رأي شماره 927 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع :1-بند 2-10ازپيوست شماره 4 دستورالعمل تطبيق واحد دوره هاي كارداني و كارشناسي مصوب جلسه 108-1391/12/20 شوراي دانشگاه پيام نور كه براساس آن اعلام شده دانشجويان پذيرفته شده در مقطع كارشناسي پيوسته كه داراي مدرك كارداني پيوسته و فاقد مدرك پيش دانشگاهي هستند هيچ يك از واحدهاي مقطع كارداني آنان قابل معادل سازي نمي باشد،ابطال شد

شماره 00044372 – 09 / 06 / 1401 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت‌ مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140109970905810927 مورخ 1401/5/25 با موضوع: «1ـ‌ بند 2ـ10 از پيوست شماره 4 دستورالعمل تطبيق واحد دوره‌هاي كارداني و كارشناسي مصوب جلسه 108 ـ 1391/12/20 شوراي دانشگاه پيام نور كه براساس آن اعلام شده « دانشجويان پذيرفته شده در مقطع كارشناسي پيوسته كه داراي مدرك كارداني (پيوسته) و فاقد مدرك پيش‌دانشگاهي هستند هيچ يك از واحدهاي مقطع كارداني آنان قابل معادل‌سازي نمي‌باشد » ابطال شد . » جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي‌گردد . مديركل هيأت عمومي و هيأتهاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي‌فرد تاريخ دادنامه : 25 / 5 / 1401 شماره دادنامه : 927 شماره پرونده : 0004372 مرجع رسيدگي : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي : آقاي علي كاظميان حيدري موضوع شكايت و خواسته : ابطال بند 2 ـ 10 از پيوست شماره 4 دستورالعمل تطبيق واحد دوره‌هاي كارداني و كارشناسي مصوب جلسه 108 ـ 1391/12/20 شوراي دانشگاه پيام نور گردش كار : شاكي به موجب دادخواستي ابطال بند 2 ـ 10 از پيوست شماره 4 دستورالعمل تطبيق واحد دوره‌هاي كارداني و كارشناسي مصوب جلسه 108ـ 12 / 20 / 1391 شوراي دانشگاه پيام نور را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه : " الف ـ با توجه به اينكه آيين‌نامه‌هاي دانشگاه‌ها بايد با استناد به قوانين وزارت علوم، تحقيقات و فناوري تدوين شود و آيين‌نامه تطبيق واحد دانشگاه پيام نور در زمان حاكميت آيين‌نامه شماره 138715 / د ـ 1391/7/22 وزارت علوم مصوب شده است در آيين‌نامه وزارتي در ماده 33 مقرر شده است كه «اين آيين‌نامه حاوي اصول و ضوابط كلي حاكم بر دوره كارداني، كارشناسي پيوسته و ناپيوسته است و مؤسسه موظف است، شيوه نامه‌هاي اجرايي مربوط را صرفاً در چارچوب مفاد آيين‌نامه تدوين و ضمن اطلاع رساني اجرا نمايد» و مطابق ماده 29 آيين‌نامه ياد شده براي بررسي و معادل‌سازي دروسي كه دانشجو در رشته و گرايش قبلي گذرانده است داشتن مدرك پيش دانشگاهي براي تطبيق واحد ذكر نشده است و نظر به اعتبار نتايج گذراندن واحدهاي درسي در هر مقطع و در هر دانشكده معتبر كشور قابل تطبيق مي‌باشد و مطابق با ماده 33 آيين‌نامه چون كلمه مؤسسه به دانشگاه پيام نور نيز مربوط مي‌شود دانشگاه پيام نور بايد آيين‌نامه‌هاي خود را مطابق با آيين‌نامه وزارتي تدوين نمايد و اختيار وضع قانون خاص را ندارد و فقط ملزم به تطبيق آيين‌نامه خود با آيين‌نامه وزارتي است زيرا اختيار وضع قاعده آمره به دانشگاه پيام نور داده نشده است . همچنين اختيار وضع قانون نيازمند نص مي‌باشد ولي چنين نصي در آيين‌نامه وزارتي وجود ندارد اما دانشگاه پيام نور برخلاف سلسله مراتب اداري به نحو مستقلي قاعده آمره تعيين كرده است اما بايد توجه داشت دانشگاه پيام نور شخصيت مستقلي از وزارت علوم ندارد و اختيار وضع قانون و آيين‌نامه‌هاي اين چنيني در صلاحيت دانشگاه پيام نور نمي‌باشد به عبارتي جز بايد از كل تبعيت نمايد و عدم تبعيت جز از كل نيازمند نص است كه چنين نصي وجود ندارد . ب ـ بنا بر بند 3 اصل 3 قانون اساسي با توجه به قيد عبارت « تسهيل آموزش عالي» هر امري كه موجب تسهيل آموزش عالي شود به گونه‌اي كه به كيفيت آموزشي لطمه نزند از وظايف قوه مجريه مي‌باشد . نظام معادل‌سازي دروس نيز در راستاي تسهيل آموزش عالي شكل گرفته است زيرا موجب صرفه جويي در وقت و هزينه مي‌گردد . اما دانشگاه پيام نور با وضع بند 2ـ10 پيوست 4 آيين‌نامه گامي خلاف جهت تسهيل آموزش عالي برداشته و دانشجوياني كه در دوره‌هاي كارداني واحدهاي مشابه را گذرانده‌اند به دليل بند 2ـ10 آيين‌نامه مورد اشاره از معادل‌سازي محروم نموده كه خود با تسهيل آموزش عالي مورد اشاره در قانون اساسي در تضاد است . لذا بنابر موارد فوق‌الذكر تقاضاي ابطال بند 2ـ10 پيوست 4 آيين‌نامه مورد درخواست مي‌باشد ." متن مصوبه مورد شكايت به شرح زير است : " دستورالعمل تطبيق واحد دوره‌هاي كارداني و كارشناسي 2ـ10ـ دانشجويان پذيرفته شده در مقطع كارشناسي پيوسته كه داراي مدرك كارداني (پيوسته) و فاقد مدرك پيش دانشگاهي هستند، هيچ يك از واحدهاي مقطع كارداني آنان قابل معادل‌ سازي نمي‌باشد . ـ شوراي دانشگاه پيام نور " علي‌رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن تا زمان صدور رأي در هيأت عمومي پاسخي از طرف شكايت واصل نشده است . هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1401/5/25 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي اولاً : براساس جزء ) 4 ( بند «ب» ماده (2) قانون اهداف، وظايف و تشكيلات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري مصوب سال 1383، تعيين ضوابط، معيارها و استانداردهاي علمي مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي، رشته‌ها و مقاطع تحصيلي با رعايت اصول انعطاف، پويايي، رقابت و نوآوري علمي از مأموريت‌هاي اصلي و در حدود اختيارات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در زمينه اداره امور دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي تحت پوشش وزارتخانه يادشده است و در راستاي ايفاي مأموريت‌ها و اختيارات فوق، آيين‌نامه آموزشي دوره‌هاي كارداني، كارشناسي پيوسته و ناپيوسته در جلسه 803 ـ 1391/5/8 به تصويب شوراي برنامه‌ريزي آموزش عالي رسيده است و برمبناي ماده 29 آيين‌نامه مزبور: «دروسي كه دانشجو در رشته يا گرايش قبلي گذرانده است، در گروه آموزشي رشته جديد بررسي و معادل ‌سازي مي‌شود و فقط دروسي از وي پذيرفته مي‌شود كه به تشخيص گروه آموزشي، با دروس رشته يا گرايش جديد، اشتراك محتوايي ) طبق برنامه درسي مصوب ( داشته باشد و نمره هر يك از آن دروس كمتر از 12 نباشد ... » و ماده مزبور متضمن اين حكم نيست كه واحدهاي گذرانده شده در مقطع كارداني رشته‌هايي كه فاقد مدرك پيش‌دانشگاهي هستند، براي دانشجويان پذيرفته شده در مقطع كارشناسي پيوسته امكان معادل ‌سازي ندارند . ثانياً : به موجب ماده (33) آيين‌نامه آموزشي دوره‌هاي كارداني، كارشناسي پيوسته و ناپيوسته، دانشگاه پيام نور بايد در تدوين و تصويب شيوه‌نامه اجرايي نظارت بر اجراي مفاد آيين‌نامه مذكور، اصول و ضوابط اصلي دوره‌هاي تحصيلي مندرج در آيين‌نامه را رعايت كند و اين در حالي است كه وضع بند مورد شكايت كه براساس آن مقرر شده است كه دروس مقطع كارداني دانشجويان پذيرفته‌شده در مقطع كارشناسي پيوسته كه فاقد مدرك پيش‌دانشگاهي هستند، امكان معادل‌سازي ندارد عملاً به تضييق دامنه شمول حكم مقرر در ماده 29 آيين‌نامه مورد اشاره منجر شده است . بنا به مراتب فوق، بند 2ـ10 از پيوست شماره 4 دستورالعمل تطبيق واحد دوره‌هاي كارداني و كارشناسي مصوب جلسه 1391/12/20-108 شوراي دانشگاه پيام نور برمبناي دلايل و مستندات فوق‌الذكر خلاف قانون و خارج از حدود اختيار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود . هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين