نظر مشورتي 7/1402/663 مورخ 1402/10/24 اداره كل حقوقي قوه‌قضائيه در خصوص ۱- اين نوع مجازات به منظور اهداف اصلاحي و تكميل مجازات اصلي (تعزير، حد و قصاص) توسط دادگاه تعيين مي‌شود. در جرايم تعزيري، اگر مجازات اصلي به دليل مرور زمان متوقف شود، مجازات تكميلي نيز متوقف مي‌شود.۲- مرور زمان فقط شامل جرايم تعزيري است و جرايم حدي مشمول آن نمي‌شوند. اگر در جرم مستوجب حد، مجازات تكميلي هم تعيين شده باشد، مجازات تكميلي حتي پس از گذشت زمان قابل اجرا است.

استعلام : مستند به مواد 105 و 107 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، مرور زمان تعقيب و اجراي احكام قطعي صرفاً شامل جرايم موجب تعزير مي‌گردد. از طرفي با عنايت به ماده 23 قانون مذكور (با اصلاحات مصوب 1399/2/23)، امكان محكوميت به مجازات تكميلي در تمامي جرايم موجب حد، قصاص و تعزيرات وجود دارد و ضمناً با توجه به تعريف تعزيرات در ماده 18 و انواع آن در ماده 19 قانون مارالذكر ملاحظه مي‌گردد تعدادي از مجازات تكميلي از درجات مجازات تعزيري مذكور در اين مواد خارج است. با عنايت به معلومات فوق: 1- آيا مجازات تكميلي از حيث شمول احكام ارفاقي همانند مرور زمان و ...، تابع مجازات اصلي است؟ به فرض مثال در خصوص شمول مرور زمان نسبت به مجازات تكميلي بايد به مجازات اصلي آن توجه نمود؟ 2- در صورتي كه مجازات تكميلي مورد حكم را، فارغ از نوع مجازات اصلي كه همراه آن است، نوعي تعزير (با توجه به تعريف مذكور در قانون از مجازات تعزيري) بدانيم، چگونه درجه آن را جهت استفاده در احكام ارفاقي (بالاخص در خصوص آن دسته از مجازات تكميلي كه در درجات 8 گانه مجازات تعزيري مطابق ماده 19 نمي‌گنجد) بايد مشخص نمود؟ آيا مي‌توان از ظرفيت تبصره 3 ماده 19 اين قانون در اين خصوص استفاده نمود؟ 3- در صورتي كه فردي به سبب ارتكاب جرايم موجب حد، به مجازات حدي و تكميلي محكوم گردد و در مورد وي مجازات حدي اجرا شده ولي مجازات تكميلي به هر علتي اجرا نشده باشد و به علت عدم دسترسي به محكوم‌عليه، امكان تجويز و اعمال مجازات مشدده تكميلي (وفق ماده 24 همين قانون) و متعاقباً در صورت تخطي از آن، امكان تبديل به حبس يا جزاي نقدي درجه 7 يا 8 تعزيري وجود نداشته باشد، (در صورت تحقق شرايط قانوني) آيا امكان شمول احكام مرور زمان بر مجازات تكميلي فوق وجود دارد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- مجازات تكميلي، همان‌گونه كه از عنوان آن پيداست، مجازاتي است كه به منظور تحقق اهداف اصلاحي مجازات‌ها و بعضاً صيانت از جامعه در تكميل و تتميم مجازات اصلي (اعم از تعزير، حد و قصاص) توسط دادگاه تعيين مي‌شود؛ بنابراين مجازات تكميلي كه وابسته به مجازات اصلي است از نظر شمول احكام مرور زمان نيز همينطور است؛ يعني در جرايم تعزيري در هر مورد كه اجراي مجازات اصلي به لحاظ شمول مرور زمان موضوع ماده 107 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 موقوف ‌شود، اجراي مجازات تكميلي نيز موقوف مي‌شود. (با شمول مرور زمان مذكور، اجراي كليه مجازات‌هاي مندرج در دادنامه اعم از اصلي و تكميلي موقوف مي‌شود). 2- با عنايت به پاسخ بند 1، نيازي به پاسخ‌گويي در اين بند نيست. 3- مرور زمان اجراي مجازات با توجه به ماده 107 قانون پيش‌گفته و بندهاي ذيل آن، صرفاً ناظر به جرايم تعزيري است؛ بنابراين جرايم مستوجب حد مشمول مقررات مرور زمان اجرا نمي‌شوند؛ لذا در فرض سؤال كه در جرم مستوجب حد، علاوه بر مجازات حد، مجازات تكميلي نيز توسط دادگاه تعيين شده است و فقط مجازات حد اجرا ‌شده است، مجازات تكميلي كه وابسته به مجازات اصلي و در تكميل مجازات حدي تعيين شده نيز بايد اجرا شود و عدم اجراي آن با گذشت مدت زماني از تاريخ صدور حكم قطعي، به هر علتي كه باشد تأثيري در قابل اجرا ‌بودن مجازات تكميلي ندارد.