قوانین جاری ›

قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی


۱۱۱ بخش جاری۳ رأی و نظر مرتبطبخشی منسوخ
تاریخ تصویب
۱۳۶۲/۱۲/۰۹
مرجع تصویب
مجلس شورای اسلامی
مرجع ابلاغ
نخست‌وزیر
شمارهٔ ابلاغ
87446
تاریخ ابلاغ
۱۳۶۲/۱۲/۱۵
شمارهٔ روزنامهٔ رسمی
11377
تاریخ روزنامهٔ رسمی
۱۳۶۲/۱۲/۲۳
تاریخ اجرا
۱۳۶۳/۰۱/۰۹
آخرین وضعیت
منسوخه 1400/11/10
۶۳ بخش منسوخ از این قانون حذف شده است؛ متن زیر فقط بخش‌های جاری را نشان می‌دهد.
شناسهٔ qavanin: 16033226223753697729 · مشاهدهٔ اصل در qavanin.ir ↗
فهرست مطالب
انتخابات مجلس شورای اسلامی بر طبق مقررات این قانون انجام می‌گیرد، و دولت موظف است در برگزاری انتخابات ترتیبی اتخاذ نماید که پیش از پایان دوره قبل انتخابات را برگزار نماید بطوریکه کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.
مقصود از کلمه مجلس در این قانون مجلس شورای اسلامی می‌باشد.
از تعداد کل نمایندگان پنج نفر بترتیب ذیل مربوط به اقلیتهای دینی می‌باشد: زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده، مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعا یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده.
سرپرستان وزارت کشور، استانداری و با تایید وزیر کشور سرپرست فرمانداری و بخشداری در اجرای این قانون بجای وزیر کشور، استاندار، فرماندار و بخشدار خواهند بود.
کارکنان دولت و سازمانها و شرکتها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و شهرداریها پس از انتخاب شدن و صدور اعتبارنامه سالهای دوره نمایندگی جزء سنوات خدمت آنان با اعطای گروه و پایه محسوب خواهد شد و در دوران نمایندگی فقط حقوق نمایندگی را دریافت خواهند کرد.
انتخابات بصورت مستقیم و عمومی و با رای مخفی خواهد بود.
در صورتیکه آراء دو یا چند نفر از نامزدها مساوی باشد، ملاک انتخاب یک یا چند نفر از آنان، قرعه می‌باشد که در جلسه مشترک هیئت اجرائی مرکز حوزه انتخابیه و ناظرین شورای نگهبان انجام خواهد گرفت.
چنانچه در مرحله اول برای یک یا چند نفر از نمایندگان اکثریت مطلق حاصل نگردید، انتخابات دو مرحله‌ای خواهد شد، بدین معنی که از بین نامزدهائی که اکثریت مطلق آراء را در مرحله اول بدست نیاورده‌اند، فقط به تعداد دو برابر نمایندگان مورد نیاز از بین کسانی که بیش‌ترین آراء را در مرحله اول داشته‌اند، در انتخابات مرحله دوم شرکت می‌کنند و در صورتیکه تعداد نامزدهای باقیمانده، کمتر از دو برابر باشد، تمام آنان در مرحله دوم انتخابات شرکت خواهند نمود.
هیچیک از داوطلبان نمایندگی نمیتوانند در بیش از یک حوزه انتخابیه خود را نامزد نمایند، در غیر اینصورت نامزدی آن‌ها کلا باطل و از شرکت در انتخابات آن دوره مجلس محروم میگردند.
وزارت کشور با هماهنگی شورای نگهبان زمان انجام مرحله دوم انتخابات را ظرف یک ماه پس از اعلام نتیجه مرحله اول و تایید صحت انتخابات توسط شورای نگهبان، تعیین و اعلام خواهد نمود.
کلیه رای‌دهندگان مرحله دوم منحصرا در حوزه انتخابیه‌ای که در مرحله اول انتخابات رای داده‌اند شرکت خواهند نمود.
اخذ رای در سراسر کشور در یک روز انجام می‌شود و مدت آن حداقل ده ساعت است که در صورت ضرورت قابل تمدید می‌باشد.
تشخیص ضرورت و مدت تمدید اخذ رای در یک حوزه یا سراسر کشور بعهده وزیر کشور است.
اخذ رای باید در یکی از روزهای تعطیل رسمی باشد.
کلیه وزارتخانه‌ها، سازمانها، و ادارات دولتی و موسسات وابسته به دولت و نهادهای انقلابی موظفند که حسب درخواست وزارت کشور، استانداران، فرمانداران، و بخشداران، کارکنان و سایر امکانات خود را تا خاتمه انتخابات در اختیار آنان قرار دهند. بدیهی است مدت همکاری کارکنان مذکور جزء ایام ماموریت نامبردگان محسوب خواهد شد.
در جهت اعمال نظارت بر انتخابات، کلیه نهادها و ارگانهای فوق الذکر موظف‌اند حسب درخواست شورای نگهبان و هیئتهای منصوب از جانب آن، کارکنان خود را در اختیار آنان قرار دهند و همچنین وزارت کشور، استانداران، فرمانداران و بخشداران موظف‌اند امکانات لازم را در اختیار آنان قرار دهند.
انتخابات اقلیتهای دینی زرتشتی، کلیمی، آشوری کلدانی و ارامنه شمال به مرکزیت حوزه انتخابیه فرمانداری تهران و ارامنه جنوب به مرکزیت حوزه انتخابیه فرمانداری اصفهان توسط فرمانداران و بخشدارانی که اقلیتهای مزبور در آنجا سکونت دارند انجام خواهد شد.
در صورتیکه همزمان با برگزاری انتخابات مجلس، انتخابات دیگری نیز برگزار گردد، بدستور وزارت کشور، یک شعبه ثبت نام و اخذ رای با اعضاء واحد و با صندوقهای مجزا برای هر دو انتخابات در نظر گرفته خواهد شد.
در موارد ذیل با تایید هیئت نظارت حوزه انتخابیه مربوطه، برگهای رای باطل ولی جزو آراء ماخوذه محسوب شده و مراتب در صورتجلسه، قید و آراء مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد: 1 - آراء ناخوانا باشد. 2 - آرائی که از طریق خرید و فروش بدست آمده باشد. 3 - آرائی که دارای نام رای‌دهنده، یا امضاء یا اثر انگشت وی باشد. 4 - آرائی که کلا حاوی اسامی غیر از نامزدهای تایید شده باشد.
در حوزه هائیکه تعداد نمایندگان مورد نیاز بیش از یکنفر باشد، فقط اسامی ناخوانا باطل خواهد شد.
در موارد ذیل با تایید هیئت نظارت حوزه انتخابیه مربوطه، برگهای رای باطل و جزو آراء ماخوذه محسوب نشده و مراتب در صورتجلسه قید، و آراء مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد: 1 - صندوق فاقد لاک و مهر انتخاباتی باشد. 2 - آراء زائد بر تعرفه باشد. 3 - آراء کسانیکه به سن قانونی رای نرسیده باشند. 4 - آرائیکه با شناسنامه افراد فوت شده یا غیرایرانی داده شده باشد. 5 - آرائیکه با تقلب و تزویر (در تعرفه‌ها، آراء، صورتجلسات، شمارش) بدست آمده باشد. 6 - آرائیکه با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد. 7 - آراء تکراری. 8 - آرائی که با شناسنامه کسانیکه حضور ندارند اخذ شده باشد. 9 - آرائی که فاقد مهر انتخاباتی باشد. 10 - آرائی که سفید به صندوق ریخته شده باشد. 11 - آرائیکه از طریق تهدید بدست آمده باشد. 12 - آرائیکه روی ورقه‌ای غیر از برگ رای نوشته شده باشد.
کل آراء مندرج در صورتجلسه ایکه صندوق اخذ رای آن فاقد اوراق رای یا برگهای تعرفه باشد، باطل و جزو آراء ماخوذه محسوب نخواهد شد.
آراء زائد مذکور در بند 2 به قید قرعه از کل برگهای رای کسر می‌شود.
در صورتیکه در برگ رای علاوه بر اسمهای نامزدهای تایید شده، اسامی دیگری نوشته شده باشد، برگ رای باطل نبوده و فقط اسامی اضافی خوانده نمیشود.
در صورتیکه اسامی نوشته شده بیش از تعداد لازم باشد، اسامی اضافی از آخر، خوانده نمیشود.
قبل از شروع رای‌گیری باید در حضور نمایندگان هیئت نظارت بر حوزه انتخابیه مربوط، صندوقهای خالی، بسته و ممهور بمهر هیئت نظارت و فرمانداری و یا بخشداری حوزه انتخابیه گردد و در صورتجلسه ایکه قبل از آغاز زمان انتخابات در محل اخذ رای تنظیم می‌گردد، نمایندگان هیئت نظارت بر حوزه انتخابیه مربوط، تعداد صندوقها و خالی بودن آن‌ها را گواهی نمایند و در صورتیکه در جریان رای‌گیری نیاز باشد که صندوقی را اضافه نمایند باید بهمین ترتیب عمل نموده و صورتجلسه گردد.
وزارت کشور موظف است در طول برگزاری انتخابات با توجه به وظایفی که به عهده دارد، مطالب مربوط به انتخابات را به اطلاع عموم برساند.
وزارت کشور مامور اجرای قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی بوده و مسئول حسن جریان انتخابات است. بدین منظور می‌تواند مامورینی جهت بازرسی و کنترل جریان انتخابات به حوزه‌های انتخابیه و شعب ثبت نام و اخذ رای اعزام دارد.
ارتکاب امور ذیل جرم محسوب می‌شود: 1 - خرید و فروش رای. 2 - تقلب و تزویر در اوراق تعرفه یا برگ رای یا صورتجلسات. 3 - تهدید یا تطمیع در امر انتخابات. 4 - رای دادن با شناسنامه جعلی. 5 - رای دادن با شناسنامه دیگری. 6 - رای دادن بیش از یکبار. 7 - اخلال در امر انتخابات. 8 - کم و زیاد کردن آراء یا تعرفه‌ها. 9 - تقلب در رای‌گیری و شمارش آراء. 10 - رای گرفتن با شناسنامه کسی که حضور ندارد. 11 - توصیه به نوشتن اسم کاندیدای معین در ورقه رای از طرف اعضاء شعبه اخذ رای یا هر فرد دیگر محل صندوق رای. 12 - تغییر و تبدیل یا جعل و یا ربودن و یا معدوم نمودن اوراق و اسناد انتخاباتی از قبیل تعرفه و برگ رای و صورتجلسات و تلکس و تلفنگرامها و تلگرافها. 13 - باز کردن و یا شکستن قفل محل نگهداری و لاک و مهر صندوقهای رای بدون مجوز قانونی. 14 - جابجائی، دخل و تصرف و یا معدوم نمودن اسناد انتخاباتی بدون مجوز قانونی. 15 - دخالت در امر انتخابات با سند مجعول. 16 - ایجاد رعب و وحشت برای رای‌دهندگان یا اعضای شعب ثبت نام و اخذ رای با اسلحه یا بدون اسلحه در امر انتخابات. 17 - دخالت در امر انتخابات با سمت مجعول و یا بهر نحو غیرقانونی.
چنانچه وقوع جرائم مندرج در ماده فوق موجب گردد که جریان انتخابات در یک یا چند شعبه ثبت نام و اخذ رای از مسیر قانونی خود خارج شود و در نتیجه کلی انتخابات موثر باشد مراتب وسیله وزارت کشور بمنظور طرح در شورای نگهبان به هیئت مرکزی نظارت اعلام می‌گردد.
تشکیلات قضائی هر حوزه انتخابیه بمنظور پیشگیری از وقوع جرم ضمن هماهنگی با ناظرین شورای نگهبان و هیئت اجرائی اقدامات لازم را در محدوده مقررات معمول میدارد.
انتخاب‌کنندگان باید دارای شرایط ذیل باشند: 1 - تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران. 2 - ورود به سن 16 سالگی. 3 - عدم جنون.
انتخاب شوندگان هنگام ثبت نام باید دارای شرایط زیر باشند: 1 - اعتقاد و التزام عملی به اسلام. 2 - تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران. 3 - اعتقاد و التزام عملی به نظام جمهوری اسلامی ایران. 4 - ابراز وفاداری به قانون اساسی. 5 - سواد خواندن و نوشتن بقدر کافی. 6 - سلامت جسمی در حد برخورداری از نعمت بینائی، شنوائی و گویائی. 7 - حداقل سن 26 سال تمام و حداکثر 75 سال تمام.
داوطلبان نمایندگی اقلیتهای دینی مصرح در قانون اساسی از شرایط مذکور در بند یک مستثنی بوده و باید در دین خود ثابت العقیده باشند.
اشخاص زیر بواسطه مقام و شغل خود از داوطلب شدن محرومند:
اعضای هیئتهای اجرائی و ناظرین شورای نگهبان در حوزه انتخابیه تحت مسئولیت خود.
مهلت مقرر در بندهای یک و دو این ماده برای اولین مرحله دوره دوم مجلس یکماه می‌باشد.
در مورد کسانیکه طبق قوانین استخدامی و یا تعهد خدمت، استعفای آنان منوط به پذیرش آن از سوی مسئولین مربوطه باشد، قبول استعفاء شرط است.
هیچیک از اعضای هیئت اجرائی و ناظرین شورای نگهبان و اعضای شعب ثبت نام و اخذ رای نباید در حوزه انتخابیه با داوطلبان انتخابات بترتیب ذیل خویشاوندی نسبی و یا سببی داشته باشند: الف - خویشاوندی نسبی: پدر - مادر - فرزند - برادر و خواهر. ب - خویشاوندی سببی، همسر و پدر، و مادر، برادر و خواهر او.
اعضاء هیئت اجرائی پس از پذیرفتن عضویت، ملزم به شرکت در جلسات و انجام وظایف قانونی می‌باشند.
در صورت عدم شرکت فرماندار یا بخشدار حوزه انتخابیه و یا رئیس ثبت احوال در جلسات، هیئت اجرائی موظف است مراتب را طی صورتجلسه‌ای به مقام اجرائی مافوق اعلام داشته کسب تکلیف نماید.
در صورت غیبت فرماندار و یا بخشدار و یا رئیس ثبت احوال حوزه انتخابیه و یا بروز هر نوع اختلاف در هیئت اجرائی که منجر به توقف انتخابات شود، هیئت نظارت موظف است مراتب را بفوریت به هیئت نظارت مافوق گزارش دهد.
هیئت اجرائی موظف است در صورت جلسات و گزارش کار خود موارد غیبت اعضاء را با ذکر علت غیبت به وزارت کشور اعلام دارد.
هرگاه در جریان انتخابات یک یا چند نفر از معتمدین هیئت اجرائی دو جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب از حضور در جلسات هیئت اجرائی خودداری نمایند یا وظایف قانونی خود را انجام ندهند و یا هیئت اجرائی را از اکثریت ساقط کنند، بجای آنان بترتیب تعداد رای از معتمدین علی البدل وسیله فرماندار یا بخشدار دعوت بعمل خواهد آمد. در صورتیکه با دعوت از اعضای علی البدل باز هم اکثریت حاصل نگردد، باقیمانده از معتمدین (تا سی نفر) را تامین خواهند نمود.
هیئتهای اجرائی فرعی بلافاصله پس از انتخابات معتمدین تشکیل جلسه داده و تعداد و محل استقرار شعب ثبت نام و اخذ رای را تعیین نموده و بوسیله رئیس هیئت به فرماندار یا بخشدار مرکز حوزه انتخابیه جهت طرح در هیئت اجرائی مرکز حوزه انتخابیه اعلام میدارند.
جلسات هیئتهای اجرائی اصلی و فرعی با حضور دو سوم کلیه اعضاء رسمیت یافته و اخذ تصمیم با اکثریت مطلق حاضرین خواهد بود.
هیئت اجرائی مرکز حوزه انتخابیه پس از تعیین محلهای استقرار شعب ثبت نام و اخذ رای در مرکز حوزه انتخابیه و بررسی و تایید و تصویب مصوبات هیئتهای اجرائی فرعی در مورد تعداد و محل شعب ثبت نام و اخذ رای نه روز قبل از روز اخذ رای مبادرت به انتشار آگهی انتخابات حاوی تاریخ برگزاری انتخابات، ساعات اخذ رای، شرایط انتخاب‌کنندگان، جرائم و تخلفات و مقررات جزائی و محل شعب ثبت نام و اخذ رای در سراسر حوزه انتخابیه مینمایند.
در صورت بروز بعضی از مشکلات با موافقت وزارت کشور، مهلت نه روز تا 7 روز تقلیل مییابد.
فرماندار یا بخشدار مرکز حوزه انتخابیه موظف است سه نسخه از آگهیهای منتشره در سطح حوزه انتخابیه را به وزارت کشور ارسال دارد. یک نسخه از این آگهیها بوسیله وزارت کشور به هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات منتخب شورای نگهبان فرستاده می‌شود.
هیئتهای اجرائی مرکزی و فرعی پس از انتشار آگهی انتخابات برای هر شعبه ثبت نام و اخذ رای پنج نفر از معتمدین محل که دارای سواد خواندن و نوشتن باشند، انتخاب و به فرماندار یا بخشدار جهت صدور حکم معرفی مینمایند.
اعضاء شعب ثبت نام و اخذ رای از بین خود یک نفر رئیس، یکنفر نایب رئیس و سه نفر منشی انتخاب مینمایند و بایستی ترتیبی اتخاذ نمایند که یک روز قبل از روز اخذ رای، محل شعبه آماده برای اخذ رای باشد.
محل شعب ثبت نام و اخذ رای مندرج در آگهی انتخابات غیرقابل تغییر است مگر اینکه دائر نمودن شعبه و یا اداره کار آن در محل اعلام شده قبلی، بعلت حوادث غیرمترقبه و یا هر علت دیگری مقدور نباشد. که در این صورت مراتب تغییر شعبه ثبت نام و اخذ رای توسط هیئت اجرائی و ناظران شورای نگهبان با ذکر علت، صورتجلسه شده و شعبه ثبت نام و اخذ رای جدید در کوتاهترین فاصله نسبت به شعبه سابق بنحوی دائر خواهد شد که خللی در مراجعه رای‌دهندگان و تشخیص محل شعبه ایجاد نشود و تبدیل شعبه باید به اطلاع مردم محل برسد.
تشکیل شعب ثبت نام و اخذ رای در موزه‌ها ممنوع می‌باشد.
فرماندار یا بخشدار مرکز حوزه انتخابیه موظف است مستقیما یا با تفویض اختیار به فرماندار یا بخشدار حوزه‌های فرعی برای هر یک از شعب ثبت نام و اخذ رای یک نفر نماینده تعیین نماید.
هیئتهای اجرائی انتخابات مسئول صحت جریان انتخابات در حوزه انتخابیه خود می‌باشند.
در مواردی که وزارت کشور برای حسن انجام انتخابات در برگزاری مرحله دوم ضروری بداند، با اطلاع و تایید هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات دستور تجدید انتخاب معتمدین هیئت اجرائی مرکز حوزه انتخابیه را صادر خواهد نمود.
کلیه امور انتخابات بخش مرکزی را هیئت اجرائی حوزه انتخابیه شهرستان انجام می‌دهد.
هیئت اجرائی فرعی با تصویب هیئت اجرائی مرکز حوزه انتخابیه می‌تواند برای مناطق صعب العبور و کوهستانی و مسافتهای دور و نقاطی که تشکیل شعب ثابت اخذ رای مقدور نیست، شعب اخذ رای سیار تشکیل دهد. هیئت اجرائی مرکز حوزه انتخابیه نیز می‌تواند در صورتیکه لازم بداند، نسبت به تشکیل شعب اخذ رای سیار در مرکز حوزه انتخابیه و بخش مرکزی اقدام نماید و در هر دو مورد باید باطلاع هیئت نظارت برسد. و همچنین نماینده‌ای از هیئت نظارت در معیت صندوق سیار بوده و مسیر گردش صندوق را در صورتجلسه قید و تایید نماید.
داوطلبان نمایندگی مجلس باید ظرف هفت روز از تاریخ انتشار دستور شروع انتخابات بوسیله وزارت کشور با مراجعه به فرمانداری یا بخشداری مرکز حوزه انتخابیه پرسش‌نامه مخصوص اعلام داوطلبی را دریافت و تکمیل و تسلیم نمایند. مراتب قبلا بوسیله وزارت کشور و از طریق رسانه‌های گروهی (رادیو و تلویزیون) به آگاهی عموم خواهد رسید و فرمانداران و بخشداران مکلفند مراتب را به وسایل مقتضی به اطلاع کلیه اهالی حوزه انتخابیه برسانند.
داوطلبان نمایندگی مجلس که واجد شرایط بوده و در خارج از کشور بسر میبرند باید ضمن مراجعه به سفارتخانه یا کنسولگری یا نمایندگی سیاسی مربوط، پرسش‌نامه داوطلبی خود را در حضور مقامات ذیصلاح سفارت یا کنسولگری یا نمایندگی سیاسی تنظیم کرده و سفارتخانه نیز مفاد مندرج در پرسش‌نامه و مشخصات کامل داوطلب را بوسیله تلکس یا سریعترین وسیله مخابراتی و از طریق وزارت امور خارجه به وزارت کشور اعلام مینماید تا در مهلت قانونی نسبت به بررسی صلاحیت وی در هیئت اجرائی حوزه انتخابیه اقدام قانونی بعمل آید.
هر یک از نامزدهای نمایندگی مجلس شخصا و بصورت کتبی میتوانند انصراف خود را به فرمانداری یا بخشداری مرکز حوزه انتخابیه اعلام نمایند.
فرماندار یا بخشدار مرکز حوزه انتخابیه موظف است روزانه مشخصات کامل داوطلبان حوزه انتخابیه خود را بر اساس مفاد مندرج در پرسش‌نامه با سریعترین وسیله به وزارت کشور اعلام نماید.
پس از تشکیل وزارت اطلاعات، وزارت کشور موظف است سوابق را از طریق وزارت مزبور کسب نماید.
وزارت کشور می‌تواند در صورت لزوم از داوطلب نمایندگی مجلس انگشت نگاری بعمل آورد.
وزارت کشور موظف است پس از وصول نتایج بررسی از مراجع ذیصلاح، مراتب را به فرمانداران و بخشداران مراکز حوزه‌های انتخابیه بنحو مقتضی اعلام نماید.
هیئتهای اجرائی مراکز حوزه‌های انتخابیه موظف‌اند حداکثر ظرف پنج روز پس از پایان مهلت ثبت نام با توجه به نتایج بدست آمده از بررسیهای لازم در محل و با استفاده از نتایج اعلام شده توسط وزارت کشور صلاحیت داوطلبان در رابطه با صلاحیت‌های مذکور در این قانون را مورد رسیدگی قرار داده و نامزدهای واجد شرایط قانونی را برای شرکت در انتخابات حوزه انتخابیه تعیین نمایند.
در صورتیکه هیئت اجرائی در بررسی صلاحیت داوطلبان و سایر وظائف خود مقررات قانونی انتخابات را رعایت ننماید، فرماندار یا بخشدار موظف است با اطلاع و تایید هیئت نظارت شورای نگهبان با اطلاع وزارت کشور نسبت به تعویض هر یک از معتمدین هیئت اجرائی یا بطور کلی تشکیل مجدد هیئت اجرائی اقدام نماید. تعویض بعض اعضاء و یا تغییر کل هیئت اجرائی طبق ماده 34 انجام خواهد شد.
در مواردیکه طبق گزارشات و شکایات و اعتراضات واصله برای شورای نگهبان معلوم گردد که اعضاء هیئتهای نظارت از قوانین و مقررات تخلف نموده‌اند، شورای نگهبان موظف است آن‌ها را بلافاصله عزل و افراد دیگری را جایگزین نمایند.
هیچکس حق ندارد آگهی یا پوسترهای تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی را که در محل‌های مجاز الصاق گردیده در مدت و زمان قانونی تبلیغات پاره و یا معدوم نماید و عمل مرتکب جرم محسوب می‌شود.
انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی از تاریخ اعلام رسمی اسامی نامزدها له یا علیه نامزدهای نمایندگی مجلس از رادیو و تلویزیون و میز خطابه نماز جمعه و یا هر وسیله دیگری که جنبه رسمی و دولتی دارد و فعالیت کارمندان در ساعات اداری و همچنین استفاده از وسائل و سایر امکانات وزارتخانه‌ها و ادارات، شرکتهای دولتی و موسسات وابسته به دولت و نهادها و موسساتی که از بودجه عمومی (بهر مقدار) استفاده می‌کنند و‌همچنین در اختیار گذاشتن وسائل و امکانات مزبور ممنوع بوده و مرتکب مجرم شناخته می‌شود.
موسسات و نهادهائی که دارائی آنان از اموال عمومی است، همانند بنیاد مستضعفان مشمول ماده فوق می‌باشند.
ادارات و سازمانها و ارگانهای دولتی و نهادها و اعضای آن‌ها با ذکر سمت خود حق ندارند له یا علیه هیچیک از نامزدهای انتخاباتی اعلامیه، اطلاعیه، پلاکارد بدهند.
مقامات اجرائی و نظارت انتخابات حق تبلیغ له یا علیه هیچیک از داوطلبان انتخاباتی را نخواهند داشت.
الصاق اعلامیه، عکس، پوستر، هرگونه آگهی تبلیغاتی بر روی علائم راهنمائی و رانندگی، تابلوی بیمارستانها، تابلوی مدارس و سایر موسسات آموزش دولتی و وابسته بدولت ممنوع بوده و مامورین انتظامی در صورت مشاهده چنین مواردی متخلفین را جلب و بمنظور تعقیب قانونی به مقامات قضائی تحویل مینمایند. شهرداریها و بخشداریها نیز باید نسبت به امحاء چنین اوراق اقدام نمایند.
هرگونه آگهی و آثار تبلیغاتی باید قبل از شروع اخذ رای از محل شعبه ثبت نام و اخذ رای توسط اعضاء شعب امحاء گردد.
مطبوعات و نشریات حق ندارند از سه روز قبل از اخذ رای، آگهی یا مطالبی علیه نامزدهای انتخاباتی درج کنند و یا مطالبی بنویسند که دال بر انصراف گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین باشد و در هر صورت نامزدها حق دارند پاسخ خود را ظرف 18 ساعت پس از انتشار بوسیله فرمانداری یا بخشداری مرکز حوزه انتخابیه به روزنامه مزبور بدهند و روزنامه مکلف به چاپ فوری آن قبل از زمان ممنوعیت طبق قانون مطبوعات می‌باشد. در صورتیکه آن نشریه قبل از ساعات ممنوعیت تبلیغاتی منتشر نشود مسئول آن باید با هزینه خود پاسخ نامزد را به روزنامه یا مجله‌ای که در غیرمدت ممنوعیت چاپ می‌شود ارسال دارد و آن نشریه مکلف به درج آن در اولین چاپ نشریه خواهد بود. انتشار این‌گونه مطالب در غیرمطبوعات نیز در مدت سه روز قبل از روز اخذ رای ممنوع است و نامزد معترض حق دارد در زمان قبل از ممنوعیت تبلیغات، نظر خود را منتشر نماید.
داوطلبان نمایندگی و طرفداران آنان بهیچ وجه مجاز به تبلیغ علیه داوطلبان دیگر نبوده و تنها میتوانند شایستگی‌های خود یا داوطلب مورد نظرشان را مطرح نمایند و هرگونه هتک حرمت و حیثیت نامزدهای انتخاباتی برای عموم ممنوع بوده و متخلفین طبق مقررات مجازات خواهند شد.
از 24 ساعت قبل از اخذ رای تا خاتمه آن انجام هرگونه تبلیغات انتخاباتی ممنوع است.
هیئتهای اجرائی موظف‌اند، از تاریخ اعلام نهائی صلاحیت داوطلبان تا دو روز پس از اعلام نتیجه اخذ رای انتخابات، شکایات واصله را بپذیرند و از تاریخ دریافت شکایات تا هفت روز پس از پایان اخذ رای در جلسه مشترک هیئت اجرائی و ناظرین شورای نگهبان در حوزه انتخابیه به آن‌ها رسیدگی نمایند.
کسانیکه از نحوه برگزاری انتخابات شکایات داشته باشند، میتوانند ظرف هفت روز از تاریخ اخذ رای شکایت مستند خود را به دبیرخانه شورای نگهبان نیز تسلیم دارند.
شکایاتی قابل رسیدگی خواهد بود که مشخصات شاکی یا شاکیان شامل نام، نام خانوادگی، نام پدر، شغل، نشانی کامل، شماره تلفن (در صورت داشتن تلفن) و اصل امضاء شاکی را داشته باشد.
در صورتیکه شاکی بدون دلیل و مدرک و مغرضانه داوطلبان انتخاباتی را متهم نماید و عمل شاکی عنوان افترا داشته باشد قابل تعقیب و پیگیری است.
طرح و بررسی شکایات در مورد افراد محرمانه بوده و افشای آن ممنوع است.
شکایاتی که در جریان انتخابات به هیئت اجرائی تسلیم می‌شود مانع از ادامه کار انتخابات نبوده ولی بعد در موعد رسیدگی به شکایات مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
هیئت اجرائی پس از بررسی شکایات و گزارشات چنانچه تشخیص دهد که امور انتخابات در یک یا چند شعبه از جریان عادی خارج شده و صحیح انجام نگرفته است، با تایید ناظرین شورای نگهبان انتخابات یک یا چند شعبه مزبور را در صورتی که در نتیجه، انتخابات موثر نباشد، باطل اعلام مینماید.
کلیه شکایات مربوط به انتخابات قبل از ارسال پرونده انتخاباتی به مجلس توسط وزارت کشور به هیئت مرکزی نظارت و پس از ارسال پرونده، عینا به مجلس فرستاده خواهد شد.
شورای نگهبان و هیئتهای نظارت موظف‌اند، کلیه شکایات مربوط به انتخابات را پس از صدور اعتبارنامه‌ها به مجلس ارسال دارند.
در صورتیکه رسیدگی به شکایات هر یک از حوزه‌های انتخابیه منجر به ابطال انتخابات گردد، اعلام آن از رسانه‌های گروهی از اختیارات شورای نگهبان است.
صدور اعتبارنامه منتخبین موکول به تایید صحت انتخابات از طرف شورای نگهبان می‌باشد و شورای نگهبان در اسرع وقت نظر خود را درباره انتخابات اعلام مینماید و وزارت کشور موظف است پس از تایید صحت انتخابات بوسیله شورای نگهبان بلافاصله دستور صدور اعتبارنامه را بدهد.
اعتبارنامه منتخبین بدستور وزارت کشور و با مهر و امضاء اعضاء هیئت اجرائی و ناظرین شورای نگهبان در چهار نسخه تنظیم و صادر می‌گردد.
مجازات تخلف از بند 16 ماده 27 بترتیب ذیل تعیین می‌گردد: الف - چنانچه مرتکب بدون اسلحه ایجاد رعب و وحشت نماید تا 74 ضربه شلاق محکوم می‌گردد. ب - چنانچه ایجاد رعب و وحشت خواه به تحریک یا بالمباشره همراه با اسلحه باشد و محاربه صدق نکند به تا 74 ضربه شلاق و یا حداکثر تا 2 سال حبس محکوم خواهد شد.
مجازات کسی که با اتخاذ سمت مجعول در انتخابات دخالت کند (موضوع بند 17 ماده 27) تا 50 ضربه شلاق خواهد بود و هرگاه مرتکب سندی هم در این باره جعل نموده باشد، مجازات جعل و تزویر را خواهد داشت و چنانچه دخالت وی موثر در سرنوشت انتخابات باشد و مسیر انتخابات یک بخش و یا یک شهرستان و یا یک استان را بر هم بزند مرتکب از یک تا 5 سال حبس محکوم خواهد شد.
مجازات تخلف از ماده 12 و تبصره آن دو الی شش ماه انفصال از خدمت دولتی خواهد بود.
مجازات تخلف از موضوع ماده 24 و 54، کسر حقوق تا یک سوم از یکماه تا یکسال خواهد بود.
متخلفان از موارد مندرج در ماده 58 و کسانیکه از طریق رادیو و تلویزیون با برنامه زنده و مستقیم تبلیغ انتخاباتی له یا علیه یکی از نامزدهای انتخاباتی نمایند و متصدیان برنامه در پخش غیرمستقیم به مجازات از یک تا شش ماه حبس محکوم خواهند شد.
چنانچه ماموران انتظامی با دستور کتبی فرماندار یا بخشدار از امحاء اعلانات، عکسها، پوسترهای منصوبه در تابلوها و اماکن ممنوعه مندرج در ماده 60 استنکاف نمایند به مجازات انفصال موقت از یک تا سه ماه محکوم میگردند. و چنانچه افرادی عالما در حین الصاق دستگیر گردند به مجازات 5 الی 15 ضربه شلاق محکوم میگردند.
مجازات تخلف از ماده 61 محرومیت از عضویت در شعبه ثبت نام برای دو دوره می‌باشد.
مجازات تخلف از ماده 62 تعطیل نشریه از یک تا سه ماه خواهد بود و نویسنده مقاله (در صورتی که معلوم باشد) و مدیر نشریه (در صورتی که نویسنده مشخص نباشد) تا 74 ضربه شلاق محکوم می‌گردد و همچنین کسی که از طریق غیرمطبوعات اعمال فوق را مرتکب شود به مجازات تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
مجازات تخلف از ماده 63 در مواردی که افترا یا نشر اکاذیب باشد همان مجازات افترا یا نشر اکاذیب است و در غیر موارد فوق مجازات آن زندان حداکثر تا سه ماه خواهد بود.
در اجرای صحیح اصل 99 قانون اساسی و حفظ بی‌طرفی کامل، ناظرین شورای نگهبان موظفند در طول مدت مسئولیت خود، بی‌طرفی کامل را حفظ نمایند و جانب‌داری ناظرین بهر طریقی از یکی از کاندیداها جرم محسوب می‌شود.
مجازات تخلف از ماده فوق انفصال 6 ماه تا یکسال از خدمات دولتی و 6 ماه تا یکسال زندان خواهد بود.
مجازات‌های این فصل به انواع مذکور منحصر نبوده و قاضی در هر مورد می‌تواند متخلف را به مجازات مذکور و یا هر مجازات متناسب دیگری که در قانون تعزیرات آمده است محکوم نماید.
فرمانداران و بخشداران مرکز حوزه انتخابیه موظفند پس از اعلام ستاد انتخابات کشور مبنی بر صدور اعتبارنامه منتخبین حداکثر ظرف 48 ساعت نسبت به صدور اعتبارنامه‌های نمایندگان مجلس شورای اسلامی حوزه انتخابیه اقدام و یک نسخه از آنرا به منتخب یا نماینده وی که کتبا معرفی می‌شود و برای دریافت آن به فرمانداری یا بخشداری مرکز حوزه انتخابیه مراجعه نموده تحویل نمایند.
پس از آنکه اعتبارنامه‌های دو سوم مجموع نمایندگان به دبیرخانه مجلس شورای اسلامی واصل شد اداره کل قوانین مجلس شورای اسلامی مراتب را بمنظور فراهم نمودن مقدمات افتتاح مجلس شورای اسلامی باستحضار وزیر کشور میرساند.
وزیر کشور پس از فراهم نمودن مقدمات افتتاح مجلس از نمایندگان منتخب دعوت مینماید تا در تهران حضور یابند. نمایندگان منتخب موظفند ظرف 5 روز از تاریخ دعوت وزیر کشور خود را به دبیرخانه مجلس شورای اسلامی معرفی نمایند.
وزیر کشور موظف است در جلسه افتتاحیه مجلس شورای اسلامی گزارش انتخابات را به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید.
آئیننامه اجرائی این قانون را وزارت کشور تهیه و با تصویب هیئت وزیران به اجرا میگذارد.
از تاریخ تصویب این قانون کلیه قوانین مغایر لغو می‌گردد و قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس، مصوب 3/7/1359 کمیسیون داخلی مجلس که بموجب ماده واحده مصوب 5/3/1361 مجلس تمدید شده، بقوت خود باقی است.
ماده واحدهاصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۷
استفاده از هرگونه پلاکارد (جز در محل ستاد انتخاباتی)، دیوارنویسی و کاروانهای تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال اینها به استثناء عکس حداکثر در دو فرم و جزوه و تراکت با عکس و سخنرانی و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهای انتخاباتی مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی و طرفداران آنان ممنوع می‌باشد. متخلفین از این قانون از سه تا سی روز زندان محکوم می‌گردند.
تبصرهاصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۷
اعلام نظر شخصیتها در تایید کاندیداها بشرطی مجاز است که بدون ذکر عنوان و مسوولیت آن‌ها باشد و مدرک کتبی مربوط به امضاء آنان تسلیم هیات اجرائی انتخابات شده باشد.
ماده واحدهالحاقی ۱۳۷۰/۱۲/۲۱
ممنوع بودن تبلیغات توسط صدا و سیما و جراید شامل پخش مستقیم مذاکرات مجلس شورای اسلامی و درج آن در جراید نمی‌شود.