نظر مشورتي 7/1402/363 مورخ 1402/07/04 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : با توجه به حكم مقرر در ماده 451 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 كه به موجب‌ آن قاتل در قتل خطاي محض و شبه‌عمدي از ارث مورث خود محروم است، خواهشمند است به پرسش زير پاسخ دهيد: چنانچه وراث طبقه دوم استحقاق دريافت ديه را داشته باشند، پرداخت به آنان بايد چگونه صورت گيرد؟ چنانچه گواهي حصر وراثت صادره مبين آن باشد كه قاتل و مسبب حادثه، تنها ورثه در طبقه اول است، آيا مي‌توان براي طبقه دوم گواهي حصر وراثت صادر كرد تا با توجه به عدم وراث قانوني در طبقه اول براي دريافت ديه اقدام كنند و يا آنكه ورثه حين‌الفوت ملاك اتخاذ تصميم است كه قبلاً در خصوص آنها گواهي حصر وراثت صادر شده كه منحصر در قاتل شبه‌عمدي و محروم از دريافت ديه است؟ چنانچه صدور گواهي حصر وراثت براي طبقه دوم (با وجود طبقه اول و صدور گواهي براي اين طبقه) قانوني نباشد و مرجع صالح اجازه صدور اين گواهي را نداشته باشد، راهكار پرداخت ديه در اجراي احكام كيفري چگونه است؟ آيا قاضي اجراي احكام مي‌تواند از طريق اداره ثبت احوال ورثه طبقه دوم را شناسايي و ديه را به آنان پرداخت كند؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : به موجب ماده يك قانون تصديق انحصار وراثت مصوب 1309 با اصلاحات بعدي: در هر موردي كه يك يا چند نفر بخواهند مال متعلق به متوفايي را اعم از منقول يا غيرمنقول يا اسنادي كه نزد غير است به عنوان وراثت اخذ نمايند و يا طلب متوفايي را به اين عنوان وصول كنند، بايد به ترتيب مقرر در اين قانون رفتار شود؛ بنابراين در فرض سؤال كه مفروض آن است كه ماترك داراي دو بخش مشتمل بر ديه و غير آن مي‌باشد و شخصي كه گواهي حصر وراثت براي وصول بخش دوم (غير ديه) را دارد، از دريافت ديه محروم مي‌باشد (در اجراي ماده 451 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392)، ديگر اشخاص ذينفع در هر طبقه و درجه كه از منظر قانوني استحقاق دريافت ديه را دارا هستند، مي‌توانند در اين خصوص و محدود به ديه، صدور گواهي حصر وراثت را درخواست كنند و بدون ارائه اين گواهي، وصول ديه امكانپذير نيست.