رأي شماره 561376 هيأت تخصصي اراضي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست ديوان عدالت اداري با موضوع عدم ابطال بندهاي «ت»، «ث»، «ج»، «چ»، «ح»، «خ»، «د» و «ذ» مصوبه هيات وزيران به شماره 214678/ت 59030هـ مورخ 1401/11/19 در خصوص تشكيل شهرستان بام وصفي آباد، دهستان دهنه شيرين، دهستان ساريگل استان خراسان شمالي

هيأت تخصصي اراضي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست * شماره پرونده: هـ ت/0200337 شماره دادنامه سيلور: 140331390000561376 تاريخ : 1403/03/08 * شاكي: آقاي حسين رستمي هفشجاني * طرف شكايت: نهاد رياست جمهوري * موضوع شكايت و خواسته: ابطال بندهاي «ت»، «ث»، «ج»، «چ»، «ح»، «خ»، «د» و «ذ» مصوبه هيات وزيران به شماره 214678/ت 59030هـ مورخ 1401/11/19 در خصوص تشكيل شهرستان بام وصفي آباد، دهستان دهنه شيرين، دهستان ساريگل استان خراسان شمالي * شاكي دادخواستي به طرفيت نهاد رياست جمهوري به خواسته فوق به ديوان عدالت اداري تقديم كرده كه به هيأت عمومي ارجاع شده است متن مقرره مورد شكايت به قرار زير مي باشد : ت ـ در بخش بام وصفي آباد، يك دهستان به نام دهنه شيرين از تركيب روستاها، مزرعه ها و مكان هاي واقع در محدوده جغرافيايي موضوع نقشه پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است، از جمله روستاها، مزرعه ها و مكان هاي زير ايجاد مي شود : 1ـ دهنه شيرين 2ـ مقصودآبـاد 3ـ گسك 4ـ قنبر باغـي 5 ـ راوخ 6 ـ باغشجـرد 7ـ قارضي 8 ـ زنفت 9ـ عباس آباد 10ـ جوزقه 11ـ اسفيد 12ـ كلاتـه گسك شوري 13ـ كلاته هيو 14ـ كلاته پير 15 ـ جواديه 16 ـ فيروز آباد ث ـ روستاي دهنه شيرين به عنوان مركز دهستان دهنه شيرين تعيين مي شود . ج ـ در بخش بام و صفي آباد، يك دهستان به نام ساريگل از تركيب روستاها، مزرعه ها و مكان هاي واقع در محدوده جغرافيايي موضوع نقشه پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيأت دولت است، از جمله روستاها، مزرعه ها و مكان هاي زير ايجاد مي شود : 1ـ بكر آباد 2ـ چهارمست 3ـ جهان 4ـ كاريزدر 5 ـ دستجرد 6 ـ اردين 7ـ زالي 8 ـ عيسي باغ 9ـ كوشندر 10ـ باني در 11ـ باباقدرت 12ـ دهنه اجاق 13ـ ساريگل چ ـ روستاي دهنه اجاق به عنوان مركز دهستان ساريگل تعيين مي شود . ح ـ در شهرستان اسفراين، يك بخش به نام بام از تركيب دو دهستان بام و ساريگل ايجاد مي شود . خ ـ روستاي بام به عنوان مركز بخش بام تعيين مي شود . د ـ در استان خراسان شمالي، با تغيير نام بخش بام و صفي آباد به مركزي، يك شهرستان به نام بام و صفي آباد از تركيب دو بخش مركزي و بام ايجاد مي شود . ذ ـ شهر صفي آباد به عنوان مركز شهرستان بام و صفي آباد تعيين مي شود . * دلايل شاكي براي ابطال مقرره مورد شكايت : 1ـ در مورد بند (ت) و (ث) (دهستان دهنه شيرين): در سرشماري 1395 مجموعاً 3261 نفر بوده كه در تضاد با تبصره 1 ماده 3 قانون تقسيمات كشوري (تراكم زياد 8000 نفر، تراكم متوسط 6000 نفر و تراكم كم 4000 نفر) است . 2ـ در مورد بند (ج) و (چ) (دهستان ساريگل) در سرشماري 1395 جمعاً 3112 نفر كه در تضاد با تبصره 1 ماده 3 قانون تقسيمات كشوري مي باشد . 3ـ در مورد بند (ح) و (خ) ( بخش بام) جمعاً با 6902 نفر جمعيت كه در تضاد با تبصره هاي 1 و 2 ماده 6 قانون مذكور است.(10 هزار نفر جمعيت جهت تشكيل بخش) * خلاصه مدافعات طرف شكايت: مصوبه مورد شكايت مطابق تبصره 2 اصلاحي ماده 6 و تبصره 2 اصلاحي ماده 7 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مي باشد. ضمناً به كرات در سال هاي گذشته شهرستان ها با جمعيت كمتر از 50 هزار نفر با مصوبه هيأت وزيران ايجاد و تأسيس و مصوبه مزبور به تأييد مجلس در راستاي ماده 1 آيين نامه اجرايي قانون نحوه اجراي اصول 85 و 138 قانون اساسي رسيده است . پرونده شماره هـ ت/0200337 مبني بر درخواست ابطال بندهاي (ت)، (ث)، (ج)، (چ)، (ح)، (خ)، (د) و (ذ) مصوبه شماره 214678/ت 59030 هـ مورخ 1401/11/19 هيات وزيران در جلسه هيات تخصصي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست با حضور نمايندگان معاونت حقوقي رئيس جمهور و وزارت كشور مورد رسيدگي قرارگرفت و اعضاي محترم هيات به اتفاق آرا به شرح ذيل اعلام نظر نمودند: راي هيات تخصصي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست 1ـ بر اساس ماده 3 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 مقرر گرديده: «دهستان كوچكترين واحد تقسيمات كشوري است كه داراي محدوده جغرافيائي معين بوده و از بهم پيوستن چند روستا، مكان، مزرعه همجوار تشكيل مي شود كه از لحاظ محيط طبيعي، فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي همگن بوده و امكان خدمات رساني و برنامه ريزي در سيستم و شبكه واحدي را فراهم مي نمايد.» بر اساس تبصره 1 اين ماده نيز مقرر گرديده: «حداقل جمعيت دهستان با در نظر گرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به سه درجه تراكمي بشرح زير تقسيم مي شود : الف ـ تراكم زياد 8000 نفر . ب ـ تراكم متوسط 6000 نفر . ج ـ تراكم كم 4000 نفر» بر اساس تبصره 2 ماده مذكور نيز مقرر گرديده: «دهستان هاي موجود كه از نظر وسعت، جمعيت و دسترسي داراي تراكم مطلوب بوده در قالب موجود باقي و آن تعداد از دهستان هايي كه از اين لحاظ نامتناسب مي باشند از طريق تقسيم و يا ادغام تعديل و به دهستان هاي جديد تبديل خواهند شد . » 2ـ بر اساس ماده 6 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 مقرر گرديده: «بخش واحدي است از تقسيمات كشوري كه داراي محدوده جغرافيائي معين بوده و از بهم پيوستن چند دهستان همجوار مشتمل بر چندين مزرعه، مكان، روستا و احياناً شهر كه در آن عوامل طبيعي و اوضاع اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و سياسي واحد همگني را بوجود مي آورد به نحوي كه با در نظر گرفتن تناسب، وسعت، جمعيت، ارتباطات و دسترسي و ساير موقعيت ها، نيل به اهداف و برنامه ريزي هاي دولت در جهت احياء امكانات طبيعي و استعدادهاي اجتماعي و توسعه امور رفاهي و اقتصادي آن تسهيل گردد.» بر اساس تبصره 1 اين ماده اصلاحي مصوب 1389 نيز مقرر گرديده: «حداقل جمعيت محدوده هر بخش، با در نظر گرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به دو درجه تراكمي به شرح زير تقسيم شده است : الف ـ مناطق با تراكم زياد سي هزار نفر . ب ـ مناطق با تراكم متوسط بيست هزار نفر . » بر اساس تبصره 2 ماده مذكور اصلاحي مصوب 1389 نيز مقرر گرديده: «در نقاط كم تراكم، دورافتاده، مرزي، جزايري، جنگلي، كويري و نقاط محروم و توسعه نيافته و همچنين جمعيت عشايري كه بيش از شش ماه در منطقه حضور دارند با توجه به كليه شرايط اقليمي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي تا حداقل ده هزار نفر جمعيت با تصويب هيأت وزيران و در موارد استثنائي با تصويب مجلس، جمعيت بخش مي تواند كمتر از ميزان فوق باشد . » 3ـ بر اساس تبصره يك ماده 7 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري اصلاحي مصوب 1389 مقرر گرديده: «حداقل جمعيت شهرستان با در نظرگرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به دو درجه تراكمي بشرح زير تقسيم مي شود . الف ـ تراكم زياد 120000 نفر. ب ـ تراكم متوسط 80000 نفر.» بر اساس تبصره 2 اين ماده نيز مقرر گرديده:«در نقاط كم تراكم، دورافتاده، مرزي، جزائري و كويري و نقاط كمتر توسعه يافته (طبق فهرست سالانه دولت) با توجه به كليه شرايط اقليمي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي با تصويب هيئت وزيران و در موارد استثنائي با تصويب مجلس شوراي اسلامي مي تواند كمتر از 50 هزار نفر باشد.»، لذا هيات وزيران با حصول شرايط مذكور در اين تبصره صلاحيت ايجاد شهرستان با جمعيت كمتر از 50 هزار نفر را در نقاط كم تراكم، دورافتاده، مرزي، جزائري و كويري و نقاط كمتر توسعه يافته دارد . 4ـ حسب نامه شماره 1822029 مورخ 1399/11/15 مدير كل وقت دفتر انتخابات وزارت كشور و دبير ستاد انتخابات كشور عشاير ييلاق بخش بام و صفي آباد در تاريخ 1399/11/15 ، تعداد 567 خانوار و 3123 زن و مرد و عشاير قشلاق 201 خانوار و 1115 نفر جمعاً 4238 نفر بوده كه با لحاظ نرخ رشد جمعيت در خانوار عشايري و با لحاظ عشاير منتزع از شهرستان اسفراين و الحاق آن به بخش بام و صفي آباد تعداد جمعيت عشايري اين منطقه مستند به نامه شماره 207/12/11396 مورخ 1402/11/8 اداره كل امور عشاير خراسان شمالي 5295 نفر مي باشد، لذا با احتساب جمعيت عشايري به شرح مذكور كمبود حد نصاب جمعيت جهت تشكيل دهستان هاي دهنه شيرين و ساريگل مرتفع گرديده است . بنابه مراتب مذكور بندهاي (ت)، (ث)، (ج)، (چ)، (ح)، (خ)، (د) و (ذ) مصوبه شماره 214678/ت 59030 هـ مورخ 1401/11/19 هيات وزيران با رعايت مفاد تبصره هاي 1 و 2 ماده 3 و تبصره هاي 1 و 2 ماده 6 و با استفاده از اختيارات تبصره 2 ماده 7 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 به تصويب رسيده و مغايرتي با قوانين و مقررات مورد استناد شاكي نداشته و خارج از حدود اختيارات مرجع وضع آن نبوده و قابل ابطال نمي باشد. اين راي به استناد بند (ب) ماده 84 قانون ديوان عدالت اداري اصلاحي مصوب 1402 ظرف مهلت بيست روز از تاريخ صدور از جانب رئيس محترم ديوان عدالت اداري يا 10 نفر از قضات محترم ديوان عدالت اداري قابل اعتراض است. همچنين اين راي به استناد ماده 93 قانون مذكور پس از قطعيت در رسيدگي و تصميم گيري هاي آتي مراجع قضايي و اداري، معتبر و ملاك عمل خواهد بود . رئيس هيات تخصصي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست ديوان عدالت اداري ـ سعيد كريمي