اساسنامه سازمان ملي سنجش و ارزشيابي نظام آموزش كشور

اساسنامه سازمان ملي سنجش و ارزشيابي نظام آموزش كشور» كه در جلسه 897 مورخ 1402/12/08 شوراي عالي انقلاب فرهنگي و بر اساس مصوبه جلسه 466 مورخ 1402/12/01 شوراي معين شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است؛ براي اجراء ابلاغ مي گردد:

كليات

در اين اساسنامه اصطلاحات زير در معاني مشروح به كار مي روند:

1- نظام آموزش كشور: عبارت است از تمام ابعاد و مقاطع آموزش رسمي كشور در دو حيطه آموزش عمومي و آموزش عالي (در دو بخش پزشكي و غيرپزشكي).

2- سنجش: فرايند نظام مند گردآوري و تحليل داده ها و اطلاعات با استفاده از ابزارها و شيوه هاي مختلف مانند آزمون، مصاحبه و مشاهده به منظور تصميم گيري درباره فراگيران، برنامه درسي و سياست هاي آموزشي است و شامل سنجش آموزش عمومي، آموزش عالي (پزشكي و غيرپزشكي)، مهارتي، حرفه اي و شغلي مي شود.

3- ارزشيابي: فرايند تعيين و گردآوري داده و اطلاعات درباره ارزش موضوع مورد ارزيابي با هدف داوري و قضاوت درباره مطلوبيت موضوع مورد ارزيابي بر اساس شاخص ها و استانداردهاي تعريف شده است كه در سطوح فردي، مؤسسه اي و برنامه اي و به منظور اطلاع رساني، بهبود و پاسخگويي انجام مي شود.

4- تضمين كيفيت: فرايند اطمينان بخشي به گروه هاي ذي نفع، ذي علاقه و ذي صلاح در جهت حفظ و ارتقاء كيفيت، پاسخگويي، بهبود و تدارك اطلاعات است.

5- اعتبارسنجي: رويه اي در ارزشيابي و تضمين كيفيت است كه ابتدا ارزيابي دروني (خود-ارزيابي) توسط متوليان مؤسسه يا برنامه انجام و سپس بر اساس گزارش نتايج آن، ارزيابي بيروني توسط متخصصان (خارج از مؤسسه يا برنامه) با هدف قضاوت درباره (الف) ميزان تحقق مأموريت، اهداف، استانداردها يا (ب) الزامات از پيش تعيين شده به عمل مي آيد. نتيجه كلي اين فرايند مي تواند با اختيار قانوني براي عمل همراه و منجر به اعطاء مجوز، تأييد اعتبار، اعتبار مشروط يا لغو اعتبار و صلاحيت مؤسسه يا برنامه گردد.

6- استاندارد: وضعيت مطلوب هريك از اجزاء نظام آموزش كشور كه مورد اجماع اكثريت صاحبنظران و متخصصان آن حوزه قرار گرفته باشد.

7- آزمون هاي فراگير كشوري: به آزمون هايي در حيطه عمومي يا تخصصي اطلاق مي شود كه بر اساس نتايج آن درباره تخصيص جايگاه يا امتياز به فرد آزمون دهنده؛ تصميم گيري يا ميزان توانايي يا شايستگي وي در زمينه اي خاص تعيين مي شود و از حيث شركت كنندگان در مقياس منطقه اي يا كشوري برگزار مي شود.

8- سازمان: سازمان ملي سنجش و ارزشيابي نظام آموزش كشور به عنوان نهادي تخصصي در حوزه هاي «سنجش» و «ارزشيابي، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت» نظام آموزش عمومي و عالي است كه در اين اساسنامه به اختصار «سازمان» ناميده مي شود.

اهداف و مأموريت ها

1. استقرار و تعالي نظام جامع سنجش آموزش كشور با تأكيد بر استانداردسازي و نظارت بر سنجش كيفيت آموزشي و تربيتي دانش آموزان در آموزش و پرورش خصوصاً در مقطع متوسطه دوم، سنجش توانمندي هاي آموزشي متقاضيان ورود به سطوح مختلف آموزش عالي و سنجش شايستگي و توانمندي هاي شغلي دانش آموختگان آموزش عالي

2. استقرار و تعالي نظام جامع رصد، نظارت، ارزشيابي، اعتبارسنجي و رتبه بندي و تضمين كيفيت بيروني نظام آموزش كشور

گيري و سنجش (روان سنجي) با تأكيد بر صلاحيت حرفه اي

5. كسب مرجعيت تخصصي در حوزه هاي مأموريتي در سطوح ملي، منطقه اي و بين المللي.

وظايف و اختيارات

1. برنامه ريزي و مديريت اجراي سنجش توانمندي هاي آموزشي متقاضيان ورود به سطوح مختلف آموزش عالي شامل آزمون سراسري ورود به دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، آزمون متمركز ورود به دوره كارشناسي ارشد، آزمون نيمه متمركز دوره دكتري تخصصي، آزمون كارداني و كارشناسي ناپيوسته و آزمون هاي فراگير كشوري

آزمون هاي جديد و پيش بيني نشده در صورت تصويب در شوراي سنجش و پذيرش در شمول بند فوق قرارمي گيرد.

توسعه آزمون هاي صلاحيت آموزشي و تربيتي براي تغيير آزمون سراسري ورود به دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي از آزمون هاي رقابتي حافظه محور به آزمون هاي سنجش تسلط و تشخيص صلاحيت آموزشي، تربيتي و مهارتي.

2. ارزشيابي ميزان تحقق اهداف تعليم و تربيت در ساحت هاي شش گانه مندرج در سند تحول بنيادين نظام آموزش و پرورش، با استفاده از ظرفيت هاي علمي و اجرايي وزارت آموزش و پرورش و ساير نهادهاي مربوطه

5. تشكيل شناسنامه ملي آموزشي و تربيتي، احراز اصالت مدارك تحصيلي و رصد تحصيلي افراد با تخصيص كد يكتاي تحصيلي در كليه مقاطع آموزشي با استفاده از ظرفيت پايگاه هاي داده و اطلاعات دستگاه هاي ذي ربط

7. رصد، بررسي صلاحيت، اعتبارسنجي، صدور مجوز برگزاركنندگان و تعيين آزمون هاي معيار زبان فارسي براي غيرفارسي زبانان جهت تحصيل و اشتغال در ايران

8. طراحي، برنامه ريزي و مديريت اجراي ارزشيابي بيروني، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت بيروني نظام آموزش رسمي و غيررسمي كشور مبتني بر اسناد بالادستي و مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي با تأكيد بر شفافيت، مسئوليت پذيري و پاسخگويي

سازمان با همكاري دستگاه ها و نهادهاي ذي ربط از جمله وزارتخانه هاي علوم، تحقيقات و فناوري؛ بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، فرهنگ و ارشاد اسلامي، ورزش و جوانان، دانشگاه آزاد اسلامي، دانشگاه ها و مؤسسات آموزشي دولتي و غيردولتي نسبت به انجام ارزشيابي بيروني، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت بيروني اقدام مي نمايد. بر اين اساس مسئوليت اصلي استقرار نظام دروني تضمين كيفيت بر عهده وزارتخانه مربوطه خواهد بود و سازمان در اين زمينه ضمن نظارت، حمايت هاي تخصصي لازم را در موارد مورد نياز فراهم مي نمايد.

9. اعتبارسنجي و رتبه بندي بومي مراكز آموزشي، تربيتي و پژوهشي رسمي و غيررسمي (در سطوح دانشگاه و مدرسه و مؤسسه) و اعطاء جوايز ملي كيفيت با هدف توسعه عدالت آموزشي، اعتماد و سرمايه اجتماعي

11. تحليل داده ها و روندهاي آموزشي، تهيه نقشه هاي توصيفي و آماري و نگاشت هاي سياستي سنجش و ارزشيابي نظام آموزش كشور با تأكيد بر صحت و يكپارچگي جهت ارايه به شوراي عالي انقلاب فرهنگي و مراجع ذي صلاح

12. انجام پژوهش هاي كاربردي، ارائه خدمات مشاوره اي تخصصي و آموزش هاي حرفه اي كوتاه مدت در حوزه هاي ماموريتي سازمان براي افزايش آگاهي، ارتقاء نقش آفريني و بهبود تعاملات كنشگران نظام آموزش كشور به منظور تحقق ماهيت تخصصي و حرفه اي

13. تدارك زمينه هاي مشاركت بخش غيردولتي تخصصي و حرفه اي و مردمي، مراجع ارزياب، شركت هاي دانش بنيان، انجمن ها و نهادهاي حرفه اي در ابعاد اجرايي مأموريت هاي سازمان

14. تا زمان تصويب طرح پذيرش دانشجو (موضوع تبصره 3 ماده 2 مصوبه سياست ها و ضوابط ساماندهي سنجش و پذيرش متقاضيان ورود به آموزش عالي (پس از پايان متوسطه) مصوب جلسات 843، 855 و 863 مورخ 1400/04/15، 1400/11/05 و 1401/03/17 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)؛ اعلام نتايج و تعيين پذيرفته شدگان در كليه دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي در آزمون هاي برگزار شده توسط سازمان، بر اساس قوانين و مقررات بالادستي و در چارچوب كد رشته محل ها و ظرفيت هاي مصوب شوراي گسترش وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و نظارت بر اجراي آن

دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي موظفند اطلاعات كامل ثبت نام كنندگان خود (منطبق با فهرست پذيرفته شدگان اعلامي توسط سازمان و پذيرفته شدگان استعدادهاي درخشان)، را طبق موعد مقرر در آئين نامه و پس از اعلام پذيرفته شدگان در سامانه اي كه به اين منظور توسط سازمان تهيه مي گردد، ثبت نمايند.

15. همكاري متقابل و انعقاد تفاهم نامه با سازمان هاي همتا در سطوح منطقه اي و بين المللي و فعال در ساير كشورها با رعايت قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران.

اركان

سازمان داراي اركان زير است:

3. شوراهاي سنجش و پذيرش دانشجو (موضوع قوانين مصوب سال هاي 1392 و 1394مجلس شوراي اسلامي)

4. شوراي ارزشيابي، اعتبارسنجي، تضمين كيفيت و رصد كيفيت نظام آموزش كشور.

هيأت امنا، عالي ترين مرجع سازمان در زمينه تعيين خط مشي ها و تصميم گيري هاي كلان و داراي كليه اختيارات قانوني در حدود مأموريت، اهداف و وظايف سازمان و اداره امور آن است.

تركيب هيأت امناء:

11. دو نفر از اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي (به پيشنهاد شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

13. دو نفر از رؤساي دانشگاه ها (يك نفر از رؤساي دانشگاه هاي وزارت علوم و يك نفر از رؤساي دانشگاه هاي وزارت بهداشت) به انتخاب شوراي عالي انقلاب فرهنگي

.

احكام اعضاء منتخب شوراي عالي انقلاب فرهنگي توسط رئيس هيأت امناء براي دوره 4 ساله صادر مي گردد و انتخاب مجدد آنان بلامانع مي باشد.

وظايف و اختيارات هيأت امناء

12. تصميم گيري درباره واگذاري وظايف غيرحاكميتي به بخش هاي دولتي و غيردولتي و تعيين ضوابط واگذاري فعاليت هاي اجرايي از طريق برون سپاري

13. تصميم گيري و تمهيد براي عضويت سازمان در شوراهاي مرتبط با حوزه هاي سنجش و ارزشيابي نظام آموزش كشور

تصميم گيري در مواردي كه متضمن تأمين بار مالي براي دولت باشد، نيازمند ارائه گزارش امكان سنجي مالي سازمان برنامه و بودجه كشور، پيش از تصويب در هيأت امناء است.

رئيس هيأت امناء مي تواند تا تأييد حكم رئيس پيشنهادي سازمان توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي، حداكثر به مدت شش ماه؛ سرپرست منصوب نمايد.

هيأت امناء مي تواند برخي از وظايف خود را به كميسيون دائمي هيأت امناء تفويض نمايد. آيين نامه تشكيل كميسيون دائمي به تصويب هيأت امنا خواهد رسيد.

جلسات عادي هيأت امنا، حداقل سالي دوبار، تشكيل مي شود. جلسات با حضور حداقل دو سوم از اعضاي هيأت امناء و با حضور رئيس هيأت امناء رسميت مي يابد و تصميمات با رأي موافق اكثريت اعضاي حاضر در جلسه معتبر است.

جلسات فوق العاده هيأت امناء برحسب ضرورت، با پيشنهاد رئيس هيأت امناء يا رئيس سازمان و يا 5 نفر از اعضاي هيأت امناء تشكيل مي شود.

دبير هيأت امناء مي تواند حسب مورد و ارتباط موضوعي از ساير اشخاص حقوقي، صاحب نظران و متخصصان مربوط، بدون حق رأي براي شركت در جلسه هيأت امناء دعوت كند.

مصوبات هيأت امنا، با امضاي رئيس هيأت امناء ابلاغ و لازم الاجرا مي شود.

رئيس سازمان به عنوان بالاترين مقام اجرايي سازمان، به پيشنهاد هيأت امناء و تأييد شوراي عالي انقلاب فرهنگي و با حكم رئيس جمهور به مدت چهار سال منصوب مي شود. انتخاب مجدد وي براي دوره هاي بعدي بلامانع است.

دو نفر به پيشنهاد هيأت امناء براي احراز پست رياست سازمان معرفي مي شوند كه بايد داراي سابقه آموزشي، سابقه مثبت مديريت و داراي تخصص يا تجربه مفيد در حوزه هاي مرتبط با سنجش و ارزشيابي باشند.

پذيرش استعفا و يا عزل رئيس سازمان پس از تصويب هيأت امناء و با حكم رئيس هيأت امناء امكان پذير است.

رئيس سازمان، همتراز مقامات مندرج در بند (ج) ماده (71) قانون مديريت خدمات كشوري است.

وظايف رئيس سازمان

1. راهبري و هدايت امور سازمان و نظارت برحسن اجراي برنامه ها و فعاليت ها در چارچوب اساسنامه و مصوبات هيأت امناء

2. ارائه گزارش هاي سالانه و دوره اي از برنامه و عملكرد سازمان به رئيس هيأت امناء و مراجع ذي ربط بر اساس اهداف و مأموريت ها

9. امضاي قراردادها، اسناد تعهدآور و اسناد مالي و اداري در چارچوب ضوابط و مقررات مصوب و مسئوليت امور مالي سازمان حسب آئين نامه هاي مالي و معاملاتي و اداري

10. پيشنهاد اصلاح يا تغيير مفاد اساسنامه به هيأت امنا و پيگيري آن پس از تأييد هيأت امنا براي تصويب در شوراي عالي انقلاب فرهنگي

11. اجراي مصوبات هيأت امناء.

رئيس سازمان مي تواند برخي از وظايف خود به استثناء وظايف تفويض شده از طرف هيأت امناء را به هريك از معاونان سازمان تفويض اختيار نمايد.

تركيب و وظايف شوراي سنجش و پذيرش دانشجو در دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي كشور مطابق با قانون مصوب 1392/6/10 مجلس شوراي اسلامي و اصلاحات پس از آن است.

تركيب و وظايف شوراي سنجش و پذيرش دانشجو در دوره هاي تحصيلات تكميلي در دانشگاه ها مطابق با قانون مصوب 1394/12/18 مجلس شوراي اسلامي و اصلاحات پس از آن است.

شوراي ارزشيابي، اعتبارسنجي، تضمين كيفيت و رصد نظام آموزش كشور: اين شورا مرجع علمي، راهبري و تصميم سازي در حوزه مأموريت رصد، ارزشيابي، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت نظام آموزش كشور در سطح سازمان است.

تركيب شوراي ارزشيابي، اعتبارسنجي، تضمين كيفيت و رصد نظام آموزش كشور

1. رئيس سازمان (رئيس شورا)

2. معاون ذي ربط سازمان (دبير شورا)

13. سه نفر متخصص و صاحب نظر حوزه ارزشيابي آموزشي از سه حوزه آموزش عمومي، آموزش عالي و آموزش مهارتي(هر حوزه يك نفر) با انتخاب و معرفي دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي.

معاون ذي ربط فرهنگستان هاي علوم پزشكي، هنر و زبان و ادب فارسي، وزراء، رؤساي دستگاه ها و متخصصين حسب دستور جلسه، با حق رأي به جلسه دعوت مي شوند.

اعضاي حقيقي شورا با حكم رئيس سازمان (رئيس شورا) و به مدت دو سال به عضويت شورا منصوب مي شوند.

وظايف شوراي ارزشيابي، اعتبارسنجي، تضمين كيفيت و رصد كيفيت نظام آموزش كشور

1. تدوين آئين نامه ها، دستورالعمل ها و رويه هاي مورد نياز جهت اجراي اثربخش فعاليت هاي ارزشيابي، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت آموزش عمومي و عالي

2. برنامه ريزي سالانه و بلندمدت سازمان در حوزه ارزشيابي، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت آموزش عمومي و عالي

3. پايش روند اجراي فرايندهاي ارزشيابي، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت در سطوح مختلف نظام آموزش كشور و ارائه بازخوردهاي اصلاحي بر اساس نتايج حاصل از فرا ارزيابي

4. تدوين ضوابط، معيارها و استانداردها، الزامات ارزشيابي، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت و رتبه بندي آموزش عمومي و عالي حسب اهداف و ماهيت عملكردي آنها

5. تعيين ضوابط و معيارها و فرآيندهاي اعتباربخشي مدارك تمامي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي اعم از دانشگاه هاي دولتي، غيرانتفاعي، پيام نور، فني - حرفه اي، علمي- كاربردي، آزاد و ... و نظارت بر حسن اجراي آنها

7. تدوين الزامات تشويقي و ترغيبي جهت تقويت فعاليت هاي ارزشيابي، اعتبارسنجي و تضمين كيفيت در سطوح مختلف آموزش عمومي و عالي

8. پيشنهاد سازوكار حضور و عضويت در نهادهاي اعتبارسنجي و تضمين كيفيت منطقه اي و بين المللي با تأكيد بر به كارگيري شاخص هاي ارزيابي بين المللي و اهتمام بر بومي سازي، به روزرساني و روزآمدسازي شاخص ها

9. ساير وظايف ارجاعي از هيأت امناء.

ساختار، منابع انساني و امور مالي

سازمان به عنوان مؤسسه اي دولتي زير نظر مستقيم رئيس جمهور و داراي شخصيت حقوقي مستقل است كه به صورت هيأت امنائي و در چارچوب ضوابط و مقررات كشور و مصوبات هيأت امناء اداره مي شود.

محل استقرار سازمان در استان هاي تهران و البرز است و از امكانات و ظرفيت هاي ساير نهادها و دستگاه هاي كشور جهت انجام وظايف و مسئوليت هاي محوله استفاده مي كند.

ساختار سازماني و تشكيلات تفصيلي سازمان با توجه به مأموريت و وظايف محوله مصوب اساسنامه، به تصويب هيأت امناء مي رسد.

سازمان سنجش آموزش كشور با تمام امكانات، فضاي اداري، تجهيزات، منابع انساني و پست هاي سازماني به سازمان ملي سنجش و ارزشيابي نظام آموزش كشور، منتقل مي گردد.

سازمان اداري و استخدامي كشور وظيفه طراحي، تمهيد و تأييد ساختار جديد سازمان از طريق انتقال و تجميع پست هاي موجود در دستگاه هاي اجرايي كه وظايف مرتبط با وظايف سازمان را عهده دارند و ايجاد پست هاي جديد براي مأموريت هاي جديد موضوع اين اساسنامه را برعهده خواهد داشت.

سازمان برنامه و بودجه كشور وظيفه تجميع منابع حاصل از جا به جايي اعتبارات و دارايي هاي سرمايه اي ناظر بر آن اعم از تجهيزات را برعهده خواهد داشت.

بودجه سازمان از محل: (1) تجميع و انتقال رديف هاي اعتباري ناظر بر مأموريت سازمان كه پيش از ابلاغ اساسنامه سازمان در شمول اعتبارات مصوب ساير نهادها و دستگاه ها قرار داشته است، (2) كسب درآمدهاي عمومي و اختصاصي حاصل از هزينه ثبت نام در آزمون ها و موارد مشابه، (3) كمك ها و هداياي اشخاص حقيقي و حقوقي دولتي و غيردولتي (نقدي و غير نقدي)، (4) تسهيلات بانكي مأخوذه طبق مقررات و (5) مشاركت هاي مردمي، خيرين و موقوفات، تأمين مي گردد.

جزء (1) مندرج در ماده 21 صرفا يك بار حين تأسيس سازمان اعمال مي شود.

سازمان مجاز است در ازاي خدماتي كه ارائه مي دهد بر حسب طبقه بندي خدمات و هزينه هاي اجرايي (اعم از هزينه ها و تملك دارايي هاي سرمايه اي-تجهيزات) كه به تصويب هيأت دولت مي رسد، هزينه دريافت كند.

اعتبارات اين سازمان از محل درآمدهاي عمومي و اختصاصي اكتسابي ناشي از انجام خدمات ارزشيابي و حق ثبت نام شركت در آزمون ها (اعم از موظف مانند آزمون هاي سراسري ورود به دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي و غيرموظف براي ساير آزمون ها) كه در لوايح بودجه سنواتي پيش بيني و درج مي گردد، تأمين خواهدشد.

ساير مقررات

اموال منقول و غيرمنقول، دارايي ها، حقوق و كليه امكانات سازمان، متعلق به دولت است و در صورت انحلال يا ادغام سازمان، در اختيار دولت خواهد بود.

انحلال و يا ادغام سازمان به پيشنهاد هيأت امناء و تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي انجام مي پذيرد.

هر گونه اصلاح يا تغيير در مفاد اين اساسنامه به پيشنهاد هيأت امنا و تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي انجام مي شود.

نظارت بر عملكرد سازمان بر عهده شوراي عالي انقلاب فرهنگي است.

مواردي كه در اين اساسنامه پيش بيني نشده است، تابع قوانين و مقررات جاري كشور خواهد بود.

اين اساسنامه مشتمل بر 27 ماده و 20 تبصره در جلسه 897 مورخ 1402/12/08 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ؛ لازم الاجرا است و مفاد آن بر قوانين، مقررات و ضوابط ناظر بر امور سنجش و ارزشيابي نظام آموزش كشور و ساير مقررات مشابه، حاكم خواهد بود.

سيد ابراهيم رئيسي رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي