آيين نامه اجرايي بند (الف) ماده (80) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران (موضوع ساماندهي مراكز مشاوره ازدواج و خانواده و فعاليت روانشناسان ازدواج و خانواده)

هيئت وزيران در جلسه 1404/7/16 به پيشنهاد معاونت رئيس جمهور در امور زنان و خانواده با همكاري وزارت ورزش و جوانان، سازمان بهزيستي كشور و سازمان نظام روانشناسي و مشاوره جمهوري اسلامي ايران با مشورت مديريت حوزه هاي علميه و به استناد بند (الف) ماده (80) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، آيين نامه اجرايي بند ياد شده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

معاونت: معاونت رئيس جمهور در امور زنان و خانواده.

برنامه: قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.

دستگاه اجرايي: دستگاه هاي اجرايي موضوع بند (پ) ماده (1) برنامه.

سازمان نظام: سازمان نظام روانشناسي و مشاوره جمهوري اسلامي ايران.

بهزيستي: سازمان بهزيستي كشور.

وزارت بهداشت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي.

وزارت علوم: وزارت علوم، تحقيقات و فناوري.

دبيرخانه ستاد: دبيرخانه ستاد ملي زن و خانواده موضوع ماده (4) آيين نامه تشكيل ستاد ملي زن و خانواده مصوب جلسه 682 مورخ 1389/11/26 شوراي عالي انقلاب فرهنگي.

حوزه علميه: مركز مديريت حوزه هاي علميه.

مركز مشاوره ازدواج و خانواده: مراكز مشاوره ازدواج و خانواده كه تحت نظارت دستگاه هاي اجرايي، در ساختار تشكيلاتي دستگاه اجرايي مربوط يا بر اساس مجوز دستگاه اجرايي ذي ربط در حوزه ترويج الگوي صحيح همسرگزيني، ترغيب به ازدواج به هنگام و پايدار و همچنين كاهش طلاق فعاليت مي كنند.

خدمات: خدمات آموزشي، مشاوره اي و روانشناسي حوزه ازدواج و تحكيم خانواده ارائه شده در مراكز مشاوره ازدواج و خانواده اعم از حضوري و غيرحضوري.

خدمات پايه: خدمات عمومي كه توسط همه مراكز مشاوره ازدواج و خانواده ارائه مي شود.

خدمات تكميلي: خدمات تخصصي ارائه شده توسط مراكز مشاوره ازدواج و خانواده از جمله تسهيل همسرگزيني، مشاوره خدمات روانشناسي و روانسنجي، مددكاري اجتماعي و مشاوره حقوقي خانواده كه ممكن است نياز به اخذ مجوز از ساير مراكز ذي صلاح مرتبط با خدمت را داشته باشد.

مشاور: فردي كه با دارا بودن صلاحيت هاي تخصصي مطابق پيوست شماره (4) اين آيين نامه كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است و پروانه كار معتبر از مراجع ذي صلاح به ارائه خدمات در زمينه ازدواج و خانواده مي پردازد.

رشته هاي روانشناسي يا مشاوره: رشته هاي روانشناسي يا مشاوره مرتبط با موضوع اين آيين نامه شامل كليه زيرگرايش هاي روانشناسي باليني، روانشناسي عمومي، روانشناسي (بدون گرايش)، روانشناسي تربيتي، روانشناسي شناختي، روانشناسي شخصيت، روانشناسي مثبت نگر، روانشناسي سلامت و مشاوره خانواده.

فرايند اعتباربخشي مراكز مشاوره ازدواج و خانواده براساس ارزيابي ميزان انطباق عملكرد مطابق با نشانگرهاي مرتبط با مؤلفه هاي پيوست شماره (1) اين آيين نامه كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است بر مبناي شاخص هاي زير صورت مي پذيرد:

كيفيت خدمات.

رضايت مندي مراجعان.

كيفيت فضاي فيزيكي و تجهيزات.

رازداري، حفظ حريم خصوصي و مقررات حرفه اي.

دبيرخانه ستاد موظف است پس از اخذ نظر مراجع صدور مجوز مراكز مشاوره ازدواج و خانواده نسبت به تعيين و وزن دهي نشانگرها و تحليل نتايج ارزيابي شاخص هاي فوق اقدام نمايد.

دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (36) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400 با اصلاحات بعدي ضمن رعايت شاخص ها و نشانگرهاي ابلاغي دبيرخانه ستاد، موظف به استقرار سازوكارهاي اجرايي موضوع اين ماده به طور مستقل در دستگاه خود ظرف سه (3) ماه و ارائه گزارش به دبيرخانه ستاد هستند.

به منظور رصد، برنامه ريزي، اجراي تحليل هاي پيش بينانه و سياست گذاري منسجم خدمات مراكز مشاوره ازدواج و خانواده در كشور بر مبناي نتايج ارزيابي، اعتباربخشي و رتبه بندي مراكز مشاوره، دبيرخانه ستاد موظف است با رعايت بند (الف) ماده (107) برنامه نسبت به ايجاد و به روزرساني سامانه يكپارچه مراكز مشاوره ازدواج و خانواده اقدام نمايد.

تمام دستگاه هاي اجرايي موظفند با رعايت قانون مديريت داده ها و اطلاعات ملي مصوب 1401، اقلام اطلاعاتي سامانه هاي خود را حسب مورد براي گزارش گيري و تحليل روندها، در اختيار معاونت قرار دهند.

در راستاي توسعه متوازن خدمات مشاوره ازدواج و خانواده در كشور، دبيرخانه ستاد موظف است نسبت به تدوين و به روزرساني سالانه اطلس ملي مراكز مشاوره و مشاوران ازدواج و خانواده كشور در چهارچوب اطلس موضوع بند (ب) ماده (80) برنامه و بر مبناي وضعيت شاخص ها و گزارش هاي دوره اي خروجي سامانه يكپارچه مراكز مشاوره ازدواج و خانواده اقدام نمايد.

اطلس ملي مراكز مشاوره و مشاوران ازدواج و خانواده كشور بايد مبتني بر شاخص هاي عملكردي حوزه ازدواج و خانواده مندرج در جدول شماره (۱۷) ماده (۷۹) برنامه، شامل اطلاعاتي نظير موارد زير و به صورت برخط، رقومي(ديجيتال) و نظام مند براي دستگاه هاي ذي ربط قابل دسترس باشند:

شاخص هاي جمعيتي، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي مناطق تحت پوشش.

پراكندگي جغرافيايي و دسترسي خدمات مشاوران و مراكز مشاوره ازدواج و خانواده.

حوزه فعاليت تخصصي و گرايش هاي مشاوران و مراكز مشاوره ازدواج و خانواده.

وضعيت مجوزهاي مشاوران و مراكز مشاوره ازدواج و خانواده.

سطح صلاحيت حرفه اي و رتبه بندي مشاوران.

وضعيت فعاليت و اشتغال (فعال، غيرفعال، تعليق شده).

بر اساس جزء (10) بند (پ) ماده (4) قانون اهداف، وظايف و اختيارات وزارت ورزش و جوانان مصوب 1399 و جزء (8) بند (پ) ماده (57) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395 با اصلاحات بعدي، وزارت ورزش و جوانان و بهزيستي تنها مراجع ذي صلاح صدور مجوز مراكز مشاوره ازدواج و خانواده هستند.

دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (36) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400 با اصلاحات بعدي نياز به اخذ مجوز از مراجع ذي صلاح موضوع اين ماده ندارند.

هر شخص حقيقي يا حقوقي صرفاً قادر به اخذ يك مجوز براي هر مركز مشاوره ازدواج و خانواده از يكي از مراجع ذي صلاح صدور مجوز موضوع ماده (4) اين آيين نامه است.

متقاضي تأسيس مركز مشاوره ازدواج و خانواده بايد داراي شرايط زير باشد:

اعتقاد و التزام عملي به دين مبين اسلام (درمورد اقليت هاي ديني ذكرشده در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، پايبندي به احكام ديني مربوط به خود آنان كفايت مي كند).

تابعيت جمهوري اسلامي ايران.

نداشتن سوء پيشينه كيفري مؤثر.

دارا بودن سلامت رواني مورد تأييد سازمان نظام.

التزام به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران.

انجام خدمت دوره ضرورت يا معافيت قانوني براي مردان.

دارا بودن يكي از مدارك تحصيلي كارشناسي ارشد مشاوره يا روانشناسي با مدرك كارشناسي مرتبط و يا دكتري مشاوره يا روانشناسي با مدرك كارشناسي ارشد مرتبط (يا مدارك معادل مورد تأييد وزارت علوم يا وزارت بهداشت).

ارائه خدمات تكميلي در مركز مشاوره ازدواج و خانواده، منوط به اخذ مجوز از ساير مراجع ذي صلاح است.

همه مراكز مشاوره ازدواج و خانواده فعال در دستگاه هاي اجرايي، ملزم به اخذ مجوز از مراجع ذي صلاح صدور مجوز موضوع ماده (4) اين آيين نامه هستند.

مراكز مشاوره ازدواج و خانواده فعال در دستگاه هاي اجرايي از زمان ابلاغ اين آيين نامه مكلف به ارائه خدمات به مجموعه تحت پوشش خود هستند و بايد جهت گسترش خدمات ظرف شش ماه نسبت به تطبيق وضعيت خود با شرايط مندرج در اين آيين نامه اقدام نمايند. پس از انقضاي مهلت يادشده فعاليت مراكز مشاوره ازدواج و خانواده مذكور مجاز نخواهد بود.

دارنده مجوز مركز مشاوره ازدواج و خانواده موظف است تنها دارندگان پروانه اشتغال سازمان نظام يا كارشناسان داراي مجوز از ساير مراجع مرتبط با نوع خدمت را به كارگيري كند.

دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (36) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400 با اصلاحات بعدي نياز به اخذ مجوز موضوع اين ماده ندارند.

اخذ تأييديه حوزه علميه و طي فرايند مربوط در درگاه ملي مجوزها براي طلاب علوم دينيِ داراي مدرك تخصصي در يكي از رشته هاي روانشناسي يا مشاوره كه متقاضي مجوز مركز مشاوره ازدواج و خانواده هستند الزامي است.

به منظور رسيدگي به تخلفات مراكز مشاوره ازدواج و خانواده از جمله عدم رعايت شئون شغلي و حرفه اي، عدم رعايت قوانين و مقررات مربوط و سهل انگاري در انجام وظايف قانوني، كميته اي سه نفره متشكل از مديركل ورزش و جوانان استان، مديركل بهزيستي استان و نماينده سازمان نظام در استان در واحدهاي استاني بهزيستي بدون توسعه ساختار و تشكيلات ايجاد مي شود.

تشكيل پرونده تخلفات مي تواند پيرو نظارت هاي دوره اي مراجع ذي صلاح صدور مجوز موضوع ماده (4) اين آيين نامه، گزارش ها يا شكايت هاي واصله صورت گيرد.

در صورت احراز تخلف مطابق اين ماده، كميته استاني با توجه به شدت و ضعف، تعدد و تكرار عمل ارتكابي حسب مورد يكي از تصميمات زير را اتخاذ مي نمايد:

تذكر يا توبيخ كتبي.

تعليق فعاليت از دو تا شش ماه.

تعليق فعاليت از شش ماه تا يك سال.

تعليق فعاليت از يك تا دو سال.

لغو مجوز فعاليت مركز مشاوره ازدواج و خانواده كه به مسدود كردن بسترهاي ارائه خدمات موضوع اين آيين نامه با هماهنگي مراجع ذي صلاح منجر مي گردد.

تصميمات كميته استاني درخصوص بندهاي (2)، (3)، (4) و (5) تبصره (۲) اين ماده، ظرف ده (۱۰) روز از تاريخ ابلاغ، در كميته عالي متشكل از نمايندگان تام الاختيار وزارت ورزش و جوانان، بهزيستي و سازمان نظام و مستقر در ستاد مركزي بهزيستي، قابل اعتراض و رسيدگي مجدد است. اين نمايندگان توسط وزير ورزش و جوانان و رؤساي بهزيستي و سازمان نظام حسب مورد انتخاب مي شوند.

در صورتي كه حسب بررسي هاي كميته هاي استاني و عالي، گزارش يا شكايت از مراكز مشاوره ازدواج و خانواده متضمن عنوان مجرمانه نيز باشد، مطابق قوانين و مقررات مربوط، مراتب به مرجع ذي صلاح منعكس مي شود.

دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (36) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400 با اصلاحات بعدي مكلفند مطابق سازوكارهاي اداري خود نسبت به بررسي، احصاء و برخورد با تخلفات موضوع اين ماده اقدام نمايند.

وزارت ورزش و جوانان و بهزيستي موظفند بسترهاي لازم جهت ارائه خدمات غيرحضوري را فراهم نمايند و در اختيار مراكز تحت پوشش خود قرار دهند.

اركان مركز مشاوره ازدواج و خانواده شامل مؤسس، مسئول فني و مشاور است.

شرط داشتن پروانه اشتغال سازمان نظام براي مؤسس، به شرط عدم ارائه خدمات مشاوره، ضروري نيست.

مسئول فني، مسئوليت كليه امور فني مركز مشاوره ازدواج و خانواده را بر عهده داشته و بايد داراي پروانه اشتغال سازمان نظام باشد.

صلاحيت علمي و حرفه اي مشاوران در خصوص ارائه خدمات پايه و تكميلي مراكز مشاوره ازدواج و خانواده بر اساس پيوست شماره (4) اين آيين نامه احراز مي شود.

نظارت بر عملكرد مشاوران فعال در مراكز مشاوره ازدواج و خانواده به منظور اطمينان از ارائه خدمات مشاوره اي تخصصي، اخلاق مدار و باكيفيت به مراجعان مطابق پيوست شماره (1) اين آيين نامه بر عهده مراجع ذي صلاح صدور مجوز موضوع ماده (4) اين آيين نامه است. اين ماده، مانع اعمال صلاحيت سازمان نظام بر عملكرد مشاوران در چهارچوب قوانين و مقررات نيست.

درخصوص سازوكار رسيدگي به تخلفات مشاوران، مطابق ماده (19) قانون تشكيل سازمان نظام روانشناسي و مشاوره جمهوري اسلامي ايران مصوب 1382 اقدام مي شود.

وزارت علوم با همكاري سازمان نظام، وزارت بهداشت و حوزه علميه برنامه هاي نوآموزي و بازآموزي مستمر مشاوران را منطبق با پيشرفت هاي علمي روز تدوين و با همكاري مراجع ذي صلاح صدور مجوز موضوع ماده (4) اين آيين نامه اجرا مي كند.

تعرفه انواع خدمات پايه با لحاظ مؤلفه اثربخشي مراكز و مشاوران با رويكرد ترويج مشاوره براي تحكيم خانواده و كاهش طلاق با رعايت بند (الف) ماده (9) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395 تعيين مي شود.

سازمان نظام موظف است با همكاري بهزيستي و وزارت ورزش و جوانان، نظام رتبه بندي مشاوران ارائه دهنده خدمات پايه را در سه سطح پايه، مياني و عالي در چهارچوب شاخص هاي زير طراحي و اجرا نمايد:

شايستگي هاي تخصصي (تحصيلات، آموزش هاي تخصصي و آثار علمي).

سابقه و تجربه حرفه اي (سنوات فعاليت و ارزيابي عملكرد).

اعتبار حرفه اي و اخلاقي (رضايت مندي مراجعان و سوابق انضباطي).

نظام رتبه بندي موضوع اين ماده مستقل از فرآيند صدور پروانه اشتغال مشاوران، صرفاً ناظر بر فعاليت مشاوران در چهارچوب مراكز مشاوره ازدواج و خانواده و مبتني بر فرايند زير است:

بارگذاري مدارك و مستندات مربوط به شاخص هاي فوق از طريق زيرسامانه مرتبط در سامانه يكپارچه مراكز مشاوره ازدواج و خانواده توسط مشاوران.

بررسي اوليه مدارك و در صورت نياز دعوت از مشاور جهت مصاحبه حضوري يا ارائه توضيحات بيشتر توسط سازمان نظام.

بررسي مستندات و نتايج مصاحبه و محاسبه امتياز نهايي و تعيين رتبه هر مشاور توسط كميته فني رتبه بندي متشكل از نمايندگان سازمان نظام، بهزيستي و وزارت ورزش و جوانان.

درج نتيجه رتبه بندي در سامانه و برقراري امكان رؤيت آن توسط مشاور.

در صورت اعتراض به نتيجه رتبه بندي، مشاور مي تواند ظرف دو هفته نسبت به ثبت اعتراض در سامانه اقدام نمايد. كميته تجديدنظر ظرف يك ماه به اعتراضات رسيدگي خواهد كرد.

رتبه مشاوران در اعتباربخشي مراكز مشاوره ازدواج و خانواده موضوع پيوست شماره (1) اين آيين نامه لحاظ مي شود و مراكز مشاوره ازدواج و خانواده مكلفند مشخصات و رتبه مشاوران را اطلاع رساني نمايند و در معرض ديد مراجعان قرار دهند.

وزارت علوم و وزارت بهداشت مطابق مواد (35) و (38) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400 با اصلاحات بعدي، با هدف ترويج الگوي صحيح همسر گزيني، ترغيب به ازدواج به هنگام و پايدار و همچنين كاهش طلاق، آموزش و مشاوره قبل و حين ازدواج را برگزار مي نمايند.

وزارت ورزش و جوانان موظف است در راستاي ترويج مشاوره ازدواج و خانواده نسبت به انجام تكاليف زير با رعايت قوانين و مقررات مربوط و از محل اعتبارات مصوب مربوط اقدام و گزارش آن را به طور سالانه به دبيرخانه ستاد ارسال نمايد:

همكاري با سازمان تبليغات اسلامي مطابق ماده (3۷) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400 با اصلاحات بعدي، به منظور تسهيل امر ازدواج از طريق مؤسسات فرهنگي، مساجد و روحانيون.

همكاري با وزارت آموزش و پرورش در خصوص خدمات عمومي ارائه شده مندرج در بندهاي (ب)، (ت) و (پ) ماده (33) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400 با اصلاحات بعدي.

بهره گيري از ظرفيت سازمان هاي مردم نهاد فعال در حوزه ازدواج و خانواده جهت ترغيب خانواده ها به استفاده از خدمات مشاوره.

برنامه ريزي و هماهنگي جهت اجراي برنامه هاي مشترك با سازمان اداري و استخدامي كشور از قبيل برگزاري كارگاه هاي حضوري يا مجازي، لحاظ موضوعات مربوط به خانواده در آموزش هاي عمومي كاركنان دولت و استفاده از ظرفيت مراكز مشاوره ازدواج و خانواده براي ارائه خدمات.

معاونت، بهزيستي، وزارت ورزش و جوانان، وزارت علوم و وزارت بهداشت مكلفند از محل منابع مصوب مربوط ازقبيل بند (چ) ماده (37) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395، بند (ب) ماده (76) برنامه و آيين نامه هاي اجرايي ذي ربط در قالب عقد قرارداد با سازمان صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران نسبت به ترويج الگوي صحيح همسرگزيني، ترغيب به ازدواج به هنگام و پايدار و همچنين كاهش طلاق به منظور تحكيم نهاد خانواده و ترويج مشاوره قبل، حين و پس از ازدواج اقدام نمايند.

سازمان صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران موظف است در چهارچوب ماده (77) برنامه و با همكاري دستگاه هاي موضوع اين ماده نسبت به توليد محتواي مرتبط اقدام نمايد.

دبيرخانه ستاد موظف است در راستاي ترويج و تسهيل دسترسي به خدمات مشاوره، پيشنهاد سازوكار وضع بيمه پايه خدمات مشاوران و مراكز مشاوره ازدواج و خانواده را به شوراي عالي بيمه ارائه نمايد.

معاونت موظف است در چهارچوب ماده (107) برنامه با رعايت قانون مديريت داده ها و اطلاعات ملي مصوب 1401، معماري سكوي اختصاصي امور زنان و خانواده را به تصويب كارگروه تعامل پذيري دولت الكترونيكي برساند.

از تاريخ لازم الاجرا شدن اين آيين نامه، بند (4) تصويب نامه شماره 74367/ت61181ه‍ مورخ 1403/05/11، آيين نامه اجرايي مشاوره نوهمسران در پنج سال اول زندگي مشترك موضوع تصويب نامه شماره 172243/ت61123ه‍ مورخ 1402/09/20 و آيين نامه ساماندهي و اعتباربخشي مراكز مشاوره موضوع تصويب نامه شماره 166496/ت47675ه‍ مورخ 1391/8/24 با اصلاحات بعدي لغو مي شوند.

نظارت بر حسن اجراي اين آيين نامه بر عهده دبيرخانه ستاد است.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور