بخشنامه ابلاغي بانك مركزي «شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك

شماره:042/500/44 تاريخ:1404/12/06 بانك كشاورزي سرمايه گذاري براي توليد رئيس هيئت مديره جناب آقاي حجت اسماعيل زاده رئيس محترم مركز تنظيم گري بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موضوع:بخشنامه ابلاغي بانك مركزي «شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك» با سلام و احترام به استحضار مي رساند: نامه شماره 04/288298 تاريخ 1404/11/11 آن بانك با موضوع " «شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك در موسسات اعتباري» در جلسه هيئت مديره اين بانك مطرح و طي نامه شماره 043/948/575 تاريخ 1404/11/16 از طريق سامانه يكپارچه مكاتبات اداري به واحدهاي ذيربط ابلاغ گرديد. وهب متقي نيا رونوشت: جناب آقاي دكتر مهدي زاده معاون محترم تدوين، تنقيح و انتشارات قوانين و مقررات معاونت حقوقي رياست جمهوري، براي استحضار جناب آقاي مهدي رضايي مدير محترم گروه دوم حسابرسي هيأت نوزدهم امور اقتصادي و زيربنايي؛ براي استحضار بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران «شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك در مؤسسات اعتباري» اداره نظارت احتياطي كلان گروه ارزيابي ريسك و آزمون بحران آبان ماه 1404 «شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك در مؤسسات اعتباري» به استناد بند (ت) ماده (2) از بند (ب) ماده (3) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در راستاي ارتقاي سلامت، اثر بخشي و پاسخگويي شبكه بانكي كشور و همچنين پياده سازي الزامات و رهنمودهاي نظارت مبتني بر ريسك و فراهم سازي چارچوب و رويه واحد در فرآيند گزارشگري نظام مديريت ريسك مؤسسات اعتباري؛ «شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك در مؤسسات اعتباري» كه از اين پس به اختصار «شيوه نامه» ناميده مي شود، به شرح زير تدوين مي گردد: ماده 1- در اين شيوه نامه، عناوين ذيل در عبارات مشروح به كار مي روند: 1-1 بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران؛ 2-1 موسسه اعتباري: اشخاص حقوقي كه با مجوز بانك مركزي يا به موجب قانون، تحت عنوان «بانك» يا «موسسه اعتباري غيربانكي» به انجام عمليات بانكي مبادرت مي نمايند؛ 3-1 سامانه: زيرساخت الكترونيكي متمركز اعلامي بانك مركزي كه فرم هاي ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك مؤسسات اعتباري در آن ايجاد و بارگزاري گرديده است؛ 4-1 فرم هاي ارزيابي: فرم ها و جداولي كه به منظور ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك مؤسسه اعتباري؛ طراحي و در سامانه مربوط بارگذاري مي گردد. مؤسسه اعتباري موظف است در مهلت زماني مقرر نسبت به تكميل، بارگزاري و ارسال آن ها اقدام نمايد؛ 5-1 ارزيابي: فرآيند بررسي، امتيازدهي و رتبه بندي نظام مديريت ريسك مؤسسه اعتباري براساس محورها، مولفه ها، شاخص ها و معيارهاي تعيين شده در اين شيوه نامه؛ 6-1 نظام مديريت ريسك: مجموعه اي از سياست ها، ساختارها، فرآيندها، روش ها و ابزارهايي كه به منظور شناسايي، اندازه گيري، نظارت، پايش و گزارشگري انواع ريسك هاي موثر بر فعاليت موسسه اعتباري تعيين و اجرا مي شود. ماده 2- چارچوب ارزيابي فرآيند نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري براساس محورهاي هشت گانه اي تحت عنوان محورهاي اصلي به شرح ذيل صورت مي پذيرد: 1 – حاكميت ريسك؛ 2 – استراتژي و فرآيندهاي مديريت ريسك؛ 3 – ريسك اعتباري؛ 4 – ريسك نقدينگي؛ 5 – ريسك بازار؛ 6 – ريسك عملياتي؛ 7 – آزمون بحران؛ 8 – برنامه ريزي سرمايه اي. ماده 3 – به منظور حصول اطمينان از جامعيت و اثربخشي محورهاي اصلي ارزيابي موضوع ماده (2)، موسسه اعتباري موظف است مولفه هاي عمده ي ذيل هريك از محورهاي اصلي 8 گانه ارزيابي را مورد بررسي و پايش قرار دهد. بانك مركزي، مولفه هاي عمده را متناسب با هريك از محورهاي اصلي ارزيابي تعيين مي نمايد. ماده 4 – مصاديق فرعي ارزيابي بيانگر ميزان انطباق موسسه اعتباري با الزامات هريك از محورهاي اصلي و مولفه هاي عمده مي باشد و شامل سنجه ها، شاخص هاي عملياتي و عملكردي قابل احراز است كه توسط بانك مركزي تعيين و در چارچوب فرم هاي ارزيابي دوره اي از طريق سامانه ابلاغ مي گردد. ماده 5 – موسسه اعتباري مكلف است در مقاطع زماني 6 ماهه (پايان شهريور و پايان اسفند ماه هرسال) فرآيند استقرار نظام مديريت ريسك خود را ارزيابي و نسبت به تكميل و ارسال فرم هاي ارزيابي در سامانه اقدام نمايد. ماده 6 – مؤسسه اعتباري موظف است حداكثر 15 روز كاري پس از پايان شهريور و اسفند ماه هرسال، نسبت به ثبت و تكميل فرم هاي مربوطه در سامانه، اقدام نمايد. تبصره – در صورت وجود نقص در اطلاعات ارسالي از سوي موسسه اعتباري، فرم مربوطه جهت اصلاح از طريق سامانه به موسسه ذي ربط عودت داده خواهد شد، مؤسسه اعتباري موظف است حداكثر ظرف مدت 7 روزكاري نسبت به رفع نواقص و ارسال مجدد فرم هاي ارزيابي اقدام نمايد. ماده 7 – فرم هاي ارزيابي در واحدهاي مرتبط موسسه اعتباري تكميل و پس از بررسي و ارزيابي كميته حسابرسي داخلي و تائيد مدير ارشد واحد حسابرسي داخلي آن موسسه، در سامانه بارگذاري و ارسال مي گردد. ماده 8 – مؤسسه اعتباري موظف است امتياز مصاديق فرعي را برمبناي ميزان پياده سازي هريك از آن ها، در فرم هاي ارزيابي، تعيين وعنداللزوم مستندات مرتبط با هريك از اين مصاديق را در سامانه بارگذاري و ارسال نمايد. ماده 9 – پس از پايان مهلت تكميل، اصلاح و ارسال فرم هاي ارزيابي، بازرسان و ناظران مؤسسه اعتباري مربوطه در بانك مركزي، مي توانند حسب مورد براساس شواهد، تجارب حاصل از بازرسي هاي انجام شده و همچنين مستندات موجود نسبت به اصلاح و تعديل امتياز هريك از مصاديق فرعي موسسه اعتباري تحت نظارت خود در سامانه اقدام نمايند. ضمناً مسئوليت صحت اطلاعات مندرج در فرم هاي ارزيابي بارگذاري شده با موسسه اعتباري مي باشد. ماده 10 – بانك مركزي براساس نتايج ارزيابي انجام شده در سطح محورهاي اصلي ارزيابي موضوع ماده (2) شيوه نامه، رتبه جزئي نظام مديريت ريسك مؤسسه اعتباري را در هريك از محورهاي يادشده تعيين مي نمايد. رتبه جزئي هريك از محورهاي اصلي در يكي از طبقات «خيلي ضعيف» «ضعيف» «متوسط» «خوب » و «عالي» قرار گرفته و مبناي پايش مستمر و اتخاذ اقدامات اصلاحي و انضباطي مديريت كل نظارت بانكي قرار مي گيرد. ماده 11 – رتبه كلي "فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري" براساس ضريب اهميت هريك از محورهاي اصلي تعيين مي شود. اين رتبه نشان دهنده سطح اثربخشي و انطباق كل نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري با دستورالعمل ها و بخشنامه هاي مرتبط با اين حوزه بوده و مبناي تعيين تدابير و اتخاذ اقدامات اصلاحي و انضباطي قرار مي گيرد. رتبه كلي موسسه اعتباري نيز متناظر با يكي از طبقات پنجگانه ماده (10) اين شيوه نامه، گزارش مي گردد. ماده 12 – به منظور بهبود و ارتقاء وضعيت نظام مديريت ريسك موسسات اعتباري؛ اقدامات اصلاحي، تنبيهي و انضباطي متناسب با نتايج و طبقه رتبه بندي جزئي و كلي، در چارچوب قوانين و دستورالعمل هاي ناظر بر تنظيم گري و نظارت به شرح ذيل اعمال مي شود: 12/1 فرم هاي ارزيابي دوره اي فرآيند نظارت مديريت ريسك موسسات اعتباري در سطح "با اهميت" طبقه بندي شده و با دوره تأخير 7 روزه، مشمول اقدامات انضباطي و تنبيهي مندرج در "دستورالعمل نحوه تبادل اطلاعات مؤسسات اعتباري با بانك مركزي " مي گردد. 12/2 در صورتي كه رتبه جزئي و يا كلي يك موسسه اعتباري در يك مقطع گزارشگري 6 ماهه، در سطح «ضعيف» و يا «خيلي ضعيف» ارزيابي گردد، مديريت كل نظارت بانكي پس از تهيه گزارش توسط گروه هاي بازرسي مربوطه، نسبت به ابلاغ تدابير و برنامه هاي اصلاحي با هدف بهبود و ارتقاء فرآيند نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري اقدام مي نمايد. 12/3 چنانچه به تشخيص حوزه مديريت كل نظارت بانكي، موسسه اعتباري نسبت به اجراي اقدامات، تدابير و برنامه هاي اصلاحي ابلاغي در مهلت تعيين شده اهتمام لازم و كافي نداشته باشد، پس از تأييد معاون نظارت و تنظيم گري، صلاحيت اعضاء كميته ريسك، عضو هيأت مديره و ساير مديران مرتبط مورد بازنگري قرار مي گيرد. اين شيوه نامه مشتمل بر دوازده ماده و يك تبصره در سي و سومين جلسه كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري مورخ 1404/08/10 به تصويب رسيد كه از تاريخ ابلاغ به موسسات اعتباري لازم الاجرا مي باشد.