نظر مشورتي 7/1403/665 مورخ 1403/10/29 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : مطابق ماده 231 قانون مجازات اسلامي «در موارد زناي به عنف و در حكم آن، در صورتي كه زن باكره باشد مرتكب علاوه بر مجازات مقرر به پرداخت ارش‌البكاره و مهرالمثل نيز محكوم مي‌شود و در صورتي كه باكره نباشد، فقط به مجازات و پرداخت مهرالمثل محكوم مي‌گردد.» حال سؤال اينجاست كه در فرض ماده مذكور، آيا جهت محكوميت متهم به پرداخت ارش‌البكاره و مهرالمثل به درخواست و مطالبه شاكيه نياز است يا اينكه دادگاه حتي بدون مطالبه و درخواست شاكيه مكلف به اخذ تصميم در خصوص آن‌ها مي‌باشد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : ماده 231 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 كه از قوانين ماهوي است، تنها در مقام بيان اين مطلب است كه در موارد موضوع اين ماده به مجني‌عليها، مهر‌المثل و حسب مورد ارش‌البكاره تعلق مي‌گيرد؛ بنابراين ماده مذكور در مقام بيان لزوم يا عدم لزوم تقديم دادخواست در اين موارد نيست؛ لذا با توجه به اينكه برابر ماده 449 قانون ياد‌شده، ارش، ديه غير مقدر است و با عنايت به اينكه برابر ماده 14 همان قانون، ديه نوعي مجازات است و حكم به مجازات، به تقديم دادخواست نياز ندارد، لذا حكم به ارش‌البكاره نيز به آن نياز ندارد؛ اما مطالبه و حكم به پرداخت مهرالمثل با عنايت به ماده 15 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 مستلزم تقديم دادخواست است.