجه مي باشد. رد شكايت مورد استدعا است. رأي هيئت تخصصي مالياتي بانكي ديوان عدالت اداري نظر به اينكه در مقرره مورد شكايت (جز 1 و 2 قسمت ج نامه شماره 311/24838/ح مورخ 1402/04/19 مديركل دفتر طراحي و تحليل فرآيندهاي مالياتي سازمان امور مالياتي) به شماره بارنامه و تاريخ بارنامه اشاره شده است كه جزو اطلاعات اعلامي در راستاي حمل و نقل و شناسايي مؤديان فعال در اين زمينه مي باشد و شاكي مدعي است براساس مقرره مورد شكايت شخصي كه "بارنامه" به نام وي مي باشد مودي محسوب شده است، اين در حالي است كه در پاسخ واصله از سازمان امور مالياتي، اين موضوع مردود اعلام شده است و ذكر بارنامه و تاريخ بارنامه در مصوبه مورد شكايت صرفاً در راستاي اعمال مقررات مواد 169 و 169 مكرر و جهت دسترسي به اطلاعات مؤدي است و سازمان امور مالياتي از بارنامه تلقي بيع نامه ندارد و جهت دسترسي به اينتاكد و نوع فعاليت و طبقه بندي آن و تهسيل شناسايي مؤدي نياز به ثبت اطلاعات مورد اعتراض وجود دارد كه اين دفاع از نظر اعضاي هيئت تخصصي موجه بوده و خدشه اي به مصوبه معترض عنه از منظر قانوني وجود ندارد به استناد بند (ب) ماده (84) از قانون ديوان عدالت اداري مصوب 1402 رأي به رد شكايت صادر مي نمايد رأي مزبور ظرف بيست روز پس از صدور از سوي رياست محترم ديوان عدالت اداري يا ده نفر از قضات ديوان عدالت اداري قابل اعتراض مي باشد. رئيس هيئت تخصصي مالياتي، بانكي ديوان عدالت اداري ـ محمد علي برومندزاده