قانون تصويب پيمان سعدآباد

مجلس شوراي ملي عهدنامه عدم تعرض بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت پادشاهي افغانستان و دولت جمهوري تركيه و دولت‌ پادشاهي عراق را كه مشتمل بر ده ماده است و در تاريخ 17 تير ماه 1316 مطابق 8 ژوئيه 1937 در قصر سعدآباد بامضاء رسيده است تصويب‌ مينمايد. ‌اين قانون كه مشتمل بر يك ماده و متن عهدنامه پيوست است در جلسه بيست و پنجم اسفند ماه يك هزار و سيصد و شانزده به تصويب مجلس شوراي‌ملي رسيد. رئيس مجلس شوراي ملي- حسن اسفندياري

عهدنامه عدم تعرض

مقدمه ‌اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران ‌اعليحضرت پادشاه افغانستان ‌اعليحضرت ملك عراق ‌و حضرت رئيس جمهوري تركيه ‌نظر بتمايلي كه در فراهم ساختن موجبات حفظ روابط وداديه و حسن تفاهم بين خود با تمام وسائل موجوده خود دارند و براي تامين و استقرار صلح‌و امنيت در شرق نزديك بوسيله تضمينات تكميليه در حدود ميثاق جامعه ملل و براي كمك بصلح عمومي و براي ايفاء بوظايفي كه بموجب‌ عهدنامه تحريم جنگ مورخه 27 اوت 1928 پاريس و عهود ديگر كه در آنها شركت نموده‌اند متقبل شده‌اند و تماما با ميثاق جامعه ملل و عهدنامه ‌تحريم جنگ موافقت دارد. ‌تصميم نمودند كه اين عهدنامه را منعقد نمايند و براي اين منظور نمايندگان مختار خود را بقرار ذيل: ‌اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران: جناب آقاي عنايت‌الله سميعي وزير امور خارجه ايران. ‌اعليحضرت پادشاه افغانستان: جناب آقاي فيض محمدخان وزير امور خارجه افغانستان ‌اعليحضرت پادشاه عراق: جناب آقاي دكتر ناجي‌الاصيل وزير امور خارجه عراق ‌حضرت رئيس جمهور تركيه: جناب آقاي دكتر توفيق‌رشدي اراس وزير امور خارجه تركيه ‌تعيين نموده‌اند و مشاراليهم بعد از ارائه اختيارنامه‌هاي خود كه بطور مرتب تنظيم شده بود در مقررات ذيل موافقت حاصل نمودند

‌دول متعاهد متعهد ميشوند كه سياست عدم مداخله مطلق در امور داخلي يك ديگر را تعقيب نمايند.

‌دول متعاهد معظمه صريحا متقبل ميشوند كه مصونيت حدود مشترك يك ديگر را كاملا محترم بشمارند.

‌دول متعاهد معظمه موافقت مينمايند كه در كليه اختلافات بين‌المللي كه با منافع مشترك آنها مربوط باشد با يكديگر مشورت نمايند.

‌هر يك از دول متعاهد در مقابل يكديگر متقبل ميشوند كه در هيچ مورد خواه بتنهائي و خواه بمعيت يك يا چند دولت ديگر بهيچگونه عمليات ‌متجاوزانه بر عليه يكديگر مبادرت ننمايند. ‌عمليات ذيل تجاوز محسوب ميشوند

اعلان جنك[جنگ]

تهاجم بوسيله قواي مسلح يك مملكت حتي بدون اعلان جنگ بخاك مملكت ديگر

حمله بوسيله قواي بري و بحري يا هوائي حتي بدون اعلان جنك[جنگ] بخاك يا بسفاين و يا بهواپيماهاي مملكت ديگر

كمك يا همراهي مستقيم يا غير مستقيم بمتجاوز. ‌عمليات ذيل تجاوز محسوب نخواهند شد 1 - اجراي حق دفاع مشروع يعني مقاومت در مقابل يك اقدام متجاوزانه به طوري كه فوقاً تعريف شد. 2 - اقدام در اجراي ماده 16 ميثاق جامعه ملل. 3 - اقدام در اثر تصميم متخذه بتوسط مجمع عمومي يا شوراي جامعه ملل يا براي اجراي بند 7 -ماده 15- ميثاق جامعه ملل مشروط بر اينكه در‌مورد اخير اين اقدام بر ضد دولتي بعمل بيايد كه بدوا مبادرت بتجاوز نموده باشد 4 - مساعدت بدولتي كه مورد حمله و تهاجم يا اعلان جنك[جنگ] يكي از دول متعاهد برخلاف مقررات عهدنامه تحريم جنك[جنگ] مورخه 27 اوت 1928‌پاريس واقع شده باشد

‌هر كاه[گاه] يكي از دول متعاهد معتقد شود كه ماده چهارم اين عهدنامه نقض و يا در شرف نقض ميباشد بلافاصله موضوع را در پيشكاه[پيشگاه] شوراي جامعه ملل ‌مطرح خواهد ساخت ‌مقررات مذگوره[مذكوره] در فوق لطمة بحق دولت مزبور دائر باتخاذ هر گونه رويه كه در اينموقع لازم بداند وارد نخواهد ساخت

‌هر كاه[گاه] يكي از دول متعاهد بر عليه دولت ثالثي مبادرت بتجاوز نمايد طرف ديكر[ديگر] مي‌تواند بدون اطلاع قبلي اين عهدنامه را نسبت بمتجاوز فسخ‌ بنمايد

‌هر يك از دول متعاهد متقبل ميشوند كه در حدود سرحدات خود از تشكيل و يا عمليات دستجات مسلح و از ايجاد هر كونه[گونه] هيئت و يا تشكيلات‌ ديكري[ديگري] براي تخريب موسسات موجوده و يا براي اختلال نظم و امنيت هر قسمتي از خاك متعاهد (ديگر ‌سرحدي يا غير سرحدي) و يا براي واژكون‌[واژگون]ساختن طرز حكومت طرف ديكر جلوكيري[ديگر جلوگيري] نمايند.

‌نظر باينكه دول متعاهد ميثاق عمومي تحريم جنك مورخه 27 اوت 1928 را برسميت شناخته‌اند و بموجب ميثاق مزبور تسويه يا حل هر گونه‌اختلاف يا تنازع (‌قطع نظر از كيفيت يا منشأ آن) كه ممكن است بين آنها بروز نمايد بايد فقط بوسائل مسالمت‌آميز بعمل آيد اين مقررات را تائيد ‌نموده و اعلام ميدارند كه بهر طريق مسالمت‌آميزي كه براي اين منظور فعلا بين دول متعاهد موجود و يا در آتيه موجود شود متوسل خواهند شد.

‌هيچيك از مواد اين عهدنامه نميتواند بهيچوجه تعهداتي را كه دول متعاهد بموجب ميثاق جامعه ملل متقبل شده‌اند تضعيف نمايد

‌اين عهدنامه كه بزبان فرانسه نوشته شده در چهار نسخه بامضاء رسيده و هر يك از دول متعاهد دريافت يكنسخه آنرا اعتراف مينمايند براي ‌مدت 5 سال منعقد ميكردد[ميگردد] ‌در انقضاء اين مدت عهدنامه مزبور بجز در مورديكه يكي دو سال(يكي از دو) متعاهد با اطلاع قبلي ششماه فسخ آنرا اعلام نمايد براي 5 سال ديگر بحودي[بخودي] ‌خود تجديد خواهد شد و اين عمل مرتبا تكرار ميشود تا آنكه يك يا چند دولت متعاهد فسخ آن را با اطلاع قبلي ششماه اعلام دارند ‌اين عهدنامه در صورتي هم كه بتوسط يكي از دول متعاهد فسخ شود بين دول متعاهد ديگر معتبر خواهد بود ‌اين عهدنامه به توسط هر يك از دول متعاهد بر طبق مقررات قانون اساسي آن مملكت بتصويب خواهد رسيد و در جامعه ملل بتوسط رئيس دارالانشاء ‌ثبت خواهد شد و ار[از] رئيس دارالانشاء تقاضا خواهد شد كه آنرا با اطلاع[با اطلاع] ساير دول عضو جامعه برساند اسناد تصويب آن بتوسط هر يك از دول ‌متعاهد بدولت ايران تسليم خواهد گرديد بمحض اينكه اسناد تصويب از طرف دو دولت متعاهد تسليم شده اين عهدنامه بين آن دو بموقع‌ اجرا گذارده خواهد شد و راجع بدولت ثالث وقتي بموقع اجرا كدارده[گذارده] ميشود كه دولت مزبور اسناد تصويب آنرا تسليم نمايند و بهمين قسم در‌مورد دولت چهارم نيز رفتار خواهد شد بمحض تسليم هر يك از اسناد تصويب مراتب بفوريت بتوسط دولت ايران بتمام امضا كنندكان[كنندگان] اين‌عهدنامه اشعار خواهد شد . ‌در كاخ سعدآباد (‌تهران) 17 تير ماه 1316

عهدنامه عدم تعرض موسوم به پيمان سعدآباد منعقده بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت افغانستان و دولت عراق و دولت جمهوري تركيه بشرح بالا ‌در جلسه 25 اسفند ماه 316 تصويب شده است

رئيس مجلس شوراي ملي - حسن اسفندياري