نظر مشورتي 7/1401/360 مورخ 1401/06/05 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص مواد 350 و 394 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392

استعلام : فردي كه به اخلال كلان در نظام اقتصادي كشور از طريق قاچاق ارز (جرم درجه 2) متهم است، در خارج از كشور بوده و دسترسي به وي امكان پذير نيست؛ اما براي دفاع از خود وكيل معرفي كرده است؛ با توجه به ماده 350 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 كه عدم حضور شخص متهم را مانع از رسيدگي مي‌داند و از طرفي صدور قرار رسيدگي غيابي موضوع ماده 394 اين قانون نيز با وصف حضور وكيل تعييني خالي از ايراد نيست، خواهشمند است اعلام فرماييد تكليف دادگاه براي ادامه رسيدگي و صدور رأي؛ اعم از حضوري يا غيابي، چيست؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، مقصود مقنن در صدر ماده 350 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 اين است كه در جرايم موضوع بندهاي «الف»، «ب»، «پ» و «ت» ماده 302 اين قانون، گر چه با توجه به ماده 348 حضور وكيل متهم براي تشكيل جلسه دادگاه ضروري است، اما كافي نيست و بايد متهم نيز شخصاً حاضر شود؛ بنابراين، در فرض سؤال «هرگاه متهم وكيل معرفي نكرده» و براي وي وكيل تسخيري تعيين شده باشد، از جهت لزوم حضور متهم و وكيل در جلسه دادگاه در جرايم يادشده تفاوتي بين وكيل تسخيري و تعييني نمي‌باشد؛ مگر آن‌كه متهم متواري بوده يا دسترسي به وي امكان نداشته باشد كه در اين صورت بايد برابر ماده 394 قانون رفتار شود. در موارد مشمول ماده اخيرالذكر رسيدگي در غياب متهم در صورتي كه دادگاه حضور متهم را براي دادرسي ضروري تشخيص ندهد، امكان‌پذير است. ثانياً، مقررات ماده 350 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392، بيانگر اهميت حضور متهم در دادگاه در جرايم موضوع ماده 302 قانون مذكور است و در صورت عدم حضور متهم، تشكيل جلسه رسيدگي امكان‌پذير نيست و لازم است با جلب متهم، رسيدگي انجام شود؛ اما چنانچه، امكان جلب متهم وجود نداشته باشد، با توجه به مقررات مندرج در مواد 394 و406 قانون فوق الذكر، رسيدگي غيابي بلامانع است؛ مگر آن‌كه اتهام انتسابي از جمله جرايمي باشد كه صرفاً جنبه حق‌اللهي دارد. ثالثاً، در مواردي كه مطابق قانون امكان تشكيل جلسه رسيدگي بدون حضور متهم وجود دارد و وكيل تعييني وي در جلسات دادگاه كيفري و تدارك دفاع از متهم حضور داشته باشد، با عنايت به ماده 406 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 رأي صادره حضوري است.