کلیات
در اجرای قانون تشکیل سازمان حسابرسی مصوب پنجم دی ماه یکهزار و سیصد و شصت و دو مجلس شورای اسلامی، سازمان حسابرسی که از این پس در این اساسنامه «سازمان» نامیده شده است و بصورت شرکت سهامی اداره میشود، تشکیل میگردد.
سازمان دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی بوده و وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارائی میباشد و بر طبق قانون تشکیل سازمان حسابرسی و مفاد این اساسنامه و آئیننامههای مربوط اداره خواهد شد.
آئیننامه استخدامی سازمان حداکثر ظرف 3 ماه پس از تشکیل توسط سازمان با همکاری سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه و برای تصویب به هیات وزیران تقدیم میشود. تا زمانیکه آئیننامه استخدامی سازمان بتصویب نرسیده است، کارکنان منتقله از سایر دستگاههای موضوع تبصره 5 ماده واحده قانون تشکیل سازمان حسابرسی تابع مقررات استخدامی مربوط به خود میباشند.
آئیننامههای اداری، مالی، معاملاتی و سایر آئیننامههای مورد نیاز پس از تصویب مجمع عمومی سازمان قابل اجراء خواهند بود.
سازمان برای مدت نامحدود تشکیل میگردد و انحلال آن فقط بموجب قانون میسر خواهد بود.
مرکز اصلی سازمان تهران است و در صورت لزوم سازمان میتواند در سایر نقاط کشور شعبه دائر نماید.
سازمان میتواند برای انجام عملیات حسابرسی و ارائه خدمات مالی، واحدهای اجرائی جداگانه بصورت موسسات حسابرسی و خدمات مالی دائر نماید. موسسات مزبور شخصیت حقوقی مستقل نداشته و بعنوان بخشی از تشکیلات سازمان از هر نظر تابع مفاد این اساسنامه و آئیننامههای اجرائی آن میباشند. نحوه تشکیل و اداره موسسات نامبرده بموجب دستورالعملی که بتصویب مجمع عمومی سازمان خواهد رسید معین خواهد شد.
سرمایه سازمان معادل پنجاه میلیون ریال میباشد که به پانصد سهم با نام یکصد هزار ریالی تقسیم شده است و تماما متعلق به دولت میباشد. سرمایه سازمان از محل صرفه جوئی اعتبارات جاری وزارت امور اقتصادی و دارائی قابل تامین و پرداخت است.
ارزش ویژه (اموال و دارائیها و مطالبات به کسر بدهیها به ارزش دفتری) دستگاههای حسابرسی دولتی یا وابسته به دولت موضوع تبصره 5 ماده واحده قانون تشکیل سازمان حسابرسی پس از تصویب مجمع عمومی سازمان به حساب افزایش سرمایه سازمان منظور خواهد شد.
موضوع، وظایف و اختیارات
موضوع سازمان عبارتست از تامین نیازهای اساسی دولت در زمینه حسابرسی و ارائه خدمات مالی لازم به بخشهای دولتی و تحت نظارت دولت و تدوین و تعمیم اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی منطبق با موازین اسلامی و تحقیق و تتبع در روشهای علمی و عملی بمنظور اعتلای دانش تخصصی منطبق با نیازهای کشور.
وظایف و اختیارات سازمان عبارتست از:
انجام وظایف بازرس قانونی و امور حسابرسی شرکتها، موسسات و دستگاههائیکه در مجموع بیش از 50 % سرمایه آنها بطور مستقیم و یا غیرمستقیم متعلق به دستگاههای موضوع بند الف فوق میباشد.
انجام وظایف بازرس قانونی و امور حسابرسی توسط سازمان در شرکتها و موسسات موضوع این بند که قسمتی از سهام آنها متعلق به بخش غیردولتی (تعاونی - خصوصی) میباشد، موکول به تصویب مجمع عمومی صاحبان سهام است. و چنانچه در اساسنامه اختیار تعیین بازرس قانونی و امور حسابرسی از جمله وظایف مجمع عمومی نباشد طبق اساسنامه عمل خواهد شد و در هر صورت نمایندگان صاحب سهام دولت و همچنین نمایندگان صاحب سهام شرکتهای دولتی و سایر دستگاههای مذکور در بند الف این ماده موظفند رای به انتخاب سازمان بدهند.
حسابرسی طرحهای عمرانی (سرمایهگذاری ثابت) مورد اجراء در دستگاههای موضوع بندهای الف و ب این ماده.
انجام حسابرسی و خدمات مالی موردی ارجاعی توسط وزیر امور اقتصادی و دارائی در حدود امکانات سازمان.
- ارائه خدمات و مشاوره مالی به وزارتخانهها و موسسات دولتی و دستگاههای مذکور در بندهای الف و ب فوق، در صورت نیاز و درخواست دستگاههای مزبور و در چهارچوب امکانات و برنامههای سازمان.
تربیت و آموزش و جذب افراد متعهد جهت تامین کادر متخصص مورد نیاز بمنظور خودکفائی از طریق ایجاد موسسه آموزشی و همچنین تنظیم و اجرای برنامههای مداوم آموزشی بمنظور ارتقاء سطح دانش شاغلین در سازمان و همکاری با سازمانهای دولتی، دانشگاهها، مراکز آموزشی و سایر سازمانها در زمینه آموزشی و آمادهسازی نیروی انسانی مورد نیاز برای امور حسابرسی و حسابداری.
مرجع تخصصی و رسمی تدوین اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی در سطح کشور این سازمان میباشد. گزارشات حسابرسی و صورتهای مالی که در تنظیم آنها اصول و ضوابط تعیین شده از طرف سازمان رعایت نشده باشد در هیچیک از مراجع دولتی قابل استفاده نخواهد بود.
۱ رأی مرتبط
تدوین موازین اخلاقی و رفتار حرفهای حسابرسان سازمان بر اساس اصول و موازین اسلامی.
انجام تحقیقات و مطالعات لازم بمنظور کسب آخرین اطلاعات در زمینه حسابداری و حسابرسی و سایر رشتههای مربوط و نشر و اشاعه نتیجه حاصل بمنظور افزایش مستمر سطح دانش تخصصی حسابداری و حسابرسی.
انجام وظایف مندرج در بندهای الف و ب و ج فوق در مورد شرکتها و موسساتیکه شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است، نیز توسط سازمان صورت خواهد گرفت.
سازمان مجاز است در حدود امکانات و برنامههای اجرائی خود علاوه بر دستگاههای مذکور در بندهای (الف و ب) فوق امور بازرسی قانونی، حسابرسی، ارائه خدمات و مشاوره مالی و طرح و استقرار سیستمهای مالی سایر دستگاهها را بنا به درخواست ارگان مجاز آنها پذیرفته و انجام دهد.
سازمان میتواند در موارد اضطراری و پس از اخذ مجوز از مجمع عمومی به مسوولیت خود و تحت نظارت مستقیم طبق ضوابطی که به پیشنهاد هیات عامل و تایید هیات عالی نظارت بتصویب وزیر امور اقتصادی و دارائی میرسد از خدمات اشخاص حقیقی ایرانی که به امر حسابرسی و خدمات و مشاوره مالی اشتغال دارند استفاده نماید. تایید صلاحیت اشخاص مزبور جهت خرید خدمت از طرف سازمان در هر مورد طبق نظر حداقل سه نفر از اعضای هیات عالی نظارت خواهد بود.
ارکان سازمان
ارکان سازمان بشرح زیر است: 1 - مجمع عمومی. 2 - هیات عامل. 3 - مدیرعامل. 4 - هیات عالی نظارت.
اعضاء مجمع عبارتند از: 1 - وزیر امور اقتصادی و دارائی (رئیس مجمع) 2 - وزیر برنامه و بودجه. 3 - رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران 4 - دو نفر دیگر از وزراء به انتخاب هیات وزیران
مجمع عمومی سازمان حداقل سالی دو بار با دعوت کتبی رئیس مجمع به منظور اتخاذ تصمیم در مورد صورتهای مالی و بودجه سازمان و سایر وظایف تشکیل میشود و علاوه بر آن با پیشنهاد مجمع عمومی، مدیرعامل و یا حداقل چهار نفر از اعضای هیات عامل و یا هیات عالی نظارت حداکثر ظرف 15 روز با دعوت کتبی رئیس مجمع تشکیل خواهد شد.
جلسات مجمع عمومی با حضور حداقل چهار عضو رسمیت خواهد داشت و تصمیمات آن با اکثریت آراء معتبر میباشد.
وظایف مجمع عمومی عبارتست از:
نصب و عزل رئیس و اعضاء هیات عامل به ترتیب مقرر در این اساسنامه.
تعیین حقوق و مزایای مدیر عامل، اعضاء هیات عامل، رئیس و اعضای هیات عالی نظارت.
تصویب بودجه و صورتهای مالی و اتخاذ تصمیم نسبت به گزارشات هیات عامل و هیات عالی نظارت.
تصویب تشکیلات سازمان و اتخاذ تصمیم در مورد خط مشی و برنامههای کلی و آموزشی سازمان.
تصویب آئیننامههای مندرج در این اساسنامه که تصویب آن بعهده مجمع عمومی واگذار گردیده است.
پیشنهاد هر گونه تغییر در اساسنامه به هیات وزیران جهت ارائه به مجلس شورای اسلامی.
اتخاذ تصمیم نسبت به موضوعات دیگری که در ارتباط با وظایف سازمان میباشد.
اتخاذ تصمیم در مورد تغییر میزان سرمایه سازمان.
پیشنهاد هرگونه تغییر در آئیننامه استخدامی سازمان به مراجع ذیربط.
اجازه ایجاد شعبه و واحدهای اجرائی تابعه موضوع ماده 4 این قانون.
تعیین نهائی اصول ضوابط و استانداردهای حسابرسی و حسابداری.
تعیین نهائی موازین خاص اخلاقی و انضباطی حسابرسان سازمان.
هیات عامل سازمان از یکنفر رئیس که سمت مدیرعامل را نیز خواهد داشت و یک قائم مقام و هفت عضو دیگر که بطور موظف انجام وظیفه خواهند نمود و همگی متخصص و متعهد و متدین و دارای حسن شهرت در حرفه میباشند تشکیل میگردد.
قائم مقام در غیاب مدیرعامل عهدهدار وظایف وی خواهد بود.
اعضای هیات عامل باید دارای تحصیلات عالی در یکی از رشتههای حسابداری و حسابرسی، مالی، بازرگانی، بانکداری و یا رشتههای وابسته به آنها بوده و حداقل 7 سال تجربه در رشته حسابرسی بعد از اخذ مدرک کارشناسی داشته باشد.
مدیرعامل به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارائی و تصویب مجمع عمومی و قائم مقام مدیرعامل و سایر اعضاء هیات عامل به پیشنهاد مدیرعامل و تایید وزیر امور اقتصادی و دارائی و تصویب مجمع عمومی برای مدت سه سال تعیین و منصوب میشوند.
وزیر امور اقتصادی و دارائی میتواند عزل و یا تغییر سمت مدیرعامل و هر یک از اعضاء هیات عامل را قبل از پایان دوره عضویت آنان به مجمع عمومی پیشنهاد نماید.
هر یک از اعضاء هیات عامل عهده دار بخشی از فعالیت سازمان خواهند بود و قبول سمتهای غیرموظف فقط در موسسات عام المنفعه و اجتماعی با تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی بلامانع است.
در صورت استعفاء، عزل و بازنشستگی و یا فوت هر یک از اعضاء هیات عامل وزیر امور اقتصادی و دارائی موظف است به ترتیب مقرر در این قانون حداکثر ظرف مدت یکماه جانشین وی را به مجمع عمومی پیشنهاد نماید.
جلسات هیات عامل با حضور حداقل هفت نفر از اعضاء رسمیت خواهد یافت. ریاست جلسات هیات عامل با مدیرعامل خواهد بود و تصمیمات متخذه با حداقل 5 رای موافق معتبر است.
جلسات هیات عامل با پیشنهاد مدیر عامل یا حداقل 3 نفر از سایر اعضاء هیات عامل یا دعوت کتبی مدیرعامل تشکیل خواهد شد.
تصمیمات هیات عامل در دفتری ثبت و به امضاء اعضاء حاضر در جلسات خواهد رسید. مسئولیت ابلاغ و پیگیری مصوبات هیات عامل با مدیرعامل است.
وظایف هیات عامل عبارتست از:
بررسی و تایید و ارائه بودجه سالانه و صورتهای مالی سالانه و گزارش عملکرد سازمان به مجمع عمومی.
بررسی و تایید تشکیلات سازمان جهت ارائه به مجمع عمومی.
بررسی و تایید پیشنهاد تغییر اساسنامه جهت ارائه به مجمع عمومی.
اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادات صلح و سازش در دعاوی با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
بررسی و تایید آئیننامههای مورد نیاز و ارائه به مراجع ذیربط جهت تصویب.
بررسی و تایید ضوابط و استانداردهای حسابداری و حسابرسی بنا به پیشنهاد کمیته فنی جهت ارائه به مجمع عمومی.
بررسی و تایید موازین اخلاقی و انضباطی حسابرسان سازمان بنا به پیشنهاد کمیته انضباطی جهت ارائه به مجمع عمومی.
تعیین و تدوین برنامههای آموزشی در قالب اهداف و وظایف سازمان بنا به پیشنهاد کمیته آموزشی.
مدیرعامل بالاترین مقام اجرائی سازمان بوده و در حدود قوانین و مقررات مربوط مسئول اداره امور سازمان میباشد و دارای وظایف و اختیارات ذیل است:
اجرای مصوبات مجمع عمومی و هیات عامل.
تهیه و پیشنهاد بودجه سالانه به هیات عامل.
تهیه صورتهای مالی و ارائه آن هیات عالی نظارت و مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
تهیه گزارش عملکرد سازمان و ارائه آن به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
تهیه تشکیلات سازمان و ارائه آن به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
پیشنهاد تغییر اساسنامه و آئیننامه استخدامی به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
تهیه و تدوین و ارائه آییننامههای مالی و معاملاتی و سایر آییننامههای مورد نیاز به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
تعیین سمت اجرائی و وظایف و اختیارات هر یک از اعضاء هیات عامل در اداره امور سازمان.
نمایندگی سازمان در کلیه مراجع قانونی با حق توکیل به غیر و ارجاع داوری و در موارد لازم ارائه پیشنهاد صلح و سازش به هیات عامل.
دعوت اعضاء هیات عامل جهت تشکیل جلسه.
کلیه اسناد و اوراق مالی و تعهدآور باید به امضاء مدیرعامل یا افراد مجاز از طرف وی و یکی از اعضاء هیات عامل به انتخاب هیات عامل برسد.
مدیرعامل و عضو هیات عامل موضوع ماده 21 میتوانند حق امضاء اسناد و اوراق مالی و تعهدآور را در شعب و واحدهای اجرائی بموجب آئیننامهای که بتصویب مجمع عمومی سازمان میرسد، برحسب مورد به مسوولین شعب یا واحدهای اجرائی سازمان واگذار نمایند. این تفویض اختیار رافع مسئولیت تفویضکننده نخواهد بود.
هیات عالی نظارت مرکب از یک رییس و چهار نفر عضو از بین افراد مسلمان، مومن و متقی و دارای حسن شهرت و مسلط به امور حسابرسی و حسابداری که دارای تحصیلات عالی در یکی از رشتههای حسابداری و حسابرسی و مالی بازرگانی و بانکداری و یا رشتههای وابسته به آنها با حداقل هفت سال تجربه در امور حسابرسی و حسابداری بعد از اخذ مدرک لیسانس در سطح مدیریت باشند برای مدت دو سال انتخاب میشوند و باید لااقل یک ماه قبل از انقضای دوره اعضای جدید انتخاب گردند و انتخابات مجدد اعضاء بلامانع است.
رئیس هیات عالی نظارت و یک عضو با پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارائی و تصویب هیات وزیران و دو عضو با انتخاب رئیس دیوان محاسبات کشور و یک عضو با پیشنهاد دادستان کل کشور منصوب خواهند شد.
وظایف هیات عالی نظارت عبارتست از: 1 - نظارت مستمر بر عملیات جاری سازمان و واحدهای اجرائی تابعه آن بمنظور جلوگیری از هرگونه انحراف احتمالی و حصول اطمینان از حسن اجرای امور بر طبق خط مشی و برنامهها و ضوابط مصوب سازمان. 2 - مطالعه و بررسی دستورالعملها و روشهای حسابرسی و حصول اطمینان از کفایت آنها. 3 - بررسی گزارشات حسابرسی بمنظور حصول اطمینان از تعقیب و اقدامات لازم در مورد متخلفین و دیگر موارد مهم مطرح شده در گزارشات حسابرسی. 4 - اجرای وظایف بازرس قانونی سازمان و واحدهای اجرائی تابعه آن. 5 - تایید صلاحیت اشخاص مذکور در تبصره 3 ماده 7 این اساسنامه و بررسی کیفیت کار آنان در خصوص حسابرسیها و خدمات ارجاعی از طرف سازمان.
حدود مسوولیتهای هیات عالی نظارت در اجرای وظایف بازرس قانونی طبق قانون تجارت و سایر قوانین و مقررات مربوط خواهد بود.
اعضاء هیات عالی نظارت منفردا یا متفقا گزارشهای لازم از نظارت خود بر سازمان را بطور مستمر به وزیر امور اقتصادی و دارائی، مجمع عمومی و در صورت لزوم به دیوان محاسبات، دادستانی کل کشور و هیات وزیران تسلیم خواهند کرد.
هیات عالی نظارت در ایفای وظایف خود میتواند کلیه اسناد، حسابها و دارائیهای سازمان را مورد رسیدگی قرار دهد و به کلیه مقررات و تصمیمات و نوشتهها و گزارشات سازمان که لازم میداند دسترسی داشته باشد و بدون مداخله در امور جاری سازمان و در حدود وظایف نظرات خودرا به مدیرعامل سازمان بدهد.
شرکت رئیس یا یک نفر از اعضاء به معرفی رئیس هیات عالی نظارت در جلسات هیات عامل سازمان بدون داشتن حق رای اجباری است. مدیرعامل سازمان مکلف است ساعت و تاریخ تشکیل جلسات هیات عامل را حداقل سه روز قبل از تشکیل کتبا به هیات عالی نظارت اعلام دارد. در غیر اینصورت مصوبات جلسه اعتبار قانونی نخواهد داشت.
هیات عالی نظارت دارای دبیرخانهای میباشد که زیر نظر رئیس هیات اداره خواهد شد. دبیر و کارکنان دبیرخانه از بین کارمندان سازمان توسط رئیس هیات عالی نظارت و با هماهنگی قبلی مدیرعامل تعیین میشود. نحوه اداره و وظایف دبیرخانه بر اساس آئیننامهای خواهد بود که توسط هیات عالی نظارت تهیه و به تصویب مجمع عمومی خواهد رسید دبیرخانه هیات عالی نظارت برای انجام وظایف خود از امکانات اداری و مالی سازمان استفاده خواهد نمود.
رئیس و اعضای هیات عالی نظارت بطور موظف انجام وظیفه خواهند نمود و قبول سمتهای غیرموظف فقط در موسسات عام المنفعه، و اجتماعی و آموزشی با تصویب مجمع عمومی بلامانع است.
حقوق و مزایای رئیس و اعضای هیات عالی نظارت به ترتیب معادل مدیرعامل و اعضای هیات عامل سازمان میباشد.
آئیننامه داخلی هیات عالی نظارت بوسیله هیات تهیه و بتصویب مجمع عمومی سازمان میرسد.
سایر مقررات
سازمان بمنظور حسن اجرای وظایف تخصصی خود دارای کمیتههای فنی، آموزشی و انضباطی میباشد. وظایف کمیتهها و همچنین تعداد و ترکیب اعضاء و نحوه اداره آنها مشترکا توسط هیات عامل و هیات عالی نظارت تهیه و بتصویب مجمع عمومی میرسد. این کمیتهها زیر نظر هیات عامل انجام وظیفه خواهند نمود لیکن موظفند گزارش عملیات و صورتحساب خود را به هیات عامل و هیات عالی نظارت تسلیم نمایند.
اعضاء کمیتهها از اشخاص متعهد و متخصص در یکی از رشتههای تحصیلی مذکور در ماده 22 این قانون انتخاب میشوند.
اعضاء هیات عامل و هیات عالی نظارت پس از انتخاب سوگند خورده و سوگندنامه را امضاء مینمایند که در انجام وظایف نهایت دقت و بینظری را بکار برند و کلیه نظرات ابرازی و تصمیماتی که میگیرند مقرون بصلاح کشور بوده و رعایت کامل حفظ اسرار سازمان را چه در زمان تصدی و چه بعد از آن بنمایند.
سال مالی سازمان از اول فروردین ماه هر سال شروع و به آخر اسفندماه همان سال خاتمه مییابد، مگر سال اول که از تاریخ تشکیل شروع و در پایان اسفندماه همان سال پایان میپذیرد.
صورتهای مالی هر سال سازمان باید حداقل سی روز قبل از تشکیل مجمع عمومی سازمان به هیات عالی نظارت ارائه شود.
موارد پیشبینی نشده در این اساسنامه تابع قانون تجارت خواهد بود.
قانون فوق مشتمل بر سی و سه ماده و هجده تبصره در جلسه روز سه شنبه هفدهم شهریورماه یکهزار و سیصد و شصت و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 25/6/1366 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی