آيين نامه اجرايي بند (پ) ماده (51) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران (موضوع ساخت مسكن روستايي معيشت محور)

هيئت وزيران در جلسه 1404/6/9 به پيشنهاد وزارت راه و شهرسازي با همكاري بنياد مسكن انقلاب اسلامي و به استناد بند (پ) ماده (51) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، آيين نامه اجرايي بند يادشده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

مسكن روستايي معيشت محور: مسكني كه در محدوده هاي روستاها، به تناسب شرايط محيطي در كاربري مسكوني احداث شده و داراي وجهه سكونتي، اقتصادي و توليدي است.

قانون: قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.

بنياد: بنياد مسكن انقلاب اسلامي.

كميته: كميته بررسي و تصويب طرح هاي هادي روستايي و تعيين محدوده هاي روستاها موضوع بند (ب) ماده (51) قانون.

طرح هاي فرادست مصوب: طرح هاي سلسله مراتبي آمايش سرزمين و توسعه منطقه اي، ناحيه اي، شهري و روستايي كه به تصويب مراجع ذي صلاح رسيده باشد.

معاونت: معاونت رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور.

متقاضيان فاقد مسكن: افراد متأهل يا سرپرست خانواري كه خود و افراد تحت تكفل آنان فاقد زمين مسكوني يا واحد مسكوني بوده و از تاريخ 1357/11/22 از هيچ يك از امكانات دولتي يا امكانات نهادهاي عمومي غيردولتي مربوط به تأمين مسكن شامل زمين، واحد مسكوني و يا تسهيلات يارانه اي خريد و يا ساخت واحد مسكوني استفاده نكرده باشند.

واگذاري زمين به متقاضيان فاقد مسكن با اولويت افراد بومي (متولدان روستا و يا داراي حداقل دو سال سابقه سكونت (مطابق ضوابط مورد عمل بنياد)) جهت سكونت دائمي با رعايت بند (پ) ماده (51) قانون و اين آيين نامه صورت مي گيرد.

افراد زير مي توانند بدون شرط تأهل و سرپرست خانوار بودن در زمره متقاضيان واجد شرايط قرار گيرند:

زنان مشروط به داشتن حداقل سي و پنج (35) سال سن و مردان مشروط به داشتن حداقل چهل و پنج (45) سال سن.

نخبگان علمي با معرفي بنياد ملي نخبگان كشور.

معلولين و مددجويان تحت پوشش سازمان بهزيستي كشور با دارا بودن حداقل بيست (20) سال سن و با معرفي سازمان مذكور.

بيماران خاص بر اساس ضوابط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي.

جهت بررسي شرايط متقاضيان مسكن روستايي معيشت محور، بنياد مكلف است پس از ثبت مشخصات اراضي تأمين شده براساس مفاد اين آيين نامه در سامانه جامع طرح هاي حمايتي مسكن، نسبت به ثبت نام متقاضيان صرفاً تا سقف اراضي مذكور اقدام نمايد.

شناسايي اراضي موضوع اين آيين نامه با رعايت مصوبات طرح هاي فرادست مصوب، توسط بنياد و از طريق مطالعات امكان سنجي و نيازسنجي و اصلاح محدوده طرح هاي هادي روستايي در اراضي ملي مستعد و با رعايت تبصره (2) ماده (9) قانون جهش توليد مسكن مصوب 1400 صورت خواهد گرفت. مطالعات مذكور در كميته، ظرف يك ماه بررسي و تصويب مي گردد. در اين مطالعات ضمن انتخاب اراضي، حد نصاب تفكيك زمين حداكثر تا ميزان متوسط تفكيك وضع موجود مسكوني روستا، بر اساس نوع فعاليت هاي توليدي و اقتصادي مناسب براي ايجاد كسب و كارهاي خُرد خانگي و كليه رسته هاي اقتصادي و پر اشتغال مشمول بندهاي (الف)، (پ)، و (ت) ماده (2) آيين نامه اجرايي قانون حمايت از توسعه و ايجاد اشتغال پايدار در مناطق روستايي و عشايري با استفاده از منابع صندوق توسعه ملي موضوع تصويب نامه شماره 103898/ت54691هـ مورخ 1396/8/21 با اصلاحات بعدي توسط كميته تعيين مي شود.

در روستاهاي واقع در حريم شهرها، هرگونه افزايش محدوده روستا براي تأمين مسكن روستايي معيشت محور در چهارچوب ضوابط مندرج در طرح جامع مصوب و يا سند پهنه بندي حريم شهرها، به تصويب مراجع ذي ربط خواهد رسيد.

دستگاه هاي اجرايي طرف استعلام موظفند ظرف (15) روز كاري نسبت به بررسي و اعلام نظر در خصوص اراضي معرفي شده از سوي بنياد اقدام نمايند. عدم پاسخ در مهلت مقرر، به منزله تأييد خواهد بود.

باغ ويلاها و ساخت و سازهاي غير مجاز مشمول مقررات و ضوابط موضوع اين آيين نامه نمي باشند و قابليت استفاده در قالب برنامه مسكن روستايي معيشت محور را تحت هيچ عنوان نخواهند داشت.

معاونت موظف است فعاليت هاي معيشت محور مناسب و اولويت دار منطقه اي قابل استقرار را براساس زنجيره ارزش مولد روستايي كشور و با لحاظ شرايط اقليمي و پايداري وضعيت اقتصادي، طبق مطالعات و اسناد بالادستي مصوب، ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه به بنياد اعلام نمايد.

پس از شناسايي و الحاق اراضي ملي و تصويب محدوده جديد در مراجع قانوني ذي ربط، وزارتخانه هاي جهادكشاورزي و راه و شهرسازي مكلفند در اجراي ماده (4) قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن مصوب 1387 و پس از ابلاغ طرح مصوب موضوع ماده (3) اين آيين نامه، نسبت به واگذاري رايگان اراضي مذكور به بنياد اقدام نموده و ظرف يك سال از تاريخ واگذاري، انتقال قطعي سند مالكيت اراضي به بنياد را انجام دهند.

اراضي پيشنهادي الحاقي به محدوده روستاها، مستلزم اخذ مجوز كميسيون موضوع تبصره (1) ماده (1) قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغ ها مصوب 1374 با اصلاحات بعدي بوده و مطابق تبصره هاي (1) و (2) ماده (2) قانون مذكور معاف از پرداخت عوارض موضوع ماده اخيرالذكر مي باشند.

هزينه هاي ابطال پروانه چرا و توديع حقوق عرفي موضوع قانون اصلاح تبصره (۱) ماده (۴۷) قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت مصوب 1387 بر اساس حداقل مبلغ قابل محاسبه، تعيين و از بنياد اخذ مي گردد.

بنياد مجاز است هزينه هاي آماده سازي اراضي شامل تسطيح، اجراي جوي و جدول، شبكه هاي انتقال و تأسيسات زيربنايي و هزينه هاي زيرسازي و آسفالت شبكه معابر را از دريافت كنندگان زمين هاي موضوع اين آيين نامه اخذ نمايد.

دستگاه هاي خدمات رسان موضوع تبصره (1) ماده (9) قانون جهش توليد مسكن مصوب 1400 موظفند پس از ابلاغ طرح هاي موضوع ماده (3) اين آيين نامه و به منظور تأمين خدمات زيربنايي، اقدامات فني و اجرايي لازم در اراضي موضوع اين آيين نامه را انجام دهند.

افراد تحت پوشش كميته امداد امام خميني (ره) و سازمان بهزيستي كشور و خيرين مسكن ساز در خصوص ساخت مسكن براي افراد تحت پوشش نهادهاي حمايتي مذكور با رعايت الگوي مسكن مصوب موضوع ماده (19) قانون حمايت از حقوق معلولان مصوب 1396 از پرداخت هزينه صدور پروانه ساختماني، عوارض شهرداري و دهياري و هزينه انشعاب آب، فاضلاب، برق و گاز براي واحد مسكوني اختصاص يافته به افراد تحت پوشش، فقط براي يك بار معافند.

متقاضيان فاقد مسكن، بايد داراي مجوز قانوني فعاليت اقتصادي و يا گواهي مهارت فني و حرفه اي از مراجع ذي صلاح و يا اشتغال حداقل در زمينه يكي از فعاليت هاي توليدي و اقتصادي مناسب با تأييد دهياري بر اساس طرح هاي موضوع ماده (3) اين آيين نامه باشند.

واگذاري زمين به متقاضيان واجد شرايط، متناسب با بُعد خانوار و نوع اشتغال و با تنظيم قرارداد في مابين متقاضي و بنياد، در مرحله اول به صورت اجاره (99) ساله صورت مي پذيرد. واگذاري قطعي در مرحله دوم و به درخواست متقاضي حداقل بعد از گذشت پنج سال از واگذاري زمين، به صورت نقد و اقساط (حداكثر پنج سال) انجام مي پذيرد. تعيين و دريافت اجاره بهاء در واگذاري اراضي به صورت اجاره (99) ساله، طبق ضوابط ماده (7) قانون جهش توليد مسكن مصوب1400 تعيين و دريافت قيمت واگذاري زمين به صورت قطعي، به قيمت كارشناسي روز انتقال قطعي و پس از كسر هزينه هاي اجراي آماده سازي اراضي (درصورت دريافت از متقاضي) خواهد بود.

در واگذاري قطعي، انتقال سند رسمي مالكيت زمين و يا اعلام بلامانع بودن صدور سند اعياني در اراضي اجاره (99) ساله، منوط به انجام تعهدات مالي دريافت كننده زمين، ساخت واحد مسكن روستايي معيشت محور، اخذ پايان كار و بهره برداري، تسويه حساب قرارداد اجاره و استمرار فعاليت اقتصادي و توليدي خواهد بود.

اراضي اجاره (99) ساله موضوع اين آيين نامه غير قابل انتقال به غير است؛ همچنين واگذاري اراضي انتقال قطعي موضوع اين آيين نامه تا (20) سال بعد از واگذاري به متقاضي، امكان انتقال به غير را ندارد. اين موضوع بايد در زمان صدور اسناد مالكيت عرصه و اعيان نيز درج شود.

در صورت عدم اجراي مسكن روستايي معيشت محور توسط متقاضي در مهلت مندرج در قرارداد مطابق با مفاد و موضوع فعاليت، بنياد ضمن فسخ قرارداد، مطابق مفاد قرارداد نسبت به باز پس گيري زمين اقدام خواهد نمود.

بنياد مكلف است گزارش عملكرد اجراي اين آيين نامه را سالانه به كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي و معاونت ارسال نمايد.

دريافت كنندگان زمين هاي موضوع اين آيين نامه مشمول اخذ تسهيلات مربوط از جمله تسهيلات موضوع ماده (11) قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن مصوب 1387 (ارزان قيمت) مي شوند و بنياد مكلف به معرفي متقاضيان به بانك هاي عامل مي باشد.

وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي موظف است در تعيين سهميه تسهيلات اشتغال زايي كميته امداد امام خميني (ره)، سازمان بهزيستي كشور و معاونت، موضوع جزء (2) بند (الف) ماده (6) قانون، متقاضيان مشمول اين آيين نامه را با تأييد معاونت براي اخذ تسهيلات قرض الحسنه و ارزان قيمت جهت توسعه كسب و كارهاي معيشت محور روستايي لحاظ نمايد.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور