آيين نامه مسئوليت اجتماعي شركت هاي تحت مديريت دولت

هيئت وزيران در جلسه 1404/4/11‌ به پيشنهاد شماره 500319 مورخ1403/9/29‌ سازمان برنامه و بودجه كشور با همكاري وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و دبيرخانه شوراي اطلاع رساني دولت و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه مسئوليت اجتماعي شركت هاي تحت مديريت دولت را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

مسئوليت اجتماعي شركتي: تعهد و رويكرد يك شركت در پرداختن به ابعاد اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و محيطي فعاليتهاي خود در قبال جامعه، محيط زيست و ذي نفعان كه در راستاي تأمين مصالح عمومي، با رعايت منافع شركت و با هدف رشد و پيشرفت متوازن جامعه و پيشگيري يا جبران آسيب هاي مختلف به مردم، منطقه و جامعه كمك مي كند.

شركت: شركت هاي دولتي موضوع ماده (4) قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 1386 با اصلاحات بعدي و ماده (4) قانون محاسبات عمومي كشور مصوب 1366 با اصلاحات بعدي شامل كليه بانك ها، بيمه ها و مؤسسات انتفاعي تابعه و وابسته به دولت از جمله شركت هايي كه شمول قوانين و مقررات عمومي بر آنها مستلزم ذكر يا تصريح نام است نظير شركت ملي نفت ايران، شركت ملي گاز ايران، شركت صنايع ملي پتروشيمي، سازمان بنادر و دريانوردي، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران، سازمان مناطق آزاد تجاري - صنعتي و ويژه اقتصادي، سازمان صنايع كوچك و شهرك هاي صنعتي ايران و شركت هاي تابعه و وابسته به آنها، سازمان هواپيمايي كشوري، شركت فرودگاه ها و ناوبري هوايي ايران (مادرتخصصي)، شركت شهر فرودگاهي امام خميني «ره»، شركت شهرك هاي كشاورزي و نيز شركت هاي تابعه صندوق هاي بازنشستگي و همچنين شركت هاي تابعه مؤسسات و نهادهاي عمومي غيردولتي يا شركت هايي كه دولت در آنها سهامدار عمده نبوده اما انتخاب اكثريت اعضاي هيئت مديره آنها بر اساس نظر دولت يا دستگاه هاي اجرايي تحت نظارت دولت انجام مي شود.

جوامع محلي: گروهي از مردم كه در مناطق فعاليت شركت ساكن يا مستقر بوده و به صورت مستقيم يا غيرمستقيم از فعاليت هاي آنها تأثير مي پذيرند.

شورا: شوراي برنامه ريزي و توسعه استان محل فعاليت شركت موضوع ماده (31) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395 با اصلاحات بعدي.

سازمان استان: سازمان مديريت و برنامه ريزي استان.

دستگاه اجرايي: دستگاه اجرايي مرتبط با برنامه مسئوليت اجتماعي شركتي.

سامانه: سكوي يكپارچه مالي دولت موضوع بند (ب) ماده (13) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.

زمينه هاي عمل به مسئوليت اجتماعي شركتي و مصاديق آن به شرح زير است:

مسئوليت پذيري شركت در جوامع محلي: پذيرش مسئوليت و پاسخگويي شركت در برابر آثار و پيامدهاي منفي ناشي از فعاليت ها و تصميم ها، جبران خسارات، اصلاح رويه ها و جلوگيري از تكرار آسيب هاي وارده (با اولويت نسبت به موارد بعدي).

مشاركت در توسعه جوامع محلي، شامل:

پيشگيري يا جبران خسارت هاي ناشي از حوادث و بلاياي طبيعي و غيرمترقبه.

توسعه آموزش مهارت هاي مورد نياز بازار كار به منظور توانمندسازي نيروي انساني با هدف شكوفايي ظرفيت هاي توسعه محلي، كمك به توسعه كسب وكارهاي خرد و متوسط و خوداشتغالي و حمايت از توسعه و تجهيز هنرستان ها و مراكز آموزش فني و حرفه اي و مهارتي.

حمايت از اقشار كمتربرخوردار يا نيازمند حمايت بر اساس آزمون وسع مبتني بر ثبت شناسه ملي و شناسه پستي با رويكرد عدالت محوري و حفظ كرامت انساني به ويژه در جهت رفع تبعيض آموزشي، محروميت زدايي و كمك به كاهش فقر و بيكاري.

پيشبرد برنامه نهضت مدرسه سازي و تجهيز مدارس با اولويت آموزش همگاني باكيفيت.

تأمين بهداشت عمومي و كمك به اجراي برنامه هاي پيشگيري از بيماري ها در زمينه هاي ارتقاي وضعيت بهداشت محيط، بهداشت كار و شاغلان، بهداشت مدارس و تغذيه دانش آموزان، بهداشت خانواده، آموزش بهداشت و ارتقاي دسترسي به خدمات و امكانات سلامت.

پيشگيري يا جبران آسيب هاي اجتماعي با اولويت زنان، كودكان، نوجوانان، سالمندان و افراد داراي معلوليت.

حفظ و احياي منابع آب و خاك (با اولويت اجراي طرح هاي آبخيزداري، لايروبي، مرمت و احياي قنوات)، ارتقاي تاب آوري محيط زيستي، توسعه انرژي هاي تجديدپذير و آموزش همگاني محيط زيست.

حفظ و احياي ميراث فرهنگي ملموس و ناملموس، ايجاد و تقويت زيرساخت هاي گردشگري عمومي و حمايت از هنرمندان.

مشاركت در طرح هاي عمراني و توسعه اي مورد نياز با رويكرد عدالت محوري و محروميت زدايي.

كمك به توسعه ورزش همگاني و مناسب سازي اماكن و فضاهاي ورزشي عمومي.

حمايت از فعاليت ها و رويدادهاي فرهنگي، هنري و رسانه اي به منظور تقويت هويت ملي و افزايش نشاط اجتماعي.

كمك به ساخت، تجهيز و تعمير فضاهاي ورزشي و خوابگاه هاي دانشگاه ها و محل اقامت پزشكان در مناطق محروم و كم برخوردار.

كمك به توليد محتواي رسانه اي به منظور ترويج و معرفي افتخارات منطقه اي و محلي.

استفاده از انرژي هاي تجديدپذير و اقتصاد رقومي(ديجيتال) پايدار يا فناوري هاي سبز داده پايه.

ترويج فرهنگ بهينه سازي مصرف انرژي.

پايداري توسعه: تعهد به حفظ حقوق نسل هاي آينده با رويكرد ايجاد توازن و تعادل در استفاده از منابع و سرمايه هاي ملي.

حفاظت و بهبود محيط زيست: مديريت آثار منفي فعاليت ها و تصميم هاي شركت با رعايت استانداردهاي محيط زيستي و پياده سازي طرح ها و برنامه هاي احياء و حفاظت از زيستگاه ها و گونه هاي گياهي و جانوري از قبيل مصرف پايدار منابع، توسعه اقتصاد چرخشي در زنجيره ارزش شركت، توليد محصولات و ارائه خدمات سازگار با محيط زيست، كاهش انتشار كربن و گازهاي گلخانه اي، مديريت پسماند و بازيافت، حفاظت از منابع آب، حفاظت از تنوع زيستي، كاهش آلودگي هوا و استفاده از انرژي هاي تجديدپذير.

شركت مجاز است پس از ايفاي تعهدات و تكاليف قانوني خود با رعايت قوانين و مقررات مربوط و تصويب در مجمع عمومي شركت در سقف مصوبه اعلامي مجمع نسبت به انجام مسئوليت اجتماعي شركتي در چهارچوب ماده (2) اين آيين نامه اقدام كند.

حداكثر ميزان اختصاص منابع به موضوع مسئوليت اجتماعي شركتي سالانه تا سه درصد (3%) درآمد شركت است.

سازمان برنامه و بودجه كشور و شورا موظفند بر اساس برنامه آمايش سرزمين، طرح هاي پيشنهادي مرتبط با انجام مسئوليت اجتماعي شركتي را تا پايان شهريورماه هر سال در سامانه، بارگذاري يا به روزرساني كنند.

شركت موظف است در صورت تصويب بودجه مسئوليت اجتماعي شركتي در مجمع عمومي خود، حداكثر تا پايان مهرماه هر سال، برنامه هاي پيشنهادي مربوط را با رعايت مفاد ماده (2) اين آيين نامه و با اولويت طرح هاي موضوع ماده (4) اين آيين نامه به دبيرخانه شورا ارائه نمايد.

شورا مكلف است ظرف دو ماه از زمان ارائه، برنامه هاي پيشنهادي شركت را بر اساس برنامه آمايش سرزمين، برنامه توسعه استان و مصوبات شورا در مناطق فعاليت شركت و با توجه به اولويت برنامه مسئوليت اجتماعي شركتي، ميزان هزينه و نحوه اجرا از منظر اهميت تأثيرپذيري و تأثيرگذاري در جوامع محلي مورد بررسي قرار دهد و نتيجه بررسي (موافقت، مخالفت يا اعمال اصلاحات) را در سامانه، بارگذاري و به شركت اعلام نمايد.

شركت مي تواند علاوه بر مسئوليت اجتماعي شركتي در جوامع محلي، پيشنهاد لازم به ساير جوامع محلي همان استان را به سازمان استان براي طرح در شورا ارائه دهد.

شركت بيست و پنج درصد (25%) از اعتبار مسئوليت اجتماعي شركتي خود را با نظارت و راهبري معاونت رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور با اولويت پيشبرد برنامه نهضت مدرسه سازي با تأكيد بر نياز استان هاي محروم و كم برخوردار و عشايري مبتني بر اطلاعات سامانه اختصاص مي دهد.

شركت هاي با گستره فعاليت ملي كه فاقد واحدهاي استاني مي باشند مكلفند اعتبار مسئوليت اجتماعي شركتي خود را حداقل در سه استان با اولويت مناطق كم برخوردار و محروم مطابق فرايند اين آيين نامه هزينه نمايند.

شركت موظف است اولويت اصلي تخصيص اعتبارات مسئوليت اجتماعي شركتي خود را به امر پيشبرد برنامه نهضت مدرسه سازي، بازسازي و تجهيز مدارس در مناطق محروم و نيازمند اختصاص دهد. اين تعهد تا زمان تكميل ظرفيت هاي آموزشي و رفع نيازهاي اساسي مدارس در اين مناطق به قوت خود باقي است. وزارت آموزش و پرورش مكلف به پايش مستمر و ارائه گزارش عملكرد اين حكم به دفتر هيئت دولت مي باشد. شورا موظف است در بررسي برنامه هاي پيشنهادي شركت مطابق تبصره (1) اين ماده، اولويت ياد شده را رعايت نمايد.

شركت موظف است پس از ابلاغ برنامه مسئوليت اجتماعي شركتي از سوي دبيرخانه شورا، كمك هاي غيرنقدي و منابع مربوط به فعاليت هاي هزينه اي را از طريق تفاهم نامه مشترك با دستگاه اجرايي و حسب مورد سازمان استان يا سازمان برنامه و بودجه كشور اجرايي نمايد. در خصوص طرح هاي عمراني با اولويت تكميل طرح هاي نيمه تمام موضوع ماده (2) اين آيين نامه، منابع مربوط به مسئوليت اجتماعي شركتي، به حساب ساير منابع دستگاه اجرايي واريز و پس از مبادله موافقتنامه حسب مورد با سازمان استان يا سازمان برنامه و بودجه كشور اجرا مي شود.

مصارف و منابع مسئوليت هاي اجتماعي شركتي، حسب مورد بايد در صورت عدم مغايرت با قوانين و مقررات مربوط در فصول هزينه و ساير منابع موافقتنامه هاي متبادله دستگاه اجرايي درج شود. شركت، دستگاه اجرايي، ذي نفعان و ساير اركان اجرايي موظفند تعهدات خود را در برنامه مسئوليت اجتماعي شركتي، مطابق تفاهم نامه و موافقتنامه اجرا نمايند.

شركت موظف است گزارش ايفاي مسئوليت اجتماعي شركتي خود را در قالب سرفصل مجزا و مشخص در گزارش عملكرد سالانه به حسابرس و بازرس قانوني و مجمع عمومي بر اساس استانداردهاي پايداري حسب مورد ارائه دهند و درصورت هاي مالي افشاء كنند. گزارش مزبور بايد شامل عناوين، سرفصل، موضوع و ميزان هزينه كرد وجوه مربوط به ايفاي مسئوليت اجتماعي شركتي باشد.

سازمان استان موظف است گزارش سالانه مسئوليت اجتماعي شركتي شركت هاي مربوط مشتمل بر شاخص هاي عملكردي و تأثيرات مهم اقتصادي، اجتماعي و محيط زيستي در قبال جوامع محلي را به سازمان برنامه و بودجه كشور ارائه نمايد. سازمان برنامه و بودجه كشور ضمن ارزيابي گزارش يادشده، آن را به صورت عمومي منتشر و به منظور جلوگيري از انحراف عملكرد اين آيين نامه از اهداف سالانه، اقدامات لازم را پيش بيني مي كند. دستگاه اجرايي ملي يا استاني و ساير دستگاه هاي ذي ربط مكلف به همكاري در تهيه گزارش و ارائه اطلاعات مورد نياز هستند.

به منظور ايجاد شفافيت، انضباط بخشي، نظارت پذيري و فراهم كردن امكان دسترسي عمومي، تمامي اقدامات مربوط به انجام مسئوليت اجتماعي شركتي در سامانه درج مي شود. شركت، شورا، سازمان استان، دستگاه اجرايي، سازمان برنامه و بودجه كشور و ساير اركان اجرايي مكلفند كليه اقدامات، فرايندهاي اجرايي و اطلاعات مرتبط از قبيل چگونگي انتخاب و ارائه پيشنهاد موضوع اجراي مسئوليت اجتماعي شركتي، فرايند بررسي و تصويب در شركت، نتايج بررسي پيشنهادها، نحوه انتخاب مجريان و پيمانكاران، چگونگي اجراي طرح ها، عمليات مالي و مراحل اجرا، پيشرفت، اتمام و بهره برداري از طرح را در سامانه بارگذاري نمايند.

دستگاه اجرايي مكلف است هر دو سال يك بار گزارش ارزيابي اثربخشي اجراي اين آيين نامه درخصوص برنامه هاي مسئوليت اجتماعي مرتبط با خود را در قالب طرح هاي تحقيقاتي انجام شده توسط دانشگاه ها و مراكز پژوهشي غيروابسته منتشر و در سامانه بارگذاري نمايد.

هر گونه اجراي برنامه مسئوليت اجتماعي شركتي خارج از چهارچوب اين آيين نامه توسط شركت ممنوع است.

دستگاه اجرايي موظف است بر اساس تفاهم نامه تنظيمي با شركت و در چهارچوب برنامه زمان بندي و اعتبار مصوب نسبت به انجام تكاليف مرتبط با اين آيين نامه اقدام نمايد. سازمان استان، گزارش موارد عدم رعايت مفاد اين آيين نامه توسط دستگاه اجرايي را ضمن بارگذاري در سامانه به رئيس شورا ارائه مي دهد.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور