آئين‌نامه اكتشاف

هيئت وزيران در جلسه 14/3/18طي پيشنها شماره 7175/2149ـ م تاريخ24/2/1318وزارت پيشه و هنر تصويب نمودند كه آئين نامه اكتشاف پيوست باين تصويبنامه مشتمل بر27 ماده بموقع اجرا گذارده شود.

كشف معدن عبارت از انجام عمليات ذيل است: الف ـ پيدا كردن مادة معدني. ب ـ بررسي زمين شناسي. ج ـ تهيه نقشه روي زمين بمقياس 5000|1 با نشان دادن وضعيات زمين‏شناسي. د ـ عمليات حفاري جهت شناسائي وضعيت معدن و برآورد تقريبي ذخاير آن. هـ ـ تعيين مواد معدني كشف شده و صورت تجزيه و طرز استفادة از آنها.

بررسي هاي نظري و نمونه‌گيري از سنگ ها و مواد معدني تا حديكه خسارتي بمالك زمين وارد نياورد براي اتباع ايران مطلقاً آزاد و براي بيگانگان منوط باجازة كتبي وزارت پيشه و هنر است كه با تصويب هيئت وزيران صادر ميشود.

هر كس كه برطبق مقررات اين آئين نامه پروانة اكتشاف راجع بمعدن معيني از وزارت پيشه و هنر تحصيل و موافق آن عمل نمايد كاشف آن معدن شناخته ميشود و كشف معدن بنام او ثبت خواهد شد.

حقوق و مزايائي كه در قانون معادن مورخ 16بهمن‌ماه 1317 براي كاشف معين گرديده مربوط بمعادن مندرج در طبقة دوم از ماده اول همان قانون ميباشد.

پروانة اكتشاف طبق مقررات زير صادر مي‌شود: 1ـ تقاضاكننده بايد تقاضاي خود را به پيوست اسناد ذيل بوزارت پيشه و هنر، ادارة كل معادن در مركز تسليم نمايد: الف ـ رونوشت مصدق شناس نامه ـ نشاني صحيح و در صورتيكه تقاضاكننده شركت باشد رونوشتي از اساسنامه شركت و اسامي هيئت مديره و دارندگان حق امضاء با تعيين محل اقامت. ب ـ نام و نشاني مالكيني كه اكتشاف در املاك آنها بعمل خواهد آمد. ج ـ ورقة رضايت مالك يا مالكين در صورتيكه تقاضاكننده رضايت آنها را جلب نموده باشد. د ـ صورتي از مواد معدني كه درصدد اكتشاف مي‌باشد. هـ ـ نقشـه لااقل بمقياس 20000|1كه حدود اراضي مـورد اكتشـاف را نشان بدهد با تعيين اينكه زمين محل اكتشاف باير است يا دائر مجاورتي با قنوات و ساختمانها دارد يا خير. و ـ قبول تعهدات و مقررات مندرجه در آئين نامه اكتشاف ز- حداكثر وسعت اراضي مورد اكتشاف و صدور پروانه اكتشاف براي آن از چهارصد كيلو متر مربع تجاوز نخواهد نمود.

كليه تقاضانامه‌ها با قيد تاريخ روز و ساعت وصول در دفتر معين ثبت و در ادارة كل معادن بدست رس عموم براي مراجعه گذاشته ميشود و در صورت تعداد تقاضاكنندگان حق تقدم با كسي است كه با رعايت مقررات مادة پنجم تاريخ روز و ساعت وصول تقاضاي او مقدم باشد.

وزارت پيشه و هنر پس از رسيدگي به تقاضانامه‌ها و تطبيق آن با مقررات مربوطه و تشخيص صحت آن منتهي در ظرف دو ماه از تاريخ وصول تقاضانامه پروانه اكتشاف بنام تقاضاكننده صادر خواهد كرد و در صورت عدم تطبيق با مقررات مزبور نواقص را بوسيله دو نسخه اخطاريه كه يك نسخه آن بامضاي تقاضاكننده ميرسد به تقاضاكننده اعلام ميدارد و تقاضاكننده موظف است در مدت يكماه از تاريخ ابلاغ اخطاريه در صورتيكه در مركز باشد در مدت مزبور باضافه مدتيكه براي مسافت قانوني لازم است در صورتيكه خارج از مركز باشد نواقص را رفع نمايد و الا تقاضاي او رد خواهد شد.

نامه‌ها و اخطاريه‌هاي وزارت پيشه و هنر و اداره كل معادن يا تقاضاكننده پروانه اكتشاف بهمان حل اقامتي فرستاده ميشود كه در تقاضانامه قيد شده مگر در صورتيكه دارنده پروانه محل اقامت تازة خود را بوسيله نامه سفارشي اطلاع داده باشد.

وضعيت محوطه كه براي آن پروانه اكتشاف صادر ميشود از حيث شكل هندسي با رعايت نظريات فني طوري ترتيب داده خواهد شد كه باعث اشكال عمليات اكتشافي در حدود مجاور ان نباشد و حداكثر طول اضلاع محوطه اكتشاف نيز در نقشه معين و رعايت تناسب طول بين اضلاع خواهد شد.

در مقابل هزينه‏هائي كه براي انجام امور مربوطه به آئين‏نامه اكتشاف بمصرف ميرسد براي هر پروانه اكتشاف مقطوعاً دويست ريال اخذ و معادل آن تمبر الصاق مي‌شود.

تعيين مدت اكتشاف با وزارت پيشه و هنر است و از دو سال تجاوز نخواهد كرد.

در صورت لزوم با دلائلي كه مورد قبول و تصديق واقع شود ممكن است مدت اكتشاف براي يكمرتبه بمدت دو سال تمديد گردد.

در صورتيكه شش ماه بعد از صدور پروانه عمل اكتشاف شروع شود وزارت پيشه و هنر حق دارد پروانه مزبور را لغو نمايد مگر اينكه ثابت شود كه تأخير بعلل قهريه بوده است.

در صورتيكه عمليات اكتشافي براي مالك زمين توليد خسارتي نمايد رفع خسارت بعهدة اكتشاف كننده است. در صورتيكه نسبت بميزان خسارت و كيفيت پرداخت ان بين طرفين تراضي حاصل نشود برطبق آئين نامه حكميت امور معدني رفتار خواهد شد.

صدور پروانه اكتشاف براي اتباع خارجه موكول به‏تصويب مجلس شوراي ملي است.

نقل و انتقال پروانه اكتشاف باتباع ايران و بشركت هاي ايراني كه مطابق قوانين تشكيل شده باشد آزاد است. ولي انتقال‌دهندگان و انتقال‌گيرندگان موظفند عمل انتقال را باطلاع ادارة كل معادن برسانند و ادارة مزبور با دريافت حق صدور مندرج در ماده 9 در ظرف پانزده روز پس از وصول اطلاع پروانه اكتشاف را بنام انتقال گيرنده تبديل و تسليم خواهد نمود و اين انتقال در دفتر اكتشاف ثبت خواهد شد. ابتداي مدت پروانه اكتشاف براي انتقال گيرنده از همان تاريخي است كه پروانه اولي صادر شده است.

عمليات اكتشافي متضمن بهره‌برداري معدن نميباشد ولي اكتشاف كننده مي‌تواند از مواد معدني به قدر لزوم براي تجزيه و امتحانات صنعتي استفاده نمايد.

مادام كه مدت پروانه اكتشاف منقضي نگرديده و يا پروانه ابطال نشده نميتوان براي محوطه‌اي كه موضوع آن پروانه است پروانة ديگري صادر نمود.

در محوطه‌ كه قبلا پروانه اكتشاف براي كشف يك يا چند ماده معدني داده شده صدور پروانه اكتشاف براي ماده معدني ديگر در صورتي مجاز است كه عمليات اكتشاف كننده دوم مزاحم عمليات اكتشاف كننده اول نباشد اختلافاتيكه ميان دارندكان پروانه اكتشاف از اصطكاك منافع و عمليات آنها ممكن است حاصل شود بوسيله حكميت طبق آئين‏نامه داوري امور معدني حل و فصل خواهد شد.

دارنده اكتشاف موظف است در ظرف دو ماه پس از انقضاء سال اول گزارشي راجع به فعاليت اكتشاف آن سال باداره كل معادن بفرستد و پس از ختم عمليات اكتشافي خلاصة از عمليات و كليه نقشه‌هاي مربوطه و نتايج حاصل شده را به اداره كل معادن بدهد.

عمليات و هزينة اكتشاف بتوسط مهندسين و مأمورين اداره كل معادن مورد بررسي قرار خواهد گرفت.

اكتشاف كننده مكلف است كليه هزينه اكتشاف را در دفتر منظمي كه برطبق اسناد مثبته تنظيم شده باشد درج كند و به تصديق اداره كل معادن برساند هزينه بالا بعهده استخراج كننده معدن خواهد بود كه در ظرف 6 ماه بهره‌برداري باقساط ساليانه متساوي خواهد پرداخت.

اكتشاف در محلهاي زير منوط باجازه مقامات مربوطه است: ب ـ در مجاورت معابر عمومي شهرها و قراء با اجازه وزارت كشور. ج ـ در نزديكي اماكن مقدسه و ابنيه تاريخي با اجازه وزارت فرهنگ.

اكتشاف كننده ميتواند پس از خاتمه اكتشاف و با اجازه وزارت پيشه و هنر مواد بدست آمده از عمليات اكتشافي را مورد استفاده قرار دهد مشروط براينكه حقوق دولتي و مالك را طبق قانون معادن بپردازد.

هرگاه اكتشاف كننده يكي از مواد اين آئين‏نامه را رعايت ننمايد وزارت پيشه و هنر مورد تخلف را كتباً باو خاطرنشان ميكند در صورتيكه در ظرف يكماه جبران تخلف را نكند وزارت پيشه و هنر حق خواهد داشت پروانة اكتشاف را باطل كند. پس از ابطال پروانه اكتشاف قطعه مزبور آزاد خواهد شد و ممكن است بديگري واگذار شود.

در صورتيكه اشخاص ديگري سابقا تقاضاي گرفتن پروانه اكتشاف همان قطعه را كرده باشند بترتيب مذكور در ماده 6 براي اخذ پروانه اكتشاف حق تقدم خواهد شد.

ابطال پروانه اكتشاف باشخاصيكه سابقاً تقاضاي پروانه اكتشاف همان قطعه را كرده‌اند از طرف اداره كل معادن كتباً اطلاع داده ميشود و حق تقدم مذكور در تبصره1 اين ماده در مدت ده روز پس از اين اطلاع با رعايت مسافت قانوني باقي خواهد بود.

دارنده پروانه اكتشاف پس از انجام عمليات اكتشافي طبق ماده (1) بايد محل صحيح معدن كشف شده را با ذكر حدود و وسعت آن بانضمام نمونه‌هاي مواد معدني شرحي راجع بعمليات اكتشافي و مقدار ذخاير معدني برآورد شده و نقشه روي زميني ـ پتوگرافي در سه نسخه ) و وضعيت رشته‌هاي معدني را نوشته باداره كل معادن بفرستد اداره كل معادن محل را معاينه و نسبت بگزارش و نقشة نامبرده رسيدگي نموده در صورت صحت كشف معدن را بنام دارنده پروانه اكتشاف ثبت و گواهينامه كشف آن معدن را صادر ميكند و برطبق اين گواهينامه آن شخص كاشف معدن نامبرده شناخته شده از مزايا و حقوق مندرج در قانون معادن بهره‌مند ميشود.

در گواهينامه اكتشاف مبلغ هزينه عمليات كشف معدن معين ميشود.

اگر دارنده پروانه اكتشاف بخواهد قبل از انقضاي مدت پروانه عمليات اكتشاف را تعطيل نمايد بايد فورا مراتب را با ذكر دليل باداره كل معادن گزارش دهد و در اين صورت پروانة مزبور از طرف وزارت پيشه و هنر باطل خواهد شد.

اگر معلوم شود كه دارنده پروانه اكتشاف با گواهينامه كشف بدون موافقت قبلي وزارت پيشه و هنر به استخراج و فروش مواد معدني مبادرت كرده است عين جنس يا قيمت آن بعلاوه دو برابر قيمت اجناس فروخته شده را بعنوان جريمه بايد بدولت بپردازد و پروانه اكتشاف با گواهينامه كشف او هم باطل ميشود در اين صورت حق قانوني مالك را از جنس استخراج شده وزارت پيشه و هنر خواهد پرداخت.

وزارت پيشه و هنر مأمور اجراء اين آئين‏نامه است.

نخست وزير