مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران پيرامون بازنگري و اصلاح شيوه نامه شناسايي محدوده ها و محلات هدف بهسازي، نوسازي و بازآفريني شهري

شوراي عالي شهرسازي و معماري در جلسه مورخ 10 /3 /1400 نتايج گزارش "بازنگري و اصلاح شيوه نامه شناسي محدوده ها و محلات هدف بهسازي و نوسازي و ارائه راهكارهاي مداخله در آن ها" را كه در اجراي تكاليف مصوبه شماره 300 /177984 مورخ 5 /12 /1398 توسط شركت بازآفريني شهري ايران با مشاركت معاونت شهرسازي و معماري ايران تهيه و ارائه شده را همراه با نتايج جلسات مورخ 22 /2 /1400 و ۱ /3 /1400 كميته تخصصي مشترك كميته هاي فني ۴ و ۵ شوراي عالي شهرسازي و معماري در خصوص گزارش مذكور را استماع و مورد بررسي قرار داد. شوراي عالي تضمين تأييد صورتجلسه و پيشنهادهاي كميته فني مشترك، شيوه نامه پيشنهادي را با تأكيد بر موارد مصروحه زير تصويب كرد اين شيوه نامه جايگزين شيوه نامه مصوبه مورخ 11 /2 /1385 شوراي عالي با عنوان «شاخص هاي شناسايي بافت فرسوده» مي گردد.

گونه شناسي محدوده ها و محلات هدف؛ تشخيص افتراقي گونه هاي مختلف ناكارآمدي در بافت هاي شهري همراه با تعيين رويكردهاي مواجهه با هرگونه، اولويت بندي مداخله و اقدام و تخصيص تسهيلات و مشوق هاي رسمي به تفكيك چهار گونه زير انجام خواهد شد. 1 – 1 - بافت هاي ناكارآمد به لحاظ مخاطرات طبيعي و انسان ساخت. 1 – 2 - بافت هاي ناكارآمد كاربردي (فرسوده). 1 - 3 – سكونتگاه هاي غيررسمي. 1 - 4 - بافت هاي تاريخي.

شاخص هاي تشخيص محدوده ها و محلات هدف سه معيار مخاطرات، نازل بودن كيفيت محيط كالبدي و نازل بودن كيفيت زندگي به عنوان معيارهاي اصلي شناسايي محدوده ها و محلات ناكارآمد در نظر گرفته مي شود. شاخص ها و نماگرهاي اختصاصي هر يك از گونه ها ذيل معيارهاي مذكور و طبق جدول يك تا پنج پيوست همين مصوبه تعيين مي شود.

امكان افزوده شدن شاخص هاي اختصاصي و زمينه اي هر شهر: با توجه به ضرورت زمينه گرايي و منظور شدن ويژگي هاي مناطق در شهرهاي مختلف كشور در تشخيص محدوده ها و محلات هدف، افزوده شدن شاخص هاي اختصاصي براي هر شهر با تشخيص و پيشنهاد مشاور و تأييد شركت بازآفريني شهري ايران مجاز خواهد بود.

محدوده و قلمرو مداخله: عليرغم آنكه ارزيابي ناكارآمدي در مرحله شناسايي برحسب نوع شاخص، برحسب پلاك يا بلوك انجام مي گيرد، اما محدوده هاي هدف، پس از تحليل هاي قضايي لازم به صورت محله يا محدوده معرفي و تصويب خواهند شد.

مراحل برنامه ريزي و مداخله، مرحله بندي برنامه ريزي و مداخله هاي اجرايي در محدوده ها و محلات هدف بهسازي، نوسازي و بازآفريني شهري به شرح زير خواهد بود. 5 - 1 - شناسايي و گونه شناسايي ناكارآمدي؛ 5 - 2 - تعيين رويكرد مداخله و تفكيك گونه ها و اولويت بندي مداخله. 5 - 3 - برنامه ريزي محله محور در چهارچوب احكام و اسناد طرح هاي جامع و تفصيلي با هماهنگي مديريت شهري.

حفظ يكپارچگي در نظام شهرسازي و طرح هاي توسعه و عمران شهري: با توجه به ضرورت حفظ و ارتقاي يكپارچگي در نظام شهرسازي و برنامه ريزي هر شهر و اجتناب از تهيه برنامه هاي متعدد و متفرق براي هر شهر، شناسايي محدوده ها و محلات هدف در چارچوب اين شيوه نامه و برنامه ريزي براي رفع ناكارآمدي آن ها در مرحله تهيه طرح هاي جامع و تفصيلي و با هماهنگي شركت بازآفريني شهري انجام خواهد شد. براي شهرهاي فاقد طرح جامع و تفصيلي و يا داراي جامع و تفصيلي مصوب، شركت بازآفريني شهري ايران و با شهرداري مرتبط (با هماهنگي شركت بازآفريني) توسط شركت مهندسين مشاور ذيصلاح اقدام به شناسايي محدوده هاي مذكور كرده و نتايج به تصويب مرجع ذيربط قانوني خواهد رسيد. طرح ها و پروژه هاي محله محور متناسب با موارد مذكور در بند ۵ همين مصوبه در چارچوب اسناد و احكام مذكور توسط شركت بازآفريني شهري تعريف و اجرا خواهند شد.

بازنگري ادواري شاخص ها با توجه به ضرورت انعطاف پذيري و انطباق شاخص ها با شرايط و تحولات اجتماعي، اقتصادي و فضايي و بهبود مستمر در فرآيندهاي شهرسازي كشور، بازنگري شاخص هاي مصوب در صورت ضرورت در دوره هاي ۵ ساله با پيشنهاد شركت بازآفريني شهري و يا معاونت شهرسازي و معماري و تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ممكن خواهد بود.

جدول شماره يك: شاخص هاي اختصاصي شناسايي محلات و محدوده هاي ناكارآمد به لحاظ مخاطرات طبيعي و انسان ساخت معيار نماگر شاخص نحوه اندازه گيري سنجه مخاطرات مخاطرات طبيعي و محيطي استقرار در حريم درجه يك گسل پلاك هاي واقع در محدوده حريم درجه يك گسل حريم كمي بر اساس اسناد رسمي بالادست از مراجع ذيصلاح استقرار در حريم 60متري دريا پلاك هاي واقع در محدوده حريم 60 متري دريا حريم 60متري از دريا استقرار در حريم كمي رود خانه پلاك هاي واقع در محدوده حريم كمي رودخانه حريم كمي بر اساس اسناد رسمي بالادست از مراجع ذيصلاح استقرار در ترانشه و پرتگاه هاي طبيعي به واسطه بستر طبيعي زمين پلاك هاي واقع بر ترانشه ها و پرتگاه هاي طبيعي - مخاطرات انسان ساز استقرار در حريم خطوط فشار قوي برق و ساير خطوط پرخطر انرژي پلاك هاي واقع در حريم خطوط فشار قوي برق و ساير خطوط انتقال انرژي حريم كمي بر اساس اسناد رسمي بالادست از مراجع ذيصلاح استقرار در حريم خطوط ريلي پلاك هاي واقع در حريم خطوط ريلي حريم كمي بر اساس اسناد رسمي بالادست از مراجع ذيصلاح استقرار در حريم فرودگاه و پايگاه هاي هوايي پلاك هاي واقع در حريم فرودگاه و پايگاه هاي هوايي حريم كمي بر اساس اسناد رسمي بالادست از مراجع ذيصلاح استقرار در حريم تآسيسات ويژه (نيروگاه ها، پالايشگاه ها و..) پلاك هاي واقع در حريم تأسيسات ويژه حريم كمي بر اساس اسناد رسمي بالادست از مراجع ذيصلاح استقرار در حريم بزرگراه ها و راه هاي اصلي پلاك هاي واقع در حريم بزرگراه ها و راه هاي اصلي حريم كمي بر اساس اسناد رسمي بالادست از مراجع ذيصلاح

جدول شماره 2: شاخص هاي اختصاصي شناسايي محلات يا محدوده هاي ناكارآمد كالبدي (فرسوده) معيار نماگر شاخص نحوه اندازه گيري سنجه كيفيت محيطي محيط كالبدي قابليت اطمينان شبكه (معبر زير 6متر و معابر فاقد همپيوندي با شبكه محلي و شهري) مجموع نسبت تعداد پلاك هاي داراي دسترسي از معبر زير 6 متر و نسبت تعداد پلاك هاي داراي دسترسي از معبر با همپيوندي زير عدد سنجه تعداد كل پلاك هاي بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر ميزان ابنيه مخروبه، متروكه و رها شده نسبت تعداد ابنيه متروكه مخروبه و رها شده به تعداد ابنيه كل پلاك هاي بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر وضعيت مسكن ميزان واحدهاي مسكوني بادوام كم نسبت تعداد ابنيه كم دوام به تعداد ابنيه در بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر مبتني بر زمينه بر حسب شرايط و ويژگيهاي زمينه مي توان شاخص هاي جديد طبق پيشنهاد مشاور و تأييد شركت بازآفريني شهري ايران اضافه كرد طبق نظر مشاور و با تأييد شركت بازآفريني شهري ايران سنجه هاي مرتبط بايد از اسناد و مراجع رسمي استخراج شود

جدول شماره 3: شاخص هاي اختصاصي شناسايي محلات و محدوده سكونتگاه هاي غيررسمي معيار نماگر شاخص نحوه اندازه گيري سنجه كيفيت زندگي منزلت اجتماعي سطح تحصيلات نسبت سال هاي تحصيل افراد ساكن در بلوك (حاصلضرب تعداد افراد تحصيلكرده در هر مقطع تحصيلي در تعداد سال هاي تحصيل در مقطع) به تعداد افراد با سن بيشتر از 6 سال ساكن در بلوك منهاي يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر ميزان هزينه خانوار نسبت تعداد خانوارهاي با درآمد كمتر از حداقل دستمزد كارگري سالانه به تعداد كل خانوار در بلوك منهاي يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر تراكم خانوار در واحد مسكوني نسبت تعداد خانوار به تعداد كل واحد مسكوني در بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر تراكم جمعيت جمعيت كل بلوك به مساحت بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين شهر وضعيت خدمات و زيرساخت هاي شهري دسترسي به خدمات آموزشي فاصله مركز بلوك از نزديكترين خدمات آموزشي پايه (دبستان) به اضافه يك انحراف معيار از دسترسي مطلوب دسترسي به مراكز بهداشتي - درماني فاصله مركز بلوك از نزديكترين مركز بهداشتي - درماني به اضافه يك انحراف معيار از دسترسي مطلوب دسترسي به حمل و نقل عمومي فاصله مركز بلوك از نزديكترين ايستگاه حمل و نقل عمومي به اضافه يك انحراف معيار از دسترسي مطلوب استقرار در حريم عناصر آلاينده عدد فاصله دسترسي مركز بلوك از نزديكترين عنصر آلاينده حريم كمي بر اساس اسناد رسمي سازمان حفاظت محيط زيست توان اقتصادي مشاغل كارگري ساده نسبت تعداد مشاغل كارگري ساده به تعداد شاغلان در بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر قيمت مسكن ميانگين قيمت روز مسكن منهي يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر ميزان بيكاري نرخ بيكاري به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر خانوارهاي تحت پوشش نهاد هاي حمايتي نسبت تعداد خانوادهاي تحت پوشش نهادهاي حمايتي به تعداد خانوارهاي ساكن در بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين شهر وضعيت مسكن ابنيه فاقد پروانه ساختمان (خودرو) نسبت تعداد ابنيه فاقد پروانه ساختمان به تعداد كل ابنيه در بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر فاقد سند رسمي مالكيت نسبت تعداد ابنيه فاقد سند رسمي به تعداد كل ابنيه در بلوك به اضافه يك انحراف معيار از ميانگين كل شهر

جدول شماره 4: تعيين رويكرد مداخله به تفكيك گونه هاي هدف بهسازي نوسازي و بازآفريني گونه ها اولويت رويكرد مداخله محلات يا محدوده هاي ناكارآمد به لحاظ مخاطرات طبيعي و انسان ساخت اسكان مجدد محلات يا محدوده هاي تاريخي حفاظت، مرمت و احياء محلات يا محدوده هاي سكونت غيررسمي 1 - توانمندسازي اجتماعي و اقتصادي 2 - بهسازي عملكردي 3 - نوسازي و مقاوم سازي محلات يا محدوده هاي ناكار آمد كالبدي ( فرسوده) 1 - نوسازي ومقاوم سازي كالبدي 2 - بهسازي عملكردي 3 - توانمندسازي اجتماعي و اقتصادي

جدول شماره 5: تعيين اولويت مداخله در محلات و محدوده هاي هدف بهسازي، نوسازي و بازآفريني اولويت ها معيارها مخاطرات نازل بودن كيفيت محيطي نازل بودن كيفيت زندگي اولويت اول √ √ √ اولويت اول √ √ اولويت اول √ √ اولويت دوم √ √ اولويت سوم √ اولويت سوم √

مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعكاس و اقدام اعلام مي شود.

معاون شهر سازي و معماري و دبير شوراي عالي شهر سازي و معماري ايران – فرزانه صادق مالواجرد