دستورالعمل حسابداري پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ)

احتراماً، همان گونه كه مستحضرند، «دستورالعمل ناظر بر پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ)» طي بخشنامه شماره ۲۸۰۵۱۷‏/۰۲ مورخ ۱۵‏/۱۱‏/۱۴۰۲ و «شيوه نامه اجرايي فاكتورينگ» طي بخشنامه شماره ۲۸۸۶۱۳‏‏/۰۲ مورخ ۲۵‏‏/۱۱‏‏/۱۴۰۲ به شبكه بانكي كشور ابلاغ گرديد. بر همين اساس و به منظور ايجاد وحدت رويه، شناسايي و ثبت دقيق رويدادهاي مالي مربوط و ارتقاي شفافيت صورت هاي مالي مؤسسات اعتباري، «دستورالعمل حسابداري پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ)» تدوين و در جلسه مورخ ۲۲‏‏/۱۲‏‏/۱۴۰۳ كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري بانك مركزي به تصويب رسيد. شايان ذكر است، اهم رويدادهاي مالي مرتبط با پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ) در دستورالعمل ياد شده به شرح زير است: رويدادهاي مالي مرتبط با انعقاد قرارداد پذيرش مطالبات قراردادي و واريز وجه به حساب تأمين كننده؛ رويدادهاي مالي مرتبط با وصول مطالبات قراردادي پذيرش شده در سررسيد؛ رويدادهاي مالي مربوط به نكول مطالبات قراردادي سررسيد شده، شناسايي وجه ‎التزام تأخير تاديه دين و وصول مطالبات قراردادي پذيرش شده پس از شناسايي وجه التزام تأخير تاديه دين. در پايان، ضمن ايفاد دستورالعمل مورد اشاره به پيوست، خواهشمند است دستور فرمايند، مراتب به قيد تسريع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره ۱۴۹۱۵۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۹۶ مورخ ۱۶‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۵‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۳۹۶ به تمامي واحدهاي ذي ربط آن بانك‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/مؤسسه اعتباري غيربانكي ابلاغ شده و بر حسن اجراي آن نظارت دقيق به عمل آيد.‏‏‏‏‏‏‏/۶۷۳۲۲۶۵‏‏‏/ج.ن

رئيس مركز تنظيم گري مديريت كل تنظيم مقررات حجت اسماعيل زاده - حسين صدقي

دستورالعمل حسابداري پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ)

فهرست مطالب -مقدمه 2 ۱ـ ثبت هاي حسابداري وثايق و تضامين مأخوذه: 2 ۲ـ ثبت هاي حسابداري زمان انعقاد قرارداد پذيرش مطالبات: 3 ۳ـ ثبت حسابداري واريز وجه به حساب تأمين كننده: 4 4ـ ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات قراردادي پذيرش شده در سررسيد: 4 5- ثبت حسابداري در صورت نكول مطالبات قراردادي پذيرش شده 5 6- ثبت هاي حسابداري شناسايي وجه التزام تأخير دين: 5 7- ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات قراردادي پذيرش شده پس از سررسيد: 7 8- ثبت هاي حسابداري برگشت حساب هاي انتظامي پس از تسويه كامل و بازپرداخت مطالبات قراردادي: 8

مقدمه: به استناد بند (ج) ماده (۳۳) قانون پولي و بانكي كشور و جزء (۶) بند (الف) ماده (۲۳) «قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران»، و با هدف ايجاد وحدت رويه، شناسايي و ثبت دقيق رويدادهاي مالي مربوط به پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ) در مؤسسات اعتباري و نيز ارتقاء شفافيت صورت هاي مالي آن ها و در اجراي ماده (۱۵) «دستورالعمل ناظر بر پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ)» مصوب جلسه مورخ 1402/11/10 شوراي پول و اعتبار و «شيوه نامه اجرايي فاكتورينگ»، «دستورالعمل حسابداري پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ)» كه از اين پس به اختصار «دستورالعمل» ناميده مي شود را به شرح زير تصويب نمود:

ثبت هاي حسابداري وثايق و تضامين مأخوذه:

۱ ـ در صورت اخذ وثايق از مشتري، اين وثايق به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط، به شرح زير در حساب ها ثبت مي شود: بد: حساب هاي انتظامي ـ پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 4300- 13- 4- 3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط بس: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600- 13- 9- 3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط

۲ ـ براي هر يك از وثايق اخذ شده ثبت حسابداري زير به ارزش يك ريال براي هر وثيقه به شرح زير در حساب ها اعمال مي شود: بد: حساب هاي انتظامي ـ پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 4300- 13- 4- 3) ×××× به مبلغ يك ريال به ازاي هر وثيقه بس: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600- 13- 9- 3) ×××× به مبلغ يك ريال به ازاي هر وثيقه

۳ ـ محاسبه و اخذ كارمزد ارزيابي وثايق و تضامين مأخوذه در چارچوب ضوابط ابلاغي، به شرح زير در حساب ها ثبت مي گردد: بد: صندوق به ريال/حساب كارفرما (متعهد بازپرداخت) (كد حساب: 0010- 10- 1- 3) ×××× به مبلغ كارمزد متعلقه در چارچوب ضوابط ابلاغي بس: حساب كارمزد تحقق يافته خدمات بانكي به ريال (كد حساب: ۳-7700- 10- 7- 3) ×××× به مبلغ كارمزد متعلقه در چارچوب ضوابط ابلاغي

ثبت هاي حسابداري انعقاد قرارداد پذيرش مطالبات:

۲ - هنگام انعقاد قرارداد پذيرش مطالبات، قرارداد مذكور در حساب انتظامي قراردادها به مبلغ يك ريال به شرح زير ثبت مي گردد: بد: حساب هاي انتظامي ـ پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 4300- 13- 4- 3) ×××× به مبلغ يك ريال بس: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600- 13- 9- 3) ×××× به مبلغ يك ريال

۲ -مبلغ اخذ شده بابت ابطال تمبر مالياتي، به شرح زير در دفاتر اعمال خواهد شد: بد: صندوق به ريال/حساب كارفرما (كد حساب: 0010- 10- 1- 3) ×××× به مبلغ تمبر بس: حساب تمبر مالياتي به ريال (كد حساب : 0130- 10- 1- 3) ×××× به مبلغ تمبر

۲ - هنگام انعقاد قرارداد پذيرش مطالبات در مرحله اول، طلب از كارفرما (متعهد بازپرداخت) و بدهي به تأمين كننده به شرح زير در دفاتر ثبت مي شود: بد: بدهكبدهكاران بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد‏‏‏ دولتي‏‏‏/ غيردولتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كدحساب: 1430- 37- 1- 3 / 2160- 43- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري بس: بستانكاران بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد دولتي‏‏‏/ غيردولتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 5582- 34- 5- 3 / 5581- 34- 5- 3) ×××× به مبلغ توافقي طبق قرارداد واگذاري بس: درآمدهاي متفرقه آتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 7140- 70- 5- 3) ×××× به ميزان مابه تفاوت مبلغ اسمي و مبلغ توافقي

۲ - مبلغ اخذ شده بابت كامزد انتقال ضمانت نامه براي پذيرش مطالبات قراردادي، بايد به شرح زير در حساب ها ثبت شود: بد: صندوق به ريال/حساب تأمين كننده (كد حساب: 0010- 10- 1- 3) ×××× به مبلغ كارمزد متعلقه در چارچوب ضوابط ابلاغي بس: حساب كارمزد تحقق يافته خدمات بانكي به ريال (كد حساب: -7700- 10- 7- 3) ×××× به مبلغ كارمزد متعلقه در چارچوب ضوابط ابلاغي

ثبت حسابداري واريز وجه به حساب تأمين كننده:

۳ - پس از انعقاد قرارداد واگذاري بر اساس اطلاعيه واگذاري، تاييد كارفرما و دستور پرداخت، جهت واريز به حساب تامين كننده، مبالغ به شرح زير در حساب هاي مربوطه ثبت مي شود: بد: بستانكاران بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد‏‏‏ دولتي‏‏‏/ غيردولتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : -5582- 34- 5- 3 / -5581- 34- 5- 3) ×××× به مبلغ توافقي طبق قرارداد واگذاري بر اساس دستور پرداخت بس: حساب تامين كننده / حساب صندوق به ريال (كد حساب : (0010- 10- 1- -۳) ×××× به مبلغ توافقي طبق قرارداد واگذاري بر اساس دستور پرداخت

ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات قراردادي پذيرش شده در سررسيد:

۴ - ثبت حسابداري وصول مطالبات قراردادي پذيرش شده از سوي كارفرما به عنوان متعهد بازپرداخت در سررسيد قرارداد واگذاري به شرح زير در دفاتر اعمال مي­شود: بد: صندوق به ريال / حساب كارفرما (متعهد بازپرداخت) (كد حسا(0010- 10- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري بس: بدهكاران بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد‏‏‏/ دولتي‏‏‏/ غيردولتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كدحساب: -1430- 37- 1- 3 / 2160- 46- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري

۴ - ثبت حسابداري شناسايي درآمد تحقق يافته به شرح زير در دفاتر اعمال مي شود: بد: درآمدهاي متفرقه آتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 7140- 70- 5- 3) ×××× به ميزان مابه تفاوت مبلغ اسمي و مبلغ توافقي بس: درآمدهاي متفرقه به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 7800- 10- 7- 3 ×××× به ميزان مابه تفاوت مبلغ اسمي و مبلغ توافقي

تبصره مؤسسه اعتباري موظف است طبق مفاد «دستورالعمل شناسايي درآمد مؤسسات اعتباري» و «اصل تحقق درآمد»، در مقاطع گزارشگري مالي درآمد مربوطه را متناسب با مبلغ درآمد تحقق يافته، شناسايي و ثبت هاي تعديلي لازم را در دفاتر خود اعمال نمايد.

ثبت حسابداري در صورت نكول مطالبات قراردادي پذيرش شده: در صورت عدم وصول مبلغ اسمي قرارداد واگذاري در سررسيد از متعهد بازپرداخت، مطابق با ضوابط ناظر بر طبقه بندي دارايي هاي مؤسسات اعتباري، ثبت زير در دفاتر اعمال مي شود: بد: مطالبات مشكوك‎الوصول بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد دولتي/غيردولتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 1780- 40- 1- 3 / 2160- 43- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري بس: بدهكاران بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد‏‏‏/ دولتي‏‏‏/ غيردولتي به ريال-پذيرش مطالبات قراردادي (كدحساب: ۱۴۳۰-۳۷-۱-۳ / ۲۱۶۰-۴۳-۱-۳) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري

ثبت هاي حسابداري شناسايي وجه التزام تأخير تأديه دين: در مورد تعهدات كارفرما كه در سررسيد وصول نشده است، وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه محاسبه و به شرح زير در حساب ها ثبت خواهد شد:

۶ - در مورد مطالباتي كه در سررسيد وصول نشده است، در مقاطعي كه تهيه صورت هاي مالي مورد نظر است از تاريخ سررسيد يا تاريخ آخرين محاسبه وجه التزام تأخير تأديه دين تا مقطع تهيه صورت هاي مالي، وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه محاسبه و به شرح زير در حساب ها ثبت خواهد شد (در صورت تحقق معيارهاي شناسايي درآمد): بد: وجه التزام دريافتني جاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: (1501- 37- 1- 3 / 2251 -43 -1- 3) ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه بس: وجه التزام تحقق‎يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غير بانكي داخلي به ريال- ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 7770- 10- 7- 3) ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه

۶ - مؤسسه اعتباري موظف مي باشد در صورت عدم تحقق معيارهاي شناسايي درآمد، مطابق با ضوابط ابلاغي از سوي بانك مركزي، وجه التزام تاخير تأديه دين متعلقه شناسايي شده را به وجه التزام دريافتني غيرجاري منتقل و ثبت زير را در دفاتر خود اعمال نمايد: بد: وجه التزام دريافتني غيرجاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 1851- 40- 1- 3 / 2611- 46- 1- 3) ×××× به ميزان وجه التزام دريافتني جاري شناسايي شده بس: وجه التزام دريافتني جاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : (6711- 61- 5- 3 / 7- 67- 5- 3) ×××× به ميزان وجه التزام دريافتني جاري شناسايي شده

۶ - مؤسسه اعتباري موظف مي باشد در صورت عدم تحقق معيارهاي شناسايي درآمد، مطابق با ضوابط ابلاغي از سوي بانك مركزي، شناسايي درآمد مربوط به وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه را به روش تعهدي متوقف نموده و ثبت حسابداري زير را براي انعكاس وجه التزام تأخير تأديه دين در دفاتر خود اعمال نمايد: بد: وجه التزام دريافتني غيرجاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : ۱۸۵۱-۴۰-۱-۳ / ۲۶۱۱-۴۶-۱-۳) ×××× به ميزان وجه التزام متعلقه شناسايي نشده بس: وجه التزام سررسيد شده شناسايي نشده غيرجاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : ۶۷۱۱-۶۱-۵-۳ / ۷-۶۷-۵-۳) ×××× به ميزان وجه التزام متعلقه شناسايي نشده

ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات قراردادي پذيرش شده پس از سررسيد:

۷ - ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات قراردادي جاري پس از شناسايي وجه التزام تاخير تاديه دين، به شرح زير در حساب ها ثبت مي شود: بد: صندوق به ريال / حساب كارفرما (متعهد بازپرداخت) (كد حساب: 0010- 10- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري به اضافه وجه التزام تاخير در تاديه دين بس: بدهكاران بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد‏‏‏/ دولتي‏‏‏/ غيردولتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كدحساب:1430- 37- 1- 3 / 2160- 43- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري بس: وجه التزام دريافتني جاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 1501- 37- 1- 3 / 2251 – 43- 1- 3) ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه بس: وجه التزام تحقق يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غير بانكي داخلي به ريال - ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 7770- 10- 7- 3) ×××× به ميزان مابه التفاوت كل وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه و وجه التزام تأخير تأديه دين شناسايي شده

۷ - ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات قراردادي غيرجاري پس از شناسايي وجه التزام تاخير تاديه دين، به شرح زير در حساب ها ثبت مي شود: بد: صندوق به ريال / حساب كارفرما (متعهد بازپرداخت) (كد حساب:0010- 10- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري به اضافه وجه التزام تاخير در تاديه دين بس: مطالبات مشكوك‎الوصول بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد دولتي/غيردولتي به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 1780- 40- 1- 3 / 2500- 46- 1- 3) ×××× به مبلغ اسمي طبق قرارداد واگذاري بس: وجه التزام دريافتني غيرجاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 1581- 40- 1- 3 / 2611- 46- 1- 3) ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه بس: وجه التزام تحقق يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غير بانكي داخلي به ريال - ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 7770- 10- 7- 3) ×××× به ميزان مابه التفاوت كل وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه و وجه التزام تأخير تأديه دين شناسايي شده

۷ - مؤسسه اعتباري موظف مي باشد پس از وصول تمام يا بخشي از مطالبات و تحقق معيارهاي شناسايي درآمد، مطابق با ضوابط ابلاغي از سوي بانك مركزي، علاوه بر ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات غيرجاري، ثبت حسابداري زير را براي شناسايي درآمد در دفاتر خود اعمال نمايد: بد: وجه التزام سررسيد شده شناسايي نشده غيرجاري مطالبات دولتي/غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال- پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب : 671- 61- 5- 3 / 7041- 67- 5- 3) ×××× به ميزان سهم وجه التزام از مبلغ وصول شده بس: وجه التزام تحقق يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غير بانكي داخلي به ريال - ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد (كد حساب: 7770- 10- 7- 3) ×××× به ميزان سهم وجه التزام از مبلغ وصول شده

ثبت هاي حسابداري برگشت حساب هاي انتظامي پس از تسويه كامل و بازپرداخت مطالبات قراردادي:

۸ ـ ثبت برگشت حساب انتظامي وثايق اخذ شده از مشتري به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط، به شرح زير در حساب ها ثبت مي شود: بد: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600- 13- 9- 3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط بس: حساب هاي انتظامي ـ پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 4600- 13- 4- 3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط

۸ ـ ثبت برگشت حساب انتظامي هر يك از وثايق اخذ شده به ارزش يك ريال براي هر وثيقه به شرح زير در حساب ها ثبت مي شود: بد: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600- 13- 9- 3) ×××× به مبلغ يك ريال به ازاي هر وثيقه بس: حساب هاي انتظامي ـ پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 4300- 13- 4- 3) ×××× به مبلغ يك ريال به ازاي هر وثيقه

۸ - ثبت برگشت حساب انتظامي انعقاد قرارداد پذيرش مطالبات، به مبلغ يك ريال به شرح زير ثبت مي گردد: بد: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600- 13- 9- 3) ×××× به مبلغ يك ريال بس: حساب هاي انتظامي ـ پذيرش مطالبات قراردادي (كد حساب: 4300- 13- 4- 3) ×××× به مبلغ يك ريال

دستورالعمل حسابداري پذيرش مطالبات قراردادي (فاكتورينگ)» در هفتاد و ششمين جلسه مورخ 1403/12/22 كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در (۸) ماده و (۱) تبصره به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ، لازم الاجرا مي باشد.