بخشنامه سازمان امور مالياتي كشور در خصوص بند (الف) ماده (29) آيين نامه اجرايي ماده (219) قانون مالياتهاي مستقيم

با توجه به اينكه به موجب بند (الف) ماده (۲۹) آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون ماليات هاي مستقيم مصوب تير ماه ۱۳۹۴ و اصلاحات و الحاقات بعدي آن، سازمان امور مالياتي كشور مي بايست بر اساس معيارها و شاخص هاي تعيين شده اظهارنامه هاي مالياتي را براي حسابرسي انتخاب و چنانچه حسب اطلاعات اقتصادي كسب شده در رابطه با موديان، تعيين درآمد مشمول ماليات و ماليات امكان پذير باشد، نسبت به حسابرسي سيستمي اظهارنامه اقدام و گزارش و برگ تشخيص مربوطه را بصورت سيستمي صادر نمايد؛ فلذا به منظور اتخاذ رويه واحد و رفع ابهامات موجود در رسيدگي مجدد در اجراي ماده (۲۳۸) قانون ماليات هاي مستقيم و همچنين رسيدگي در مراحل دادرسي مالياتي موضوع ق.م.م، نسبت به موارد اعتراضي مودي در خصوص اوراق تشخيص ماليات ناشي از حسابرسي سيستمي مقرر مي دارد:

اقلام درآمدي:

چنانچه مودي نسبت به اقلام درآمدي مبناي صدور برگ تشخيص ماليات معترض باشد به شرح ذيل مورد رسيدگي مجدد قرار گيرد:

۱ - در حالتي كه درآمد/ فروش محاسبه شده در گزارش رسيدگي سيستمي با درآمد/ فروش ابرازي مودي در اظهارنامه مالياتي تسليمي مطابقت داشته ليكن مودي ادعا مي كند تمام يا برخي از درآمدهاي مذكور معاف از پرداخت ماليات و يا مشمول ماليات با نرخ صفر و يا از جمله درآمدهايي است كه ماليات آن با نرخ مقطوع محاسبه و يا درآمدهاي غيرمشمول ماليات (مانند سود سهام، سود افزايش ارزش سرمايه گذاري، تجديد ارزيابي دارايي هاي ثابت) مي باشد، در اين حالت مسئول /مسئولان مربوط در اجراي ماده (۲۳۸) قانون مذكور و يا هيات هاي حل مالياتي حسب مقررات مربوط از جمله ماده (۲۲۹) قانون فوق با اخذ دفاتر يا اسناد يا مدارك مربوطه، حسب مورد نسبت به موضوع اعتراض رسيدگي و در صورت احراز واقعيت امر با رعايت مقررات مربوط به نحوه اعمال معافيت ها و نرخ صفر مالياتي و مقررات مربوط به درآمدهاي با نرخ مالياتي مقطوع از جمله مواد (۵۹)، (۱۴۳)، (۱۰۵)، (۱۰۶) و انطباق هزينه هاي مربوط به اين درآمدها با مفاد تبصره (۲) ماده (۱۴۷) قانون اقدام مقتضي به عمل آورند.

۱ - در حالتي كه درآمد/ فروش محاسبه شده در گزارش رسيدگي سيستمي از درآمد / فروش ابرازي مودي در اظهارنامه تسليمي بيشتر باشد و مودي نسبت به مبالغ اضافه شده به درآمد /فروش معترض باشد، در اين موارد مسئول /مسئولان مربوط در اجراي ماده (۲۳۸) قانون مورد نظر و هيات هاي حل اختلاف مالياتي حسب مقررات مربوط از جمله ماده (۲۲۹) قانون موصوف با اخذ دفاتر يا اسناد يا مدارك مربوطه و با رعايت مفاد بند (۱) و بند ( ۲ - ۲) ماده ۴۴ آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون و دستورالعمل مربوطه و در مواردي كه مبناي محاسبه درآمد /فروش اطلاعات تراكنش هاي بانكي مودي بوده است با رعايت بخشنامه هاي صادره در اين خصوص بالاخص دستورالعمل نحوه بررسي و رسيدگي به اطلاعات پولي و مالي واصله از جمله تراكنش هاي بانكي به شماره 200/99/16 مورخ 1399/1/31 نسبت به موارد اعتراضي مودي رسيدگي و پس از احراز واقعيت امر حسب مورد نسبت به رد، تعديل يا تاييد مباني محاسبه درآمد /فروش اقدام نمايند.

تذكر ۱: در بررسي اعتراض مودي نسبت به درآمد /فروش محاسبه شده در حسابرسي سيستمي، مشاهده فرم قواعد و محاسبات رسيدگي سيستمي، اطلاعات واصله از جمله اطلاعات بارگذاري شده در سامانه هاي مالياتي شامل سامانه موديان، سامانه مواد ۱۶۹ و ۱۶۹ مكرر، سامانه ستاره، سامانه مجد(مربوط به اطلاعات حساب هاي بانكي) و ساير سامانه ها از قبيل سامانه جامع تجارت ايران و سامانه ثبت الكترونيكي معاملات نفتي (ثامن) و بارنامه ها و ... مورد بررسي و بازنگري قرار گيرد.

تذكر ۲ : در اجراي اين بند چنانچه رسيدگي مراجع مذكور منجر به درآمد /فروش بيشتر از مبلغ محاسبه شده در گزارش رسيدگي سيستمي مستند به اسناد و مدارك مثبته گردد، صرفا" تا ميزان فروش /درآمد محاسبه شده ناشي از حسابرسي سيستمي حق اظهار نظر دارند و نسبت به مازاد درآمد مازاد حسب مقررات مواد (۱۵۶) و (۲۲۷) قانون ماليات هاي مستقيم مي بايست نسبت به صدور برگ تشخيص ماليات متمم اقدام نمود.

تذكر ۳ : در اجراي بندهاي (۱ - ۱) و (۱ - ۲) فوق چنانچه احراز شود محاسبه درآمد /فروش در گزارش رسيدگي سيستمي ناشي از اشتباه محاسبه مي باشد، مسئول / مسئولين مربوط وفق مقررات ماده (۳۰) آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون حسب مورد اقدام مي نمايد. در اين خصوص معاونت فناوري هاي مالياتي با همكاري دفتر حسابرسي سيستمي و مديريت ريسك بايد امكان صدور برگ تشخيص اصلاحي بصورت سيستمي را براي مسئولين ذيربط فراهم آورد.

اقلام هزينه اي يا كاهنده درآمد مشمول ماليات:

چنانچه مودي نسبت به بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته مرتبط با درآمد/فروش محاسبه شده در گزارش رسيدگي سيستمي، اعم از ابرازي يا محاسبه شده، اعتراض دارد مسئول مربوط در اجراي ماده (۲۳۸) قانون ماليات هاي مستقيم و هيات هاي حل اختلاف مالياتي حسب مقررات مربوط از جمله ماده (۲۲۹) قانون با اخذ دفاتر يا اسناد يا مدارك مربوطه و با رعايت بندهاي (۱) و ( ۲ - ۱) ماده (۴۴) آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون و دستورالعمل مربوطه و عنداللزوم مقررات فصل هزينه هاي قابل قبول و استهلاكات قانون ماليات هاي مستقيم و ساير مقررات مرتبط با چگونگي پذيرش هزينه هاي ابرازي (از جمله مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ و مواد ۱۳۸ و ۱۴۳ مكرر و ...) نسبت به موارد اعتراضي مودي رسيدگي و پس از احراز واقعيت امر، حسب مورد نسبت به پذيرش بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته ابرازي در اظهارنامه تسليمي مطابق مقررات يا افزايش بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته در برگ گزارش رسيدگي سيستمي در حدود اسناد و مدارك ارائه و رسيدگي شده موثر در محاسبات و حداكثر تا مبلغ بهاي تمام شده ابرازي مودي در اظهارنامه تسليمي مطابق مقررات مرتبط با درآمد /فروش كالا و خدمات مربوطه اقدام مي نمايد.

تذكر ۴ : در اجراي اين بند، در مواردي كه در نتيجه رسيدگي هاي سيستمي، درآمد / فروش محاسبه شده در گزارش رسيدگي سيستمي از درآمد / فروش ابرازي مودي در اظهارنامه تسليمي بيشتر باشد و عدم ابراز بهاي تمام شده و هزينه هاي مرتبط با درآمد اضافه شده در اظهارنامه تسليمي احراز شود، مبلغ بهاي تمام شده و هزينه مربوط به درآمد اضافه شده با رعايت مفاد بند ( ۴) ماده (۴۴) آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون ماليات هاي مستقيم، متناسب با نسبت سود فعاليت مشاغل مشابه در سامانه هاي عملياتي سازمان و يا نسبتي كه هر ساله توسط سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پايگاه اطلاعاتي سازمان و اطلاعات ساير مراجع مربوط، حداكثر تا پانزدهم مردادماه هر سال براي سال قبل با تاييد رئيس كل سازمان تعيين مي شود، از ماخذ درآمد اضافه شده مورد تاييد در رسيدگي در اجراي ماده (۲۳۸) و هيات هاي حل اختلاف مالياتي، در هزينه ها و بهاي تمام شده و محاسبه درآمد مشمول ماليات قابل احتساب خواهد بود.

چنانچه مودي نسبت به ساير هزينه هاي مرتبط با درآمد/ فروش محاسبه شده در گزارش حسابرسي سيستمي اعم از ابرازي يا محاسبه شده شامل هزينه هاي حقوق و دستمزد، هزينه هاي عمومي ، اداري و فروش، هزينه هاي مالي و ساير هزينه ها معترض مي باشد مسئول/ مسئولان مربوط در اجراي ماده (۲۳۸) قانون ماليات هاي مستقيم و هيات هاي حل اختلاف مالياتي حسب مقررات مربوط از جمله ماده (۲۲۹) قانون با اخذ دفاتر و اسناد و مدارك مربوطه با رعايت مفاد بندهاي (۱) و (۲ - ۳) ماده (۴۴) آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون و دستورالعمل مربوطه و عنداللزوم مقررات فصل هزينه هاي قابل قبول و استهلاكات قانون ماليات هاي مستقيم و ساير قوانين مرتبط با چگونگي پذيرش هزينه هاي ابرازي (از جمله ماده ۱۳۸ مكرر، ماده ۱۴۳ مكرر و ...) نسبت به موارد اعتراضي مودي رسيدگي و در صورت احراز واقعيت امر حسب مورد نسبت به پذيرش هزينه هاي ابرازي در اظهارنامه تسليمي مطابق مقررات يا افزايش مبلغ هزينه هاي محاسبه شده در برگ گزارش رسيدگي سيستمي در حدود اسناد و مدارك ارائه و رسيدگي شده موثر در محاسبات و حداكثر تا مبلغ هزينه هاي ابرازي مودي در اظهارنامه تسليمي مطابق مقررات مرتبط با درآمد/فروش كالا و خدمات مربوطه اقدام مي نمايد.

تذكر ۵ : در بررسي اعتراض مودي نسبت به بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته و ساير هزينه هاي محاسبه شده در حسابرسي سيستمي، اطلاعات واصله از جمله اطلاعات بارگذاري شده در سامانه هاي مالياتي شامل سامانه موديان ، سامانه مواد ۱۶۹ و ۱۶۹ مكرر، سامانه بارنامه ها يا ساير سامانه ها از قبيل سامانه جامع تجارت ايران و سامانه ثبت الكترونيكي معاملات نفتي (ثامن) مورد بررسي و بازنگري قرار گيرد.

تذكر ۶ : چنانچه بخشي از هزينه هاي ابرازي در اظهارنامه مالياتي تسليمي مطابق مقررات ناشي از محاسبه هزينه ها طبق استانداردهاي پذيرفته شده حسابداري از جمله زيان ناشي از كاهش ارزش موجودي ها، زيان تسعير دارايي ها و بدهي هاي ارزي و موارد مشابه ديگر و يا ازجمله هزينه هاي انجام شده در اجراي قسمت اخير مواد (۱۴۷)، (۱۳۷) و (۱۷۲) قانون ماليات هاي مستقيم باشد، ليكن در گزارش حسابرسي سيستمي مورد پذيرش واقع نشده باشد نيز حسب رويه اعلام شده در بندهاي مذكور مورد رسيدگي مجدد واقع و در صورت احراز با رعايت مقررات مربوط در محاسبه منظور مي شود.

كتمان درآمد/فروش كتمان فعاليت و يا ابراز و هزينه هاي غير واقعي:

چنانچه درآمد/ فروش محاسبه شده در گزارش رسيدگي سيستمي بيشتر از درآمد/ فروش ابرازي مودي در اظهارنامه مالياتي تسليمي مطابق با مقررات باشد و درآمد/فروش مذكور مورد قبول مودي واقع يا در رسيدگي مجدد تاييد شود ليكن مودي نسبت به عدم محاسبه بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته و ساير هزينه هاي مرتبط با درآمد/ فروش مذكور معترض باشد مسئول مربوط در اجراي ماده (۲۳۸) قانون ماليات هاي مستقيم و هيات هاي حل اختلاف مالياتي حسب مقررات مربوط از جمله ماده (۲۲۹) قانون با اخذ دفاتر و اسناد و مدارك مربوطه و با رعايت مفاد بند (۴) ماده (۴۴) آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون ماليات هاي مستقيم و دستورالعمل مربوطه نسبت به موارد اعتراضي مودي رسيدگي و پس از احراز واقعيت امر حسب مورد نسبت به محاسبه يا عدم محاسبه بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته يا ساير هزينه هاي مرتبط با درآمد/ فروش كتمان شده اقدام مي نمايند .

تذكر ۷ : در بررسي اعتراض مودي نسبت به درآمد/فروش كتمان شده محاسبه شده در حسابرسي سيستمي اطلاعات واصله از جمله اطلاعات بارگذاري شده در سامانه هاي مالياتي شامل سامانه موديان، سامانه مواد ۱۶۹ و ۱۶۹ مكرر، سامانه بارنامه ها، سامانه ستاره، سامانه مجد و يا ساير سامانه ها از قبيل سامانه جامع تجارت ايران و سامانه ثبت الكترونيكي معاملات نفتي (ثامن) مورد بررسي و بازنگري قرار گيرد.

تذكر ۸ : در اجراي اين بند چنانچه نتيجه رسيدگي مجدد حاكي از عدم محاسبه و پذيرش بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته يا ساير هزينه هاي مرتبط با درآمد/فروش كتمان شده در اظهارنامه مالياتي تسليمي از طرف مودي باشد، سهم بهاي تمام شده و ساير هزينه هاي مرتبط با درآمد/ فروش كتمان شده كه قبلا در گزارش حسابرسي سيستمي يا اظهارنامه مالياتي تسليمي محاسبه نشده است مطابق با مفاد بند (۲ - ۱) و (۴) ماده ۴۴ آيين نامه اجرايي ماده (۲۱۹) قانون در صورتي كه از طريق اسناد و مدارك ارائه شده توسط مودي يا اسناد و مدارك بدست آمده يا ساير روش هاي حسابرسي امكان تعيين بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته يا ساير هزينه هاي مرتبط با درآمد/فروش كتمان شده مقدور نباشد حسب مورد از نسبت سود ناويژه يا نسبت فعاليت (سود ويژه) ابرازي مودي ، مشاغل مشابه يا نسبتي كه توسط سازمان امور مالياتي كشور ابلاغ مي شود جهت محاسبه و تعيين بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته يا ساير هزينه هاي مرتبط با درآمد/ فروش كتمان شده استفاده مي گردد.

تذكر ۹ : در اجراي اين بند چنانچه پس از رسيدگي مجدد در اجراي ماده (۲۳۸) قانون و پذيرش نتيجه رسيدگي مجدد توسط مودي يا در نتيجه راي قطعي هيات هاي حل اختلاف مالياتي احراز گردد درآمد /فروش محاسبه شده در گزارش حسابرسي سيستمي مازاد بر مبلغ ابرازي مودي در اظهارنامه تسليمي مطابق مقررات ناشي از كتمان درآمد/فروش مستند به اسناد و مدارك مثبته در اظهارنامه مالياتي بوده است يا در رسيدگي مجدد به هزينه هاي ابرازي مودي احراز گردد بخشي از هزينه هاي پذيرفته نشده در گزارش حسابرسي سيستمي ناشي از انعكاس و ثبت هزينه هاي غير واقعي بوده است، در اين موارد ماليات متعلق به درآمد مشمول ماليات ناشي از درآمد/ فروش كتمان شده يا هزينه هاي غير واقعي حسب مورد مشمول جريمه غير قابل بخشش موضوع ماده (۱۹۲) قانون مي شود.

ساير موارد :

در مواردي كه درآمد/ فروش و هزينه هاي مودي در گزارش حسابرسي سيستمي به ترتيب بيشتر يا كمتر از درآمد/ فروش و هزينه هاي ابرازي مودي در اظهارنامه مالياتي تسليمي مطابق مقررات باشد و مودي به همه موارد مذكور معترض باشد مسئول مربوط در اجراي ماده (۲۳۸) قانون و يا هيات هاي حل اختلاف مالياتي مطابق مفاد بخش (الف)، ( ب) و (ج) اين دستورالعمل اقدام مي نمايد.

به منظور رعايت شرايط اقتصادي و تكريم موديان محترم مالياتي و جلوگيري از برخي از اعتراضات ناشي از عدم تناسب نسبت هاي سود فعاليت با فعاليت مودي ، در مواردي كه در رسيدگي مجدد يا دادرسي مالياتي براي محاسبه بهاي تمام شده كالا و خدمات فروش رفته يا ساير هزينه ها از نسبت فعاليت تعيين شده توسط سازمان امور مالياتي كشور استفاده مي شود، مي بايست حسب مقررات آيين نامه اجرايي موضوع ماده (۲۱۹) قانون ماليات هاي مستقيم و واقعيت امر و ماهيت موضوع فعاليت مودي اقدام گردد.

سيد محمدهادي سبحانيان رئيس كل سازمان امور مالياتي كشور